MPur, 162
Select a line for its word-by-word analysis.
हिरण्यकशिपोः पुत्रः प्रह्लादो नाम वीर्यवान् । (२।१)
hiraṇyakaśipoḥ putraḥ prahlādo nāma vīryavān |
ते दृष्ट्वा रुक्मशैलाभमपूर्वां तनुमाश्रितम् । (३।१)
te dṛṣṭvā rukmaśailābhamapūrvāṃ tanumāśritam |
न श्रुतं न च नो दृष्टं नारसिंहमिदं वपुः ॥ (४।३)
na śrutaṃ na ca no dṛṣṭaṃ nārasiṃhamidaṃ vapuḥ ||
चन्द्रमाश्च सनक्षत्रैरादित्यैर् वसुभिः सह । (७।१)
candramāśca sanakṣatrairādityair vasubhiḥ saha |
नागा यक्षाः पिशाचाश्च राक्षसा भीमविक्रमाः ॥ (८।२)
nāgā yakṣāḥ piśācāśca rākṣasā bhīmavikramāḥ ||
ब्रह्मा देवः पशुपतिर्ललाटस्था भ्रमन्ति वै । (९।१)
brahmā devaḥ paśupatirlalāṭasthā bhramanti vai |
भवांश्च सहितोऽस्माभिः सर्वैर्दैत्यगणैर्वृतः । (१०।१)
bhavāṃśca sahito'smābhiḥ sarvairdaityagaṇairvṛtaḥ |
सर्वं त्रिभुवनं राजṁल् लोकधर्माश्च शाश्वताः । (११।१)
sarvaṃ tribhuvanaṃ rājaṁl lokadharmāśca śāśvatāḥ |
दृश्यन्ते नारसिंहेऽस्मिंस्तथेदमखिलं जगत् ॥ (११।२)
dṛśyante nārasiṃhe'smiṃstathedamakhilaṃ jagat ||
प्रजापतिश्चात्र मनुर्महात्मा ग्रहाश्च योगाश्च महीरुहाश्च । (१२।१)
prajāpatiścātra manurmahātmā grahāśca yogāśca mahīruhāśca |
उत्पातकालश्च धृतिर्मतिश्च रतिश्च सत्यं च तपो दमश्च ॥ (१२।२)
utpātakālaśca dhṛtirmatiśca ratiśca satyaṃ ca tapo damaśca ||
सनत्कुमारश्च महानुभावो विश्वे च देवा ऋषयश्च सर्वे । (१३।१)
sanatkumāraśca mahānubhāvo viśve ca devā ṛṣayaśca sarve |
क्रोधश्च कामश्च तथैव हर्षो धर्मश्च मोहः पितरश्च सर्वे ॥ (१३।२)
krodhaśca kāmaśca tathaiva harṣo dharmaśca mohaḥ pitaraśca sarve ||
प्रह्लादस्य वचः श्रुत्वा हिरण्यकशिपुः प्रभुः । (१४।१)
prahlādasya vacaḥ śrutvā hiraṇyakaśipuḥ prabhuḥ |
मृगेन्द्रो गृह्यतामेष अपूर्वां तनुमास्थितः । (१५।१)
mṛgendro gṛhyatāmeṣa apūrvāṃ tanumāsthitaḥ |
ते दानवगणा सर्वे मृगेन्द्रं भीमविक्रमम् । (१६।१)
te dānavagaṇā sarve mṛgendraṃ bhīmavikramam |
बभञ्ज तां सभां दिव्यां व्यादितास्य इवान्तकः ॥ (१७।२)
babhañja tāṃ sabhāṃ divyāṃ vyāditāsya ivāntakaḥ ||
सभायां भज्यमानायां हिरण्यकशिपुः स्वयम् । (१८।१)
sabhāyāṃ bhajyamānāyāṃ hiraṇyakaśipuḥ svayam |
चिक्षेपास्त्राणि सिंहस्य रोषाद्व्याकुललोचनः ॥ (१८।२)
cikṣepāstrāṇi siṃhasya roṣādvyākulalocanaḥ ||
सर्वास्त्राणामथ ज्येष्ठं दण्डमन्त्रं सुदारुणम् । (१९।१)
sarvāstrāṇāmatha jyeṣṭhaṃ daṇḍamantraṃ sudāruṇam |
कालचक्रं तथाघोरं विष्णुचक्रं तथा परम् ॥ (१९।२)
kālacakraṃ tathāghoraṃ viṣṇucakraṃ tathā param ||
पैतामहं तथात्युग्रं त्रैलोक्यदहनं महत् । (२०।१)
paitāmahaṃ tathātyugraṃ trailokyadahanaṃ mahat |
विचित्रामशनीं चैव शुष्कार्द्रं चाशनिद्वयम् ॥ (२०।२)
vicitrāmaśanīṃ caiva śuṣkārdraṃ cāśanidvayam ||
रौद्रं तथोग्रं शूलं च कङ्कालं मुसलं तथा । (२१।१)
raudraṃ tathograṃ śūlaṃ ca kaṅkālaṃ musalaṃ tathā |
तथाप्रतिहतां शक्तिं क्रौञ्चमस्त्रं तथैव च ॥ (२२।२)
tathāpratihatāṃ śaktiṃ krauñcamastraṃ tathaiva ca ||
अस्त्रं ब्रह्मशिरश्चैव सोमास्त्रं शिशिरं तथा । (२३।१)
astraṃ brahmaśiraścaiva somāstraṃ śiśiraṃ tathā |
कम्पनं शातनं चैव त्वाष्ट्रं चैव सुभैरवम् ॥ (२३।२)
kampanaṃ śātanaṃ caiva tvāṣṭraṃ caiva subhairavam ||
गान्धर्वमस्त्रं दयितमसिरत्नं च नन्दकम् । (२५।१)
gāndharvamastraṃ dayitamasiratnaṃ ca nandakam |
प्रस्वापनं प्रमथनं वारुणं चास्त्रमुत्तमम् । (२५।२)
prasvāpanaṃ pramathanaṃ vāruṇaṃ cāstramuttamam |
अस्त्रं पाशुपतं चैव यस्याप्रतिहता गतिः ॥ (२५।३)
astraṃ pāśupataṃ caiva yasyāpratihatā gatiḥ ||
अस्त्रं हयशिरश्चैव ब्राह्ममस्त्रं तथैव च । (२६।१)
astraṃ hayaśiraścaiva brāhmamastraṃ tathaiva ca |
नारायणास्त्रमैन्द्रं च सार्पमस्त्रं तथाद्भुतम् ॥ (२६।२)
nārāyaṇāstramaindraṃ ca sārpamastraṃ tathādbhutam ||
अस्त्रैः प्रज्वलितैः सिंहमावृणोदसुरोत्तमः । (२९।१)
astraiḥ prajvalitaiḥ siṃhamāvṛṇodasurottamaḥ |
स ह्यमर्षानिलोद्भूतो दैत्यानां सैन्यसागरः । (३०।१)
sa hyamarṣānilodbhūto daityānāṃ sainyasāgaraḥ |
प्रासैः पाशैश्च खड्गैश्च गदाभिर्मुसलैस्तथा । (३१।१)
prāsaiḥ pāśaiśca khaḍgaiśca gadābhirmusalaistathā |
वज्रैरशनिभिश्चैव साग्निभिश्च महाद्रुमैः ॥ (३१।२)
vajrairaśanibhiścaiva sāgnibhiśca mahādrumaiḥ ||
मुद्गरैर्भिन्दिपालैश्च शिलोलूखलपर्वतैः । (३२।१)
mudgarairbhindipālaiśca śilolūkhalaparvataiḥ |
शतघ्नीभिश्च दीप्ताभिर्दण्डैरपि सुदारुणैः ॥ (३२।२)
śataghnībhiśca dīptābhirdaṇḍairapi sudāruṇaiḥ ||
ते दानवाः पाशगृहीतहस्ता महेन्द्रतुल्याशनिवज्रवेगाः । (३३।१)
te dānavāḥ pāśagṛhītahastā mahendratulyāśanivajravegāḥ |
समन्ततो ऽभ्युद्यतबाहुकायाः स्थितास् त्रिशीर्षा इव नागपाशाः ॥ (३३।२)
samantato 'bhyudyatabāhukāyāḥ sthitās triśīrṣā iva nāgapāśāḥ ||
सुवर्णमालाकुलभूषिताङ्गाः पीतांशुकाभोगविभाविताङ्गाः । (३४।१)
suvarṇamālākulabhūṣitāṅgāḥ pītāṃśukābhogavibhāvitāṅgāḥ |
मुक्तावलीदामसनाथकक्षा हंसा इवाभान्ति विशालपक्षाः ॥ (३४।२)
muktāvalīdāmasanāthakakṣā haṃsā ivābhānti viśālapakṣāḥ ||
तेषां तु वायुप्रतिमौजसां वै केयूरमौलीवलयोत्कटानाम् । (३५।१)
teṣāṃ tu vāyupratimaujasāṃ vai keyūramaulīvalayotkaṭānām |
तान्युत्तमाङ्गान्यभितो विभान्ति प्रभातसूर्यांशुसमप्रभाणि ॥ (३५।२)
tānyuttamāṅgānyabhito vibhānti prabhātasūryāṃśusamaprabhāṇi ||
क्षिपद्भिर् उग्रैर् ज्वलितैर् महाबलैर् महास्त्रपूगैः सुसमावृतो बभौ । (३६।१)
kṣipadbhir ugrair jvalitair mahābalair mahāstrapūgaiḥ susamāvṛto babhau |
गिरिर्यथा संततवर्षिभिर् घनैः कृतान्धकारान्तरकंदरो द्रुमैः ॥ (३६।२)
giriryathā saṃtatavarṣibhir ghanaiḥ kṛtāndhakārāntarakaṃdaro drumaiḥ ||
तैर्हन्यमानोऽपि महास्त्रजालैर् महाबलैर् दैत्यगणैः समेतैः । (३७।१)
tairhanyamāno'pi mahāstrajālair mahābalair daityagaṇaiḥ sametaiḥ |
नाकम्पताजौ भगवान्प्रतापस्थितः प्रकृत्या हिमवानिवाचलः ॥ (३७।२)
nākampatājau bhagavānpratāpasthitaḥ prakṛtyā himavānivācalaḥ ||
संत्रासितास्तेन नृसिंहरूपिणा दितेः सुताः पावकतुल्यतेजसा । (३८।१)
saṃtrāsitāstena nṛsiṃharūpiṇā diteḥ sutāḥ pāvakatulyatejasā |
भयाद्विचेलुः पवनोद्धुताङ्गा यथोर्मयः सागरवारिसंभवाः ॥ (३८।२)
bhayādviceluḥ pavanoddhutāṅgā yathormayaḥ sāgaravārisaṃbhavāḥ ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.