मत्स्यपुराणMatsyapurāṇa

MPur, 36

35 of 175 · 30 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

शौनक उवाच । (१।१)

śaunaka uvāca

1.2१.२

स्वर्गतस्तु स राजेन्द्रो न्यवसद्देवसद्मनि । (१।२)

svargatastu sa rājendro nyavasaddevasadmani |

1.3१.३

पूजितस्त्रिदशैः साध्यैर्मरुद्भिर्वसुभिस्तथा ॥ (१।३)

pūjitastridaśaiḥ sādhyairmarudbhirvasubhistathā ||

2.1२.१

देवलोकाद् ब्रह्मलोकं संचरन्पुण्यकृद्वशी । (२।१)

devalokād brahmalokaṃ saṃcaranpuṇyakṛdvaśī |

2.2२.२

अवसत्पृथिवीपालो दीर्घकालमिति श्रुतिः ॥ (२।२)

avasatpṛthivīpālo dīrghakālamiti śrutiḥ ||

3.1३.१

स कदाचिन्नृपश्रेष्ठो ययातिः शक्रमागतः । (३।१)

sa kadācinnṛpaśreṣṭho yayātiḥ śakramāgataḥ |

3.2३.२

कथान्ते तत्र शक्रेण पृष्टः स पृथिवीपतिः ॥ (३।२)

kathānte tatra śakreṇa pṛṣṭaḥ sa pṛthivīpatiḥ ||

4.1४.१

शक्र उवाच । (४।१)

śakra uvāca

4.2४.२

यदा स पूरुस्तव रूपेण राजञ्जरां गृहीत्वा प्रचचार लोके । (४।२)

yadā sa pūrustava rūpeṇa rājañjarāṃ gṛhītvā pracacāra loke |

4.3४.३

तदा राज्यं सम्प्रदायैव तस्मै त्वया किमुक्तः कथयेह सत्यम् ॥ (४।३)

tadā rājyaṃ sampradāyaiva tasmai tvayā kimuktaḥ kathayeha satyam ||

5.1५.१

ययातिरुवाच । (५।१)

yayātiruvāca |

5.2५.२

प्रकृत्यनुमते पूरुं राज्ये कृत्वेदमब्रुवम् । (५।२)

prakṛtyanumate pūruṃ rājye kṛtvedamabruvam |

5.3५.३

गङ्गायमुनयोर्मध्ये कृत्स्नोऽयं विषयस्तव । (५।३)

gaṅgāyamunayormadhye kṛtsno'yaṃ viṣayastava |

5.4५.४

मध्ये पृथिव्यास्त्वं राजा भ्रातरोऽन्तेऽधिपास्तव ॥ (५।४)

madhye pṛthivyāstvaṃ rājā bhrātaro'nte'dhipāstava ||

6.1६.१

अक्रोधनः क्रोधनेभ्यो विशिष्टस्तथा तितिक्षुर् अतितिक्षोर् विशिष्टः । (६।१)

akrodhanaḥ krodhanebhyo viśiṣṭastathā titikṣur atitikṣor viśiṣṭaḥ |

6.2६.२

अमानुषेभ्यो मानुषश्च प्रधानो विद्वांस्तथैवाविदुषः प्रधानः ॥ (६।२)

amānuṣebhyo mānuṣaśca pradhāno vidvāṃstathaivāviduṣaḥ pradhānaḥ ||

7.1७.१

आक्रुश्यमानो नाक्रोशेन्मन्युमेव तितिक्षति । (७।१)

ākruśyamāno nākrośenmanyumeva titikṣati |

7.2७.२

आक्रोष्टारं निर्दहति सुकृतं चास्य विन्दति ॥ (७।२)

ākroṣṭāraṃ nirdahati sukṛtaṃ cāsya vindati ||

8.1८.१

नारुन्तुदः स्यान्न नृशंसवादी न हीनतः परम् अभ्याददीत । (८।१)

nāruntudaḥ syānna nṛśaṃsavādī na hīnataḥ param abhyādadīta |

8.2८.२

ययास्य वाचा पर उद्विजेत न तां वदेद्रुशतीं पापलौल्याम् ॥ (८।२)

yayāsya vācā para udvijeta na tāṃ vadedruśatīṃ pāpalaulyām ||

9.1९.१

अरुन्तुदं पुरुषं तीव्रवाचं वाक्कण्टकैर् वितुदन्तं मनुष्यान् । (९।१)

aruntudaṃ puruṣaṃ tīvravācaṃ vākkaṇṭakair vitudantaṃ manuṣyān |

9.2९.२

विद्याद् अलक्ष्मीकतमं जनानां मुखे निबद्धं निरृतिं वहन्तम् ॥ (९।२)

vidyād alakṣmīkatamaṃ janānāṃ mukhe nibaddhaṃ nirṛtiṃ vahantam ||

10.1१०.१

सद्भिः पुरस्तादभिपूजितः स्यात्सद्भिस्तथा पृष्ठतो रक्षितः स्यात् । (१०।१)

sadbhiḥ purastādabhipūjitaḥ syātsadbhistathā pṛṣṭhato rakṣitaḥ syāt |

10.2१०.२

सदा सताम् अतिवादांस्तितिक्षेत् सतां वृत्तं पालयन्साधुवृतः ॥ (१०।२)

sadā satām ativādāṃstitikṣet satāṃ vṛttaṃ pālayansādhuvṛtaḥ ||

11.1११.१

वाक्सायका वदनान्निष्पतन्ति यैर् आहतः शोचति वा त्र्यहानि । (११।१)

vāksāyakā vadanānniṣpatanti yair āhataḥ śocati vā tryahāni |

11.2११.२

परस्य नो मर्मसु ते पतन्ति तान्पण्डितो नावसृजेत्परेषु ॥ (११।२)

parasya no marmasu te patanti tānpaṇḍito nāvasṛjetpareṣu ||

12.1१२.१

नास्तीदृशं संवननं त्रिषु लोकेषु किंचन । (१२।१)

nāstīdṛśaṃ saṃvananaṃ triṣu lokeṣu kiṃcana |

12.2१२.२

यथा मैत्री च लोकेषु दानं च मधुरा च वाक् । (१२।२)

yathā maitrī ca lokeṣu dānaṃ ca madhurā ca vāk |

12.3१२.३

तस्मात्सान्त्वं सदा वाच्यं न वाच्यं परुषं क्वचित् । (१२।३)

tasmātsāntvaṃ sadā vācyaṃ na vācyaṃ paruṣaṃ kvacit |

12.4१२.४

पूज्यान्सम्पूजयेद् दद्यान्नाभिशापं कदाचन ॥ (१२।४)

pūjyānsampūjayed dadyānnābhiśāpaṃ kadācana ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MPur, 36

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit