सूत उवाच । (१।१)

अथ देवो महादेवः पूर्वं कृष्णः प्रजापतिः । (१।२)

विहारार्थं स देवेशो मानुषेष्विह जयते ॥ (१।३)

देवक्यां वसुदेवस्य तपसा पुष्करेक्षणः । (२।१)

चतुर्बाहुस्तदा जातो दिव्यरूपो ज्वलञ्श्रिया ॥ (२।२)

श्रीवत्सलक्षणं देवं दृष्ट्वा दिव्यैश्च लक्षणैः । (३।१)

उवाच वसुदेवस्तं रूपं संहर वै प्रभो ॥ (३।२)

भीतोऽहं देव कंसस्य ततस्त्वेतद्ब्रवीमि ते । (४।१)

मम पुत्रा हतास्तेन ज्येष्ठास्ते भीमविक्रमाः ॥ (४।२)

वसुदेववचः श्रुत्वा रूपं संहरतेऽच्युतः । (५।१)

अनुज्ञाप्य ततः शौरिं नन्दगोपगृहेऽनयत् ॥ (५।२)

दत्त्वैनं नन्दगोपस्य रक्ष्यतामिति चाब्रवीत् । (६।१)

अतस्तु सर्वकल्याणं यादवानां भविष्यति । (६।२)

अयं तु गर्भो देवक्यां जातः कंसं हनिष्यति ॥ (६।३)

ऋषय ऊचुः । (७।१)

क एष वसुदेवस्तु देवकी च यशस्विनी । (७।२)

नन्दगोपश्च कस्त्वेष यशोदा च महाव्रता ॥ (७।३)

यो विष्णुं जनयामास यं च तातेत्यभाषत । (८।१)

या गर्भं जनयामास या चैनं त्व् अभ्यवर्धयत् ॥ (८।२)

सूत उवाच । (९।१)

पुरुषः कश्यपस्त्वासीद् अदितिस्तु प्रिया स्मृता । (९।२)

ब्रह्मणः कश्यपस्त्वंशः पृथिव्यास्त्वदितिस्तथा ॥ (९।३)

अथ कामान्महाबाहुर्देवक्याः समपूरयत् । (१०।१)

ये तया काङ्क्षिता नित्यमजातस्य महात्मनः ॥ (१०।२)

सो ऽवतीर्णो महीं देवः प्रविष्टो मानुषीं तनुम् । (११।१)

मोहयन्सर्वभूतानि योगात्मा योगमायया ॥ (११।२)

नष्टे धर्मे तथा जज्ञे विष्णुर्वृष्णिकुले प्रभुः । (१२।१)

कर्तुं धर्मस्य संस्थानमसुराणां प्रणाशनम् ॥ (१२।२)

रुक्मिणी सत्यभामा च सत्या नाग्नजिती तथा । (१३।१)

सुभामा च तथा शैब्या गान्धारी लक्ष्मणा तथा ॥ (१३।२)

मित्रविन्दा च कालिन्दी देवी जाम्बवती तथा । (१४।१)

सुशीला च तथा माद्री कौशल्या विजया तथा । (१४।२)

एवमादीनि देवीनां सहस्राणि च षोडश ॥ (१४।३)

रुक्मिणी जनयामास पुत्रान्रणविशारदान् । (१५।१)

चारुदेष्णं रणे शूरं प्रद्युम्नं च महाबलम् ॥ (१५।२)

सुचारुं भद्रचारुं च सुदेष्णं भद्रमेव च । (१६।१)

परशुं चारुगुप्तं च चारुभद्रं सुचारुकम् । (१६।२)

चारुहासं कनिष्ठं च कन्यां चारुमतीं तथा ॥ (१६।३)

जज्ञिरे सत्यभामायां भानुर्भ्रमरतेक्षणः । (१७।१)

रोहितो दीप्तिमांश्चैव ताम्रश् चक्रो जलंधमः ॥ (१७।२)

चतस्रो जज्ञिरे तेषां स्वसारस्तु यवीयसीः । (१८।१)

जाम्बवत्याः सुतो जज्ञे साम्बः समितिशोभनः ॥ (१८।२)

मित्रवान्मित्रविन्दश्च मित्रविन्दा वराङ्गना । (१९।१)

मित्रबाहुः सुनीथश्च नाग्नजित्याः प्रजा हि सा ॥ (१९।२)

एवमादीनि पुत्राणां सहस्राणि निबोधत । (२०।१)

शतं शतसहस्राणां पुत्राणां तस्य धीमतः ॥ (२०।२)

अशीतिश्च सहस्राणि वासुदेवसुतास्तथा । (२१।१)

लक्षमेकं तथा प्रोक्तं पुत्राणां च द्विजोत्तमाः ॥ (२१।२)

उपसङ्गस्य तु सुतौ वज्रः संक्षिप्त एव च । (२२।१)

भूरीन्द्रसेनो भूरिश्च गवेषणसुताव् उभौ ॥ (२२।२)

प्रद्युम्नस्य तु दायादो वैदर्भ्यां बुद्धिसत्तमः । (२३।१)

अनिरुद्धो रणेऽरुद्धो जज्ञेऽस्य मृगकेतनः ॥ (२३।२)

काश्या सुपार्श्वतनया साम्बाल्लेभे तरस्विनः । (२४।१)

सत्यप्रकृतयो देवाः पञ्च वीराः प्रकीर्तिताः ॥ (२४।२)

तिस्रः कोट्यः प्रवीराणां यादवानां महात्मनाम् । (२५।१)

षष्टिः शतसहस्राणि वीर्यवन्तो महाबलाः ॥ (२५।२)

देवांशाः सर्व एवेह ह्य् उत्पन्नास्ते महौजसः । (२६।१)

देवासुरे हता ये च त्व् असुरा ये महाबलाः ॥ (२६।२)

इहोत्पन्ना मनुष्येषु बाधन्ते सर्वमानवान् । (२७।१)

तेषामुत्सादनार्थाय उत्पन्नो यादवे कुले ॥ (२७।२)

कुलानां शतमेकं च यादवानां महात्मनाम् । (२८।१)

सर्वमेतत्कुलं यावद्वर्तते वैष्णवे कुले ॥ (२८।२)

विष्णुस्तेषां प्रणेता च प्रभुत्वे च व्यवस्थितः । (२९।१)

निदेशस्थायिनस्तस्य कथ्यन्ते सर्वयादवाः ॥ (२९।२)

ऋषय ऊचुः । (३०।१)

सप्तर्षयः कुबेरश्च यक्षो माणिचरस्तथा । (३०।२)

शालकिर् नारदश्चैव सिद्धो धन्वन्तरिस्तथा ॥ (३०।३)

आदिदेवस्तथा विष्णुर् एभिस्तु सह दैवतः । (३१।१)

किमर्थं संघशो भूताः स्मृताः सम्भूतयः कति ॥ (३१।२)

भविष्याः कति चैवान्ये प्रादुर्भावा महात्मनः । (३२।१)

ब्रह्मक्षत्रेषु शान्तेषु किमर्थमिह जायते ॥ (३२।२)

यदर्थमिह सम्भूतो विष्णुर्वृष्ण्यन्धकोत्तमः । (३३।१)

पुनः पुनर्मनुष्येषु तन्नः प्रब्रूहि पृच्छताम् ॥ (३३।२)

सूत उवाच । (३४।१)

त्यक्त्वा दिव्यां तनुं विष्णुर्मानुषेष्विह जायते । (३४।२)

युगे त्व् अथ परावृत्ते काले प्रशिथिले प्रभुः ॥ (३४।३)

देवासुरविमर्देषु जायते हरिरीश्वरः । (३५।१)

हिरण्यकशिपौ दैत्ये त्रैलोक्यं प्राक्प्रशासति ॥ (३५।२)

बलिनाधिष्ठिते चैव पुरा लोकत्रये क्रमात् । (३६।१)

सख्यमासीत्परमकं देवानामसुरैः सह ॥ (३६।२)

युगाख्यासुरसम्पूर्णं ह्य् आसीद् अत्याकुलं जगत् । (३७।१)

निदेशस्थायिनश्चापि तयोर्देवासुराः समम् ॥ (३७।२)

मृधो बलिविमर्दाय सम्प्रवृद्धः सुदारुणः । (३८।१)

देवानामसुराणां च घोरः क्षयकरो महान् ॥ (३८।२)

कर्तुं धर्मव्यवस्थानं जायते मानुषेष्विह । (३९।१)

भृगोः शापनिमित्तं तु देवासुरकृते तदा ॥ (३९।२)

मुनय ऊचुः । (४०।१)

कथं देवासुरकृते व्यापारं प्राप्तवान्स्वतः । (४०।२)

देवासुरं यथा वृत्तं तन्नः प्रब्रूहि पृच्छताम् ॥ (४०।३)

सूत उवाच । (४१।१)

तेषां दायनिमित्तं ते संग्रामास्तु सुदारुणाः । (४१।२)

वराहाद्या दश द्वौ च शण्डामर्कान्तरे स्मृताः ॥ (४१।३)

नामतस्तु समासेन शृणुतैषां विवक्षतः । (४२।१)

प्रथमो नारसिंहस्तु द्वितीयश्चापि वामनः ॥ (४२।२)

तृतीयस्तु वराहश्च चतुर्थो ऽमृतमन्थनः । (४३।१)

संग्रामः पञ्चमश्चैव संजातस्तारकामयः ॥ (४३।२)

षष्ठो ह्य् आडीबकाख्यस्तु सप्तमस्त्रैपुरस्तथा । (४४।१)

अन्धकाख्योऽष्टमस्तेषां नवमो वृत्रघातकः ॥ (४४।२)

धात्रश्च दशमश्चैवततो हालाहलः स्मृतः । (४५।१)

प्रथितो द्वादशस्तेषां घोरः कोलाहलस्तथा ॥ (४५।२)

हिरण्यकशिपुर् दैत्यो नारसिंहेन पातितः । (४६।१)

वामनेन बलिर् बद्धस् त्रैलोक्याक्रमणे पुरा ॥ (४६।२)

हिरण्याक्षो हतो द्वंद्वे प्रतिघाते तु दैवतैः । (४७।१)

दंष्ट्रया तु वराहेण समुद्रस्तु द्विधा कृतः ॥ (४७।२)

प्रह्लादो निर्जितो युद्धे इन्द्रेणामृतमन्थने । (४८।१)

विरोचनस्तु प्राह्लादिर् नित्यम् इन्द्रवधोद्यतः ॥ (४८।२)

इन्द्रेणैव तु विक्रम्य निहतस्तारकामये । (४९।१)

अशक्नुवन्स देवानां सर्वं सोढुं सदैवतम् ॥ (४९।२)

निहता दानवाः सर्वे त्रैलोक्ये त्र्यम्बकेण तु । (५०।१)

असुराश्च पिशाचाश्च दानवाश्चान्धकाहवे ॥ (५०।२)

हता देवमनुष्ये स्वे पितृभिश्चैव सर्वशः । (५१।१)

संपृक्तो दानवैर्वृत्रो घोरो हालाहले हतः ॥ (५१।२)

तदा विष्णुसहायेन महेन्द्रेण निवर्तितः । (५२।१)

हतो ध्वजे महेन्द्रेण मायाच्छन्नस्तु योगवित् । (५२।२)

ध्वजलक्षणमाविश्य विप्रचित्तिः सहानुजः ॥ (५२।३)

दैत्यांश्च दानवांश्चैव संयतान्किल संयुतान् । (५३।१)

जयन्कोलाहले सर्वान्देवैः परिवृतो वृषा ॥ (५३।२)

यज्ञस्यावभृथे दृश्यौ शण्डामर्कौ तु दैवतैः । (५४।१)

एते देवासुरे वृत्ताः संग्रामा द्वादशैव तु ॥ (५४।२)

देवासुरक्षयकराः प्रजानां तु हिताय वै । (५५।१)

हिरण्यकशिपू राजा वर्षाणामर्बुदं बभौ ॥ (५५।२)

द्विसप्तति तथान्यानि नियुतान्यधिकानि च । (५६।१)

अशीतिं च सहस्राणि त्रैलोक्यैश्वर्यतां गतः ॥ (५६।२)

पर्यायेण नु राजाभूद्बलिर्वर्षायुतं पुनः । (५७।१)

षष्टिवर्षसहस्राणि नियुतानि च विंशतिः ॥ (५७।२)

बले राज्याधिकारस्तु यावत्कालं बभूव ह । (५८।१)

तावत्कालं तु प्रह्लादो निवृत्तो ह्य् असुरैः सह ॥ (५८।२)

इन्द्रास्त्रयस्ते विज्ञेया असुराणां महौजसः । (५९।१)

दैत्यसंस्थमिदं सर्वमासीद्दशयुगं पुनः ॥ (५९।२)

त्रैलोक्यमिदमव्यग्रं महेन्द्रेणानुपाल्यते । (६०।१)

असपत्नमिदं सर्वमासीद्दशयुगं पुनः ॥ (६०।२)

प्रह्लादस्य हते तस्मिंस्त्रैलोक्ये कालपर्ययात् । (६१।१)

पर्यायेण तु सम्प्राप्ते त्रैलोक्यं पाकशासने । (६१।२)

ततोऽसुरान्परित्यज्य शुक्रो देवानगच्छत ॥ (६१।३)

यज्ञे देवानथ गतं दितिजाः काव्यमाह्वयन् । (६२।१)

किं त्वं नो मिषतां राज्यं त्यक्त्वा यज्ञं पुनर्गतः ॥ (६२।२)

स्थातुं न शक्नुमो ह्य् अत्र प्रविशामो रसातलम् । (६३।१)

एवमुक्तोऽब्रवीद्दैत्यान्विषण्णान्सान्त्वयन्गिरा ॥ (६३।२)

मा भैष्ट धारयिष्यामि तेजसा स्वेन वो ऽसुराः । (६४।१)

मन्त्राश्चौषधयश्चैव रसा वसु च यत्परम् ॥ (६४।२)

कृत्स्नानि मयि तिष्ठन्ति पादस्तेषां सुरेषु वै । (६५।१)

तत्सर्वं वः प्रदास्यामि युष्मदर्थे धृता मया ॥ (६५।२)

ततो देवास्तु तान्दृष्ट्वा वृतान्काव्येन धीमता । (६६।१)

संमन्त्रयन्ति देवा वै संविज्ञास्तु जिघृक्षया ॥ (६६।२)

काव्यो ह्य् एष इदं सर्वं व्यावर्तयति नो बलात् । (६७।१)

साधु गच्छामहे तूर्णं यावन्नाध्यापयिष्यति ॥ (६७।२)

प्रसह्य हत्वा शिष्टांस्तु पातालं प्रापयामहे । (६८।१)

ततो देवास्तु संरब्धा दानवान् उपसृत्य ह ॥ (६८।२)

ततस्ते वध्यमानास्तु काव्यमेवाभिदुद्रुवुः । (६९।१)

ततः काव्यस्तु तान्दृष्ट्वा तूर्णं देवैर् अभिद्रुतान् ॥ (६९।२)

रक्षां काव्येन संहृत्य देवास्तेऽप्यसुरार्दिताः । (७०।१)

काव्यं दृष्ट्वा स्थितं देवा निःशङ्कमसुराञ्जहुः ॥ (७०।२)

ततः काव्योऽनुचिन्त्याथ ब्राह्मणो वचनं हितम् । (७१।१)

तानुवाच ततः काव्यः पूर्वं वृत्तमनुस्मरन् ॥ (७१।२)

त्रैलोक्यं वो हृतं सर्वं वामनेन त्रिभिः क्रमैः । (७२।१)

बलिर्बद्धो हतो जम्भो निहतश्च विरोचनः ॥ (७२।२)

महासुरा द्वादशसु संग्रामेषु सुरैर् हताः । (७३।१)

तैस्तैरुपायैर्भूयिष्ठं निहता वः प्रधानतः ॥ (७३।२)

किंचिच्छीष्टास्तु यूयं वै युद्धं मास्त्विति मे मतम् । (७४।१)

नीतिं यां वो ऽभिधास्यामि तिष्ठध्वं कालपर्ययात् ॥ (७४।२)

यास्याम्यहं महादेवं मन्त्रार्थं विजयावहम् । (७५।१)

अप्रतीपांस्ततो मन्त्रान्देवात्प्राप्य महेश्वरात् । (७५।२)

युध्यामहे पुनर्देवांस्ततः प्राप्स्यथ वै जयम् ॥ (७५।३)

ततस्ते कृतसंवादा देवान् ऊचुस्तदासुराः । (७६।१)

न्यस्तशस्त्रा वयं सर्वे निःसंनाहा रथैर्विना ॥ (७६।२)

वयं तपश्चरिष्यामः संवृता वल्कलैर्वने । (७७।१)

प्रह्लादस्य वचः श्रुत्वा सत्याभिव्याहृतं तु तत् ॥ (७७।२)

ततो देवा न्यवर्तन्त विज्वरा मुदिताश्च ते । (७८।१)

न्यस्तशस्त्रेषु दैत्येषु विनिवृत्तास्तदा सुराः ॥ (७८।२)

ततस्तानब्रवीत्काव्यः कंचित्कालमुपास्यथ । (७९।१)

निरुत्सिक्तास् तपोयुक्ताः कालं कार्यार्थसाधकम् ॥ (७९।२)

पितुर्ममाश्रमस्था वै मां प्रतीक्षत दानवाः । (८०।१)

तत्संदिश्यासुरान्काव्यो महादेवं प्रपद्यत ॥ (८०।२)

शुक्र उवाच । (८१।१)

मन्त्रानिच्छाम्यहं देव ये न सन्ति बृहस्पतौ । (८१।२)

पराभवाय देवानामसुराणां जयाय च ॥ (८१।३)

एवमुक्तोऽब्रवीद्देवो व्रतं त्वं चर भार्गव । (८२।१)

पूर्णं वर्षसहस्रं तु कणधूममवाक्शिराः । (८२।२)

यदि पास्यसि भद्रं ते ततो मन्त्रानवाप्स्यसि ॥ (८२।३)

तथेति समनुज्ञाप्य शुक्रस्तु भृगुनन्दनः । (८३।१)

पादौ संस्पृश्य देवस्य बाढमित्यब्रवीद्वचः । (८३।२)

व्रतं चराम्यहं देव त्वयादिष्टोऽद्य वै प्रभो ॥ (८३।३)

ततोऽनुसृष्टो देवेन कुण्डधारोऽस्य धूमकृत् । (८४।१)

तदा तस्मिन्गते शुक्रे ह्य् असुराणां हिताय वै । (८४।२)

मन्त्रार्थं तत्र वसति ब्रह्मचर्यं महेश्वरे ॥ (८४।३)

तद्बुद्ध्वा नीतिपूर्वं तु राज्ये न्यस्ते तदासुरैः । (८५।१)

अस्मिंश्छिद्रे तदामर्षाद् देवास्तान्समुपाद्रवन् । (८५।२)

दंशिताः सायुधाः सर्वे बृहस्पतिपुरःसराः ॥ (८५।३)

दृष्ट्वासुरगणा देवान्प्रगृहीतायुधान्पुनः । (८६।१)

उत्पेतुः सहसा ते वै संत्रस्तास्तान्वचोऽब्रुवन् ॥ (८६।२)

न्यस्ते शस्त्रेऽभये दत्त आचार्ये व्रतमास्थिते । (८७।१)

दत्त्वा भवन्तो ह्य् अभयं सम्प्राप्ता नो जिघांसया ॥ (८७।२)

अनाचार्या वयं देवास्त्यक्तशस्त्रास्त्ववस्थिताः । (८८।१)

चीरकृष्णाजिनधरा निष्क्रिया निष्परिग्रहाः ॥ (८८।२)

रणे विजेतुं देवांश्च न शक्ष्यामः कथंचन । (८९।१)

अयुद्धेन प्रपत्स्यामः शरणं काव्यमातरम् ॥ (८९।२)

यापयामः कृच्छ्रमिदं यावदभ्येति नो गुरुः । (९०।१)

निवृत्ते च तथा शुक्रे योत्स्यामो दंशितायुधाः ॥ (९०।२)

एवमुक्त्वा ततोऽन्योन्यं शरणं काव्यमातरम् । (९१।१)

प्रापद्यन्त ततो भीतास्तेभ्योऽदादभयं तु सा ॥ (९१।२)

न भेतव्यं न भेतव्यं भयं त्यजत दानवाः । (९२।१)

मत्संनिधौ वर्ततां वो न भीर् भवितुमर्हति ॥ (९२।२)

तया चाभ्युपपन्नांस्तान्दृष्ट्वा देवास्ततोऽसुरान् । (९३।१)

अभिजग्मुः प्रसह्यैतान् अविचार्य बलाबलम् ॥ (९३।२)

ततस्तान्बाध्यमानांस्तु देवैर्दृष्ट्वासुरांस्तदा । (९४।१)

देवी क्रुद्धाब्रवीद्देवान् अनिन्द्रान्वः करोम्यहम् ॥ (९४।२)

संभृत्य सर्वसम्भारान् इन्द्रं साभ्यचरत्तदा । (९५।१)

तस्तम्भ देवी बलवद्योगयुक्ता तपोधना ॥ (९५।२)

ततस्तं स्तम्भितं दृष्ट्वा इन्द्रं देवाश्च मूकवत् । (९६।१)

प्राद्रवन्त ततो भीता इन्द्रं दृष्ट्वा वशीकृतम् ॥ (९६।२)

गतेषु सुरसंघेषु शक्रं विष्णुरभाषत । (९७।१)

मां त्वं प्रविश भद्रं ते नयिष्ये त्वां सुरोत्तम ॥ (९७।२)

एवमुक्तस्ततो विष्णुं प्रविवेश पुरंदरः । (९८।१)

विष्णुना रक्षितं दृष्ट्वा देवी क्रुद्धा वचो ऽब्रवीत् ॥ (९८।२)

महादेव उवाच । (१२२।१)

एतद्व्रतं त्वयैकेन चीर्णं नान्येन केनचित् । (१२२।२)

तस्माद्वै तपसा बुद्ध्या श्रुतेन च बलेन च ॥ (१२२।३)

तेजसा च सुरान्सर्वांस्त्वमेकोऽभिभविष्यसि । (१२३।१)

यच्चाभिलषितं ब्रह्मन्विद्यते भृगुनन्दन ॥ (१२३।२)

प्रपत्स्यसे तु तत्सर्वं नानुवाच्यं तु कस्यचित् । (१२४।१)

सर्वाभिभावी तेन त्वं भविष्यसि द्विजोत्तम ॥ (१२४।२)

एतान्दत्त्वा वरांस्तस्मै भार्गवाय भवः पुनः । (१२५।१)

प्रजेशत्वं धनेशत्वमवध्यत्वं च वै ददौ ॥ (१२५।२)

एतांल्लब्ध्वा वरान्काव्यः सम्प्रहृष्टतनूरुहः । (१२६।१)

हर्षात्प्रादुर्बभौ तस्य दिव्यस्तोत्रं महेश्वरे । (१२६।२)

तथा तिर्यक्स्थितश्चैव तुष्टुवे नीललोहितम् ॥ (१२६।३)

शुक्र उवाच । (१२७।१)

नमोऽस्तु शितिकण्ठाय कनिष्ठाय सुवर्चसे । (१२७।२)

लेलिहानाय काव्याय वत्सरायान्धसः पते ॥ (१२७।३)

कपर्दिने करालाय हर्यक्ष्णे वरदाय च । (१२८।१)

संस्तुताय सुतीर्थाय देवदेवाय रंहसे ॥ (१२८।२)

उष्णीषिणे सुवक्त्राय बहुरूपाय वेधसे । (१२९।१)

वसुरेताय रुद्राय तपसे चित्रवाससे ॥ (१२९।२)

ह्रस्वाय मुक्तकेशाय सेनान्ये रोहिताय च । (१३०।१)

कवये राजवृक्षाय तक्षकक्रीडनाय च ॥ (१३०।२)

सहस्रशिरसे चैव सहस्राक्षाय मीधुषे । (१३१।१)

वराय भव्यरूपाय श्वेताय पुरुषाय च ॥ (१३१।२)

गिरिशाय नमो ऽर्काय बलिने आज्यपाय च । (१३२।१)

सुतृप्ताय सुवस्त्राय धन्विने भार्गवाय च ॥ (१३२।२)

निषङ्गिणे च ताराय स्वक्षाय क्षपणाय च । (१३३।१)

ताम्राय चैव भीमाय उग्राय च शिवाय च ॥ (१३३।२)

महादेवाय शर्वाय विश्वरूपशिवाय च । (१३४।१)

हिरण्याय वरिष्ठाय ज्येष्ठाय मध्यमाय च ॥ (१३४।२)

वास्तोष्पते पिनाकाय मुक्तये केवलाय च । (१३५।१)

मृगव्याधाय दक्षाय स्थाणवे भीषणाय च ॥ (१३५।२)

बहुनेत्राय धुर्याय त्रिनेत्रायेश्वराय च । (१३६।१)

कपालिने च वीराय मृत्यवे त्र्यम्बकाय च ॥ (१३६।२)

बभ्रवे च पिशङ्गाय पिङ्गलायारुणाय च । (१३७।१)

पिनाकिने चेषुमते चित्राय रोहिताय च ॥ (१३७।२)

दुन्दुभ्यायैकपादाय अजाय बुद्धिदाय च । (१३८।१)

आरण्याय गृहस्थाय यतये ब्रह्मचारिणे ॥ (१३८।२)

सांख्याय चैव योगाय व्यापिने दीक्षिताय च । (१३९।१)

अनाहताय शर्वाय भव्येशाय यमाय च ॥ (१३९।२)

रोधसे चेकितानाय ब्रह्मिष्ठाय महर्षये । (१४०।१)

चतुष्पदाय मेध्याय रक्षिणे शीघ्रगाय च ॥ (१४०।२)

शिखण्डिने करालाय दंष्ट्रिणे विश्ववेधसे । (१४१।१)

भास्वराय प्रतीताय सुदीप्ताय सुमेधसे ॥ (१४१।२)

क्रूरायाविकृतायैव भीषणाय शिवाय च । (१४२।१)

सौम्याय चैव मुख्याय धार्मिकाय शुभाय च ॥ (१४२।२)

अवध्यायामृतायैव नित्याय शाश्वताय च । (१४३।१)

व्यापृताय विशिष्टाय भरताय च साक्षिणे ॥ (१४३।२)

क्षेमाय सहमानाय सत्याय चामृताय च । (१४४।१)

कर्त्रे परशवे चैव शूलिने दिव्यचक्षुषे ॥ (१४४।२)

सोमपायाज्यपायैव धूमपायोष्मपाय च । (१४५।१)

शुचये परिधानाय सद्योजाताय मृत्यवे ॥ (१४५।२)

पिशिताशाय सर्वाय मेघाय विद्युताय च । (१४६।१)

व्यावृत्ताय वरिष्ठाय भरिताय तरक्षवे ॥ (१४६।२)

त्रिपुरघ्नाय तीर्थायावक्राय रोमशाय च । (१४७।१)

तिग्मायुधाय व्याख्याय सुसिद्धाय पुलस्तये ॥ (१४७।२)

रोचमानाय चण्डाय स्फीताय ऋषभाय च । (१४८।१)

व्रतिने युञ्जमानाय शुचये चोर्ध्वरेतसे ॥ (१४८।२)

असुरघ्नाय स्वाघ्नाय मृत्युघ्ने यज्ञियाय च । (१४९।१)

कृशानवे प्रचेताय वह्नये निर्मलाय च ॥ (१४९।२)

रक्षोघ्नाय पशुघ्नायाविघ्नाय श्वसिताय च । (१५०।१)

विभ्रान्ताय महान्ताय अर्णवे दुर्गमाय च ॥ (१५०।२)

कृष्णाय च जयन्ताय लोकानामीश्वराय च । (१५१।१)

अनाश्रिताय वेध्याय समत्वाधिष्ठिताय च ॥ (१५१।२)

हिरण्यबाहवे चैव व्याप्ताय च महाय च । (१५२।१)

सुकर्मणे प्रसह्याय चेशानाय सुचक्षुषे ॥ (१५२।२)

क्षिप्रेषवे सदश्वाय शिवाय मोक्षदाय च । (१५३।१)

कपिलाय पिशङ्गाय महादेवाय धीमते ॥ (१५३।२)

महाकायाय दीप्ताय रोदनाय सहाय च । (१५४।१)

दृढधन्विने कवचिने रथिने च वरूथिने ॥ (१५४।२)

भृगुनाथाय शुक्राय गह्वरेष्ठाय वेधसे । (१५५।१)

अमोघाय प्रशान्ताय सुमेधाय वृषाय च ॥ (१५५।२)

नमोऽस्तु तुभ्यं भगवन्विश्वाय कृत्तिवाससे । (१५६।१)

पशूनां पतये तुभ्यं भूतानां पतये नमः ॥ (१५६।२)

प्रणवे ऋग्यजुःसाम्ने स्वाहाय च स्वधाय च । (१५७।१)

वषट्कारात्मने चैव तुभ्यं मन्त्रात्मने नमः ॥ (१५७।२)

त्वष्ट्रे धात्रे तथा कर्त्रे चक्षुःश्रोत्रमयाय च । (१५८।१)

भूतभव्यभवेशाय तुभ्यं कर्मात्मने नमः ॥ (१५८।२)

वसवे चैव साध्याय रुद्रादित्यसुराय च । (१५९।१)

विषाय मारुतायैव तुभ्यं देवात्मने नमः ॥ (१५९।२)

अग्नीषोमविधिज्ञाय पशुमन्त्रौषधाय च । (१६०।१)

स्वयम्भुवे ह्य् अजायैव अपूर्वप्रथमाय च । (१६०।२)

प्रजानां पतये चैव तुभ्यं ब्रह्मात्मने नमः ॥ (१६०।३)

आत्मेशायात्मवश्याय सर्वेशातिशयाय च । (१६१।१)

सर्वभूताङ्गभूताय तुभ्यं भूतात्मने नमः ॥ (१६१।२)

निर्गुणाय गुणज्ञाय व्याकृतायामृताय च । (१६२।१)

निरुपाख्याय मित्राय तुभ्यं सांख्यात्मने नमः ॥ (१६२।२)

पृथिव्यै चान्तरिक्षाय दिव्याय च महाय च । (१६३।१)

जनस्तपाय सत्याय तुभ्यं लोकात्मने नमः ॥ (१६३।२)

अव्यक्ताय च महते भूतादेरिन्द्रियाय च । (१६४।१)

आत्मज्ञाय विशेषाय तुभ्यं सर्वात्मने नमः ॥ (१६४।२)

नित्याय चात्मलिङ्गाय सूक्ष्मायैवेतराय च । (१६५।१)

बुद्धाय विभवे चैव तुभ्यं मोक्षात्मने नमः ॥ (१६५।२)

नमस्ते त्रिषु लोकेषु नमस्ते परतस् त्रिषु । (१६६।१)

सत्यान्तेषु महाद्येषु चतुर्षु च नमोऽस्तु ते ॥ (१६६।२)

नमः स्तोत्रे मया ह्य् अस्मिन्यदि न व्याहृतं भवेत् । (१६७।१)

मद्भक्त इति ब्रह्मण्य तत्सर्वं क्षन्तुमर्हसि ॥ (१६७।२)

सूत उवाच । (१६८।१)

एवमाभाष्य देवेशमीश्वरं नीललोहितम् । (१६८।२)

प्रह्वोऽभिप्रणतस्तस्मै प्राञ्जलिर्वाग्यतोऽभवत् ॥ (१६८।३)

काव्यस्य गात्रं संस्पृश्य हस्तेन प्रीतिमान्भवः । (१६९।१)

निकामं दर्शनं दत्त्वा तत्रैवान्तरधीयत ॥ (१६९।२)

ततः सो ऽन्तर्हिते तस्मिन्देवेशे ऽनुचरीं तदा । (१७०।१)

तिष्ठन्तीं पार्श्वतो दृष्ट्वा जयन्तीमिदमब्रवीत् ॥ (१७०।२)

कस्य त्वं सुभगे का वा दुःखिते मयि दुःखिता । (१७१।१)

महता तपसा युक्ता किमर्थं मां निषेवसे ॥ (१७१।२)

अनया संस्तुतो भक्त्या प्रश्रयेण दमेन च । (१७२।१)

स्नेहेन चैव सुश्रोणि प्रीतोऽस्मि वरवर्णिनि ॥ (१७२।२)

किमिच्छसि वरारोहे कस्ते कामः समृध्यताम् । (१७३।१)

तत्ते सम्पादयाम्यद्य यद्यपि स्यात्सुदुष्करः ॥ (१७३।२)

एवमुक्ताब्रवीदेनं तपसा ज्ञातुमर्हसि । (१७४।१)

चिकीर्षितं हि मे ब्रह्मंस्त्वं हि वेत्थ यथातथम् ॥ (१७४।२)

एवमुक्तो ऽब्रवीदेनां दृष्ट्वा दिव्येन चक्षुषा । (१७५।१)

मया सह त्वं सुश्रोणि दश वर्षाणि भामिनि ॥ (१७५।२)

सर्वभूतैरदृश्या च संप्रयोगमिहेच्छसि । (१७६।१)

देवि चेन्दीवरश्यामे वरार्हे वामलोचने । (१७६।२)

एवं वृणोषि कामं त्वं मत्तो वै वल्गुभाषिणि ॥ (१७६।३)

एवं भवतु गच्छामो गृहान्नो मत्तकाशिनि । (१७७।१)

ततः स्वगृहमागत्य जयन्त्याः पाणिमुद्वहन् ॥ (१७७।२)

तया सहावसद्देव्या दश वर्षाणि भार्गवः । (१७८।१)

अदृश्यः सर्वभूतानां मायया संवृतः प्रभुः ॥ (१७८।२)

कृतार्थमागतं दृष्ट्वा काव्यं सर्वे दितेः सुताः । (१७९।१)

अभिजग्मुर्गृहं तस्य मुदितास्ते दिदृक्षवः ॥ (१७९।२)

यदा गता न पश्यन्ति मायया संवृतं गुरुम् । (१८०।१)

लक्षणं तस्य तद्बुद्ध्वा प्रतिजग्मुर्यथागतम् ॥ (१८०।२)

बृहस्पतिस्तु संरुद्धं काव्यं ज्ञात्वा वरेण तु । (१८१।१)

तुष्ट्यर्थं दश वर्षाणि जयन्त्या हितकाम्यया ॥ (१८१।२)

बुद्ध्वा तदन्तरं सो ऽपि दैत्यानामिन्द्रनोदितः । (१८२।१)

काव्यस्य रूपमास्थाय असुरान् समुपाह्वयत् ॥ (१८२।२)

ततस्तानागतान्दृष्ट्वा बृहस्पतिरुवाच ह । (१८३।१)

स्वागतं मम याज्यानां प्राप्तोऽहं वो हिताय च ॥ (१८३।२)

अहं वो ऽध्यापयिष्यामि विद्याः प्राप्तास्तु या मया । (१८४।१)

ततस्ते हृष्टमनसो विद्यार्थमुपपेदिरे ॥ (१८४।२)

पूर्णे काव्यस्तदा तस्मिन्समये दशवार्षिके । (१८५।१)

समयान्ते देवयानी तदोत्पन्ना इति श्रुतिः । (१८५।२)

बुद्धिं चक्रे ततः सो ऽथ याज्यानां प्रत्यवेक्षणे ॥ (१८५।३)

देवि गच्छाम्यहं द्रष्टुं मम याज्याञ्शुचिस्मिते । (१८६।१)

विभ्रान्तवीक्षिते साध्वि त्रिवर्णायतलोचने ॥ (१८६।२)

एवमुक्ताब्रवीद् एनं भज भक्तान्महाव्रत । (१८७।१)

एष धर्मः सतां ब्रह्मन्न धर्मं लोपयामि ते ॥ (१८७।२)

ततो गत्वासुरान्दृष्ट्वा देवाचार्येण धीमता । (१८८।१)

वञ्चितान्काव्यरूपेण ततः काव्यो ऽब्रवीत्तु तान् ॥ (१८८।२)

काव्यं मां वो विजानीध्वं तोषितो गिरिशो विभुः । (१८९।१)

वञ्चिता बत यूयं वै सर्वे शृणुत दानवाः ॥ (१८९।२)

श्रुत्वा तथा ब्रुवाणं तं संभ्रान्तास्ते तदाभवन् । (१९०।१)

प्रेक्षन्तस् ताव् उभौ तत्र स्थितासीनौ सुविस्मिताः ॥ (१९०।२)

सम्प्रमूढास् ततः सर्वे न प्राबुध्यन्त किंचन । (१९१।१)

अब्रवीत् सम्प्रमूढेषु काव्यस्तानसुरांस्तदा ॥ (१९१।२)

आचार्यो वो ह्य् अहं काव्यो देवाचार्यो ऽयमङ्गिराः । (१९२।१)

अनुगच्छत मां दैत्यास्त्यजतैनं बृहस्पतिम् ॥ (१९२।२)

इत्युक्ता ह्य् असुरास्तेन ताव् उभौ समवेक्ष्य च । (१९३।१)

यदासुरा विशेषं तु न जानन्त्युभयोस्तयोः ॥ (१९३।२)

बृहस्पतिर् उवाचैनान् असम्भ्रान्तस्तपोधनः । (१९४।१)

काव्यो वो ऽहं गुरुर्दैत्या मद्रूपो ऽयं बृहस्पतिः ॥ (१९४।२)

संमोहयति रूपेण मामकेनैष वो ऽसुराः । (१९५।१)

श्रुत्वा तस्य ततस्ते वै समेत्य तु ततोऽब्रुवन् ॥ (१९५।२)

अयं नो दश वर्षाणि सततं शास्ति वै प्रभुः । (१९६।१)

एष वै गुरुरस्माकमन्तरेप्सुरयं द्विजः ॥ (१९६।२)

ततस्ते दानवाः सर्वे प्रणिपत्याभिनन्द्य च । (१९७।१)

वचनं जगृहुस्तस्य चिराभ्यासे न मोहिताः ॥ (१९७।२)

ऊचुस् तमसुराः सर्वे क्रोधसंरक्तलोचनाः । (१९८।१)

अयं गुरुर् हितोऽस्माकं गच्छ त्वं नासि नो गुरुः ॥ (१९८।२)

भार्गवो वाङ्गिरा वापि भगवानेष नो गुरुः । (१९९।१)

स्थिता वयं निदेशेऽस्य साधु त्वं गच्छ माचिरम् ॥ (१९९।२)

एवमुक्त्वासुराः सर्वे प्रापद्यन्त बृहस्पतिम् । (२००।१)

यदा न प्रत्यपद्यन्त काव्येनोक्तं महद्धितम् ॥ (२००।२)

चुकोप भार्गवस्तेषामवलेपेन तेन तु । (२०१।१)

बोधिता हि मया यस्मान्न मां भजथ दानवाः ॥ (२०१।२)

तस्मात्प्रनष्टसंज्ञा वै पराभवमवाप्स्यथ । (२०२।१)

इति व्याहृत्य तान्काव्यो जगामाथ यथागतम् ॥ (२०२।२)

शप्तांस्तानसुराञ्ज्ञात्वा काव्येन स बृहस्पतिः । (२०३।१)

कृतार्थः स तदा हृष्टः स्वरूपं प्रत्यपद्यत ॥ (२०३।२)

बुद्ध्यासुरान् हताञ्ज्ञात्वा कृतार्थो ऽन्तरधीयत । (२०४।१)

ततः प्रनष्टे तस्मिंस्तु विभ्रान्ता दानवाभवन् ॥ (२०४।२)

अहो विवञ्चिताः स्मेति परस्परमथाब्रुवन् । (२०५।१)

पृष्ठतोऽभिमुखाश्चैव ताडिताङ्गिरसेन तु ॥ (२०५।२)

वञ्चिताः सोपधानेन स्वे स्वे वस्तुनि मायया । (२०६।१)

ततस्त्वपरितुष्टास्ते तमेव त्वरिता ययुः । (२०६।२)

प्रह्लादमग्रतः कृत्वा काव्यस्यानुपदं पुनः ॥ (२०६।३)

ततः काव्यं समासाद्य उपतस्थुरवाङ्मुखाः । (२०७।१)

समागतान्पुनर्दृष्ट्वा काव्यो याज्यानुवाच ह ॥ (२०७।२)

मया संबोधिताः सर्वे यस्मान्मा नाभिनन्दथ । (२०८।१)

ततस्तेनावमानेन गता यूयं पराभवम् ॥ (२०८।२)

एवं ब्रुवाणं शुक्रं तु बाष्पसंदिग्धया गिरा । (२०९।१)

प्रह्लादस्तं तदोवाच मा नस्त्वं त्यज भार्गव ॥ (२०९।२)

स्वाश्रयान् भजमानांश्च भक्तांस्त्वं भज भार्गव । (२१०।१)

त्वय्यदृष्टे वयं तेन देवाचार्येण मोहिताः । (२१०।२)

भक्तानर्हसि वै ज्ञातुं तपोदीर्घेण चक्षुषा ॥ (२१०।३)

यदि नस्त्वं न कुरुषे प्रसादं भृगुनन्दन । (२११।१)

अपध्यातास् त्वया ह्य् अद्य प्रविशामो रसातलम् ॥ (२११।२)

ज्ञात्वा काव्यो यथातत्त्वं कारुण्यादनुकम्पया । (२१२।१)

एवं प्रत्यनुनीतो वै ततः कोपं नियम्य सः । (२१२।२)

उवाचैतान्न भेतव्यं न गन्तव्यं रसातलम् ॥ (२१२।३)

अवश्यं भाविनो ह्य् अर्थाः प्राप्तव्या मयि जाग्रति । (२१३।१)

न शक्यमन्यथा कर्तुं दिष्टं हि बलवत्तरम् ॥ (२१३।२)

संज्ञा प्रनष्टा या वो ऽद्य तामेतां प्रतिपत्स्यथ । (२१४।१)

देवाञ्जित्वा सकृच्चापि पातालं प्रतिपत्स्यथ ॥ (२१४।२)

प्राप्ते पर्यायकाले च हीति ब्रह्माभ्यभाषत । (२१५।१)

मत्प्रसादाच्च त्रैलोक्यं भुक्तं युष्माभिरूर्जितम् ॥ (२१५।२)

युगाख्या दश सम्पूर्णा देवानाक्रम्य मूर्धनि । (२१६।१)

एतावन्तं च कालं वै ब्रह्मा राज्यमभाषत ॥ (२१६।२)

राज्यं सावर्णिके तुभ्यं पुनः किल भविष्यति । (२१७।१)

लोकानामीश्वरो भाव्यस्तव पौत्रः पुनर्बलिः ॥ (२१७।२)

एवं किल मिथः प्रोक्तः पौत्रस्ते विष्णुना स्वयम् । (२१८।१)

वाचा हृतेषु लोकेषु तास्तास्तस्याभवन्किल ॥ (२१८।२)

यस्मात्प्रवृत्तयश्चास्य संकाशाद् अभिसंधिताः । (२१९।१)

तस्माद्वृत्तेन प्रीतेन तुभ्यं दत्तं स्वयम्भुवा ॥ (२१९।२)

देवराज्ये बलिर्भाव्य इति मामीश्वरोऽब्रवीत् । (२२०।१)

तस्माददृश्यो भूतानां कालापेक्षः स तिष्ठति ॥ (२२०।२)

प्रीतेन चापरो दत्तो वरस्तुभ्यं स्वयम्भुवा । (२२१।१)

तस्मान्निरुत्सुकस्त्वं वै पर्यायं सहितोऽसुरैः ॥ (२२१।२)

न हि शक्यं मया तुभ्यं पुरस्ताद् विप्रभाषितुम् । (२२२।१)

ब्रह्मणा प्रतिषिद्धोऽहं भविष्यं जानता विभो ॥ (२२२।२)

इमौ च शिष्यौ द्वौ मह्यं समाव् एतौ बृहस्पतेः । (२२३।१)

दैवतैः सह संसृष्टान्सर्वान्वो धारयिष्यतः ॥ (२२३।२)

इत्युक्ता ह्य् असुराः सर्वे काव्येनाक्लिष्टकर्मणा । (२२४।१)

हृष्टास्तेन ययुः सार्धं प्रह्लादेन महात्मना ॥ (२२४।२)

अवश्यं भाव्यमर्थं तु श्रुत्वा शुक्रेण भाषितम् । (२२५।१)

सकृदाशंसमानास्तु जयं शुक्रेण भाषितम् । (२२५।२)

दंशिताः सायुधाः सर्वे ततो देवान्समाह्वयन् ॥ (२२५।३)

देवास्तदासुरान्दृष्ट्वा संग्रामे समुपस्थितान् । (२२६।१)

सर्वे संभृतसम्भारा देवास्तान् समयोधयन् ॥ (२२६।२)

देवासुरे तदा तस्मिन्वर्तमाने शतं समाः । (२२७।१)

अजयन्नसुरा देवांस्ततो देवा ह्य् अमन्त्रयन् ॥ (२२७।२)

यज्ञेनोपाह्वयामस् तौ ततो जेष्यामहे ऽसुरान् । (२२८।१)

तदोपामन्त्रयन्देवाः शण्डामर्कौ तु ताव् उभौ ॥ (२२८।२)

यज्ञे चाहूय तौ प्रोक्तौ त्यजेतामसुरान् द्विजौ । (२२९।१)

वयं युवां भजिष्यामः सह जित्वा तु दानवान् ॥ (२२९।२)

एवं कृताभिसंधी तौ शण्डामर्कौ सुरास्तथा । (२३०।१)

ततो देवा जयं प्रापुर्दानवाश्च पराजिताः ॥ (२३०।२)

शण्डामर्कपरित्यक्ता दानवा ह्य् अबलास्तथा । (२३१।१)

एवं दैत्याः पुरा काव्यशापेनाभिहतास्तदा ॥ (२३१।२)

काव्यशापाभिभूतास्ते निराधाराश्च सर्वशः । (२३२।१)

निरस्यमाना देवैश्च विविशुस्ते रसातलम् ॥ (२३२।२)

एवं निरुद्यमा देवैः कृताः कृच्छ्रेण दानवाः । (२३३।१)

ततः प्रभृति शापेन भृगोर्नैमित्तिकेन तु ॥ (२३३।२)

जज्ञे पुनः पुनर्विष्णुर्धर्मे प्रशिथिले प्रभुः । (२३४।१)

कुर्वन्धर्मव्यवस्थानमसुराणां प्रणाशनम् ॥ (२३४।२)

प्रह्लादस्य निदेशे तु न स्थास्यन्त्यसुराश्च ये । (२३५।१)

मनुष्यवध्यास्ते सर्वे ब्रह्मेति व्याहरत्प्रभुः ॥ (२३५।२)

धर्मान्नारायणस्यांशः सम्भूतश् चाक्षुषेऽन्तरे । (२३६।१)

यज्ञं वै वर्तयामासुर्देवा वैवस्वतेऽन्तरे ॥ (२३६।२)

प्रादुर्भावे ततस्तस्य ब्रह्मा ह्य् आसीत्पुरोहितः । (२३७।१)

युगाख्यायां चतुर्थ्यां तु आपन्नेषु सुरेषु वै ॥ (२३७।२)

सम्भूतस्तु समुद्रान्ते हिरण्यकशिपोर्वधे । (२३८।१)

द्वितीये नरसिंहाख्ये रुद्रो ह्य् आसीत्पुरोहितः ॥ (२३८।२)

बलिसंस्थेषु लोकेषु त्रेतायां सप्तमं प्रति । (२३९।१)

तृतीये वामनस्यार्थे धर्मेण तु पुरोधसा ॥ (२३९।२)

एतास् तिस्रः स्मृतास्तस्य दिव्याः सम्भूतयो द्विजाः । (२४०।१)

मानुषाः सप्त यान्यास्तु शापजास्ता निबोधत ॥ (२४०।२)

त्रेतायुगे तु प्रथमे दत्तात्रेयो बभूव ह । (२४१।१)

नष्टे धर्मे चतुर्थांशे मार्कण्डेयपुरःसरः ॥ (२४१।२)

पञ्चमः पञ्चदश्यां च त्रेतायां संबभूव ह । (२४२।१)

मान्धाता चक्रवर्ती तु तदोत्तङ्कपुरःसरे ॥ (२४२।२)

एकोनविंश्यां त्रेतायां सर्वक्षत्रान्तकृद्विभुः । (२४३।१)

जामदग्न्यस्तथा षष्ठो विश्वामित्रपुरःसरः ॥ (२४३।२)

चतुर्विंशे युगे रामो वसिष्ठेन पुरोधसा । (२४४।१)

सप्तमो रावणस्यार्थे जज्ञे दशरथात्मजः ॥ (२४४।२)

अष्टमे द्वापरे विष्णुरष्टाविंशे पराशरात् । (२४५।१)

वेदव्यासस्तथा जज्ञे जातूकर्ण्यपुरःसरः ॥ (२४५।२)

कर्तुं धर्मव्यवस्थानमसुराणां प्रणाशनम् । (२४६।१)

बुद्धो नवमको जज्ञे तपसा पुष्करेक्षणः । (२४६।२)

देवसुन्दररूपेण द्वैपायनपुरःसरः ॥ (२४६।३)

तस्मिन्नेव युगे क्षीणे संध्याशिष्टे भविष्यति । (२४७।१)

कल्की तु विष्णुयशसः पाराशर्यपुरःसरः ॥ (२४७।२)

दशमो भाव्यसम्भूतो याज्ञवल्क्यपुरःसरः । (२४८।१)

सर्वांश्च भूतांस् तिमितान् पाषण्डांश्चैव सर्वशः ॥ (२४८।२)

प्रगृहीतायुधैर् विप्रैर्वृतः शतसहस्रशः ॥ (२४९।०)

निःशेषाञ्छूद्रराज्ञस्तु तदा स तु करिष्यति । (२५०।१)

ब्रह्मद्विषः सपत्नांस्तु संहृत्यैव च तद्वपुः ॥ (२५०।२)

पञ्चविंशे स्थितः कल्किश्चरितार्थः ससैनिकः । (२५१।१)

शूद्रान् संशोधयित्वा तु समुद्रान्तं च वै स्वयम् ॥ (२५१।२)

प्रवृत्तचक्रो बलवान्संहारं तु करिष्यति । (२५२।१)

उत्सादयित्वा वृषलान्प्रायशस्तानधार्मिकान् ॥ (२५२।२)

ततस्तदा स वै कल्किश्चरितार्थः ससैनिकः । (२५३।१)

प्रजास्तं साधयित्वा तु समृद्धास्तेन वै स्वयम् ॥ (२५३।२)

अकस्मात्कोपितान्योन्यं भविष्यन्तीह मोहिताः । (२५४।१)

क्षपयित्वा तु ते ऽन्योन्यं भाविनार्थेन चोदिताः ॥ (२५४।२)

ततः काले व्यतीते तु स देवोऽन्तरधीयत । (२५५।१)

नृपेष्वथ प्रनष्टेषु प्रजानां संग्रहात्तदा ॥ (२५५।२)

रक्षणे विनिवृत्ते तु हत्वा चान्योन्यमाहवे । (२५६।१)

परस्परं च हत्वा तु निराक्रन्दाः सुदुःखिताः ॥ (२५६।२)

पुराणि हित्वा ग्रामांश्च तुल्यत्वे निष्परिग्रहाः । (२५७।१)

प्रनष्टाश्रमधर्माश्च नष्टवर्णाश्रमास्तथा ॥ (२५७।२)

अट्टशूला नानपदाः शिवशूलाश्चतुष्पथाः । (२५८।१)

प्रमदाः केशशूलाश्च भविष्यन्ति युगक्षये ॥ (२५८।२)

ह्रस्वदेहायुषश्चैव भविष्यन्ति वनौकसः । (२५९।१)

सरित्पर्वतवासिन्यो मूलपत्त्रफलाशनाः ॥ (२५९।२)

चीरचर्माजिनधराः संकरं घोरमाश्रिताः । (२६०।१)

उत्पातदुःखाः स्वल्पार्था बहुबाधाश्च ताः प्रजाः ॥ (२६०।२)

एवं कष्टमनुप्राप्ताः काले संध्यंशके तदा । (२६१।१)

ततः क्षयं गमिष्यन्ति सार्धं कलियुगेन तु ॥ (२६१।२)

क्षीणे कलियुगे तस्मिंस्ततः कृतमवर्तत । (२६२।१)

इत्येतत्कीर्तितं सम्यग्देवासुरविचेष्टितम् ॥ (२६२।२)

यदुवंशप्रसङ्गेन समासाद्वैष्णवं यशः । (२६३।१)

तुर्वसोस्तु प्रवक्ष्यामि पूरोर् द्रुह्योस्तथा ह्य् अनोः ॥ (२६३।२)