MPur, 92
Select a line for its word-by-word analysis.
यस्य प्रदानाद्विष्ण्वर्करुद्रास्तुष्यन्ति सर्वदा ॥ (१।३)
yasya pradānādviṣṇvarkarudrāstuṣyanti sarvadā ||
चतुर्भिर्मध्यमः प्रोक्तो भाराभ्यामधमः स्मृतः ॥ (२।२)
caturbhirmadhyamaḥ prokto bhārābhyāmadhamaḥ smṛtaḥ ||
भारेण वार्धभारेण कुर्याद्यः स्वल्पवित्तवान् । (३।१)
bhāreṇa vārdhabhāreṇa kuryādyaḥ svalpavittavān |
एतद्वृक्षत्रयं मूर्ध्नि सर्वेष्वपि नियोजयेत् ॥ (५।२)
etadvṛkṣatrayaṃ mūrdhni sarveṣvapi niyojayet ||
मन्दरे कामदेवस्तु प्रत्यग्वक्त्रः सदा भवेत् । (७।१)
mandare kāmadevastu pratyagvaktraḥ sadā bhavet |
प्राङ्मुखो वेदमूर्तिस्तु हंसः स्याद्विपुलाचले । (८।१)
prāṅmukho vedamūrtistu haṃsaḥ syādvipulācale |
हैमी सुपार्श्वे सुरभिर्दक्षिणाभिमुखी भवेत् ॥ (८।२)
haimī supārśve surabhirdakṣiṇābhimukhī bhavet ||
कृत्वा तु गुरवे दद्यान्मध्यमं पर्वतोत्तमम् । (९।२)
kṛtvā tu gurave dadyānmadhyamaṃ parvatottamam |
ऋत्विग्भ्यश् चतुरः शैलानिमान्मन्त्रानुदीरयन् ॥ (९।३)
ṛtvigbhyaś caturaḥ śailānimānmantrānudīrayan ||
तस्मादानन्दकारी त्वं भव शैलेन्द्र सर्वदा ॥ (१०।२)
tasmādānandakārī tvaṃ bhava śailendra sarvadā ||
देवानां तत्समुत्थस्त्वं पाहि नः शर्कराचल ॥ (११।२)
devānāṃ tatsamutthastvaṃ pāhi naḥ śarkarācala ||
सर्वपापैर् विनिर्मुक्तः स याति परमं पदम् ॥ (१३।२)
sarvapāpair vinirmuktaḥ sa yāti paramaṃ padam ||
सहैव यानमातिष्ठेत्तत्र विष्णुप्रचोदितः ॥ (१४।२)
sahaiva yānamātiṣṭhettatra viṣṇupracoditaḥ ||
ततः कल्पशतान्ते तु सप्तद्वीपाधिपो भवेत् । (१५।१)
tataḥ kalpaśatānte tu saptadvīpādhipo bhavet |
आयुरारोग्यसम्पन्नो यावज्जन्मार्बुदत्रयम् ॥ (१५।२)
āyurārogyasampanno yāvajjanmārbudatrayam ||
भोजनं शक्तितः कुर्यात्सर्वशैलेष्वमत्सरः । (१६।१)
bhojanaṃ śaktitaḥ kuryātsarvaśaileṣvamatsaraḥ |
पर्वतोपस्करान्सर्वान्प्रापयेद्ब्राह्मणालयम् ॥ (१६।३)
parvatopaskarānsarvānprāpayedbrāhmaṇālayam ||
आसीत्पुरा बृहत्कल्पे धर्ममूर्तिर्जनाधिपः । (१७।२)
āsītpurā bṛhatkalpe dharmamūrtirjanādhipaḥ |
सुहृच्छक्रस्य निहता येन दैत्याः सहस्रशः ॥ (१७।३)
suhṛcchakrasya nihatā yena daityāḥ sahasraśaḥ ||
तस्य भानुमती नाम भार्या त्रैलोक्यसुन्दरी । (१९।१)
tasya bhānumatī nāma bhāryā trailokyasundarī |
राज्ञस्तस्याग्र्यमहिषी प्राणेभ्योऽपि गरीयसी । (२०।१)
rājñastasyāgryamahiṣī prāṇebhyo'pi garīyasī |
कस्माच्च विपुलं तेजो मच्छरीरे सदोत्तमम् ॥ (२२।३)
kasmācca vipulaṃ tejo maccharīre sadottamam ||
हेमवृक्षादिभिः सार्धं यथावद्विधिपूर्वकम् ॥ (२३।४)
hemavṛkṣādibhiḥ sārdhaṃ yathāvadvidhipūrvakam ||
शूद्रः सुवर्णकारश्च नाम्ना शौण्डोऽभवत्तदा । (२४।१)
śūdraḥ suvarṇakāraśca nāmnā śauṇḍo'bhavattadā |
भृत्यो लीलावतीगेहे तेन हेम्ना विनिर्मिताः ॥ (२४।२)
bhṛtyo līlāvatīgehe tena hemnā vinirmitāḥ ||
तरवः सुरमुख्याश्च श्रद्धायुक्तेन पार्थिव । (२५।१)
taravaḥ suramukhyāśca śraddhāyuktena pārthiva |
धर्मकार्यमिति ज्ञात्वा न गृह्णाति कथंचन ॥ (२५।३)
dharmakāryamiti jñātvā na gṛhṇāti kathaṃcana ||
उज्ज्वालिताश्च तत्पत्न्या सौवर्णामरपादपाः । (२६।१)
ujjvālitāśca tatpatnyā sauvarṇāmarapādapāḥ |
लीलावती गिरेः पार्श्वे परिचर्यां च पार्थिव ॥ (२६।२)
līlāvatī gireḥ pārśve paricaryāṃ ca pārthiva ||
कृत्वा ताभ्याम् अशाठ्येन गुरुशुश्रूषणादिकम् । (२७।१)
kṛtvā tābhyām aśāṭhyena guruśuśrūṣaṇādikam |
योऽसौ सुवर्णकारस्तु दरिद्रोऽप्यतिसत्त्ववान् । (२९।१)
yo'sau suvarṇakārastu daridro'pyatisattvavān |
न मौल्यमादाद्वेश्यातः स भवानिह साम्प्रतम् ॥ (२९।२)
na maulyamādādveśyātaḥ sa bhavāniha sāmpratam ||
सम्यगुज्ज्वालिताः पत्न्या सेयं भानुमती तव ॥ (३०।३)
samyagujjvālitāḥ patnyā seyaṃ bhānumatī tava ||
उज्ज्वालनादुज्ज्वलरुपमस्याः संजातमस्मिन्भुवनाधिपत्यम् । (३१।१)
ujjvālanādujjvalarupamasyāḥ saṃjātamasminbhuvanādhipatyam |
यस्मात्कृतं तत्परिकर्म रात्रावनुद्धताभ्यां लवणाचलस्य ॥ (३१।२)
yasmātkṛtaṃ tatparikarma rātrāvanuddhatābhyāṃ lavaṇācalasya ||
तस्माच्च लोकेष्वपराजितत्वमारोग्यसौभाग्ययुता च लक्ष्मीः । (३२।१)
tasmācca lokeṣvaparājitatvamārogyasaubhāgyayutā ca lakṣmīḥ |
तस्मात्त्वमप्यत्र विधानपूर्वं धान्याचलादीन्दशधा कुरुष्व ॥ (३२।२)
tasmāttvamapyatra vidhānapūrvaṃ dhānyācalādīndaśadhā kuruṣva ||
तथेति सत्कृत्य स धर्ममूर्तिर्वचो वसिष्ठस्य ददौ च सर्वान् । (३३।१)
tatheti satkṛtya sa dharmamūrtirvaco vasiṣṭhasya dadau ca sarvān |
धान्याचलदीञ्छतशो मुरारेर्लोकं जगामामरपूज्यमानः ॥ (३३।२)
dhānyācaladīñchataśo murārerlokaṃ jagāmāmarapūjyamānaḥ ||
पश्येदपीमानधनोऽतिभक्त्या स्पृशेन्मनुष्यैरपि दीयमानान् । (३४।१)
paśyedapīmānadhano'tibhaktyā spṛśenmanuṣyairapi dīyamānān |
शृणोति भक्त्याथ मतिं ददाति विकल्मषः सोऽपि दिवं प्रयाति ॥ (३४।२)
śṛṇoti bhaktyātha matiṃ dadāti vikalmaṣaḥ so'pi divaṃ prayāti ||
दुःस्वप्नं प्रशममुपैति पठ्यमानैः शैलेन्द्रैर्भवभयभेदनैर्मनुष्यैः । (३५।१)
duḥsvapnaṃ praśamamupaiti paṭhyamānaiḥ śailendrairbhavabhayabhedanairmanuṣyaiḥ |
यः कुर्यात्किमु मुनिपुंगवेह सम्यक्शान्तात्मा सकलगिरीन्द्रसम्प्रदानम् ॥ (३५।२)
yaḥ kuryātkimu munipuṃgaveha samyakśāntātmā sakalagirīndrasampradānam ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.