MPur, 68
Select a line for its word-by-word analysis.
किमुद्वेगाद्भुते कृत्यमलक्ष्मीः केन हन्यते । (१।२)
kimudvegādbhute kṛtyamalakṣmīḥ kena hanyate |
तद्वद्वृद्धातुराणां च यौवने चापि वर्तताम् ॥ (४।२)
tadvadvṛddhāturāṇāṃ ca yauvane cāpi vartatām ||
कुरङ्गनयनः श्रीमान्सम्भूतो नृपलक्षणैः ॥ (१०।२)
kuraṅganayanaḥ śrīmānsambhūto nṛpalakṣaṇaiḥ ||
उपवासैर्व्रतैर्दिव्यैर्वेदसूक्तैश्च नारद । (११।२)
upavāsairvratairdivyairvedasūktaiśca nārada |
कृतवीर्येण वै पृष्ट इदं वक्ष्यति भास्करः । (१२।१)
kṛtavīryeṇa vai pṛṣṭa idaṃ vakṣyati bhāskaraḥ |
अथवा शुक्लसप्तम्यामेतत्सर्वं प्रशस्यते ॥ (१४।३)
athavā śuklasaptamyāmetatsarvaṃ praśasyate ||
ग्रहताराबलं लब्ध्वा कृत्वा ब्राह्मणवाचनम् । (१५।१)
grahatārābalaṃ labdhvā kṛtvā brāhmaṇavācanam |
बालस्य जन्मनक्षत्रं वर्जयेत्तां तिथिं बुधः । (१५।२)
bālasya janmanakṣatraṃ varjayettāṃ tithiṃ budhaḥ |
तद्वद्वृद्धातुराणां च कृत्यं स्यादितरेषु च ॥ (१५।३)
tadvadvṛddhāturāṇāṃ ca kṛtyaṃ syāditareṣu ca ||
तण्डुलै रक्तशालीयैश्चरुं गोक्षीरसंयुतम् । (१६।२)
taṇḍulai raktaśālīyaiścaruṃ gokṣīrasaṃyutam |
निर्वपेत्सूर्यरुद्राभ्यां तन्मन्त्राभ्यां विधानतः ॥ (१६।३)
nirvapetsūryarudrābhyāṃ tanmantrābhyāṃ vidhānataḥ ||
कीर्तयेत्सूर्यदेवत्यं सप्तर्चं च घृताहुतीः । (१७।१)
kīrtayetsūryadevatyaṃ saptarcaṃ ca ghṛtāhutīḥ |
यवकृष्णतिलैर्होमः कर्तव्योऽष्टशतं पुनः ॥ (१८।२)
yavakṛṣṇatilairhomaḥ kartavyo'ṣṭaśataṃ punaḥ ||
व्याहृतीभिस्तथाज्येन तथैवाष्टशतं पुनः । (१९।१)
vyāhṛtībhistathājyena tathaivāṣṭaśataṃ punaḥ |
हुत्वा स्नानं च कर्तव्यं मङ्गलं येन धीमता ॥ (१९।२)
hutvā snānaṃ ca kartavyaṃ maṅgalaṃ yena dhīmatā ||
स्थापयित्वा तु चतुरः कुम्भान्कोणेषु शोभनान् ॥ (२०।२)
sthāpayitvā tu caturaḥ kumbhānkoṇeṣu śobhanān ||
पञ्चमं च पुनर्मध्ये दध्यक्षतविभूषितम् । (२१।१)
pañcamaṃ ca punarmadhye dadhyakṣatavibhūṣitam |
स्थापयेदव्रणं कुम्भं सप्तर्चेनाभिमन्त्रितम् ॥ (२१।२)
sthāpayedavraṇaṃ kumbhaṃ saptarcenābhimantritam ||
सर्वान्सर्वौषधैर्युक्तान्पञ्चगव्यसमन्वितान् । (२२।२)
sarvānsarvauṣadhairyuktānpañcagavyasamanvitān |
पञ्चरत्नफलैः पुष्पैर्वासोभिः परिवेष्टयेत् ॥ (२२।३)
pañcaratnaphalaiḥ puṣpairvāsobhiḥ pariveṣṭayet ||
गजाश्वरथ्यावल्मीकात्संगमाद्ध्रदगोकुलात् । (२३।१)
gajāśvarathyāvalmīkātsaṃgamāddhradagokulāt |
संशुद्धां मृदमानीय सर्वेष्वेव विनिक्षिपेत् ॥ (२३।२)
saṃśuddhāṃ mṛdamānīya sarveṣveva vinikṣipet ||
चतुर्ष्वपि च कुम्भेषु रत्नगर्भेषु मध्यमम् । (२४।१)
caturṣvapi ca kumbheṣu ratnagarbheṣu madhyamam |
गृहीत्वा ब्राह्मणस्तत्र सौरान्मन्त्रानुदीरयेत् ॥ (२४।२)
gṛhītvā brāhmaṇastatra saurānmantrānudīrayet ||
नारीभिः सप्तसंख्याभिरव्यङ्गाङ्गीभिरत्र च । (२५।१)
nārībhiḥ saptasaṃkhyābhiravyaṅgāṅgībhiratra ca |
पूजिताभिर्यथाशक्त्या माल्यवस्त्रविभूषणैः । (२५।२)
pūjitābhiryathāśaktyā mālyavastravibhūṣaṇaiḥ |
सविप्राभिश्च कर्तव्यं मृतवत्साभिषेचनम् ॥ (२५।३)
saviprābhiśca kartavyaṃ mṛtavatsābhiṣecanam ||
दीर्घायुरस्तु बालोऽयं जीवत्पुत्रा च भामिनी । (२६।२)
dīrghāyurastu bālo'yaṃ jīvatputrā ca bhāminī |
आदित्यश्चन्द्रमाः सार्धं ग्रहनक्षत्रमण्डलैः ॥ (२६।३)
ādityaścandramāḥ sārdhaṃ grahanakṣatramaṇḍalaiḥ ||
सशक्रा लोकपाला वै ब्रह्मविष्णुमहेश्वराः । (२७।१)
saśakrā lokapālā vai brahmaviṣṇumaheśvarāḥ |
ते ते चान्ये च देवौघाः सदा पान्तु कुमारकम् ॥ (२७।२)
te te cānye ca devaughāḥ sadā pāntu kumārakam ||
मित्रः शनिर्वा हुतभुग्ये च बालग्रहाः क्वचित् । (२८।१)
mitraḥ śanirvā hutabhugye ca bālagrahāḥ kvacit |
पीडां कुर्वन्तु बालस्य मा मातुर्जनकस्य वै ॥ (२८।२)
pīḍāṃ kurvantu bālasya mā māturjanakasya vai ||
सप्तकं पूजयेद्भक्त्या स्त्रीणामथ गुरुं पुनः ॥ (२९।२)
saptakaṃ pūjayedbhaktyā strīṇāmatha guruṃ punaḥ ||
काञ्चनीं च ततः कुर्यात्ताम्रपात्रोपरिस्थिताम् । (३०।१)
kāñcanīṃ ca tataḥ kuryāttāmrapātroparisthitām |
वस्त्रकाञ्चनरत्नौघैर्भक्ष्यैः सघृतपायसैः । (३१।१)
vastrakāñcanaratnaughairbhakṣyaiḥ saghṛtapāyasaiḥ |
पूजयेद्ब्राह्मणांस्तद्वद्वित्तशाठ्यविवर्जितः ॥ (३१।२)
pūjayedbrāhmaṇāṃstadvadvittaśāṭhyavivarjitaḥ ||
भुक्त्वा च गुरुणा चेयम् उच्चार्या मन्त्रसंततिः । (३२।१)
bhuktvā ca guruṇā ceyam uccāryā mantrasaṃtatiḥ |
दीर्घायुरस्तु बालोऽयं यावद्वर्षशतं सुखी ॥ (३२।२)
dīrghāyurastu bālo'yaṃ yāvadvarṣaśataṃ sukhī ||
यत्किंचिदस्य दुरितं तत्क्षिप्तं वडवानले । (३३।१)
yatkiṃcidasya duritaṃ tatkṣiptaṃ vaḍavānale |
ब्रह्मा रुद्रो वसुः स्कन्दो विष्णुः शक्रो हुताशनः ॥ (३३।२)
brahmā rudro vasuḥ skando viṣṇuḥ śakro hutāśanaḥ ||
रक्षन्तु सर्वे दुष्टेभ्यो वरदाः सन्तु सर्वदा । (३४।१)
rakṣantu sarve duṣṭebhyo varadāḥ santu sarvadā |
शक्तितः कपिलां दद्यात्प्रणम्य च विसर्जयेत् । (३५।१)
śaktitaḥ kapilāṃ dadyātpraṇamya ca visarjayet |
कर्तुर्जन्मदिनर्क्षं च त्यक्त्वा सम्पूजयेत्सदा । (३७।१)
karturjanmadinarkṣaṃ ca tyaktvā sampūjayetsadā |
शान्त्यर्थं शुक्लसप्तम्यामेतत्कुर्वन्न सीदति ॥ (३७।२)
śāntyarthaṃ śuklasaptamyāmetatkurvanna sīdati ||
पुण्यं पवित्रमायुष्यं सप्तमीस्नपनं रविः । (३९।१)
puṇyaṃ pavitramāyuṣyaṃ saptamīsnapanaṃ raviḥ |
कथयित्वा द्विजश्रेष्ठ तत्रैवान्तरधीयत ॥ (३९।२)
kathayitvā dvijaśreṣṭha tatraivāntaradhīyata ||
एतत्सर्वं समाख्यातं सप्तमीस्नानमुत्तमम् । (४०।१)
etatsarvaṃ samākhyātaṃ saptamīsnānamuttamam |
आरोग्यं भास्करादिच्छेद्धनमिच्छेद्धुताशनात् । (४१।१)
ārogyaṃ bhāskarādiccheddhanamiccheddhutāśanāt |
ईश्वराज्ज्ञानम् अन्विच्छेन्मोक्षम् इच्छेज्जनार्दनात् ॥ (४१।२)
īśvarājjñānam anvicchenmokṣam icchejjanārdanāt ||
एतन्महापातकनाशनं स्यात्परं हितं बालविवर्धनं च । (४२।१)
etanmahāpātakanāśanaṃ syātparaṃ hitaṃ bālavivardhanaṃ ca |
शृणोति यश्चैनम् अनन्यचेतास् तस्यापि सिद्धिं मुनयो वदन्ति ॥ (४२।२)
śṛṇoti yaścainam ananyacetās tasyāpi siddhiṃ munayo vadanti ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.