मत्स्यपुराणMatsyapurāṇa

MPur, 157

156 of 175 · 51 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

देव्युवाच । (१।१)

devyuvāca |

1.2१.२

मातरं मा परित्यज्य यस्मात्त्वं स्नेहविक्लवाम् । (१।२)

mātaraṃ mā parityajya yasmāttvaṃ snehaviklavām |

1.3१.३

विहितावसरः स्त्रीणां शंकरस्य रहोविधौ ॥ (१।३)

vihitāvasaraḥ strīṇāṃ śaṃkarasya rahovidhau ||

2.1२.१

तस्मात्ते परुषा रूक्षा जडा हृदयवर्जिता । (२।१)

tasmātte paruṣā rūkṣā jaḍā hṛdayavarjitā |

2.2२.२

गणेश क्षारसदृशी शिला माता भविष्यति ॥ (२।२)

gaṇeśa kṣārasadṛśī śilā mātā bhaviṣyati ||

3.1३.१

निमित्तमेतद्विख्यातं वीरकस्य शिलोदये । (३।१)

nimittametadvikhyātaṃ vīrakasya śilodaye |

3.2३.२

सोऽभवत्प्रक्रमेणैव विचित्राख्यानसंश्रयः ॥ (३।२)

so'bhavatprakrameṇaiva vicitrākhyānasaṃśrayaḥ ||

4.1४.१

एवमुत्सृष्टशपाया गिरिपुत्र्यास्त्वनन्तरम् । (४।१)

evamutsṛṣṭaśapāyā giriputryāstvanantaram |

4.2४.२

निर्जगाम मुखात्क्रोधः सिंहरूपी महाबलः ॥ (४।२)

nirjagāma mukhātkrodhaḥ siṃharūpī mahābalaḥ ||

5.1५.१

स तु सिंहः करालास्यो जटाजटिलकंधरः । (५।१)

sa tu siṃhaḥ karālāsyo jaṭājaṭilakaṃdharaḥ |

5.2५.२

प्रोद्धूतलम्बलाङ्गूलो दंष्ट्रोत्कटमुखातटः ॥ (५।२)

proddhūtalambalāṅgūlo daṃṣṭrotkaṭamukhātaṭaḥ ||

6.1६.१

व्यादितास्यो ललज्जिह्वः क्षामकुक्षिश्चिखादिषुः । (६।१)

vyāditāsyo lalajjihvaḥ kṣāmakukṣiścikhādiṣuḥ |

6.2६.२

तस्याशु वर्तितुं देवी व्यवस्यत सती तदा । (६।२)

tasyāśu vartituṃ devī vyavasyata satī tadā |

6.3६.३

ज्ञात्वा मनोगतं तस्या भगवांश्चतुराननः । (६।३)

jñātvā manogataṃ tasyā bhagavāṃścaturānanaḥ |

6.4६.४

आजगामाश्रमपदं संपदामाश्रयं तदा ॥ (६।४)

ājagāmāśramapadaṃ saṃpadāmāśrayaṃ tadā ||

7.0७.०

आगम्योवाच देवेशो गिरिजां स्पष्टया गिरा ॥ (७।०)

āgamyovāca deveśo girijāṃ spaṣṭayā girā ||

8.1८.१

ब्रह्मोवाच । (८।१)

brahmovāca |

8.2८.२

किं पुत्रि प्राप्तुकामासि किमलभ्यं ददामि ते । (८।२)

kiṃ putri prāptukāmāsi kimalabhyaṃ dadāmi te |

8.3८.३

विरम्यताम् अतिक्लेशात् तपसोऽस्मान्मदाज्ञया ॥ (८।३)

viramyatām atikleśāt tapaso'smānmadājñayā ||

9.1९.१

तच्छ्रुत्वोवाच गिरिजा गुरोर्गौरत्वगर्भितम् । (९।१)

tacchrutvovāca girijā gurorgauratvagarbhitam |

9.2९.२

वाक्यं वाचा चिरोद्गीर्णवर्णनिर्णीतवाञ्छितम् ॥ (९।२)

vākyaṃ vācā cirodgīrṇavarṇanirṇītavāñchitam ||

10.1१०.१

देव्युवाच । (१०।१)

devyuvāca |

10.2१०.२

तपसा दुष्करेणाप्तः पतित्वे शंकरो मया । (१०।२)

tapasā duṣkareṇāptaḥ patitve śaṃkaro mayā |

10.3१०.३

स मां श्यामलवर्णेति बहुशः प्रोक्तवान्भवः ॥ (१०।३)

sa māṃ śyāmalavarṇeti bahuśaḥ proktavānbhavaḥ ||

11.1११.१

स्यामहं काञ्चनाकारा वाल्लभ्येन च संयुता । (११।१)

syāmahaṃ kāñcanākārā vāllabhyena ca saṃyutā |

11.2११.२

भर्तुर्भूतपतेरङ्गमेकतो निर्विशेऽङ्गवत् ॥ (११।२)

bharturbhūtapateraṅgamekato nirviśe'ṅgavat ||

12.1१२.१

तस्यास्तद्भाषितं श्रुत्वा प्रोवाच कमलासनः । (१२।१)

tasyāstadbhāṣitaṃ śrutvā provāca kamalāsanaḥ |

12.2१२.२

एवं भव त्वं भूयश्च भर्तृदेहार्धधारिणी ॥ (१२।२)

evaṃ bhava tvaṃ bhūyaśca bhartṛdehārdhadhāriṇī ||

13.0१३.०

ततस्तत्याज भृङ्गाङ्गं फुल्लनीलोत्पलत्वचम् ॥ (१३।०)

tatastatyāja bhṛṅgāṅgaṃ phullanīlotpalatvacam ||

14.1१४.१

त्वचा सा चाभवद्दीप्ता घण्टाहस्ता त्रिलोचना । (१४।१)

tvacā sā cābhavaddīptā ghaṇṭāhastā trilocanā |

14.2१४.२

नानाभरणपूर्णाङ्गी पीतकौशेयधारिणी ॥ (१४।२)

nānābharaṇapūrṇāṅgī pītakauśeyadhāriṇī ||

15.1१५.१

तामब्रवीत्ततो ब्रह्मा देवीं नीलाम्बुजत्विषम् । (१५।१)

tāmabravīttato brahmā devīṃ nīlāmbujatviṣam |

15.2१५.२

निशे भूधरजादेहसम्पर्कात् त्वं ममाज्ञया ॥ (१५।२)

niśe bhūdharajādehasamparkāt tvaṃ mamājñayā ||

16.1१६.१

सम्प्राप्ता कृतकृत्यत्वमेकानंशा पुरा ह्यसि । (१६।१)

samprāptā kṛtakṛtyatvamekānaṃśā purā hyasi |

16.2१६.२

य एष सिंहः प्रोद्भूतो देव्याः क्रोधाद्वरानने ॥ (१६।२)

ya eṣa siṃhaḥ prodbhūto devyāḥ krodhādvarānane ||

17.1१७.१

स तेऽस्तु वाहनं देवि केतौ चास्तु महाबलः । (१७।१)

sa te'stu vāhanaṃ devi ketau cāstu mahābalaḥ |

17.2१७.२

गच्छ विन्ध्याचलं तत्र सुरकार्यं करिष्यसि ॥ (१७।२)

gaccha vindhyācalaṃ tatra surakāryaṃ kariṣyasi ||

18.1१८.१

पञ्चालो नाम यक्षोऽयं यक्षलक्षपदानुगः । (१८।१)

pañcālo nāma yakṣo'yaṃ yakṣalakṣapadānugaḥ |

18.2१८.२

दत्तस्ते किंकरो देवि मया मायाशतैर्युतः ॥ (१८।२)

dattaste kiṃkaro devi mayā māyāśatairyutaḥ ||

19.1१९.१

इत्युक्ता कौशिकी देवी विन्ध्यशैलं जगाम ह । (१९।१)

ityuktā kauśikī devī vindhyaśailaṃ jagāma ha |

19.2१९.२

उमापि प्राप्तसंकल्पा जगाम गिरिशान्तिकम् ॥ (१९।२)

umāpi prāptasaṃkalpā jagāma giriśāntikam ||

20.1२०.१

प्रविशन्तीं तु तां द्वारादपकृष्य समाहितः । (२०।१)

praviśantīṃ tu tāṃ dvārādapakṛṣya samāhitaḥ |

20.2२०.२

रुरोध वीरको देवीं हेमवेत्रलताधरः ॥ (२०।२)

rurodha vīrako devīṃ hemavetralatādharaḥ ||

21.1२१.१

तामुवाच स कोपेन रूपात्तु व्यभिचारिणीम् । (२१।१)

tāmuvāca sa kopena rūpāttu vyabhicāriṇīm |

21.2२१.२

प्रयोजनं न तेऽस्तीह गच्छ यावन्न भेत्स्यसे ॥ (२१।२)

prayojanaṃ na te'stīha gaccha yāvanna bhetsyase ||

22.1२२.१

देव्या रूपधरो दैत्यो देवं वञ्चयितुं त्विह । (२२।१)

devyā rūpadharo daityo devaṃ vañcayituṃ tviha |

22.2२२.२

प्रविष्टो न च दृष्टोऽसौ स वै देवेन घातितः ॥ (२२।२)

praviṣṭo na ca dṛṣṭo'sau sa vai devena ghātitaḥ ||

23.1२३.१

घातिते चाहमाज्ञप्तो नीलकण्ठेन कोपिना । (२३।१)

ghātite cāhamājñapto nīlakaṇṭhena kopinā |

23.2२३.२

द्वारेषु नावधानं ते यस्मात्पश्यामि वै ततः ॥ (२३।२)

dvāreṣu nāvadhānaṃ te yasmātpaśyāmi vai tataḥ ||

24.1२४.१

भविष्यसि न मद्द्वाःस्थो वर्षपूगान्यनेकशः । (२४।१)

bhaviṣyasi na maddvāḥstho varṣapūgānyanekaśaḥ |

24.2२४.२

अतस्तेऽत्र न दास्यामि प्रवेशं गम्यतां द्रुतम् ॥ (२४।२)

ataste'tra na dāsyāmi praveśaṃ gamyatāṃ drutam ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MPur, 157

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit