MPur, 116
Select a line for its word-by-word analysis.
स ददर्श नदीं पुण्यां दिव्यां हैमवतीं शुभाम् । (१।२)
sa dadarśa nadīṃ puṇyāṃ divyāṃ haimavatīṃ śubhām |
गन्धर्वैश्च समाकीर्णां नित्यं शक्रेण सेविताम् ॥ (१।३)
gandharvaiśca samākīrṇāṃ nityaṃ śakreṇa sevitām ||
साभिषिक्तामिव सतां पश्यन्प्रीतिं परां ययौ ॥ (४।२)
sābhiṣiktāmiva satāṃ paśyanprītiṃ parāṃ yayau ||
पुण्यां सुशीतलां हृद्यां मनसः प्रीतिवर्धिनीम् । (५।१)
puṇyāṃ suśītalāṃ hṛdyāṃ manasaḥ prītivardhinīm |
क्षयवृद्धियुतां रम्यां सोममूर्तिमिवापराम् ॥ (५।२)
kṣayavṛddhiyutāṃ ramyāṃ somamūrtimivāparām ||
सुतां हिमवतः श्रेष्ठां चञ्चद्वीचिविराजिताम् ॥ (६।२)
sutāṃ himavataḥ śreṣṭhāṃ cañcadvīcivirājitām ||
बलाकापङ्क्तिदशनां चलन्मत्स्यावलिभ्रुवम् ॥ (११।३)
balākāpaṅktidaśanāṃ calanmatsyāvalibhruvam ||
तस्यां रूपमदोन्मत्ता गन्धर्वानुगताः सदा । (१३।१)
tasyāṃ rūpamadonmattā gandharvānugatāḥ sadā |
मध्याह्नसमये राजन्क्रीडन्त्यप्सरसां गणाः ॥ (१३।२)
madhyāhnasamaye rājankrīḍantyapsarasāṃ gaṇāḥ ||
ताम् अप्सरोविनिर्मुक्तं वहन्तीं कुङ्कुमं शुभम् । (१४।१)
tām apsarovinirmuktaṃ vahantīṃ kuṅkumaṃ śubham |
संयुतं सलिलं तस्याः षट्पदैर् उपसेव्यते ॥ (१६।२)
saṃyutaṃ salilaṃ tasyāḥ ṣaṭpadair upasevyate ||
तस्यास्तीरभवा वृक्षाः सुगन्धकुसुमाञ्चिताः । (१७।१)
tasyāstīrabhavā vṛkṣāḥ sugandhakusumāñcitāḥ |
यस्यास्तीरे रतिं यान्ति सदा कामवशा मृगाः । (१८।१)
yasyāstīre ratiṃ yānti sadā kāmavaśā mṛgāḥ |
लभन्ते यत्र पूताङ्गा देवेभ्यः प्रतिमानिताः । (१९।१)
labhante yatra pūtāṅgā devebhyaḥ pratimānitāḥ |
स्त्रियश्च नाकबहुलाः पद्मेन्दुप्रतिमाननाः ॥ (१९।२)
striyaśca nākabahulāḥ padmendupratimānanāḥ ||
पुलिन्दैर्नृपसंघैश्च व्याघ्रवृन्दैरपीडितम् ॥ (२०।२)
pulindairnṛpasaṃghaiśca vyāghravṛndairapīḍitam ||
स तां पश्यन्ययौ राजा सतामीप्सितकामदाम् ॥ (२१।२)
sa tāṃ paśyanyayau rājā satāmīpsitakāmadām ||
यस्यास्तीररुहैः काशैः पूर्णैश्चन्द्रांशुसंनिभैः । (२२।१)
yasyāstīraruhaiḥ kāśaiḥ pūrṇaiścandrāṃśusaṃnibhaiḥ |
या सदा विविधैर्विप्रैर्देवैश्चापि निषेव्यते ॥ (२२।३)
yā sadā vividhairviprairdevaiścāpi niṣevyate ||
या च सदा सकलौघविनाशं भक्तजनस्य करोत्यचिरेण । (२३।१)
yā ca sadā sakalaughavināśaṃ bhaktajanasya karotyacireṇa |
यानुगता सरितां हि कदम्बैर्यानुगता सततं हि मुनीन्द्रैः ॥ (२३।२)
yānugatā saritāṃ hi kadambairyānugatā satataṃ hi munīndraiḥ ||
या हि सुतानिव पाति मनुष्यान्या च युता सततं हिमसंघैः । (२४।१)
yā hi sutāniva pāti manuṣyānyā ca yutā satataṃ himasaṃghaiḥ |
या च युता सततं सुरवृन्दैर्या च जनैः स्वहिताय श्रिता वै ॥ (२४।२)
yā ca yutā satataṃ suravṛndairyā ca janaiḥ svahitāya śritā vai ||
प्रयुक्ता च केसरिगणैः करिवृन्दजुष्टा संतानयुक्तसलिलापि सुवर्णयुक्ता । (२५।१)
prayuktā ca kesarigaṇaiḥ karivṛndajuṣṭā saṃtānayuktasalilāpi suvarṇayuktā |
सूर्यांशुतापपरिवृद्धिविवृद्धशीता शीतांशुतुल्ययशसा ददृशे नृपेण ॥ (२५।२)
sūryāṃśutāpaparivṛddhivivṛddhaśītā śītāṃśutulyayaśasā dadṛśe nṛpeṇa ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.