मत्स्यपुराणMatsyapurāṇa

MPur, 97

96 of 175 · 44 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

नारद उवाच । (१।१)

nārada uvāca

1.2१.२

यदारोग्यकरं पुंसां यदनन्तफलप्रदम् । (१।२)

yadārogyakaraṃ puṃsāṃ yadanantaphalapradam |

1.3१.३

यच्छान्तये च मर्त्यानां वद नन्दीश तद्व्रतम् ॥ (१।३)

yacchāntaye ca martyānāṃ vada nandīśa tadvratam ||

2.1२.१

नन्दिकेश्वर उवाच । (२।१)

nandikeśvara uvāca

2.2२.२

यत्तद्विश्वात्मनो धाम परं ब्रह्म सनातनम् । (२।२)

yattadviśvātmano dhāma paraṃ brahma sanātanam |

2.3२.३

सूर्याग्निचन्द्ररूपेण तत्त्रिधा जगति स्थितम् ॥ (२।३)

sūryāgnicandrarūpeṇa tattridhā jagati sthitam ||

3.1३.१

तदाराध्य पुमान्विप्र प्राप्नोति कुशलं सदा । (३।१)

tadārādhya pumānvipra prāpnoti kuśalaṃ sadā |

3.2३.२

तस्मादादित्यवारेण सदा नक्ताशनो भवेत् ॥ (३।२)

tasmādādityavāreṇa sadā naktāśano bhavet ||

4.1४.१

यदा हस्तेन संयुक्तमादित्यस्य च वासरम् । (४।१)

yadā hastena saṃyuktamādityasya ca vāsaram |

4.2४.२

तदा शनिदिने कुर्याद् एकभ?? विमत्सरः ॥ (४।२)

tadā śanidine kuryād ekabha?? vimatsaraḥ ||

5.1५.१

नक्तमादित्यवारेण भोजयित्वा द्विजोत्तमान् । (५।१)

naktamādityavāreṇa bhojayitvā dvijottamān |

5.2५.२

पत्त्रैर्द्वादशसंयुक्तं रक्तचन्दनपङ्कजम् ॥ (५।२)

pattrairdvādaśasaṃyuktaṃ raktacandanapaṅkajam ||

6.1६.१

विलिख्य विन्यसेत्सूर्यं नमस्कारेण पूर्वतः । (६।१)

vilikhya vinyasetsūryaṃ namaskāreṇa pūrvataḥ |

6.2६.२

दिवाकरं तथाग्नेये विवस्वन्तमतः परम् ॥ (६।२)

divākaraṃ tathāgneye vivasvantamataḥ param ||

7.1७.१

भगं तु नैरृते देवं वरुणं पश्चिमे दले । (७।१)

bhagaṃ tu nairṛte devaṃ varuṇaṃ paścime dale |

7.2७.२

महेन्द्रमनिले तद्वदादित्यं च तथोत्तरे ॥ (७।२)

mahendramanile tadvadādityaṃ ca tathottare ||

8.1८.१

शान्तमीशानभागे तु नमस्कारेण विन्यसेत् । (८।१)

śāntamīśānabhāge tu namaskāreṇa vinyaset |

8.2८.२

कर्णिकापूर्वपत्त्रे तु सूर्यस्य तुरगान्न्यसेत् ॥ (८।२)

karṇikāpūrvapattre tu sūryasya turagānnyaset ||

9.1९.१

दक्षिणे ऽर्यमनामानं मार्तण्डं पश्चिमे दले । (९।१)

dakṣiṇe 'ryamanāmānaṃ mārtaṇḍaṃ paścime dale |

9.2९.२

उत्तरे तु रविं देवं कर्णिकायां च भास्करम् ॥ (९।२)

uttare tu raviṃ devaṃ karṇikāyāṃ ca bhāskaram ||

10.1१०.१

रक्तपुष्पोदकेनार्घ्यं सतिलारुणचन्दनम् । (१०।१)

raktapuṣpodakenārghyaṃ satilāruṇacandanam |

10.2१०.२

तस्मिन्पद्मे ततो दद्यादिमं मन्त्रमुदीरयेत् ॥ (१०।२)

tasminpadme tato dadyādimaṃ mantramudīrayet ||

11.1११.१

कालात्मा सर्वभूतात्मा वेदात्मा विश्वतोमुखः । (११।१)

kālātmā sarvabhūtātmā vedātmā viśvatomukhaḥ |

11.2११.२

यस्मादग्नीन्द्ररूपस्त्वमतः पाहि दिवाकर ॥ (११।२)

yasmādagnīndrarūpastvamataḥ pāhi divākara ||

12.1१२.१

अग्निम् ईडे नमस्तुभ्यम् इषेत्वोर्जे च भास्कर । (१२।१)

agnim īḍe namastubhyam iṣetvorje ca bhāskara |

12.2१२.२

अग्न आयाहि वरद नमस्ते ज्योतिषां पते ॥ (१२।२)

agna āyāhi varada namaste jyotiṣāṃ pate ||

13.1१३.१

अर्घ्यं दत्त्वा विसृजाथ निशि तैलविवर्जितम् । (१३।१)

arghyaṃ dattvā visṛjātha niśi tailavivarjitam |

13.2१३.२

भुञ्जीत वत्सरान्ते तु काञ्चनं कमलोत्तमम् । (१३।२)

bhuñjīta vatsarānte tu kāñcanaṃ kamalottamam |

13.3१३.३

पुरुषं च यथाशक्त्या कारयेद्द्विभुजं तथा ॥ (१३।३)

puruṣaṃ ca yathāśaktyā kārayeddvibhujaṃ tathā ||

14.1१४.१

सुवर्णशृङ्गीं कपिलां महार्घ्यां रौप्यैः खुरैः कांस्यदोहां सवत्साम् । (१४।१)

suvarṇaśṛṅgīṃ kapilāṃ mahārghyāṃ raupyaiḥ khuraiḥ kāṃsyadohāṃ savatsām |

14.2१४.२

पूर्णे गुडस्योपरि ताम्रपात्रे निधाय पद्मं पुरुषं च दद्यात् ॥ (१४।२)

pūrṇe guḍasyopari tāmrapātre nidhāya padmaṃ puruṣaṃ ca dadyāt ||

15.1१५.१

सम्पूज्य रक्ताम्बरमाल्यधूपैर्द्विजं च रक्तैरथ हेमशृङ्गैः । (१५।१)

sampūjya raktāmbaramālyadhūpairdvijaṃ ca raktairatha hemaśṛṅgaiḥ |

15.2१५.२

संकल्पयित्वा पुरुषं सपद्मं दद्यादनेकव्रतदानकाय । (१५।२)

saṃkalpayitvā puruṣaṃ sapadmaṃ dadyādanekavratadānakāya |

15.3१५.३

अव्यङ्गरूपाय जितेन्द्रियाय कुटुम्बिने देयमनुद्धताय ॥ (१५।३)

avyaṅgarūpāya jitendriyāya kuṭumbine deyamanuddhatāya ||

16.1१६.१

नमो नमः पापविनाशनाय विश्वात्मने सप्ततुरंगमाय । (१६।१)

namo namaḥ pāpavināśanāya viśvātmane saptaturaṃgamāya |

16.2१६.२

सामर्ग्यजुर्धामनिधे विधात्रे भवाब्धिपोताय जगत्सवित्रे ॥ (१६।२)

sāmargyajurdhāmanidhe vidhātre bhavābdhipotāya jagatsavitre ||

17.1१७.१

इत्यनेन विधिना समाचरेदब्दभेकमिह यस्तु मानवः । (१७।१)

ityanena vidhinā samācaredabdabhekamiha yastu mānavaḥ |

17.2१७.२

सो ऽधिरोहति विनष्टकल्मषः सूर्यधाम धुतचामरावलिः ॥ (१७।२)

so 'dhirohati vinaṣṭakalmaṣaḥ sūryadhāma dhutacāmarāvaliḥ ||

18.1१८.१

धर्मसंक्षयमवाप्य भूपतिः शोकदुःखभयरोगवर्जितः । (१८।१)

dharmasaṃkṣayamavāpya bhūpatiḥ śokaduḥkhabhayarogavarjitaḥ |

18.2१८.२

द्वीपसप्तकपतिः पुनः पुनर्वर्ममूर्तिर् अमितौजसा युतः ॥ (१८।२)

dvīpasaptakapatiḥ punaḥ punarvarmamūrtir amitaujasā yutaḥ ||

19.1१९.१

या च भर्तृगुरुदेवतत्परा वेदमूर्तिदिननक्तमाचरेत् । (१९।१)

yā ca bhartṛgurudevatatparā vedamūrtidinanaktamācaret |

19.2१९.२

सापि लोकममरेशवन्दिता याति नारद रवेर्न संशयः ॥ (१९।२)

sāpi lokamamareśavanditā yāti nārada raverna saṃśayaḥ ||

20.1२०.१

यः पठेदपि शृणोति मानवः पठ्यमानमथ वानुमोदते । (२०।१)

yaḥ paṭhedapi śṛṇoti mānavaḥ paṭhyamānamatha vānumodate |

20.2२०.२

सोऽपि शक्रभुवनस्थितोऽमरैः पूज्यते वसति चाक्षयं दिवि ॥ (२०।२)

so'pi śakrabhuvanasthito'maraiḥ pūjyate vasati cākṣayaṃ divi ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MPur, 97

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit