मत्स्यपुराणMatsyapurāṇa

MPur, 41

40 of 175 · 23 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

अष्टक उवाच । (१।१)

aṣṭaka uvāca

1.2१.२

कतरस्त्वेतयोः पूर्वं देवानामेति सात्म्यताम् । (१।२)

katarastvetayoḥ pūrvaṃ devānāmeti sātmyatām |

1.3१.३

उभयोर्धावतो राजन्सूर्यचन्द्रमसोरिव ॥ (१।३)

ubhayordhāvato rājansūryacandramasoriva ||

2.1२.१

ययातिरुवाच । (२।१)

yayātiruvāca |

2.2२.२

अनिकेतगृहस्थेषु कामवृत्तेषु संयतः । (२।२)

aniketagṛhastheṣu kāmavṛtteṣu saṃyataḥ |

2.3२.३

ग्राम एव चरन्भिक्षुस्तयोः पूर्वतरं गतः ॥ (२।३)

grāma eva caranbhikṣustayoḥ pūrvataraṃ gataḥ ||

3.1३.१

अप्राप्यं दीर्घमायुश्च यः प्राप्तो विकृतिं चरेत् । (३।१)

aprāpyaṃ dīrghamāyuśca yaḥ prāpto vikṛtiṃ caret |

3.2३.२

तप्येत यदि तत्कृत्वा चरेत्सोग्रं तपस्ततः ॥ (३।२)

tapyeta yadi tatkṛtvā caretsograṃ tapastataḥ ||

4.1४.१

यद्वै नृशंसं तदपथ्यमाहुर्यः सेवते धर्ममनर्थबुद्धिः । (४।१)

yadvai nṛśaṃsaṃ tadapathyamāhuryaḥ sevate dharmamanarthabuddhiḥ |

4.2४.२

असावनीशः स तथैव राजंस्तदार्जवं स समाधिस्तदार्यम् ॥ (४।२)

asāvanīśaḥ sa tathaiva rājaṃstadārjavaṃ sa samādhistadāryam ||

5.1५.१

अष्टक उवाच । (५।१)

aṣṭaka uvāca

5.2५.२

केनाद्य त्वं तु प्रहितोऽसि राजन्युवा स्रग्वी दर्शनीयः सुवर्चाः । (५।२)

kenādya tvaṃ tu prahito'si rājanyuvā sragvī darśanīyaḥ suvarcāḥ |

5.3५.३

कुत आगतः कतमस्यां दिशि त्वमुताहोस्वित्पार्थिवस्थानम् अस्ति ॥ (५।३)

kuta āgataḥ katamasyāṃ diśi tvamutāhosvitpārthivasthānam asti ||

6.1६.१

ययातिरुवाच । (६।१)

yayātiruvāca |

6.2६.२

इमं भौमं नरकं क्षीणपुण्यः [॥। औ३ ज़ेइछेन्झ्] उर्वीं गगनाद्विप्रकीर्णः । (६।२)

imaṃ bhaumaṃ narakaṃ kṣīṇapuṇyaḥ urvīṃ gaganādviprakīrṇaḥ |

6.3६.३

उक्त्वाहं वः प्रपतिष्याम्य् अन [॥। औ३ ज़ेइछेन्झ्] त्वरन्त्वमी ब्रह्मणो लोकपा ये ॥ (६।३)

uktvāhaṃ vaḥ prapatiṣyāmy ana tvarantvamī brahmaṇo lokapā ye ||

16.1१६.१

ययातिरुवाच । (१६।१)

yayātiruvāca |

16.2१६.२

नु तुल्यतेजाः सुकृतं हि कामये योगक्षेमं पार्थिवात्पार्थिवः सन् । (१६।२)

nu tulyatejāḥ sukṛtaṃ hi kāmaye yogakṣemaṃ pārthivātpārthivaḥ san |

16.3१६.३

दैवादेशादापदं प्राप्य विद्वांश्चरेन्नृशंसं हि न जातु राजा ॥ (१६।३)

daivādeśādāpadaṃ prāpya vidvāṃścarennṛśaṃsaṃ hi na jātu rājā ||

17.1१७.१

धर्म्यं मार्गं चिन्तयानो यशस्यं कुर्यात्तपो धर्ममवेक्षमाणः । (१७।१)

dharmyaṃ mārgaṃ cintayāno yaśasyaṃ kuryāttapo dharmamavekṣamāṇaḥ |

17.2१७.२

न मद्विधो धर्मबुद्धिर्हि राजा ह्य् एवं कुर्यात्कृपणं मां यथात्थ ॥ (१७।२)

na madvidho dharmabuddhirhi rājā hy evaṃ kuryātkṛpaṇaṃ māṃ yathāttha ||

18.1१८.१

कुर्यामपूर्वं न कृतं यदन्यैर् विवित्समानः किम् उ तत्र साधुः । (१८।१)

kuryāmapūrvaṃ na kṛtaṃ yadanyair vivitsamānaḥ kim u tatra sādhuḥ |

18.2१८.२

ब्रुवाणमेवं नृपतिं ययातिं नृपोत्तमो वसुमानब्रवीत् तम् ॥ (१८।२)

bruvāṇamevaṃ nṛpatiṃ yayātiṃ nṛpottamo vasumānabravīt tam ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MPur, 41

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit