मत्स्यपुराणMatsyapurāṇa

MPur, 64

63 of 175 · 63 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

ईश्वर उवाच । (१।१)

īśvara uvāca

1.2१.२

तथैवान्यां प्रवक्ष्यामि तृतीयां पापनाशिनीम् । (१।२)

tathaivānyāṃ pravakṣyāmi tṛtīyāṃ pāpanāśinīm |

1.3१.३

नाम्ना च लोके विख्याताम् आर्द्रानन्दकरीमिमाम् ॥ (१।३)

nāmnā ca loke vikhyātām ārdrānandakarīmimām ||

2.1२.१

यदा शुक्लतृतीयायामाषाढर्क्षं भवेत्क्वचित् । (२।१)

yadā śuklatṛtīyāyāmāṣāḍharkṣaṃ bhavetkvacit |

2.2२.२

ब्रह्मर्क्षं वा मृगर्क्षं वा हस्तो मूलमथापि वा । (२।२)

brahmarkṣaṃ vā mṛgarkṣaṃ vā hasto mūlamathāpi vā |

2.3२.३

दर्भगन्धोदकैः स्नानं तदा सम्यक्समाचरेत् ॥ (२।३)

darbhagandhodakaiḥ snānaṃ tadā samyaksamācaret ||

3.1३.१

शुक्लमाल्याम्बरधरः शुक्लगन्धानुलेपनः । (३।१)

śuklamālyāmbaradharaḥ śuklagandhānulepanaḥ |

3.2३.२

भवानीमर्चयेद्भक्त्या शुक्लपुष्पैः सुगन्धिभिः । (३।२)

bhavānīmarcayedbhaktyā śuklapuṣpaiḥ sugandhibhiḥ |

3.3३.३

महादेवेन सहितामुपविष्टां महासने ॥ (३।३)

mahādevena sahitāmupaviṣṭāṃ mahāsane ||

4.1४.१

वासुदेव्यै नमः पादौ शंकराय नमो हरम् । (४।१)

vāsudevyai namaḥ pādau śaṃkarāya namo haram |

4.2४.२

जङ्घे शोकविनाशिन्यै आनन्दाय नमः प्रभो ॥ (४।२)

jaṅghe śokavināśinyai ānandāya namaḥ prabho ||

5.1५.१

रम्भायै पूजयेदूरू शिवाय च पिनाकिनः । (५।१)

rambhāyai pūjayedūrū śivāya ca pinākinaḥ |

5.2५.२

अदित्यै च कटिं देव्याः शूलिनः शूलपाणये ॥ (५।२)

adityai ca kaṭiṃ devyāḥ śūlinaḥ śūlapāṇaye ||

6.1६.१

माधव्यै च तथा नाभिमथ शम्भोर्भवाय च । (६।१)

mādhavyai ca tathā nābhimatha śambhorbhavāya ca |

6.2६.२

स्तनावानन्दकारिण्यै शंकरस्येन्दुधारिणे ॥ (६।२)

stanāvānandakāriṇyai śaṃkarasyendudhāriṇe ||

7.1७.१

उत्कण्ठिन्यै नमः कण्ठं नीलकण्ठाय वै हरम् । (७।१)

utkaṇṭhinyai namaḥ kaṇṭhaṃ nīlakaṇṭhāya vai haram |

7.2७.२

करावुत्पलधारिण्यै रुद्राय च जगत्पते । (७।२)

karāvutpaladhāriṇyai rudrāya ca jagatpate |

7.3७.३

बाहू च परिरम्भिण्यै त्रिशूलाय हरस्य च ॥ (७।३)

bāhū ca parirambhiṇyai triśūlāya harasya ca ||

8.1८.१

देव्या मुखं विलासिन्यै वृषेशाय पुनर्विभोः । (८।१)

devyā mukhaṃ vilāsinyai vṛṣeśāya punarvibhoḥ |

8.2८.२

स्मितं सस्मेरलीलायै विश्ववक्त्राय वै विभो ॥ (८।२)

smitaṃ sasmeralīlāyai viśvavaktrāya vai vibho ||

9.1९.१

नेत्रे मदनवासिन्यै विश्वधाम्ने त्रिशूलिनः । (९।१)

netre madanavāsinyai viśvadhāmne triśūlinaḥ |

9.2९.२

भ्रुवौ नृत्यप्रियायै तु ताण्डवेशाय शूलिनः ॥ (९।२)

bhruvau nṛtyapriyāyai tu tāṇḍaveśāya śūlinaḥ ||

10.1१०.१

देव्या ललाटमिन्द्राण्यै हव्यवाहाय वै विभोः । (१०।१)

devyā lalāṭamindrāṇyai havyavāhāya vai vibhoḥ |

10.2१०.२

स्वाहायै मुकुटं देव्या विभोर्गङ्गाधराय वै ॥ (१०।२)

svāhāyai mukuṭaṃ devyā vibhorgaṅgādharāya vai ||

11.1११.१

विश्वकायौ विश्वमुखौ विश्वपादकरौ शिवौ । (११।१)

viśvakāyau viśvamukhau viśvapādakarau śivau |

11.2११.२

प्रसन्नवदनौ वन्दे पार्वतीपरमेश्वरौ ॥ (११।२)

prasannavadanau vande pārvatīparameśvarau ||

12.1१२.१

एवं सम्पूज्य विधिवदग्रतः शिवयोः पुनः । (१२।१)

evaṃ sampūjya vidhivadagrataḥ śivayoḥ punaḥ |

12.2१२.२

पद्मोत्पलानि रजसा नानावर्णेन कारयेत् ॥ (१२।२)

padmotpalāni rajasā nānāvarṇena kārayet ||

13.1१३.१

शङ्खचक्रे सकटके स्वस्तिकाङ्कुशचामरान् । (१३।१)

śaṅkhacakre sakaṭake svastikāṅkuśacāmarān |

13.2१३.२

यावन्तः पांसवस्तत्र रजसः पतिता भुवि । (१३।२)

yāvantaḥ pāṃsavastatra rajasaḥ patitā bhuvi |

13.3१३.३

तावद्वर्षसहस्राणि शिवलोके महीयते ॥ (१३।३)

tāvadvarṣasahasrāṇi śivaloke mahīyate ||

14.1१४.१

चत्वारि घृतपात्राणि सहिरण्यानि शक्तितः । (१४।१)

catvāri ghṛtapātrāṇi sahiraṇyāni śaktitaḥ |

14.2१४.२

दत्त्वा द्विजाय करकमुदकान्नसमन्वितम् । (१४।२)

dattvā dvijāya karakamudakānnasamanvitam |

14.3१४.३

प्रतिपक्षं चतुर्मासं यावदेतन्निवेदयेत् ॥ (१४।३)

pratipakṣaṃ caturmāsaṃ yāvadetannivedayet ||

15.1१५.१

ततस्तु चतुरो मासान्पूर्ववत्करकोपरि । (१५।१)

tatastu caturo māsānpūrvavatkarakopari |

15.2१५.२

चत्वारि सक्तुपात्राणि तिलपात्राण्यतः परम् ॥ (१५।२)

catvāri saktupātrāṇi tilapātrāṇyataḥ param ||

16.1१६.१

गन्धोदकं पुष्पवारि चन्दनं कुङ्कुमोदकम् । (१६।१)

gandhodakaṃ puṣpavāri candanaṃ kuṅkumodakam |

16.2१६.२

अपक्वं दधि दुग्धं च गोशृङ्गोदकमेव च ॥ (१६।२)

apakvaṃ dadhi dugdhaṃ ca gośṛṅgodakameva ca ||

17.1१७.१

पिष्टोदकं तथा वारि कुष्ठचूर्णान्वितं पुनः । (१७।१)

piṣṭodakaṃ tathā vāri kuṣṭhacūrṇānvitaṃ punaḥ |

17.2१७.२

उशीरसलिलं तद्वद् यवचूर्णोदकं पुनः ॥ (१७।२)

uśīrasalilaṃ tadvad yavacūrṇodakaṃ punaḥ ||

18.1१८.१

तिलोदकं च संप्राश्य स्वपेन्मार्गशिरादिषु । (१८।१)

tilodakaṃ ca saṃprāśya svapenmārgaśirādiṣu |

18.2१८.२

मासेषु पक्षद्वितयं प्राशनं समुदाहृतम् ॥ (१८।२)

māseṣu pakṣadvitayaṃ prāśanaṃ samudāhṛtam ||

19.1१९.१

सर्वत्र शुक्लपुष्पाणि प्रशस्तानि सदार्चने । (१९।१)

sarvatra śuklapuṣpāṇi praśastāni sadārcane |

19.2१९.२

दानकाले च सर्वत्र मन्त्रमेतमुदीरयेत् ॥ (१९।२)

dānakāle ca sarvatra mantrametamudīrayet ||

20.1२०.१

गौरी मे प्रीयतां नित्यमघनाशाय मङ्गला । (२०।१)

gaurī me prīyatāṃ nityamaghanāśāya maṅgalā |

20.2२०.२

सौभाग्यायास्तु ललिता भवानी सर्वसिद्धये ॥ (२०।२)

saubhāgyāyāstu lalitā bhavānī sarvasiddhaye ||

21.1२१.१

संवत्सरान्ते लवणं गुडकुम्भं च सर्जिकाम् । (२१।१)

saṃvatsarānte lavaṇaṃ guḍakumbhaṃ ca sarjikām |

21.2२१.२

चन्दनं नेत्रपट्टं च सहिरण्याम्बुजेन तु ॥ (२१।२)

candanaṃ netrapaṭṭaṃ ca sahiraṇyāmbujena tu ||

22.1२२.१

उमामहेश्वरं हैमं तद्वदिक्षुफलैर्युतम् । (२२।१)

umāmaheśvaraṃ haimaṃ tadvadikṣuphalairyutam |

22.2२२.२

सतूलावरणां शय्यां सविश्रामां निवेदयेत् । (२२।२)

satūlāvaraṇāṃ śayyāṃ saviśrāmāṃ nivedayet |

22.3२२.३

सपत्नीकाय विप्राय गौरी मे प्रीयतामिति ॥ (२२।३)

sapatnīkāya viprāya gaurī me prīyatāmiti ||

23.1२३.१

आर्द्रानन्दकरी नाम्ना तृतीयैषा सनातनी । (२३।१)

ārdrānandakarī nāmnā tṛtīyaiṣā sanātanī |

23.2२३.२

यामुपोष्य नरो याति शम्भोर्यत्परमं पदम् ॥ (२३।२)

yāmupoṣya naro yāti śambhoryatparamaṃ padam ||

24.1२४.१

इह लोके सदानन्दमाप्नोति धनसम्पदः । (२४।१)

iha loke sadānandamāpnoti dhanasampadaḥ |

24.2२४.२

आयुरारोग्यसम्पत्त्या न कश्चिच्छोकमाप्नुयात् ॥ (२४।२)

āyurārogyasampattyā na kaścicchokamāpnuyāt ||

25.1२५.१

नारी वा कुरुते या तु कुमारी विधवा च या । (२५।१)

nārī vā kurute yā tu kumārī vidhavā ca yā |

25.2२५.२

सापि तत्फलमाप्नोति देव्यनुग्रहलालिता ॥ (२५।२)

sāpi tatphalamāpnoti devyanugrahalālitā ||

26.1२६.१

प्रतिपक्षमुपोष्यैवं मन्त्रार्चनविधानवित् । (२६।१)

pratipakṣamupoṣyaivaṃ mantrārcanavidhānavit |

26.2२६.२

रुद्राणीलोकमभ्येति पुनरावृत्तिदुर्लभम् ॥ (२६।२)

rudrāṇīlokamabhyeti punarāvṛttidurlabham ||

27.1२७.१

य इदं शृणुयान्नित्यं श्रावयेद्वापि मानवः । (२७।१)

ya idaṃ śṛṇuyānnityaṃ śrāvayedvāpi mānavaḥ |

27.2२७.२

शक्रलोके स गन्धर्वैः पूज्यतेऽपि युगत्रयम् ॥ (२७।२)

śakraloke sa gandharvaiḥ pūjyate'pi yugatrayam ||

28.1२८.१

आनन्ददां सकलदुःखहरां तृतीयां या स्त्री करोत्यविधवा विधवाथ वापि । (२८।१)

ānandadāṃ sakaladuḥkhaharāṃ tṛtīyāṃ yā strī karotyavidhavā vidhavātha vāpi |

28.2२८.२

सा स्वे गृहे सुखशतान्यनुभूय भूयो गौरीपदं सदयिता दयिता प्रयाति ॥ (२८।२)

sā sve gṛhe sukhaśatānyanubhūya bhūyo gaurīpadaṃ sadayitā dayitā prayāti ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MPur, 64

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit