MPur, 164
Select a line for its word-by-word analysis.
कथं च वैष्णवी सृष्टिः पद्ममध्येऽभवत्पुरा ॥ (२।२)
kathaṃ ca vaiṣṇavī sṛṣṭiḥ padmamadhye'bhavatpurā ||
श्रुत्वा च नरसिंहस्य माहात्म्यं रविनन्दनः । (३।२)
śrutvā ca narasiṃhasya māhātmyaṃ ravinandanaḥ |
विस्मयोत्फुल्लनयनः पुनः पप्रच्छ केशवम् ॥ (३।३)
vismayotphullanayanaḥ punaḥ papraccha keśavam ||
पुष्करे च कथं भूता देवाः सर्षिगणाः पुरा ॥ (५।२)
puṣkare ca kathaṃ bhūtā devāḥ sarṣigaṇāḥ purā ||
कियन्तं वा स्वपिति च कोऽस्य कालस्य संभवः ॥ (७।२)
kiyantaṃ vā svapiti ca ko'sya kālasya saṃbhavaḥ ||
कथं निर्मितवांश्चैव चित्रं लोकं सनातनम् ॥ (९।२)
kathaṃ nirmitavāṃścaiva citraṃ lokaṃ sanātanam ||
आस्ते सुरवरश्रेष्ठो विधिमास्थाय योगवित् ॥ (१२।२)
āste suravaraśreṣṭho vidhimāsthāya yogavit ||
शृणुयां परया भक्त्या ब्रह्मन्नेतदशेषतः । (१३।१)
śṛṇuyāṃ parayā bhaktyā brahmannetadaśeṣataḥ |
वक्तुमर्हसि धर्मिष्ठ यशो नारायणात्मकम् ॥ (१३।२)
vaktumarhasi dharmiṣṭha yaśo nārāyaṇātmakam ||
श्रद्धया चोपविष्टानां भगवन्वक्तुमर्हसि ॥ (१४।०)
śraddhayā copaviṣṭānāṃ bhagavanvaktumarhasi ||
तद्वंश्यान्वयभूतस्य न्याय्यं रविकुलर्षभ ॥ (१५।३)
tadvaṃśyānvayabhūtasya nyāyyaṃ ravikularṣabha ||
शृणुष्वादिपुराणेषु वेदेभ्यश्च यथा श्रुतम् । (१६।१)
śṛṇuṣvādipurāṇeṣu vedebhyaśca yathā śrutam |
ब्राह्मणानां च वदतां श्रुत्वा वै सुमहात्मनाम् ॥ (१६।२)
brāhmaṇānāṃ ca vadatāṃ śrutvā vai sumahātmanām ||
पराशरसुतः श्रीमान्गुरुर्द्वैपायनोऽब्रवीत् ॥ (१७।२)
parāśarasutaḥ śrīmāngururdvaipāyano'bravīt ||
तत्तेऽहं कथयिष्यामि यथाशक्ति यथाश्रुति । (१८।१)
tatte'haṃ kathayiṣyāmi yathāśakti yathāśruti |
यद्विज्ञातुं मया शक्यमृषिमात्रेण सत्तमाः ॥ (१८।२)
yadvijñātuṃ mayā śakyamṛṣimātreṇa sattamāḥ ||
कः समुत्सहते ज्ञातुं परं नारायणात्मकम् । (१९।१)
kaḥ samutsahate jñātuṃ paraṃ nārāyaṇātmakam |
विश्वायनश्च यद्ब्रह्मा न वेदयति तत्त्वतः ॥ (१९।२)
viśvāyanaśca yadbrahmā na vedayati tattvataḥ ||
तत्कर्म विश्ववेदानां तद्रहस्यं महर्षीणाम् । (२०।१)
tatkarma viśvavedānāṃ tadrahasyaṃ maharṣīṇām |
तमीशं सर्वयज्ञानां तत्तत्त्वं सर्वदर्शिनाम् । (२०।२)
tamīśaṃ sarvayajñānāṃ tattattvaṃ sarvadarśinām |
तदध्यात्मविदां चिन्त्यं नरकं च विकर्मिणाम् ॥ (२०।३)
tadadhyātmavidāṃ cintyaṃ narakaṃ ca vikarmiṇām ||
अधिदैवं च यद्दैवमधियज्ञं सुसंज्ञितम् । (२१।१)
adhidaivaṃ ca yaddaivamadhiyajñaṃ susaṃjñitam |
स यज्ञो वेदनिर्दिष्टस्तत्तपः कवयो विदुः । (२२।१)
sa yajño vedanirdiṣṭastattapaḥ kavayo viduḥ |
यः कर्ता कारको बुद्धिर्मनः क्षेत्रज्ञ एव च ॥ (२२।२)
yaḥ kartā kārako buddhirmanaḥ kṣetrajña eva ca ||
प्रणवः पुरुषः शास्ता एकश्चेति विभाव्यते । (२३।१)
praṇavaḥ puruṣaḥ śāstā ekaśceti vibhāvyate |
प्राणः पञ्चविधश्चैव ध्रुव अक्षर एव च ॥ (२३।२)
prāṇaḥ pañcavidhaścaiva dhruva akṣara eva ca ||
कालः पाकश्च पक्ता च द्रष्टा स्वाध्याय एव च । (२४।१)
kālaḥ pākaśca paktā ca draṣṭā svādhyāya eva ca |
उच्यते विविधैर्देवैः स एवायं न तत्परम् ॥ (२४।२)
ucyate vividhairdevaiḥ sa evāyaṃ na tatparam ||
सोऽस्मान्कारयते सर्वान्सोऽत्येति व्याकुलीकृतान् ॥ (२५।२)
so'smānkārayate sarvānso'tyeti vyākulīkṛtān ||
यो वक्ता यच्च वक्तव्यं यच्चाहं तद्ब्रवीमि वः ॥ (२६।२)
yo vaktā yacca vaktavyaṃ yaccāhaṃ tadbravīmi vaḥ ||
श्रूयते यच्च वै श्राव्यं यच्चान्यत्परिजल्प्यते । (२७।१)
śrūyate yacca vai śrāvyaṃ yaccānyatparijalpyate |
याः कथाश्चैव वर्तन्ते श्रुतयो वाथ तत्पराः । (२७।२)
yāḥ kathāścaiva vartante śrutayo vātha tatparāḥ |
विश्वं विश्वपतिर्यश्च स तु नारायणः स्मृतः ॥ (२७।३)
viśvaṃ viśvapatiryaśca sa tu nārāyaṇaḥ smṛtaḥ ||
यत्सत्यं यदमृतमक्षरं परं यद्यद्भूतं परममिदं च यद्भविष्यत् । (२८।१)
yatsatyaṃ yadamṛtamakṣaraṃ paraṃ yadyadbhūtaṃ paramamidaṃ ca yadbhaviṣyat |
यत्किंचिच् चरमचरं यदस्ति चान्यत्तत्सर्वं पुरुषवरः प्रभुः पुराणः ॥ (२८।२)
yatkiṃcic caramacaraṃ yadasti cānyattatsarvaṃ puruṣavaraḥ prabhuḥ purāṇaḥ ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.