ऋषय ऊचुः । (१।१)

कथं कौशिकदायादाः प्राप्तास्ते योगमुत्तमम् । (१।२)

पञ्चभिर्जन्मसम्बन्धैः कथं कर्मक्षयो भवेत् ॥ (१।३)

सूत उवाच । (२।१)

कौशिको नाम धर्मात्मा कुरुक्षेत्रे महानृषिः । (२।२)

नामतः कर्मतस्तस्य सुतान्सप्त निबोधत ॥ (२।३)

श्वसृपः क्रोधनो हिंस्रः पिशुनः कविरेव च । (३।१)

वाग्दुष्टः पितृवर्ती च गर्गशिष्यास्तदाभवन् ॥ (३।२)

पितर्युपरते तेषामभूद्दुर्भिक्षमुल्बणम् । (४।१)

अनावृष्टिश्च महती सर्वलोकभयंकरी ॥ (४।२)

गर्गादेशाद्वने दोग्ध्रीं रक्षन्तस्ते तपोधनाः । (५।१)

खादामः कपिलामेतां वयं क्षुत्पीडिता भृशम् ॥ (५।२)

इति चिन्तयतां पापं लघुः प्राह तदानुजः । (६।१)

यद्यवश्यमियं वध्या श्राद्धरूपेण योज्यताम् ॥ (६।२)

श्राद्धे नियोज्यमानेयं पापात्त्रास्यति नो ध्रुवम् । (७।१)

एव कुर्वित्यनुज्ञातः पितृवर्ती तदानुजैः ॥ (७।२)

चक्रे समाहितः श्राद्धमुपयुज्य च तां पुनः । (८।१)

द्वौ दैवे भ्रातरौ कृत्वा पित्रे त्रीनप्यनुक्रमात् ॥ (८।२)

तथैकमतिथिं कृत्वा श्राद्धदः स्वयमेव तु । (९।१)

चकार मन्त्रवच्छ्राद्धं स्मरन्पितृपरायणः ॥ (९।२)

विना गवा वत्सकोऽपि गुरवे विनिवेदितः । (१०।१)

व्याघ्रेण निहता धेनुर्वत्सो ऽयं प्रतिगृह्यताम् ॥ (१०।२)

एवं सा भक्षिता धेनुः सप्तभिस्तैस्तपोधनैः । (११।१)

वैदिकं बलमाश्रित्य क्रूरे कर्मणि निर्भयाः ॥ (११।२)

ततः कालावकृष्टास्ते व्याधा दाशपुरेऽभवन् । (१२।१)

जातिस्मरत्वं प्राप्तास्ते पितृभावेन भाविताः ॥ (१२।२)

यत्कृतं क्रूरकर्मापि श्राद्धरूपेण तैस्तदा । (१३।१)

तेन ते भवने जाता व्याधानां क्रूरकर्मिणाम् ॥ (१३।२)

पितॄणां चैव माहात्म्याज्जाता जातिस्मरास्तु ते । (१४।१)

ते तु वैराग्ययोगेन आस्थायानशनं पुनः ॥ (१४।२)

जातिस्मराः सप्त जाता मृगाः कालञ्जरे गिरौ । (१५।१)

नीलकण्ठस्य पुरतः पितृभावानुभाविताः ॥ (१५।२)

तत्रापि ज्ञानवैराग्यात्प्राणानुत्सृज्य धर्मतः । (१६।१)

लोकैर् अवेक्ष्यमाणास्ते तीर्थान्ते ऽनशनेन तु ॥ (१६।२)

मानसे चक्रवाकास्ते संजाताः सप्त योगिनः । (१७।१)

नामतः कर्मतः सर्वाञ्छृणुध्वं द्विजसत्तमाः ॥ (१७।२)

सुमनाः कुमुदः शुद्धश्छिद्रदर्शी सुनेत्रकः । (१८।१)

सुनेत्रश्चांशुमांश्चैव सप्तैते योगपारगाः ॥ (१८।२)

योगभ्रष्टास्त्रयस्तेषां बभ्रमुश् चाल्पचेतनाः । (१९।१)

दृष्ट्वा विभ्राजमानं तमुद्याने स्त्रीभिरन्वितम् ॥ (१९।२)

क्रीडन्तं विविधैर् भावैर् महाबलपराक्रमम् । (२०।१)

पञ्चालान्वयसम्भूतं प्रभूतबलवाहनम् ॥ (२०।२)

राज्यकामोऽभवच्चैकस्तेषां मध्ये जलौकसाम् । (२१।१)

पितृवर्ती च यो विप्रः श्राद्धकृत् पितृवत्सलः ॥ (२१।२)

अपरौ मन्त्रिणौ दृष्ट्वा प्रभूतबलवाहनौ । (२२।१)

मन्त्रित्वे चक्रतुश्चेच्छामस्मिन्मर्त्ये द्विजोत्तमाः ॥ (२२।२)

तन्मध्ये ये तु निष्कामास्ते बभूवुर् द्विजोत्तमाः । (२३।१)

विभ्राजपुत्रस्त्वेकोऽभूद्ब्रह्मदत्त इति स्मृतः ॥ (२३।२)

मन्त्रिपुत्रौ तथा चोभौ कण्डरीकसुबालकौ । (२४।१)

ब्रह्मदत्तो ऽभिषिक्तः सन्पुरोहितविपश्चिता ॥ (२४।२)

पञ्चालराजो विक्रान्तः सर्वशास्त्रविशारदः । (२५।१)

योगवित्सर्वजन्तूनां रुतवेत्ताभवत्तदा ॥ (२५।२)

तस्य राज्ञोऽभवद्भार्या देवलस्यात्मजा शुभा । (२६।१)

संनतिर्नाम विख्याता कपिला याभवत्पुरा ॥ (२६।२)

पितृकार्ये नियुक्तत्वाद् अभवद् ब्रह्मवादिनी । (२७।१)

तया चकार सहितः स राज्यं राजनन्दनः ॥ (२७।२)

कदाचिदुद्यानगतस्तया सह स पार्थिवः । (२८।१)

ददर्श कीटमिथुनमनङ्गकलहाकुलम् ॥ (२८।२)

पिपीलिकामनुनयन्परितः कीटकामुकः । (२९।१)

पञ्चबाणाभितप्ताङ्गः सगद्गदम् उवाच ह ॥ (२९।२)

न त्वया सदृशी लोके कामिनी विद्यते क्वचित् । (३०।१)

मध्यक्षामातिजघना बृहद्वक्षोऽभिगामिनी ॥ (३०।२)

सुवर्णवर्णा सुश्रोणी मञ्जूक्ता चारुहासिनी । (३१।१)

सुलक्ष्यनेत्ररसना गुडशर्करवत्सला ॥ (३१।२)

भोक्ष्यसे मयि भुक्ते त्वं स्नासि स्नाते तथा मयि । (३२।१)

प्रोषिते सति दीना त्वं क्रुद्धेऽपि भयचञ्चला ॥ (३२।२)

किमर्थं वद कल्याणि सरोषवदना स्थिता । (३३।१)

सा तमाह सकोपा तु किम् आलपसि मां शठ ॥ (३३।२)

त्वया मोदकचूर्णं तु मां विहाय विनेष्यता । (३४।१)

प्रदत्तं समतिक्रान्ते दिने ऽन्यस्याः समन्मथ ॥ (३४।२)

पिपीलिक उवाच । (३५।१)

त्वत्सादृश्यान्मया दत्तमन्यस्यै वरवर्णिनि । (३५।२)

तदेकमपराधं मे क्षन्तुमर्हसि भामिनि ॥ (३५।३)

नैतदेवं करिष्यामि पुनः क्वापीह सुव्रते । (३६।१)

स्पृशामि पादौ सत्येन प्रसीद प्रणतस्य मे ॥ (३६।२)

सूत उवाच । (३७।१)

इति तद्वचनं श्रुत्वा सा प्रसन्नाभवत्ततः । (३७।२)

आत्मानम् अर्पयामास मोहनाय पिपीलिका ॥ (३७।३)

ब्रह्मदत्तोऽप्यशेषं तं ज्ञात्वा विस्मयम् आगमत् । (३८।१)

सर्वसत्त्वरुतज्ञत्वात्प्रसादाच् चक्रपाणिनः ॥ (३८।२)