मत्स्यपुराणMatsyapurāṇa

MPur, 130

129 of 175 · 58 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

सूत उवाच । (१।१)

sūta uvāca

1.2१.२

इति चिन्तायुतो दैत्यो दिव्योपायप्रभावजम् । (१।२)

iti cintāyuto daityo divyopāyaprabhāvajam |

1.3१.३

चकार त्रिपुरं दुर्गं मनःसंचारचारितम् ॥ (१।३)

cakāra tripuraṃ durgaṃ manaḥsaṃcāracāritam ||

2.1२.१

प्राकारोऽनेन मार्गेण इह वामुत्र गोपुरम् । (२।१)

prākāro'nena mārgeṇa iha vāmutra gopuram |

2.2२.२

इह चाट्टालकद्वारमिह चाट्टालगोपुरम् ॥ (२।२)

iha cāṭṭālakadvāramiha cāṭṭālagopuram ||

3.1३.१

राजमार्ग इतश्चापि विपुलो भवतामिति । (३।१)

rājamārga itaścāpi vipulo bhavatāmiti |

3.2३.२

रथ्योपरथ्याः सत्त्रिका इह चत्वर एव च ॥ (३।२)

rathyoparathyāḥ sattrikā iha catvara eva ca ||

4.1४.१

इदमन्तःपुरस्थानं रुद्रायतनमत्र च । (४।१)

idamantaḥpurasthānaṃ rudrāyatanamatra ca |

4.2४.२

सवटानि तडागानि ह्यत्र वाप्यः सरांसि च ॥ (४।२)

savaṭāni taḍāgāni hyatra vāpyaḥ sarāṃsi ca ||

5.1५.१

आरामाश्च सभाश्चात्र उद्यानान्यत्र वा तथा । (५।१)

ārāmāśca sabhāścātra udyānānyatra vā tathā |

5.2५.२

उपनिर्गमो दानवानां भवत्यत्र मनोहरः ॥ (५।२)

upanirgamo dānavānāṃ bhavatyatra manoharaḥ ||

6.1६.१

इत्येवं मानसं तत्राकल्पयत्पुरकल्पवित् । (६।१)

ityevaṃ mānasaṃ tatrākalpayatpurakalpavit |

6.2६.२

मयेन तत्पुरं सृष्टं त्रिपुरं त्विति नः श्रुतम् ॥ (६।२)

mayena tatpuraṃ sṛṣṭaṃ tripuraṃ tviti naḥ śrutam ||

7.1७.१

कार्ष्णायसमयं यत्तु मयेन विहितं पुरम् । (७।१)

kārṣṇāyasamayaṃ yattu mayena vihitaṃ puram |

7.2७.२

तारकाख्योऽधिपस्तत्र कृतस्थानाधिपोऽवसत् ॥ (७।२)

tārakākhyo'dhipastatra kṛtasthānādhipo'vasat ||

8.1८.१

यत्तु पूर्णेन्दुसंकाशं राजतं निर्मितं पुरम् । (८।१)

yattu pūrṇendusaṃkāśaṃ rājataṃ nirmitaṃ puram |

8.2८.२

विद्युन्माली प्रभुस्तत्र विद्युन्माली त्विवाम्बुदः ॥ (८।२)

vidyunmālī prabhustatra vidyunmālī tvivāmbudaḥ ||

9.1९.१

सुवर्णाधिकृतं यच्च मयेन विहितं पुरम् । (९।१)

suvarṇādhikṛtaṃ yacca mayena vihitaṃ puram |

9.2९.२

स्वयमेव मयस्तत्र गतस्तदधिपः प्रभुः ॥ (९।२)

svayameva mayastatra gatastadadhipaḥ prabhuḥ ||

10.1१०.१

तारकस्य पुरं तत्र शतयोजनमन्तरम् । (१०।१)

tārakasya puraṃ tatra śatayojanamantaram |

10.2१०.२

विद्युन्मालिपुरं चापि शतयोजनकेऽन्तरे ॥ (१०।२)

vidyunmālipuraṃ cāpi śatayojanake'ntare ||

11.1११.१

मेरुपर्वतसंकाशं मयस्यापि पुरं महत् । (११।१)

meruparvatasaṃkāśaṃ mayasyāpi puraṃ mahat |

11.2११.२

पुष्यसंयोगमात्रेण कालेन स मयः पुरा ॥ (११।२)

puṣyasaṃyogamātreṇa kālena sa mayaḥ purā ||

12.1१२.१

कृतवांस्त्रिपुरं दैत्यस्त्रिनेत्रः पुष्पकं यथा । (१२।१)

kṛtavāṃstripuraṃ daityastrinetraḥ puṣpakaṃ yathā |

12.2१२.२

येन येन मयो याति प्रकुर्वाणः पुरं पुरात् ॥ (१२।२)

yena yena mayo yāti prakurvāṇaḥ puraṃ purāt ||

13.1१३.१

प्रशस्तास्तत्र तत्रैव वारुण्यामालयाः स्वयम् । (१३।१)

praśastāstatra tatraiva vāruṇyāmālayāḥ svayam |

13.2१३.२

रुक्मरूप्यायसानां च शतशोऽथ सहस्रशः ॥ (१३।२)

rukmarūpyāyasānāṃ ca śataśo'tha sahasraśaḥ ||

14.1१४.१

रत्नाचितानि शोभन्ते पुराण्यमरविद्विषाम् । (१४।१)

ratnācitāni śobhante purāṇyamaravidviṣām |

14.2१४.२

प्रासादशतजुष्टानि कूटागारोत्कटानि च ॥ (१४।२)

prāsādaśatajuṣṭāni kūṭāgārotkaṭāni ca ||

15.1१५.१

सर्वेषां कामगानि स्युः सर्वलोकातिगानि च । (१५।१)

sarveṣāṃ kāmagāni syuḥ sarvalokātigāni ca |

15.2१५.२

सोद्यानवापीकूपानि सपद्मसरवन्ति च ॥ (१५।२)

sodyānavāpīkūpāni sapadmasaravanti ca ||

16.1१६.१

अशोकवनभूतानि कोकिलारुतवन्ति च । (१६।१)

aśokavanabhūtāni kokilārutavanti ca |

16.2१६.२

चित्रशालाविशालानि चतुःशालोत्तमानि च ॥ (१६।२)

citraśālāviśālāni catuḥśālottamāni ca ||

17.1१७.१

सप्ताष्टदशभौमानि सत्कृतानि मयेन च । (१७।१)

saptāṣṭadaśabhaumāni satkṛtāni mayena ca |

17.2१७.२

बहुध्वजपताकानि स्रग्दामालंकृतानि च ॥ (१७।२)

bahudhvajapatākāni sragdāmālaṃkṛtāni ca ||

18.1१८.१

किङ्किणीजालशब्दानि गन्धवन्ति महान्ति च । (१८।१)

kiṅkiṇījālaśabdāni gandhavanti mahānti ca |

18.2१८.२

सुसंयुक्तोपलिप्तानि पुष्पनैवेद्यवन्ति च ॥ (१८।२)

susaṃyuktopaliptāni puṣpanaivedyavanti ca ||

19.1१९.१

यज्ञधूमान्धकाराणि सम्पूर्णकलशानि च । (१९।१)

yajñadhūmāndhakārāṇi sampūrṇakalaśāni ca |

19.2१९.२

गगनावरणाभानि हंसपङ्क्तिनिभानि च ॥ (१९।२)

gaganāvaraṇābhāni haṃsapaṅktinibhāni ca ||

20.1२०.१

पङ्क्तीकृतानि राजन्ते गृहाणि त्रिपुरे पुरे । (२०।१)

paṅktīkṛtāni rājante gṛhāṇi tripure pure |

20.2२०.२

मुक्ताकलापैर्लम्बद्भिर् हसन्तीव शशिश्रियम् ॥ (२०।२)

muktākalāpairlambadbhir hasantīva śaśiśriyam ||

21.1२१.१

मल्लिकाजातिपुष्पाद्यैर् गन्धधूपाधिवासितैः । (२१।१)

mallikājātipuṣpādyair gandhadhūpādhivāsitaiḥ |

21.2२१.२

पञ्चेन्द्रियसुखैर् नित्यं समैः सत्पुरुषैरिव ॥ (२१।२)

pañcendriyasukhair nityaṃ samaiḥ satpuruṣairiva ||

22.1२२.१

हेमराजतलोहाद्यमणिरत्नाञ्जनाङ्किताः । (२२।१)

hemarājatalohādyamaṇiratnāñjanāṅkitāḥ |

22.2२२.२

प्राकारास्त्रिपुरे तस्मिन्गिरिप्राकारसंनिभाः ॥ (२२।२)

prākārāstripure tasmingiriprākārasaṃnibhāḥ ||

23.1२३.१

एकैकस्मिन्पुरे तस्मिन्गोपुराणां शतं शतम् । (२३।१)

ekaikasminpure tasmingopurāṇāṃ śataṃ śatam |

23.2२३.२

सपताकाध्वजवतां दृश्यन्ते गिरिशृङ्गवत् ॥ (२३।२)

sapatākādhvajavatāṃ dṛśyante giriśṛṅgavat ||

24.1२४.१

नूपुरारावरम्याणि त्रिपुरे तत्पुराण्यपि । (२४।१)

nūpurārāvaramyāṇi tripure tatpurāṇyapi |

24.2२४.२

स्वर्गातिरिक्तश्रीकाणि तत्र कन्यापुराणि च ॥ (२४।२)

svargātiriktaśrīkāṇi tatra kanyāpurāṇi ca ||

25.1२५.१

आरामैश्च विहारैश्च तडागवटचत्वरैः । (२५।१)

ārāmaiśca vihāraiśca taḍāgavaṭacatvaraiḥ |

25.2२५.२

सरोभिश्च सरिद्भिश्च वनैश्चोपवनैरपि ॥ (२५।२)

sarobhiśca saridbhiśca vanaiścopavanairapi ||

26.1२६.१

दिव्यभोगोपभोगानि नानारत्नयुतानि च । (२६।१)

divyabhogopabhogāni nānāratnayutāni ca |

26.2२६.२

पुष्पोत्करैश्च सुभगास्त्रिपुरस्योपनिर्गमाः । (२६।२)

puṣpotkaraiśca subhagāstripurasyopanirgamāḥ |

26.3२६.३

परिखाशतगम्भीराः कृता मायानिवारणैः ॥ (२६।३)

parikhāśatagambhīrāḥ kṛtā māyānivāraṇaiḥ ||

27.1२७.१

निशम्य तद्दुर्गविधानमुत्तमं कृतं मयेनाद्भुतवीर्यकर्मणा । (२७।१)

niśamya taddurgavidhānamuttamaṃ kṛtaṃ mayenādbhutavīryakarmaṇā |

27.2२७.२

दितेः सुता दैवतराजवैरिणः सहस्रशः प्रापुरनन्तविक्रमाः ॥ (२७।२)

diteḥ sutā daivatarājavairiṇaḥ sahasraśaḥ prāpuranantavikramāḥ ||

28.1२८.१

तदासुरैर्दर्पितवैरिमर्दनैर् जनार्दनैः शैलकरीन्द्रसंनिभैः । (२८।१)

tadāsurairdarpitavairimardanair janārdanaiḥ śailakarīndrasaṃnibhaiḥ |

28.2२८.२

बभूव पूर्णं त्रिपुरं तथा पुरा यथाम्बरं भूरिजलैर् जलप्रदैः ॥ (२८।२)

babhūva pūrṇaṃ tripuraṃ tathā purā yathāmbaraṃ bhūrijalair jalapradaiḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MPur, 130

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit