मत्स्यपुराणMatsyapurāṇa

MPur, 169

168 of 175 · 37 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

मत्स्य उवाच । (१।१)

matsya uvāca

1.2१.२

अथ योगवतां श्रेष्ठमसृजद्भूरितेजसम् । (१।२)

atha yogavatāṃ śreṣṭhamasṛjadbhūritejasam |

1.3१.३

स्रष्टारं सर्वलोकानां ब्रह्माणं सर्वतोमुखम् ॥ (१।३)

sraṣṭāraṃ sarvalokānāṃ brahmāṇaṃ sarvatomukham ||

2.1२.१

यस्मिन्हिरण्मये पद्मे बहुयोजनविस्तृतम् । (२।१)

yasminhiraṇmaye padme bahuyojanavistṛtam |

2.2२.२

सर्वतेजोगुणमयं पार्थिवैर्लक्षणैर्वृतम् ॥ (२।२)

sarvatejoguṇamayaṃ pārthivairlakṣaṇairvṛtam ||

3.1३.१

तच्च पद्मं पुराणज्ञाः पृथिवीरूपमुत्तमम् । (३।१)

tacca padmaṃ purāṇajñāḥ pṛthivīrūpamuttamam |

3.2३.२

नारायणसमुद्भूतं प्रवदन्ति महर्षयः ॥ (३।२)

nārāyaṇasamudbhūtaṃ pravadanti maharṣayaḥ ||

4.1४.१

या पद्मा सा रसा देवी पृथिवी परिचक्ष्यते । (४।१)

yā padmā sā rasā devī pṛthivī paricakṣyate |

4.2४.२

ये पद्मसारगुरवस्तान्दिव्यान् पर्वतान्विदुः ॥ (४।२)

ye padmasāraguravastāndivyān parvatānviduḥ ||

5.1५.१

हिमवन्तं च मेरुं च नीलं निषधमेव च । (५।१)

himavantaṃ ca meruṃ ca nīlaṃ niṣadhameva ca |

5.2५.२

कैलासं मुञ्जवन्तं च तथान्यं गन्धमादनम् ॥ (५।२)

kailāsaṃ muñjavantaṃ ca tathānyaṃ gandhamādanam ||

6.1६.१

पुण्यं त्रिशिखरं चैव कान्तं मन्दरमेव च । (६।१)

puṇyaṃ triśikharaṃ caiva kāntaṃ mandarameva ca |

6.2६.२

उदयं पिञ्जरं चैव विन्ध्यवन्तं च पर्वतम् ॥ (६।२)

udayaṃ piñjaraṃ caiva vindhyavantaṃ ca parvatam ||

7.1७.१

एते देवगणानां च सिद्धानां च महात्मनाम् । (७।१)

ete devagaṇānāṃ ca siddhānāṃ ca mahātmanām |

7.2७.२

आश्रयाः पुण्यशीलानां सर्वकामफलप्रदाः ॥ (७।२)

āśrayāḥ puṇyaśīlānāṃ sarvakāmaphalapradāḥ ||

8.1८.१

एतेषामन्तरे देशो जम्बूद्वीप इति स्मृतः । (८।१)

eteṣāmantare deśo jambūdvīpa iti smṛtaḥ |

8.2८.२

जम्बूद्वीपस्य संस्थानं यज्ञिया यत्र वै क्रियाः ॥ (८।२)

jambūdvīpasya saṃsthānaṃ yajñiyā yatra vai kriyāḥ ||

9.1९.१

एभ्यो यत्स्रवते तोयं दिव्यामृतरसोपमम् । (९।१)

ebhyo yatsravate toyaṃ divyāmṛtarasopamam |

9.2९.२

दिव्यास्तीर्थशताधाराः सुरम्याः सरितः स्मृताः ॥ (९।२)

divyāstīrthaśatādhārāḥ suramyāḥ saritaḥ smṛtāḥ ||

10.1१०.१

स्मृतानि यानि पद्मस्य केसराणि समन्ततः । (१०।१)

smṛtāni yāni padmasya kesarāṇi samantataḥ |

10.2१०.२

असंख्येयाः पृथिव्यास्ते विश्वे वै धातुपर्वताः ॥ (१०।२)

asaṃkhyeyāḥ pṛthivyāste viśve vai dhātuparvatāḥ ||

11.1११.१

यानि पद्मस्य पर्णानि भूरीणि तु नराधिप । (११।१)

yāni padmasya parṇāni bhūrīṇi tu narādhipa |

11.2११.२

ते दुर्गमाः शैलचिता म्लेच्छदेशा विकल्पिताः ॥ (११।२)

te durgamāḥ śailacitā mlecchadeśā vikalpitāḥ ||

12.1१२.१

यान्यधोभागपर्णानि ते निवासास्तु भागशः । (१२।१)

yānyadhobhāgaparṇāni te nivāsāstu bhāgaśaḥ |

12.2१२.२

दैत्यानामुरगाणां च पतङ्गानां च पार्थिव ॥ (१२।२)

daityānāmuragāṇāṃ ca pataṅgānāṃ ca pārthiva ||

13.1१३.१

तेषां महार्णवो यत्र तद्रसेत्यभिसंज्ञितम् । (१३।१)

teṣāṃ mahārṇavo yatra tadrasetyabhisaṃjñitam |

13.2१३.२

महापातककर्माणो मज्जन्ते यत्र मानवाः ॥ (१३।२)

mahāpātakakarmāṇo majjante yatra mānavāḥ ||

14.1१४.१

पद्मस्यान्तरतो यत्तदेकार्णवगता मही । (१४।१)

padmasyāntarato yattadekārṇavagatā mahī |

14.2१४.२

प्रोक्ताथ दिक्षु सर्वासु चत्वारः सलिलाकराः ॥ (१४।२)

proktātha dikṣu sarvāsu catvāraḥ salilākarāḥ ||

15.1१५.१

एवं नारायणस्यार्थे मही पुष्करसंभवा । (१५।१)

evaṃ nārāyaṇasyārthe mahī puṣkarasaṃbhavā |

15.2१५.२

प्रादुर्भावोऽप्ययं तस्मान्नाम्ना पुष्करसंज्ञितः ॥ (१५।२)

prādurbhāvo'pyayaṃ tasmānnāmnā puṣkarasaṃjñitaḥ ||

16.1१६.१

एतस्मात्कारणात्तज्ज्ञैः पुराणैः परमर्षिभिः । (१६।१)

etasmātkāraṇāttajjñaiḥ purāṇaiḥ paramarṣibhiḥ |

16.2१६.२

याज्ञिकैर्वेददृष्टान्तैर्यज्ञे पद्मविधिः स्मृतः ॥ (१६।२)

yājñikairvedadṛṣṭāntairyajñe padmavidhiḥ smṛtaḥ ||

17.1१७.१

एवं भगवता तेन विश्वेषां धारणाविधिः । (१७।१)

evaṃ bhagavatā tena viśveṣāṃ dhāraṇāvidhiḥ |

17.2१७.२

पर्वतानां नदीनां च ह्रदानां चैव निर्मितः ॥ (१७।२)

parvatānāṃ nadīnāṃ ca hradānāṃ caiva nirmitaḥ ||

18.1१८.१

विभुस्तथैवाप्रतिमप्रभावः प्रभाकराभो वरुणः सितद्युतिः । (१८।१)

vibhustathaivāpratimaprabhāvaḥ prabhākarābho varuṇaḥ sitadyutiḥ |

18.2१८.२

शनैः स्वयंभूः शयनं सृजत्तदा जगन्मयं पद्मविधिं महार्णवे ॥ (१८।२)

śanaiḥ svayaṃbhūḥ śayanaṃ sṛjattadā jaganmayaṃ padmavidhiṃ mahārṇave ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MPur, 169

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit