मत्स्य उवाच । (१।१)

विघ्नस्तपसि सम्भूतो मधुर्नाम महासुरः । (१।२)

तेनैव च सहोद्भूतो ह्यसुरो नाम कैटभः ॥ (१।३)

तौ रजस्तमसौ विष्णोः सम्भूतौ तामसौ गणौ । (२।१)

एकार्णवे जगत्सर्वं क्षोभयन्तौ महाबलौ ॥ (२।२)

दिव्यरक्ताम्बरधरौ श्वेतदीप्तोग्रदंष्ट्रिणौ । (३।१)

किरीटकुण्डलोदग्रौ केयूरवलयोज्ज्वलौ ॥ (३।२)

महाविवृतताम्राक्षौ पीनोरस्कौ महाभुजौ । (४।१)

महागिरेः संहननौ जङ्गमाविव पर्वतौ ॥ (४।२)

नवमेघप्रतीकाशावादित्यसदृशाननौ । (५।१)

विद्युदाभौ गदाग्राभ्यां कराभ्यामतिभीषणौ ॥ (५।२)

तौ पादयोस्तु विन्यासाद् उत्क्षिपन्ताविवार्णवम् । (६।१)

कम्पयन्ताविव हरिं शयानं मधुसूदनम् ॥ (६।२)

तौ तत्र विचरन्तौ स्म पुष्करे विश्वतोमुखम् । (७।१)

योगिनां श्रेष्ठमासाद्य दीप्तं ददृशतुस्तदा ॥ (७।२)

नारायणसमाज्ञातं सृजन्तमखिलाः प्रजाः । (८।१)

दैवतानि च विश्वानि मानसानसुरानृषीन् ॥ (८।२)

ततस्तावूचतुस्तत्र ब्रह्माणमसुरोत्तमौ । (९।१)

दीप्तौ मुमूर्षू संक्रुद्धौ रोषव्याकुलितेक्षणौ ॥ (९।२)

कस्त्वं पुष्करमध्यस्थः सितोष्णीषश्चतुर्भुजः । (१०।१)

आधाय नियमं मोहादास्से त्वं विगतज्वरः ॥ (१०।२)

एह्यागच्छावयोर् युद्धं देहि त्वं कमलोद्भव । (११।१)

आवाभ्यां परमीशाभ्यामशक्तस्त्वमिहार्णवे ॥ (११।२)

तत्र कश्चोद्भवस्तुभ्यं केन वासि न योजितः । (१२।१)

कः स्रष्टा कश्च ते गोप्ता केन नाम्ना विधीयसे ॥ (१२।२)

ब्रह्मोवाच । (१३।१)

एक इत्युच्यते लोकैरविचिन्त्यः सहस्रदृक् । (१३।२)

तत्संयोगेन भवतोः कर्म नामावगच्छताम् ॥ (१३।३)

मधुकैटभावूचतुः । (१४।१)

नावयोः परमं लोके किंचिदस्ति महामते । (१४।२)

आवाभ्यां छाद्यते विश्वं तमसा रजसाथ वै ॥ (१४।३)

रजस्तमोमयावावाम् ऋषीणाम् अवलङ्घितौ । (१५।१)

छाद्यमानौ धर्मशीलौ दुस्तरौ सर्वदेहिनाम् ॥ (१५।२)

आवाभ्यामुह्यते लोको दुष्कराभ्यां युगे युगे । (१६।१)

आवामर्थश्च कामश्च यज्ञः स्वर्गपरिग्रहः ॥ (१६।२)

सुखं यत्र मुदा युक्तं यत्र श्रीः कीर्तिरेव च । (१७।१)

येषां यत्काङ्क्षितं चैव तत्तदावां विचिन्तय ॥ (१७।२)

ब्रह्मोवाच । (१८।१)

यत्नाद् योगवतो दृष्ट्या योगः पूर्वं मयार्जितः । (१८।२)

तं समाधाय गुणवत्सत्त्वं चास्मि समाश्रितः ॥ (१८।३)

यः परो योगमतिमान्योगाख्यः सत्त्वमेव च । (१९।१)

रजसस्तमसश्चैव यः स्रष्टा विश्वसंभवः ॥ (१९।२)

ततो भूतानि जायन्ते सात्त्विकानीतराणि च । (२०।१)

स एव हि युवां नांशे वशी देवो हनिष्यति ॥ (२०।२)

स्वपन्नेव ततः श्रीमान् बहुयोजनविस्तृतम् । (२१।१)

बाहुं नारायणो ब्रह्मा कृतवानात्ममायया ॥ (२१।२)

कृष्यमाणौ ततस्तस्य बाहुना बाहुशालिनः । (२२।१)

चेरतुस्तौ विगलितौ शकुनाविव पीवरौ ॥ (२२।२)

ततस्तावाहतुर्गत्वा तदा देवं सनातनम् । (२३।१)

पद्मनाभं हृषीकेशं प्रणिपत्य स्थितावुभौ ॥ (२३।२)

जानीवस्त्वां विश्वयोनिं त्वामेकं पुरुषोत्तमम् । (२४।१)

त्वमावां पाहि हेत्वर्थमिदं नौ बुद्धिकारणम् ॥ (२४।२)

अमोघदर्शनः स त्वं यतस्त्वां विद्वः शाश्वतम् । (२५।१)

ततस्त्वामागतावावामभितः प्रसमीक्षितुम् ॥ (२५।२)

तदिच्छामो वरं देव त्वत्तोऽद्भुतम् अरिंदम । (२६।१)

अमोघदर्शनोऽसि त्वं नमस्ते समितिंजय ॥ (२६।२)

श्रीभगवानुवाच । (२७।१)

किमर्थं हि द्रुतं ब्रूतं वरं ह्यसुरसत्तमौ । (२७।२)

दत्तायुष्कौ पुनर् भूयो रहो जीवितुम् इच्छथः ॥ (२७।३)

मधुकैटभावूचतुः । (२८।१)

यस्मिन्न कश्चिन्मृतवान्देव तस्मिन्प्रभो वधम् । (२८।२)

तमिच्छावो वधश्चैव त्वत्तो नोऽस्तु महाव्रत ॥ (२८।३)

श्रीभगवानुवाच । (२९।१)

बाढं युवां तु प्रवरौ भविष्यत्कालसंभवे । (२९।२)

भविष्यतो न संदेहः सत्यमेतद्ब्रवीमि वाम् ॥ (२९।३)

वरं प्रदायाथ महासुराभ्यां सनातनो विश्ववरः सुरोत्तमः । (३०।१)

रजस्तमोवर्गभवायनौ यमौ ममन्थ तावूरुतलेन वै प्रभुः ॥ (३०।२)