मत्स्यपुराणMatsyapurāṇa

MPur, 105

104 of 175 · 51 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

मार्कण्डेय उवाच । (१।१)

mārkaṇḍeya uvāca

1.2१.२

शृणु राजन्प्रयागस्य माहात्म्यं पुनरेव तु । (१।२)

śṛṇu rājanprayāgasya māhātmyaṃ punareva tu |

1.3१.३

यच्छ्रुत्वा सर्वपापेभ्यो मुच्यते नात्र संशयः ॥ (१।३)

yacchrutvā sarvapāpebhyo mucyate nātra saṃśayaḥ ||

2.1२.१

आर्तानां हि दरिद्राणां निश्चितव्यवसायिनाम् । (२।१)

ārtānāṃ hi daridrāṇāṃ niścitavyavasāyinām |

2.2२.२

स्थानमुक्तं प्रयागं तु नाख्येयं तु कदाचन ॥ (२।२)

sthānamuktaṃ prayāgaṃ tu nākhyeyaṃ tu kadācana ||

3.1३.१

व्याधितो यदि वा दीनो वृद्धो वापि भवेन्नरः । (३।१)

vyādhito yadi vā dīno vṛddho vāpi bhavennaraḥ |

3.2३.२

गङ्गायमुनयोर्मध्ये यस्तु प्राणान्परित्यजेत् ॥ (३।२)

gaṅgāyamunayormadhye yastu prāṇānparityajet ||

4.1४.१

दीप्तकाञ्चनवर्णाभैर्विमानैः सूर्यसंनिभैः । (४।१)

dīptakāñcanavarṇābhairvimānaiḥ sūryasaṃnibhaiḥ |

4.2४.२

गन्धर्वाप्सरसां मध्ये स्वर्गे क्रीडति मानवः ॥ (४।२)

gandharvāpsarasāṃ madhye svarge krīḍati mānavaḥ ||

5.1५.१

ईप्सितांल्लभते कामान् वदन्ति ऋषिपुंगवाः । (५।१)

īpsitāṃllabhate kāmān vadanti ṛṣipuṃgavāḥ |

5.2५.२

सर्वरत्नमयैर्दिव्यैर् नानाध्वजसमाकुलैः । (५।२)

sarvaratnamayairdivyair nānādhvajasamākulaiḥ |

5.3५.३

वराङ्गनासमाकीर्णैर् मोदते शुभलक्षणैः ॥ (५।३)

varāṅganāsamākīrṇair modate śubhalakṣaṇaiḥ ||

6.1६.१

गीतवाद्यविनिर्घोषैः प्रसुप्तः प्रतिबुध्यते । (६।१)

gītavādyavinirghoṣaiḥ prasuptaḥ pratibudhyate |

6.2६.२

यावन्न स्मरते जन्म तावत्स्वर्गे महीयते ॥ (६।२)

yāvanna smarate janma tāvatsvarge mahīyate ||

7.1७.१

ततः स्वर्गात्परिभ्रष्टः क्षीणकर्मा दिवश्च्युतः । (७।१)

tataḥ svargātparibhraṣṭaḥ kṣīṇakarmā divaścyutaḥ |

7.2७.२

हिरण्यरत्नसम्पूर्णे समृद्धे जायते कुले । (७।२)

hiraṇyaratnasampūrṇe samṛddhe jāyate kule |

7.3७.३

तदेव स्मरते तीर्थं स्मरणात्तत्र गच्छति ॥ (७।३)

tadeva smarate tīrthaṃ smaraṇāttatra gacchati ||

8.1८.१

देशस्थो यदि वारण्ये विदेशस्थोऽथवा गृहे । (८।१)

deśastho yadi vāraṇye videśastho'thavā gṛhe |

8.2८.२

प्रयागं स्मरमाणोऽपि यस्तु प्राणान्परित्यजेत् । (८।२)

prayāgaṃ smaramāṇo'pi yastu prāṇānparityajet |

8.3८.३

ब्रह्मलोकमवाप्नोति वदन्ति ऋषिपुंगवाः ॥ (८।३)

brahmalokamavāpnoti vadanti ṛṣipuṃgavāḥ ||

9.1९.१

सर्वकामफला वृक्षा मही यत्र हिरण्मयी । (९।१)

sarvakāmaphalā vṛkṣā mahī yatra hiraṇmayī |

9.2९.२

ऋषयो मुनयः सिद्धास्तत्र लोके स गच्छति ॥ (९।२)

ṛṣayo munayaḥ siddhāstatra loke sa gacchati ||

10.1१०.१

स्त्रीसहस्रावृते रम्ये मन्दाकिन्यास्तटे शुभे । (१०।१)

strīsahasrāvṛte ramye mandākinyāstaṭe śubhe |

10.2१०.२

मोदते ऋषिभिः सार्धं सुकृतेनेह कर्मणा ॥ (१०।२)

modate ṛṣibhiḥ sārdhaṃ sukṛteneha karmaṇā ||

11.1११.१

सिद्धचारणगन्धर्वैः पूज्यते दिवि दैवतैः । (११।१)

siddhacāraṇagandharvaiḥ pūjyate divi daivataiḥ |

11.2११.२

ततः स्वर्गात्परिभ्रष्टो जम्बूद्वीपपतिर्भवेत् ॥ (११।२)

tataḥ svargātparibhraṣṭo jambūdvīpapatirbhavet ||

12.1१२.१

ततः शुभानि कर्माणि चिन्तयानः पुनः पुनः । (१२।१)

tataḥ śubhāni karmāṇi cintayānaḥ punaḥ punaḥ |

12.2१२.२

गुणवान्वित्तसम्पन्नो भवतीह न संशयः ॥ (१२।२)

guṇavānvittasampanno bhavatīha na saṃśayaḥ ||

13.1१३.१

कर्मणा मनसा वाचा धर्मसत्यप्रतिष्ठितः । (१३।१)

karmaṇā manasā vācā dharmasatyapratiṣṭhitaḥ |

13.2१३.२

गङ्गायमुनयोर्मध्ये यस्तु गां सम्प्रयच्छति ॥ (१३।२)

gaṅgāyamunayormadhye yastu gāṃ samprayacchati ||

14.1१४.१

सुवर्णमणिमुक्ताश्च यदि वान्यत्परिग्रहम् । (१४।१)

suvarṇamaṇimuktāśca yadi vānyatparigraham |

14.2१४.२

स्वकार्ये पितृकार्ये वा देवताभ्यर्चनेऽपि वा । (१४।२)

svakārye pitṛkārye vā devatābhyarcane'pi vā |

14.3१४.३

सफलं तस्य तत्तीर्थं यथावत्पुण्यमाप्नुयात् ॥ (१४।३)

saphalaṃ tasya tattīrthaṃ yathāvatpuṇyamāpnuyāt ||

15.1१५.१

एवं तीर्थे न गृह्णीयात्पुण्येष्वायतनेषु च । (१५।१)

evaṃ tīrthe na gṛhṇīyātpuṇyeṣvāyataneṣu ca |

15.2१५.२

निमित्तेषु च सर्वेषु ह्यप्रमत्तो भवेद्द्विजः ॥ (१५।२)

nimitteṣu ca sarveṣu hyapramatto bhaveddvijaḥ ||

16.1१६.१

कपिलां पाटलावर्णां यस्तु धेनुं प्रयच्छति । (१६।१)

kapilāṃ pāṭalāvarṇāṃ yastu dhenuṃ prayacchati |

16.2१६.२

स्वर्णशृङ्गीं रौप्यखुरां कांस्यदोहां पयस्विनीम् ॥ (१६।२)

svarṇaśṛṅgīṃ raupyakhurāṃ kāṃsyadohāṃ payasvinīm ||

17.1१७.१

प्रयागे श्रोत्रियं सन्तं ग्राहयित्वा यथाविधि । (१७।१)

prayāge śrotriyaṃ santaṃ grāhayitvā yathāvidhi |

17.2१७.२

शुक्लाम्बरधरं शान्तं धर्मज्ञं वेदपारगम् ॥ (१७।२)

śuklāmbaradharaṃ śāntaṃ dharmajñaṃ vedapāragam ||

18.1१८.१

सा गौस्तस्मै प्रदातव्या गङ्गायमुनसंगमे । (१८।१)

sā gaustasmai pradātavyā gaṅgāyamunasaṃgame |

18.2१८.२

वासांसि च महार्हाणि रत्नानि विविधानि च ॥ (१८।२)

vāsāṃsi ca mahārhāṇi ratnāni vividhāni ca ||

19.1१९.१

यावद्रोमाणि तस्या गोः सन्ति गात्रेषु सत्तम । (१९।१)

yāvadromāṇi tasyā goḥ santi gātreṣu sattama |

19.2१९.२

तावद्वर्षसहस्राणि स्वर्गलोके महीयते ॥ (१९।२)

tāvadvarṣasahasrāṇi svargaloke mahīyate ||

20.1२०.१

यत्रासौ लभते जन्म सा गौस्तस्याभिजायते । (२०।१)

yatrāsau labhate janma sā gaustasyābhijāyate |

20.2२०.२

न च पश्यति तं घोरं नरकं तेन कर्मणा । (२०।२)

na ca paśyati taṃ ghoraṃ narakaṃ tena karmaṇā |

20.3२०.३

उत्तरान्स कुरून्प्राप्य मोदते कालमक्षयम् ॥ (२०।३)

uttarānsa kurūnprāpya modate kālamakṣayam ||

21.1२१.१

गवां शतसहस्रेभ्यो दद्यादेकां पयस्विनीम् । (२१।१)

gavāṃ śatasahasrebhyo dadyādekāṃ payasvinīm |

21.2२१.२

पुत्रान्दारांस्तथा भृत्यान्गौरेका प्रति तारयेत् ॥ (२१।२)

putrāndārāṃstathā bhṛtyāngaurekā prati tārayet ||

22.1२२.१

तस्मात्सर्वेषु दानेषु गोदानं तु विशिष्यते । (२२।१)

tasmātsarveṣu dāneṣu godānaṃ tu viśiṣyate |

22.2२२.२

दुर्गमे विषमे घोरे महापातकसम्भवे । (२२।२)

durgame viṣame ghore mahāpātakasambhave |

22.3२२.३

गौरेव रक्षां कुरुते तस्माद्देया द्विजोत्तमे ॥ (२२।३)

gaureva rakṣāṃ kurute tasmāddeyā dvijottame ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MPur, 105

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit