सूत उवाच । (१।१)

निर्मिते त्रिपुरे दुर्गे मयेनासुरशिल्पिना । (१।२)

तद्दुर्गं दुर्गतां प्राप बद्धवैरैः सुरासुरैः ॥ (१।३)

सकलत्राः सपुत्राश्च शस्त्रवन्तोऽन्तकोपमाः । (२।१)

मयादिष्टानि विविशुर्गृहाणि हृषिताश्च ते ॥ (२।२)

सिंहा वनमिवानेके मकरा इव सागरम् । (३।१)

रोषैश्चैवातिपारुष्यैः शरीरमिव संहतैः ॥ (३।२)

तद्वद्बलिभिरध्यस्तं तत्पुरं देवतारिभिः । (४।१)

त्रिपुरं संकुलं जातं दैत्यकोटिशताकुलम् ॥ (४।२)

सुतलादपि निष्पत्य पातालाद्दानवालयात् । (५।१)

उपतस्थुः पयोदाभा ये च गिर्युपजीविनः ॥ (५।२)

यो यं प्रार्थयते कामं सम्प्राप्तस्त्रिपुराश्रयात् । (६।१)

तस्य तस्य मयस्तत्र मायया विदधाति सः ॥ (६।२)

सचन्द्रेषु प्रदोषेषु साम्बुजेषु सरःसु च । (७।१)

आरामेषु सचूतेषु तपोधनवनेषु च ॥ (७।२)

स्वङ्गाश् चन्दनदिग्धाङ्गां मातंगाः समदा इव । (८।१)

मृष्टाभरणवस्त्राश्च मृष्टस्रगनुलेपनाः ॥ (८।२)

प्रियाभिः प्रियक्रामाभिर् हावभावप्रसूतिभिः । (९।१)

नारीभिः सततं रेमुर्मुदिताश्चैव दानवाः ॥ (९।२)

मयेन निर्मिते स्थाने मोदमाना महासुराः । (१०।१)

अर्थे धर्मे च कामे च निदधुस्ते मतीः स्वयम् ॥ (१०।२)

तेषां त्रिपुरयुक्तानां त्रिपुरे त्रिदशारिणाम् । (११।१)

व्रजति स्म सुखं कालः स्वर्गस्थानां यथा तथा ॥ (११।२)

शुश्रूषन्ते पितॄन्पुत्राः पत्न्यश्चापि पतींस्तथा । (१२।१)

विमुक्तकलहाश्चापि प्रीतयः प्रचुराभवन् ॥ (१२।२)

नाधर्मस्त्रिपुरस्थान् आबाधते वीर्यवानपि । (१३।१)

अर्चयन्तो दितेः पुत्रास्त्रिपुरायतने हरम् ॥ (१३।२)

पुण्याहशब्दानुच्चेरुर् आशीर्वादांश्च वेदगान् । (१४।१)

स्वनूपुररवोन्मिश्रान्वेणुवीणारवानपि ॥ (१४।२)

हासश्च वरनारीणां चित्तव्याकुलकारकः । (१५।१)

त्रिपुरे दानवेन्द्राणां रमतां श्रूयते सदा ॥ (१५।२)

तेषामर्चयतां देवान्ब्राह्मणांश्च नमस्यताम् । (१६।१)

धर्मार्थकाममन्त्राणां महान्कालोऽभ्यवर्तत ॥ (१६।२)

अथालक्ष्मीरसूया च तृड्बुभुक्षे तथैव च । (१७।१)

कलिश्च कलहश्चैव त्रिपुरं विविशुः सह ॥ (१७।२)

संध्याकालं प्रविष्टास्ते त्रिपुरं च भयावहाः । (१८।१)

समध्यासुः समं घोराः शरीराणि यथामयाः ॥ (१८।२)

सर्व एते विशन्तस्तु मयेन त्रिपुरान्तरम् । (१९।१)

स्वप्ने भयावहा दृष्टा आविशन्तस्तु दानवान् ॥ (१९।२)

उदिते च सहस्रांशौ शुभभासाकरे रवौ । (२०।१)

मयः सभामाविवेश भास्कराभ्यामिवाम्बुदः ॥ (२०।२)

मेरुकूटनिभे रम्य आसने स्वर्णमण्डिते । (२१।१)

आसीनाः काञ्चनगिरेः शृङ्गे तोयमुचो यथा ॥ (२१।२)

पार्श्वयोस्तारकाख्यश्च विद्युन्माली च दानवः । (२२।१)

उपविष्टौ मयस्यान्ते हस्तिनः कलभाविव ॥ (२२।२)

ततः सुरारयः सर्वेऽशेषकोपा रणाजिरे । (२३।१)

उपविष्टा दृढं विद्धा दानवा देवशत्रवः ॥ (२३।२)

तेष्वासीनेषु सर्वेषु सुखासनगतेषु च । (२४।१)

मयो मायाविजनक इत्युवाच स दानवान् ॥ (२४।२)

खेचराः खेचरारावा भो भो दाक्षायणीसुताः । (२५।१)

निशामयध्वं स्वप्नोऽयं मया दृष्टो भयावहः ॥ (२५।२)

चतस्रः प्रमदास्तत्र त्रयो मर्त्या भयावहाः । (२६।१)

कोपानलादीप्तमुखाः प्रविष्टास् त्रिपुरार्दिनः ॥ (२६।२)

प्रविश्य रुषितास्ते च पुराण्यतुलविक्रमाः । (२७।१)

प्रविष्टाः स्म शरीराणि भूत्वा बहुशरीरिणः ॥ (२७।२)

नगरं त्रिपुरं चेदं तमसा समवस्थितम् । (२८।१)

सगृहं सह युष्माभिः सागराम्भसि मज्जितम् ॥ (२८।२)

उलूकं रुचिरा नारी नग्नारूढा खरं तथा । (२९।१)

सह स्त्रीभिर्हसन्ती च चुम्बने प्रमदा यथा । (२९।२)

पुरुषः सिन्दुतिलकश् चतुरङ्घ्रिस् त्रिलोचनः ॥ (२९।३)

येन सा प्रमदा नुन्ना अहं चैव विबोधितः । (३०।१)

ईदृशी प्रमदा दृष्टा मया चातिभयावहा ॥ (३०।२)

एष ईदृशकः स्वप्नो दृष्टो वै दितिनन्दनाः । (३१।१)

दृष्टः कथं हि कष्टाय असुराणां भविष्यति ॥ (३१।२)

यदि वोऽहं क्षमो राजा यदिदं वेत्थ चेद्धितम् । (३२।१)

निबोधध्वं सुमनसो न चासूयितुम् अर्हथ ॥ (३२।२)

कामं चेर्ष्यां च कोपं च असूयां संविहाय च । (३३।१)

सत्ये दमे च धर्मे च मुनिवादे च तिष्ठत ॥ (३३।२)

शान्तयश्च प्रयुज्यन्तां पूज्यतां च महेश्वरः । (३४।१)

यदि नामास्य स्वप्नस्य ह्येवं चोपरमो भवेत् ॥ (३४।२)

कुप्यते नो ध्रुवं रुद्रो देवदेवस्त्रिलोचनः । (३५।१)

भविष्याणि च दृश्यन्ते यतो नस्त्रिपुरेऽसुराः ॥ (३५।२)

कलहं वर्जयन्तश्च अर्जयन्तस् तथार्जवम् । (३६।१)

स्वप्नोदयं प्रतीक्षध्वं कालोदयमथापि च ॥ (३६।२)

श्रुत्वा दाक्षायणीपुत्रा इत्येवं मयभाषितम् । (३७।१)

क्रोधेर्ष्यावस्थया युक्ता दृश्यन्ते च विनाशगाः ॥ (३७।२)

विनाशम् उपपश्यन्तो लक्ष्म्या व्यापितासुराः । (३८।१)

तत्रैव दृष्ट्वा तेऽन्योन्यं सक्रोधापूरितेक्षणाः ॥ (३८।२)

अथ दैवपरिध्वस्ता दानवास्त्रिपुरालयाः । (३९।१)

हित्वा सत्यं च धर्मं च अकार्याण्युपचक्रमुः ॥ (३९।२)

द्विषन्ति ब्राह्मणान्पुण्यान्न चार्चन्ति हि देवताः । (४०।१)

गुरुं चैव न मन्यन्ते ह्यन्योन्यं चापि चुक्रुधुः ॥ (४०।२)

कलहेषु च सज्जन्ते स्वधर्मेषु हसन्ति च । (४१।१)

परस्परं च निन्दन्ति अहमित्येव वादिनः ॥ (४१।२)

उच्चैर्गुरून्प्रभाषन्ते नाभिभाषन्ति पूजिताः । (४२।१)

अकस्मात् साश्रुनयना जायन्ते च समुत्सुकाः ॥ (४२।२)

दधिसक्तून्पयश्चैव कपित्थानि च रात्रिषु । (४३।१)

भक्षयन्ति च शेरन्त उच्छिष्टाः संवृतास्तथा ॥ (४३।२)

मूत्रं कृत्वोपस्पृशन्ति चाकृत्वा पादधावनम् । (४४।१)

संविशन्ति च शय्यासु शौचाचारविवर्जिताः ॥ (४४।२)

संकुचन्ति भयाच्चैव मार्जाराणां यथाखुकः । (४५।१)

भार्यां गत्वा न शुध्यन्ति रहोवृत्तिषु निस्त्रपाः ॥ (४५।२)

पुरा सुशीला भूत्वा च दुःशीलत्वमुपागताः । (४६।१)

देवांस्तपोधनांश्चैव बाधन्ते त्रिपुरालयाः ॥ (४६।२)

मयेन वार्यमाणा अपि ते विनाशमुपस्थिताः । (४७।१)

विप्रियाण्येव विप्राणां कुर्वाणाः कलहैषिणः ॥ (४७।२)

वैभ्राजं नन्दनं चैव तथा चैत्ररथं वनम् । (४८।१)

अशोकं च वराशोकं सर्वर्तुकमथापि च ॥ (४८।२)

स्वर्गं च देवतावासं पूर्वदेववशानुगाः । (४९।१)

विध्वंसयन्ति संक्रुद्धास्तपोधनवनानि च ॥ (४९।२)

विध्वस्तदेवायतनाश्रमं च संभग्नदेवद्विजपूजकं तु । (५०।१)

जगद्बभूवामरराजदुष्टैर् अभिद्रुतं सस्यमिवालिवृन्दैः ॥ (५०।२)