MPur, 160
Select a line for its word-by-word analysis.
श्रुत्वैतत्तारकः सर्वमुद्घुष्टं देवबन्दिभिः । (१।२)
śrutvaitattārakaḥ sarvamudghuṣṭaṃ devabandibhiḥ |
सस्मार ब्रह्मणो वाक्यं वधं बालादुपस्थितम् ॥ (१।३)
sasmāra brahmaṇo vākyaṃ vadhaṃ bālādupasthitam ||
स्मृत्वा घर्मार्द्रसर्वाङ्गः पदातिरपदानुगः । (२।१)
smṛtvā gharmārdrasarvāṅgaḥ padātirapadānugaḥ |
कालनेमिमुखा दैत्याः संरम्भाद्भ्रान्तचेतसः । (३।१)
kālanemimukhā daityāḥ saṃrambhādbhrāntacetasaḥ |
बालत्वादथ ते बुद्धिरेवं स्वल्पार्थदर्शिनी ॥ (५।२)
bālatvādatha te buddhirevaṃ svalpārthadarśinī ||
शास्त्रैरर्था न दृश्यन्ते समरे निर्भयैर्भटैः । (७।१)
śāstrairarthā na dṛśyante samare nirbhayairbhaṭaiḥ |
शिशुत्वं मावमंस्था मे शिशुः कालभुजंगमः ॥ (७।२)
śiśutvaṃ māvamaṃsthā me śiśuḥ kālabhujaṃgamaḥ ||
दुष्प्रेक्ष्यो भास्करो बालस्तथाहं दुर्जयः शिशुः । (८।१)
duṣprekṣyo bhāskaro bālastathāhaṃ durjayaḥ śiśuḥ |
अल्पाक्षरो न मन्त्रः किं सुस्फुरो दैत्य दृश्यते ॥ (८।२)
alpākṣaro na mantraḥ kiṃ susphuro daitya dṛśyate ||
कुमारे प्रोक्तवत्येवं दैत्यश्चिक्षेप मुद्गरम् । (९।१)
kumāre proktavatyevaṃ daityaścikṣepa mudgaram |
ततश्चिक्षेप दैत्येन्द्रो भिन्दिपालमयोमयम् । (१०।१)
tataścikṣepa daityendro bhindipālamayomayam |
गदां मुमोच दैत्याय षण्मुखः परमस्वनाम् । (११।१)
gadāṃ mumoca daityāya ṣaṇmukhaḥ paramasvanām |
मेने च दुर्जयं दैत्यस्तदा षड्वदनं रणे । (१२।१)
mene ca durjayaṃ daityastadā ṣaḍvadanaṃ raṇe |
चिन्तयामास बुद्ध्या वै प्राप्तः कालो न संशयः ॥ (१२।२)
cintayāmāsa buddhyā vai prāptaḥ kālo na saṃśayaḥ ||
सर्वे दैत्येश्वरा जघ्नुः कुमारं रणदारुणम् ॥ (१३।२)
sarve daityeśvarā jaghnuḥ kumāraṃ raṇadāruṇam ||
स तैः प्रहारैरस्पृष्टो वृथाक्लेशैर्महाद्युतिः । (१४।१)
sa taiḥ prahārairaspṛṣṭo vṛthākleśairmahādyutiḥ |
रणशौण्डास्तु दैत्येन्द्राः पुनः प्रासैः शिलीमुखैः ॥ (१४।२)
raṇaśauṇḍāstu daityendrāḥ punaḥ prāsaiḥ śilīmukhaiḥ ||
कुमारस्य व्यथा नाभूद्दैत्यास्त्रनिहतस्य तु ॥ (१५।२)
kumārasya vyathā nābhūddaityāstranihatasya tu ||
देवान्निपीडितान्दृष्ट्वा कुमारः कोपमाविशत् ॥ (१६।२)
devānnipīḍitāndṛṣṭvā kumāraḥ kopamāviśat ||
ततस्तैर् निष्प्रतीकरैस् ताडिताः सुरकण्टकाः ॥ (१७।२)
tatastair niṣpratīkarais tāḍitāḥ surakaṇṭakāḥ ||
विद्रुतेष्वथ दैत्येषु हतेषु च समन्ततः ॥ (१८।२)
vidruteṣvatha daityeṣu hateṣu ca samantataḥ ||
जग्राह च गदां दिव्यां हेमजालपरिष्कृताम् ॥ (१९।२)
jagrāha ca gadāṃ divyāṃ hemajālapariṣkṛtām ||
बिभेद तारकः क्रुद्धः स सैन्येऽसुरनायकः ॥ (२१।२)
bibheda tārakaḥ kruddhaḥ sa sainye'suranāyakaḥ ||
दृष्ट्वा पराङ्मुखान्देवान्मुक्तरक्तं स्ववाहनम् । (२२।१)
dṛṣṭvā parāṅmukhāndevānmuktaraktaṃ svavāhanam |
तिष्ठ तिष्ठ सुदुर्बुद्धे जीवलोकं विलोकय । (२४।१)
tiṣṭha tiṣṭha sudurbuddhe jīvalokaṃ vilokaya |
हतोऽस्यद्य मया शक्त्या स्मर शस्त्रं सुशिक्षितम् ॥ (२४।२)
hato'syadya mayā śaktyā smara śastraṃ suśikṣitam ||
इत्युक्त्वा च ततः शक्तिं मुमोच दितिजं प्रति । (२५।१)
ityuktvā ca tataḥ śaktiṃ mumoca ditijaṃ prati |
बिभेद दैत्यहृदयं वज्रशैलेन्द्रकर्कशम् ॥ (२५।३)
bibheda daityahṛdayaṃ vajraśailendrakarkaśam ||
गतासुः स पपातोर्व्यां प्रलये भूधरो यथा । (२६।१)
gatāsuḥ sa papātorvyāṃ pralaye bhūdharo yathā |
तस्मिन्विनिहते दैत्ये त्रिदशानां महोत्सवे । (२७।१)
tasminvinihate daitye tridaśānāṃ mahotsave |
नाभूत् कश्चित् तदा दुःखी नरकेष्वपि पापकृत् ॥ (२७।२)
nābhūt kaścit tadā duḥkhī narakeṣvapi pāpakṛt ||
स्तुवन्तः षण्मुखं देवाः क्रीडन्तश्चाङ्गनायुताः । (२८।१)
stuvantaḥ ṣaṇmukhaṃ devāḥ krīḍantaścāṅganāyutāḥ |
जग्मुः स्वानेव भवनान्भूरिधामान उत्सुकाः ॥ (२८।२)
jagmuḥ svāneva bhavanānbhūridhāmāna utsukāḥ ||
ददुश्चापि वरं सर्वे देवाः स्कन्दमुखं प्रति । (२९।१)
daduścāpi varaṃ sarve devāḥ skandamukhaṃ prati |
तुष्टाः सम्प्राप्तसर्वेच्छाः सह सिद्धैस्तपोधनैः ॥ (२९।२)
tuṣṭāḥ samprāptasarvecchāḥ saha siddhaistapodhanaiḥ ||
यः पठेत्स्कन्दसम्बद्धां कथां मर्त्यो महामतिः । (३०।२)
yaḥ paṭhetskandasambaddhāṃ kathāṃ martyo mahāmatiḥ |
शृणुयाच्छ्रावयेद्वापि स भवेत्कीर्तिमान्नरः ॥ (३०।३)
śṛṇuyācchrāvayedvāpi sa bhavetkīrtimānnaraḥ ||
बह्वायुः सुभगः श्रीमान्कान्तिमाञ्छुभदर्शनः । (३१।१)
bahvāyuḥ subhagaḥ śrīmānkāntimāñchubhadarśanaḥ |
भूतेभ्यो निर्भयश्चापि सर्वदुःखविवर्जितः ॥ (३१।२)
bhūtebhyo nirbhayaścāpi sarvaduḥkhavivarjitaḥ ||
संध्यामुपास्य यः पूर्वां स्कन्दस्य चरितं पठेत् । (३२।१)
saṃdhyāmupāsya yaḥ pūrvāṃ skandasya caritaṃ paṭhet |
स मुक्तः किल्बिषैः सर्वैर्महाधनपतिर्भवेत् ॥ (३२।२)
sa muktaḥ kilbiṣaiḥ sarvairmahādhanapatirbhavet ||
बालानां व्याधिजुष्टानां राजद्वारं च सेवताम् । (३३।१)
bālānāṃ vyādhijuṣṭānāṃ rājadvāraṃ ca sevatām |
तनुक्षये च सायुज्यं षण्मुखस्य व्रजेन्नरः ॥ (३३।३)
tanukṣaye ca sāyujyaṃ ṣaṇmukhasya vrajennaraḥ ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.