MPur, 157
Select a line for its word-by-word analysis.
मातरं मा परित्यज्य यस्मात्त्वं स्नेहविक्लवाम् । (१।२)
mātaraṃ mā parityajya yasmāttvaṃ snehaviklavām |
सोऽभवत्प्रक्रमेणैव विचित्राख्यानसंश्रयः ॥ (३।२)
so'bhavatprakrameṇaiva vicitrākhyānasaṃśrayaḥ ||
प्रोद्धूतलम्बलाङ्गूलो दंष्ट्रोत्कटमुखातटः ॥ (५।२)
proddhūtalambalāṅgūlo daṃṣṭrotkaṭamukhātaṭaḥ ||
व्यादितास्यो ललज्जिह्वः क्षामकुक्षिश्चिखादिषुः । (६।१)
vyāditāsyo lalajjihvaḥ kṣāmakukṣiścikhādiṣuḥ |
किं पुत्रि प्राप्तुकामासि किमलभ्यं ददामि ते । (८।२)
kiṃ putri prāptukāmāsi kimalabhyaṃ dadāmi te |
विरम्यताम् अतिक्लेशात् तपसोऽस्मान्मदाज्ञया ॥ (८।३)
viramyatām atikleśāt tapaso'smānmadājñayā ||
तच्छ्रुत्वोवाच गिरिजा गुरोर्गौरत्वगर्भितम् । (९।१)
tacchrutvovāca girijā gurorgauratvagarbhitam |
वाक्यं वाचा चिरोद्गीर्णवर्णनिर्णीतवाञ्छितम् ॥ (९।२)
vākyaṃ vācā cirodgīrṇavarṇanirṇītavāñchitam ||
स मां श्यामलवर्णेति बहुशः प्रोक्तवान्भवः ॥ (१०।३)
sa māṃ śyāmalavarṇeti bahuśaḥ proktavānbhavaḥ ||
स्यामहं काञ्चनाकारा वाल्लभ्येन च संयुता । (११।१)
syāmahaṃ kāñcanākārā vāllabhyena ca saṃyutā |
भर्तुर्भूतपतेरङ्गमेकतो निर्विशेऽङ्गवत् ॥ (११।२)
bharturbhūtapateraṅgamekato nirviśe'ṅgavat ||
तस्यास्तद्भाषितं श्रुत्वा प्रोवाच कमलासनः । (१२।१)
tasyāstadbhāṣitaṃ śrutvā provāca kamalāsanaḥ |
एवं भव त्वं भूयश्च भर्तृदेहार्धधारिणी ॥ (१२।२)
evaṃ bhava tvaṃ bhūyaśca bhartṛdehārdhadhāriṇī ||
ततस्तत्याज भृङ्गाङ्गं फुल्लनीलोत्पलत्वचम् ॥ (१३।०)
tatastatyāja bhṛṅgāṅgaṃ phullanīlotpalatvacam ||
त्वचा सा चाभवद्दीप्ता घण्टाहस्ता त्रिलोचना । (१४।१)
tvacā sā cābhavaddīptā ghaṇṭāhastā trilocanā |
तामब्रवीत्ततो ब्रह्मा देवीं नीलाम्बुजत्विषम् । (१५।१)
tāmabravīttato brahmā devīṃ nīlāmbujatviṣam |
निशे भूधरजादेहसम्पर्कात् त्वं ममाज्ञया ॥ (१५।२)
niśe bhūdharajādehasamparkāt tvaṃ mamājñayā ||
सम्प्राप्ता कृतकृत्यत्वमेकानंशा पुरा ह्यसि । (१६।१)
samprāptā kṛtakṛtyatvamekānaṃśā purā hyasi |
य एष सिंहः प्रोद्भूतो देव्याः क्रोधाद्वरानने ॥ (१६।२)
ya eṣa siṃhaḥ prodbhūto devyāḥ krodhādvarānane ||
स तेऽस्तु वाहनं देवि केतौ चास्तु महाबलः । (१७।१)
sa te'stu vāhanaṃ devi ketau cāstu mahābalaḥ |
गच्छ विन्ध्याचलं तत्र सुरकार्यं करिष्यसि ॥ (१७।२)
gaccha vindhyācalaṃ tatra surakāryaṃ kariṣyasi ||
दत्तस्ते किंकरो देवि मया मायाशतैर्युतः ॥ (१८।२)
dattaste kiṃkaro devi mayā māyāśatairyutaḥ ||
इत्युक्ता कौशिकी देवी विन्ध्यशैलं जगाम ह । (१९।१)
ityuktā kauśikī devī vindhyaśailaṃ jagāma ha |
प्रविशन्तीं तु तां द्वारादपकृष्य समाहितः । (२०।१)
praviśantīṃ tu tāṃ dvārādapakṛṣya samāhitaḥ |
प्रयोजनं न तेऽस्तीह गच्छ यावन्न भेत्स्यसे ॥ (२१।२)
prayojanaṃ na te'stīha gaccha yāvanna bhetsyase ||
देव्या रूपधरो दैत्यो देवं वञ्चयितुं त्विह । (२२।१)
devyā rūpadharo daityo devaṃ vañcayituṃ tviha |
प्रविष्टो न च दृष्टोऽसौ स वै देवेन घातितः ॥ (२२।२)
praviṣṭo na ca dṛṣṭo'sau sa vai devena ghātitaḥ ||
द्वारेषु नावधानं ते यस्मात्पश्यामि वै ततः ॥ (२३।२)
dvāreṣu nāvadhānaṃ te yasmātpaśyāmi vai tataḥ ||
भविष्यसि न मद्द्वाःस्थो वर्षपूगान्यनेकशः । (२४।१)
bhaviṣyasi na maddvāḥstho varṣapūgānyanekaśaḥ |
अतस्तेऽत्र न दास्यामि प्रवेशं गम्यतां द्रुतम् ॥ (२४।२)
ataste'tra na dāsyāmi praveśaṃ gamyatāṃ drutam ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.