मत्स्यपुराणMatsyapurāṇa

MPur, 115

114 of 175 · 43 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

मनुर् उवाच । (१।१)

manur uvāca

1.2१.२

चरितं बुधपुत्रस्य जनार्दन मया श्रुतम् । (१।२)

caritaṃ budhaputrasya janārdana mayā śrutam |

1.3१.३

श्रुतः श्राद्धविधिः पुण्यः सर्वपापप्रणाशनः ॥ (१।३)

śrutaḥ śrāddhavidhiḥ puṇyaḥ sarvapāpapraṇāśanaḥ ||

2.1२.१

धेन्वाः प्रसूयमानायाः फलं दानस्य मे श्रुतम् । (२।१)

dhenvāḥ prasūyamānāyāḥ phalaṃ dānasya me śrutam |

2.2२.२

कृष्णाजिनप्रदानं च वृषोत्सर्गस्तथैव च ॥ (२।२)

kṛṣṇājinapradānaṃ ca vṛṣotsargastathaiva ca ||

3.1३.१

श्रुत्वा रूपं नरेन्द्रस्य बुधपुत्रस्य केशव । (३।१)

śrutvā rūpaṃ narendrasya budhaputrasya keśava |

3.2३.२

कौतूहलं समुत्पन्नं तन्ममाचक्ष्व पृच्छतः ॥ (३।२)

kautūhalaṃ samutpannaṃ tanmamācakṣva pṛcchataḥ ||

4.1४.१

केन कर्मविपाकेन स तु राजा पुरूरवाः । (४।१)

kena karmavipākena sa tu rājā purūravāḥ |

4.2४.२

अवाप तादृशं रूपं सौभाग्यमपि चोत्तमम् ॥ (४।२)

avāpa tādṛśaṃ rūpaṃ saubhāgyamapi cottamam ||

5.1५.१

देवांस्त्रिभुवनश्रेष्ठान् गन्धर्वांश्च मनोरमान् । (५।१)

devāṃstribhuvanaśreṣṭhān gandharvāṃśca manoramān |

5.2५.२

उर्वशी संमता त्यक्त्वा सर्वभावेन तं नृपम् ॥ (५।२)

urvaśī saṃmatā tyaktvā sarvabhāvena taṃ nṛpam ||

6.1६.१

मत्स्य उवाच । (६।१)

matsya uvāca

6.2६.२

शृणु कर्मविपाकेन येन राजा पुरूरवाः । (६।२)

śṛṇu karmavipākena yena rājā purūravāḥ |

6.3६.३

अवाप तादृशं रूपं सौभाग्यमपि चोत्तमम् ॥ (६।३)

avāpa tādṛśaṃ rūpaṃ saubhāgyamapi cottamam ||

7.1७.१

अतीते जन्मनि पुरा योऽयं राजा पुरूरवाः । (७।१)

atīte janmani purā yo'yaṃ rājā purūravāḥ |

7.2७.२

पुरूरवा इति ख्यातो मद्रदेशाधिपो हि सः ॥ (७।२)

purūravā iti khyāto madradeśādhipo hi saḥ ||

8.1८.१

चाक्षुषस्यान्वये राजा चाक्षुषस्यान्तरे मनोः । (८।१)

cākṣuṣasyānvaye rājā cākṣuṣasyāntare manoḥ |

8.2८.२

स वै नृपगुणैर्युक्तः केवलं रूपवर्जितः ॥ (८।२)

sa vai nṛpaguṇairyuktaḥ kevalaṃ rūpavarjitaḥ ||

9.1९.१

ऋषय ऊचुः । (९।१)

ṛṣaya ūcuḥ |

9.2९.२

पुरूरवा मद्रपतिः कर्मणा केन पार्थिवः । (९।२)

purūravā madrapatiḥ karmaṇā kena pārthivaḥ |

9.3९.३

बभूव कर्मणा केन रूपवांश्चैव सूतज ॥ (९।३)

babhūva karmaṇā kena rūpavāṃścaiva sūtaja ||

10.1१०.१

सूत उवाच । (१०।१)

sūta uvāca

10.2१०.२

द्विजग्रामे द्विजश्रेष्ठो नाम्ना चासीत्पुरूरवाः । (१०।२)

dvijagrāme dvijaśreṣṭho nāmnā cāsītpurūravāḥ |

10.3१०.३

नद्याः कूले महाराजः पूर्वजन्मनि पार्थिवः ॥ (१०।३)

nadyāḥ kūle mahārājaḥ pūrvajanmani pārthivaḥ ||

11.1११.१

स तु मद्रपती राजा यस्तु नाम्ना पुरूरवाः । (११।१)

sa tu madrapatī rājā yastu nāmnā purūravāḥ |

11.2११.२

तस्मिञ्जन्मन्यसौ विप्रो द्वादश्यां तु सदानघ ॥ (११।२)

tasmiñjanmanyasau vipro dvādaśyāṃ tu sadānagha ||

12.1१२.१

उपोष्य पूजयामास राज्यकामो जनार्दनम् । (१२।१)

upoṣya pūjayāmāsa rājyakāmo janārdanam |

12.2१२.२

चकार सोपवासश्च स्नानम् अभ्यङ्गपूर्वकम् ॥ (१२।२)

cakāra sopavāsaśca snānam abhyaṅgapūrvakam ||

13.1१३.१

उपवासफलात्प्राप्तं राज्यं मद्रेष्वकण्टकम् । (१३।१)

upavāsaphalātprāptaṃ rājyaṃ madreṣvakaṇṭakam |

13.2१३.२

उपोषितस् तथाभ्यङ्गाद्रूपहीनो व्यजायत ॥ (१३।२)

upoṣitas tathābhyaṅgādrūpahīno vyajāyata ||

14.1१४.१

उपोषितैर्नरैस् तस्मात् स्नानम् अभ्यङ्गपूर्वकम् । (१४।१)

upoṣitairnarais tasmāt snānam abhyaṅgapūrvakam |

14.2१४.२

वर्जनीयं प्रयत्नेन रूपघ्नं तत्परं नृप ॥ (१४।२)

varjanīyaṃ prayatnena rūpaghnaṃ tatparaṃ nṛpa ||

15.1१५.१

एतद्वः कथितं सर्वं यद्वृत्तं पूर्वजन्मनि । (१५।१)

etadvaḥ kathitaṃ sarvaṃ yadvṛttaṃ pūrvajanmani |

15.2१५.२

मद्रेश्वरत्वचरितं शृणु तस्य महीपतेः ॥ (१५।२)

madreśvaratvacaritaṃ śṛṇu tasya mahīpateḥ ||

16.1१६.१

तस्य राजगुणैः सर्वैः समुपेतस्य भूपतेः । (१६।१)

tasya rājaguṇaiḥ sarvaiḥ samupetasya bhūpateḥ |

16.2१६.२

जनानुरागो नैवासीद् रूपहीनस्य तस्य वै ॥ (१६।२)

janānurāgo naivāsīd rūpahīnasya tasya vai ||

17.1१७.१

रूपकामः स मद्रेशस्तपसे कृतनिश्चयः । (१७।१)

rūpakāmaḥ sa madreśastapase kṛtaniścayaḥ |

17.2१७.२

राज्यं मन्त्रिगतं कृत्वा जगाम हिमपर्वतम् ॥ (१७।२)

rājyaṃ mantrigataṃ kṛtvā jagāma himaparvatam ||

18.1१८.१

व्यवसायद्वितीयस्तु पद्भ्यम् एव महायशाः । (१८।१)

vyavasāyadvitīyastu padbhyam eva mahāyaśāḥ |

18.2१८.२

द्रष्टुं स तीर्थसदनं विषयान्ते स्वके नदीम् ॥ (१८।२)

draṣṭuṃ sa tīrthasadanaṃ viṣayānte svake nadīm ||

19.0१९.०

ऐरावतीति विख्यातां ददर्शातिमनोरमाम् ॥ (१९।०)

airāvatīti vikhyātāṃ dadarśātimanoramām ||

20.0२०.०

तुहिनगिरिभवां महौघवेगां तुहिनगभस्तिसमानशीतलोदाम् ॥ (२०।०)

tuhinagiribhavāṃ mahaughavegāṃ tuhinagabhastisamānaśītalodām ||

21.0२१.०

तुहिनसदृशहैमवर्णपुञ्जां तुहिनयशाः सरितं ददर्श राजा ॥ (२१।०)

tuhinasadṛśahaimavarṇapuñjāṃ tuhinayaśāḥ saritaṃ dadarśa rājā ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MPur, 115

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit