मत्स्य उवाच । (१।१)

भूत्वा नारायणो योगी सत्त्वमूर्तिर्विभावसुः । (१।२)

गभस्तिभिः प्रदीप्ताभिः संशोषयति सागरान् ॥ (१।३)

ततः पीत्वार्णवान् सर्वान्नदीः कूपांश्च सर्वशः । (२।१)

पर्वतानां च सलिलं सर्वमादाय रश्मिभिः ॥ (२।२)

भित्त्वा गभस्तिभिश्चैव महीं गत्वा रसातलात् । (३।१)

पातालजलमादाय पिबते रसमुत्तमम् ॥ (३।२)

मूत्रासृक्क्लेदम् अन्यच्च यदस्ति प्राणिषु ध्रुवम् । (४।१)

तत्सर्वमरविन्दाक्ष आदत्ते पुरुषोत्तमः ॥ (४।२)

वायुश्च बलवान्भूत्वा विधुन्वानोऽखिलं जगत् । (५।१)

प्राणापानसमानाद्यान् वायून् आकर्षते हरिः ॥ (५।२)

ततो देवगणाः सर्वे भूतान्येव च यानि तु । (६।१)

गन्धो घ्राणं शरीरं च पृथिवीं संश्रिता गुणाः ॥ (६।२)

जिह्वा रसश्च स्नेहश्च संश्रिताः सलिले गुणाः । (७।१)

रूपं चक्षुर्विपाकश्च ज्योतिरेवाश्रिता गुणाः ॥ (७।२)

स्पर्शः प्राणश्च चेष्टा च पवने संश्रिता गुणाः । (८।१)

शब्दः श्रोत्रं च खान्येव गगने संश्रिता गुणाः ॥ (८।२)

लोकमाया भगवता मुहूर्तेन विनाशिता । (९।१)

मनो बुद्धिश्च सर्वेषां क्षेत्रज्ञश्चेति यः श्रुतः ॥ (९।२)

तं वरेण्यं परमेष्ठी हृषीकेशमुपाश्रितः । (१०।१)

ततो भगवतस्तस्य रश्मिभिः परिवारितः ॥ (१०।२)

वायुनाक्रम्यमाणासु द्रुमशाखासु चाश्रितः । (११।१)

तेषां संघर्षणोद्भूतः पावकः शतधा ज्वलन् ॥ (११।२)

अदहच्च तदा सर्वं वृतः संवर्तकोऽनलः । (१२।१)

सपर्वतद्रुमान्गुल्मांल्लतावल्लीस्तृणानि च ॥ (१२।२)

विमानानि च दिव्यानि पुराणि विविधानि च । (१३।१)

यानि चाश्रयणीयानि तानि सर्वाणि सोऽदहत् । (१३।२)

भस्मीकृत्य ततः सर्वांल्लोकांल्लोकगुरुर्हरिः । (१३।३)

भूयो निर्वापयामास युगान्तेन च कर्मणा ॥ (१३।४)

सहस्रवृष्टिः शतधा भूत्वा कृष्णो महाबलः । (१४।१)

दिव्यतोयेन हविषा तर्पयामास मेदिनीम् ॥ (१४।२)

ततः क्षीरनिकायेन स्वादुना परमाम्भसा । (१५।१)

शिवेन पुण्येन मही निर्वाणमगमत्परम् ॥ (१५।२)

तेन रोधेन संछन्ना पयसां वर्षतो धरा । (१६।१)

एकार्णवजलीभूता सर्वसत्त्वविवर्जिता ॥ (१६।२)

महासत्त्वान्यपि विभुं प्रविष्टान्यमितौजसम् । (१७।१)

नष्टार्कपवनाकाशे सूक्ष्मे जगति संवृते ॥ (१७।२)

संशोषमात्मना कृत्वा समुद्रानपि देहिनः । (१८।१)

दग्ध्वा संप्लाव्य च तथा स्वपित्येकः सनातनः ॥ (१८।२)

पौराणं रूपमास्थाय स्वपित्यमितविक्रमः । (१९।१)

एकार्णवजलव्यापी योगी योगमुपाश्रितः ॥ (१९।२)

अनेकानि सहस्राणि युगान्येकार्णवाम्भसि । (२०।१)

न चैनं कश्चिदव्यक्तं व्यक्तं वेदितुमर्हति ॥ (२०।२)

कश्चैव पुरुषो नाम किंयोगः कश्च योगवान् । (२१।१)

असौ कियन्तं कालं च एकार्णवविधिं प्रभुः ॥ (२१।२)

करिष्यतीति भगवानिति कश्चिन् न बुध्यते ॥ (२२।०)

न द्रष्टा नैव गमिता न ज्ञाता नैव पार्श्वगः । (२३।१)

तस्य न ज्ञायते किंचित्तमृते देवसत्तमम् ॥ (२३।२)

नभः क्षितिं पवनम् अपः प्रकाशकं प्रजापतिं भुवनधरं सुरेश्वरम् । (२४।१)

पितामहं श्रुतिनिलयं महामुनिं प्रशाम्य भूयः शयनं ह्यरोचयत् ॥ (२४।२)