मुनय ऊचुः । (१।१)

पुराणसंख्यामाचक्ष्व सूत विस्तरशः क्रमात् । (१।२)

दानधर्ममशेषं तु यथावदनुपूर्वशः ॥ (१।३)

सूत उवाच । (२।१)

इदमेव पुराणेषु पुराणपुरुषस्तदा । (२।२)

यदुक्तवान्स विश्वात्मा मनवे तन्निबोधत ॥ (२।३)

मत्स्य उवाच । (३।१)

पुराणं सर्वशास्त्राणां प्रथमं ब्रह्मणा स्मृतम् । (३।२)

अनन्तरं च वक्त्रेभ्यो वेदास्तस्य विनिर्गताः ॥ (३।३)

पुराणमेकमेवासीत्तदा कल्पान्तरेऽनघ । (४।१)

त्रिवर्गसाधनं पुण्यं शतकोटिप्रविस्तरम् ॥ (४।२)

निर्दग्धेषु च लोकेषु वाजिरूपेण वै मया । (५।१)

अङ्गानि चतुरो वेदान्पुराणं न्यायविस्तरम् ॥ (५।२)

मीमांसां धर्मशास्त्रं च परिगृह्य मया कृतम् । (६।१)

मत्स्यरूपेण च पुनः कल्पादावुदकार्णवे ॥ (६।२)

अशेषम् एतत्कथितमुदकान्तर्गतेन च । (७।१)

श्रुत्वा जगाद च मुनीन्प्रति देवांश्चतुर्मुखः ॥ (७।२)

प्रवृत्तिः सर्वशास्त्राणां पुराणस्याभवत्ततः । (८।१)

कालेनाग्रहणं दृष्ट्वा पुराणस्य ततो नृप ॥ (८।२)

व्यासरूपमहं कृत्वा संहरामि युगे युगे । (९।१)

चतुर्लक्षप्रमाणेन द्वापरे द्वापरे सदा ॥ (९।२)

तथाष्टादशधा कृत्वा भूर्लोके ऽस्मिन्प्रकाश्यते । (१०।१)

अद्यापि देवलोकेऽस्मिञ्छतकोटिप्रविस्तरम् ॥ (१०।२)

तदर्थोऽत्र चतुर्लक्षं संक्षेपेण निवशितः । (११।१)

पुराणानि दशाष्टौ च साम्प्रतं तदिहोच्यते ॥ (११।२)

नामतस्तानि वक्ष्यामि शृणुध्वं मुनिसत्तमाः । (१२।१)

ब्रह्मणाभिहितं पूर्वं यावन्मात्रं मरीचये ॥ (१२।२)

ब्राह्मं त्रिदशसाहस्रं पुराणं परिकीर्त्यते । (१३।१)

लिखित्वा तच्च यो दद्याज्जलधेनुसमन्वितम् । (१३।२)

वैशाखपूर्णिमायां च ब्रह्मलोके महीयते ॥ (१३।३)

एतदेव यदा पद्मम् अभूद्धैरण्मयं जगत् । (१४।१)

तद्वृत्तान्ताश्रयं तद्वत्पाद्ममित्युच्यते बुधैः । (१४।२)

पाद्मं तत्पञ्चपञ्चाशत्सहस्राणीह कथ्यते ॥ (१४।३)

तत्पुराणं च यो दद्यात्सुवर्णकमलान्वितम् । (१५।१)

ज्येष्ठे मासि तिलैर्युक्तमश्वमेधफलं लभेत् ॥ (१५।२)

वाराहकल्पवृत्तान्तमधिकृत्य पराशरः । (१६।१)

यत्प्राह धर्मानखिलांस्तद्युक्तं वैष्णवं विदुः ॥ (१६।२)

तदाषाढे च यो दद्याद्घृतधेनुसमन्वितम् । (१७।१)

पौर्णमास्यां विपूतात्मा स पदं याति वारुणम् । (१७।२)

त्रयोविंशतिसाहस्रं तत्प्रमाणं विदुर्बुधाः ॥ (१७।३)

श्वेतकल्पप्रसङ्गेन धर्मान्वायुरिहाब्रवीत् । (१८।१)

यत्र तद्वायवीयं स्याद्रुद्रमाहात्म्यसंयुतम् । (१८।२)

चतुर्विंशसहस्राणि पुराणं तदिहोच्यते ॥ (१८।३)

श्रावण्यां श्रावणे मासि गुडधेनुसमन्वितम् । (१९।१)

यो दद्याद्वृषसंयुक्तं ब्राह्मणाय कुटुम्बिने । (१९।२)

शिवलोके स पूतात्मा कल्पमेकं वसेन्नरः ॥ (१९।३)

यत्राधिकृत्य गायत्रीं वर्ण्यते धर्मविस्तरः । (२०।१)

वृत्रासुरवधोपेतं तद्भागवतमुच्यते ॥ (२०।२)

सारस्वतस्य कल्पस्य मध्ये ये स्युर्नरोत्तमाः । (२१।१)

तद्वृत्तान्तोद्भवं लोके तद्भागवतमुच्यते ॥ (२१।२)

लिखित्वा तच्च यो दद्याद्धेमसिंहसमन्वितम् । (२२।१)

पौर्णमास्यां प्रौष्ठपद्यां स याति परमां गतिम् । (२२।२)

अष्टादश सहस्राणि पुराणं तत्प्रचक्षते ॥ (२२।३)

यत्राह नारदो धर्मान्बृहत्कल्पाश्रयाणि च । (२३।१)

पञ्चविंशत्सहस्राणि नारदीयं तदुच्यते ॥ (२३।२)

आश्विने पञ्चदश्यां तु दद्याद्धेनुसमन्वितम् । (२४।१)

परमां सिद्धिमाप्नोति पुनरावृत्तिदुर्लभाम् ॥ (२४।२)

यत्राधिकृत्य शकुनीन्धर्माधर्मविचारणा । (२५।१)

व्याख्याता वै मुनिप्रश्ने मुनिभिर्धर्मचारिभिः ॥ (२५।२)

मार्कण्डेयेन कथितं तत्सर्वं विस्तरेण तु । (२६।१)

पुराणं नवसाहस्रं मार्कण्डेयम् इहोच्यते ॥ (२६।२)

प्रतिलिख्य च यो दद्यात्सौवर्णकरिसंयुतम् । (२७।१)

कार्त्तिक्यां पुण्डरीकस्य यज्ञस्य फलभाग्भवेत् ॥ (२७।२)

यत् तद् ईशानकं कल्पं वृत्तान्तमधिकृत्य च । (२८।१)

वसिष्ठायाग्निना प्रोक्तमाग्नेयं तत्प्रचक्षते ॥ (२८।२)

लिखित्वा तच्च यो दद्याद्धेमपद्मसमन्वितम् । (२९।१)

मार्गशीर्ष्यां विधानेन तिलधेनुसमन्वितम् ॥ (२९।२)

तच्च षोडशसाहस्रं सर्वक्रतुफलप्रदम् । (३०।१)

यः प्रदधन्नरः सोऽथ स्वर्गलोके महीयते ॥ (३०।२)

यत्राधिकृत्य माहात्म्यमादित्यस्य चतुर्मुखः । (३१।१)

अघोरकल्पवृत्तान्तप्रसङ्गेन जगत्स्थितिम् । (३१।२)

मनवे कथयामास भूतग्रामस्य लक्षणम् ॥ (३१।३)

चतुर्दश सहस्राणि तथा पञ्च शतानि च । (३२।१)

भविष्यचरितप्रायं भविष्यं तदिहोच्यते ॥ (३२।२)

तत्पौषे मासि यो दद्यात्पौर्णमास्यां विमत्सरः । (३३।१)

गुडकुम्भसमायुक्तमग्निष्टोमफलं भवेत् ॥ (३३।२)

रथंतरस्य कल्पस्य वृत्तान्तमधिकृत्य च । (३४।१)

सावर्णिना नारदाय कृष्णमाहात्म्यमुत्तमम् ॥ (३४।२)

यत्र ब्रह्मवराहस्य चोदन्तं वर्णितं मुहुः । (३५।१)

तदष्टादशसाहस्रं ब्रह्मवैवर्तमुच्यते ॥ (३५।२)

पुराणं ब्रह्मवैवर्तं यो दद्यान्माघमासि च । (३६।१)

पौर्णमास्यां शुभदिने ब्रह्मलोके महीयते ॥ (३६।२)

यत्राग्निलिङ्गमध्यस्थः प्राह देवो महेश्वरः । (३७।१)

धर्मार्थकाममोक्षार्थम् आग्नेयमधिकृत्य च ॥ (३७।२)

कल्पान्ते लैङ्गमित्युक्तं पुराणं ब्रह्मणा स्वयम् । (३८।१)

तदेकादशसाहस्रं फाल्गुन्यां यः प्रयच्छति । (३८।२)

तिलधेनुसमायुक्तं स याति शिवसाम्यताम् ॥ (३८।३)

महावराहस्य पुनर्माहात्म्यमधिकृत्य च । (३९।१)

विष्णुनाभिहितं क्षोण्यै तद्वाराहम् इहोच्यते ॥ (३९।२)

मानवस्य प्रसङ्गेन कल्पस्य मुनिसत्तमाः । (४०।१)

चतुर्विंशत्सहस्राणि तत्पुराणमिहोच्यते ॥ (४०।२)

काञ्चनं गरुडं कृत्वा तिलधेनुसमन्वितम् । (४१।१)

पौर्णमास्यां मधौ दद्याद्ब्राह्मणाय कुटुम्बिने । (४१।२)

वराहस्य प्रसादेन पदमाप्नोति वैष्णवम् ॥ (४१।३)

यत्र माहेश्वरान्धर्मानधिकृत्य च षण्मुखः । (४२।१)

कल्पे तत्पुरुषं वृत्तं चरितैरुपबृंहितम् ॥ (४२।२)

स्कान्दं नाम पुराणं च ह्येकाशीतिर्निगद्यते । (४३।१)

सहस्राणि शतं चैकमिति मर्त्येषु गद्यते ॥ (४३।२)

परिलिख्य च यो दद्याद्धेमशूलसमन्वितम् । (४४।१)

शैवं पदमवाप्नोति मीने चोपागते रवौ ॥ (४४।२)

त्रिविक्रमस्य माहात्म्यमधिकृत्य चतुर्मुखः । (४५।१)

त्रिवर्गमभ्यधात्तच्च वामनं परिकीर्तितम् ॥ (४५।२)

पुराणं दशसाहस्रं कूर्मकल्पानुगं शिवम् । (४६।१)

यः शरद्विषुवे दद्याद्वैष्णवं यात्यसौ पदम् ॥ (४६।२)

यत्र धर्मार्थकामानां मोक्षस्य च रसातले । (४७।१)

माहात्म्यं कथयामास कूर्मरूपी जनार्दनः ॥ (४७।२)

इन्द्रद्युम्नप्रसङ्गेन ऋषिभ्यः शक्रसंनिधौ । (४८।१)

अष्टादश सहस्राणि लक्ष्मीकल्पानुषङ्गिकम् ॥ (४८।२)

यो दद्यादयने कूर्मं हेमकूर्मसमन्वितम् । (४९।१)

गोसहस्रप्रदानस्य फलं सम्प्राप्नुयान्नरः ॥ (४९।२)

श्रुतीनां यत्र कल्पादौ प्रवृत्त्यर्थं जनार्दनः । (५०।१)

मत्स्यरूपेण मनवे नरसिंहोपवर्णनम् ॥ (५०।२)

अधिकृत्याब्रवीत्सप्तकल्पवृत्तं मुनीश्वराः । (५१।१)

तन्मात्स्यमिति जानीध्वं सहस्राणि चतुर्दश ॥ (५१।२)

विषुवे हेममत्स्येन धेन्वा चैव समन्वितम् । (५२।१)

यो दद्यात्पृथिवी तेन दत्ता भवति चाखिला ॥ (५२।२)

यदा च गारुडे कल्पे विश्वाण्डाद्गरुडोद्भवम् । (५३।१)

अधिकृत्याब्रवीत्कृष्णो गारुडं तदिहोच्यते ॥ (५३।२)

तद् अष्टादशकं चैकं सहस्राणीह पठ्यते । (५४।१)

सौवर्णहंससंयुक्तं यो ददाति पुमानिह । (५४।२)

स सिद्धिं लभते मुख्यां शिवलोके च संस्थितिम् ॥ (५४।३)

ब्रह्मा ब्रह्माण्डमाहात्म्यमधिकृत्याब्रवीत्पुनः । (५५।१)

तच्च द्वादशसाहस्रं ब्रह्माण्डं द्विशताधिकम् ॥ (५५।२)

भविष्याणां च कल्पानां श्रूयते यत्र विस्तरः । (५६।१)

तद्ब्रह्माण्डपुराणं च ब्रह्मणा समुदाहृतम् ॥ (५६।२)

यो दद्यात्तद्व्यतीपाते पीतोर्णायुगसंयुतम् । (५७।१)

राजसूयसहस्रस्य फलमाप्नोति मानवः । (५७।२)

हेमधेन्वा युतं तच्च ब्रह्मलोकफलप्रदम् ॥ (५७।३)

चतुर्लक्षमिदं प्रोक्तं व्यासेनाद्भुतकर्मणा । (५८।१)

मत्पितुर्मम पित्रा च मया तुभ्यं निवेदितम् ॥ (५८।२)

इह लोकहितार्थाय संक्षिप्तं परमर्षिणा । (५९।१)

इदमद्यापि देवेषु शतकोटिप्रविस्तरम् ॥ (५९।२)

उपभेदान्प्रवक्ष्यामि लोके ये सम्प्रतिष्ठिताः । (६०।१)

पाद्मे पुराणे यत्रोक्तं नरसिंहोपवर्णनम् । (६०।२)

तच्चाष्टादशसाहस्रं नारसिंहमिहोच्यते ॥ (६०।३)

नन्दाया यत्र माहात्म्यं कार्त्तिकेयेन वर्ण्यते । (६१।१)

नन्दीपुराणं तल्लोकैराख्यातमिति कीर्त्यते ॥ (६१।२)

यत्र साम्बं पुरस्कृत्य भविष्यति कथानकम् । (६२।१)

प्रोच्यते तत्पुनर्लोके साम्बमेतन्मुनिव्रताः ॥ (६२।२)

पुरातनस्य कल्पस्य पुराणानि विदुर्बुधाः । (६३।१)

धन्यं यशस्यमायुष्यं पुराणानामनुक्रमम् । (६३।२)

एवमादित्यसंज्ञा च तत्रैव परिगद्यते ॥ (६३।३)

अष्टादशभ्यस्तु पृथक्पुराणं यत्प्रदिश्यते । (६४।१)

विजानीध्वं द्विजश्रेष्ठास्तदेतेभ्यो विनिर्गतम् ॥ (६४।२)

पञ्चाङ्गानि पुराणेषु आख्यानकमिति स्मृतम् । (६५।१)

सर्गश्च प्रतिसर्गश्च वंशो मन्वन्तराणि च । (६५।२)

वंश्यानुचरितं चैव पुराणं पञ्चलक्षणम् ॥ (६५।३)

ब्रह्मविष्ण्वर्करुद्राणां माहात्म्यं भुवनस्य च । (६६।१)

ससंहारप्रदानां च पुराणे पञ्चवर्णके ॥ (६६।२)

धर्मश्चार्थश्च कामश्च मोक्षश्चैवात्र कीर्त्यते । (६७।१)

सर्वेष्वपि पुराणेषु तद्विरुद्धं च यत्फलम् ॥ (६७।२)

सात्त्विकेषु पुराणेषु माहात्म्यमधिकं हरेः । (६८।१)

राजसेषु च माहात्म्यमधिकं ब्रह्मणो विदुः ॥ (६८।२)

तद्वदग्नेश्च माहात्म्यं तामसेषु शिवस्य च । (६९।१)

संकीर्णेषु सरस्वत्याः पितॄणां च निगद्यते ॥ (६९।२)

अष्टादश पुराणानि कृत्वा सत्यवतीसुतः । (७०।१)

भारताख्यानमखिलं चक्रे तदुपबृंहितम् । (७०।२)

लक्षेणैकेन यत्प्रोक्तं वेदार्थपरिबृंहितम् ॥ (७०।३)

वाल्मीकिना तु यत्प्रोक्तं रामोपाख्यानमुत्तमम् । (७१।१)

ब्रह्मणाभिहितं यच्च शतकोटिप्रविस्तरम् ॥ (७१।२)

आहृत्य नारदायैवं तेन वाल्मीकये पुनः । (७२।१)

वाल्मीकिना च लोकेषु धर्मकामार्थसाधनम् । (७२।२)

एवं सपादाः पञ्चैते लक्षा मर्त्ये प्रकीर्तिताः ॥ (७२।३)

पुरातनस्य कल्पस्य पुराणानि विदुर्बुधाः । (७३।१)

धन्यं यशस्यमायुष्यं पुराणानामनुक्रमम् । (७३।२)

यः पठेच्छृणुयाद्वापि स याति परमां गतिम् ॥ (७३।३)

इदं पवित्रं यशसो निधानमिदं पितॄणामतिवल्लभं च । (७४।१)

इदं च देवेष्व् अमृतायितं च नित्यं त्विदं पापहरं च पुंसाम् ॥ (७४।२)