सूत उवाच । (१।१)

ततः संवत्सरस्यान्ते द्वादशादित्यसंनिभः । (१।२)

दिव्यपीताम्बरधरो दिव्याभरणभूषितः ॥ (१।३)

तारोदराद्विनिष्क्रान्तः कुमारश्चन्द्रसंनिभः । (२।१)

सर्वार्थशास्त्रविद्धीमान् हस्तिशास्त्रप्रवर्तकः ॥ (२।२)

नाम यद्राजपुत्रीयं विश्रुतं गजवैद्यकम् । (३।१)

राज्ञः सोमस्य पुत्रत्वाद् राजपुत्रो बुधः स्मृतः ॥ (३।२)

जातमात्रः स तेजांसि सर्वाण्येवाजयद्बली । (४।१)

ब्रह्माद्यास्तत्र चाजग्मुर्देवा देवर्षिभिः सह ॥ (४।२)

बृहस्पतिगृहे सर्वे जातकर्मोत्सवे तदा । (५।१)

अपृच्छंस्ते सुरास्तारां केन जातः कुमारकः ॥ (५।२)

ततः सा लज्जिता तेषां न किंचिदवदत्तदा । (६।१)

पुनः पुनस्तदा पृष्टा लज्जयन्ती वराङ्गना ॥ (६।२)

सोमस्येति चिरादाह ततोऽगृह्णाद्विधुः सुतम् । (७।१)

बुध इत्यकरोन्नाम्ना प्रादाद्राज्यं च भूतले ॥ (७।२)

अभिषेकं ततः कृत्वा प्रधानमकरोद्विभुः । (८।१)

गृहसाम्यं प्रदायाथ ब्रह्मा ब्रह्मर्षिसंयुतः ॥ (८।२)

पश्यतां सर्वदेवानां तत्रैवान्तरधीयत । (९।१)

इलोदरे च धर्मिष्ठं बुधः पुत्रमजीजनत् ॥ (९।२)

अश्वमेधशतं साग्रमकरोद्यः स्वतेजसा । (१०।१)

पुरूरवा इति ख्यातः सर्वलोकनमस्कृतः ॥ (१०।२)

हिमवच्छिखरे रम्ये समाराध्य जनार्दनम् । (११।१)

लोकैश्वर्यमगाद्राजा सप्तद्वीपपतिस्तदा ॥ (११।२)

केशिप्रभृतयो दैत्याः कोटिशो येन दारिताः । (१२।१)

उर्वशी यस्य पत्नीत्वमगमद्रूपमोहिता ॥ (१२।२)

सप्तद्वीपा वसुमती सशैलवनकानना । (१३।१)

धर्मेण पालिता तेन सर्वलोकहितैषिणा ॥ (१३।२)

चामरग्राहिणी कीर्तिः सदा चैवाङ्गवाहिका । (१४।१)

विष्णोः प्रसादाद्देवेन्द्रो ददाव् अर्धासनं तदा ॥ (१४।२)

धर्मार्थकामान्धर्मेण समम् एवाभ्यपालयत् । (१५।१)

धर्मार्थकामाः संद्रष्टुमाजग्मुः कौतुकात्पुरा ॥ (१५।२)

जिज्ञासवस्तच्चरितं कथं पश्यति नः समम् । (१६।१)

भक्त्या चक्रे ततस्तेषामर्घ्यपाद्यादिकं नृपः ॥ (१६।२)

आसनत्रयमानीय दिव्यं कनकभूषितम् । (१७।१)

निविश्याथाकरोत्पूजामीषद्धर्मेऽधिकां पुनः ॥ (१७।२)

जग्मतुस्तेन कामार्थाव् अतिकोपं नृपं प्रति । (१८।१)

अर्थः शापमदात्तस्मै लोभात्त्वं नाशमेष्यसि ॥ (१८।२)

कामोऽप्याह तवोन्मादो भविता गन्धमादने । (१९।१)

कुमारवनमाश्रित्य वियोगादुर्वशीभवात् ॥ (१९।२)

धर्मो ऽप्याह चिरायुस् त्वं धार्मिकश्च भविष्यसि । (२०।१)

संततिस्तव राजेन्द्र यावच्चन्द्रार्कतारकम् ॥ (२०।२)

शतशो वृद्धिमायातु न नाशं भुवि यास्यति । (२१।१)

इत्युक्त्वान्तर्दधुः सर्वे राजा राज्यं तदन्वभूत् ॥ (२१।२)

अहन्यहनि देवेन्द्रं द्रष्टुं याति स राजराट् । (२२।१)

कदाचिदारुह्य रथं दक्षिणाम्बरचारिणम् ॥ (२२।२)

सार्धमर्केण सो ऽपश्यन्नीयमानामथाम्बरे । (२३।१)

केशिना दानवेन्द्रेण चित्रलेखामथोर्वशीम् ॥ (२३।२)

तं विनिर्जित्य समरे विविधायुधपाणिना । (२४।१)

बुधपुत्रेण वायव्यम् अस्त्रं मुक्त्वा यशोऽर्थिना ॥ (२४।२)

तथा शक्रोऽपि समरे आ चैवं विनिर्जितः । (२५।१)

मित्रत्वम् अगमद् देवैर् ददाव् इन्द्राय चोर्वशीम् ॥ (२५।२)

ततःप्रभृति मित्रत्वम् अगमत् पाकशासनः । (२६।१)

सर्वलोकातिशायित्वं बलमूर्जो यशः श्रियम् ॥ (२६।२)

प्रादाद्वज्रीति संतुष्टो भरतेन च । (२७।१)

सा पुरूरवसः प्रीत्या गायन्ती चरितं महत् ॥ (२७।२)

लक्ष्मीस्वयंवरं नाम भ प्रवर्तितम् । (२८।१)

मेनकामुर्वशीं रम्भां नृत्यतेति तदादिशत् ॥ (२८।२)

ननर्त सलयं तत्र लक्ष्मीरूपेण चोर्वशी । (२९।१)

सा पुरूरवसं दृष्ट्वा नृत्यन्ती कामपीडिता ॥ (२९।२)

विस्मृताभिनयं सर्वं यत्पुरा भरतोदितम् । (३०।१)

शशाप भरतः क्रोधाद्वियोगादस्य भूतले ॥ (३०।२)

पञ्चपञ्चाशदब्दानि लता सूक्ष्मा भविष्यसि । (३१।१)

पुरूरवाः पिशाचत्वं तत्रैवानुभविष्यति ॥ (३१।२)

ततस्तमुर्वशी गत्वा भर्तारमकरोच्चिरम् । (३२।१)

शापान्ते भरतस्याथ उर्वशी बुधसूनुतः ॥ (३२।२)

अजीजनत्सुतानष्टौ नामतस्तान्निबोधत । (३३।१)

आयुर् दृढायुर् अश्वायुर् धनायुर् धृतिमान्वसुः ॥ (३३।२)

शुचिविद्यः शतायुश्च सर्वे दिव्यबलौजसः । (३४।१)

आयुषो नहुषः पुत्रौ वृद्धशर्मा तथैव च ॥ (३४।२)

रजिर्दम्भो विपाप्मा च वीराः पञ्च महारथाः । (३५।१)

रजेः पुत्रशतं जज्ञे राजेयमिति विश्रुतम् ॥ (३५।२)

रजिराराधयामास नारायणमकल्मषम् । (३६।१)

तपसा तोषितो विष्णुर्वरान्प्रादान्महीपते ॥ (३६।२)

देवासुरमनुष्याणामभूत्स विजयी तदा । (३७।१)

अथ देवासुरं युद्धम् अभूद् वर्षशतत्रयम् ॥ (३७।२)

प्रह्लादशक्रयोर्भीमं न कश्चिद्विजयी तयोः । (३८।१)

ततो देवासुरैः पृष्टः प्राह देवश्चतुर्मुखः ॥ (३८।२)

अनयोर्विजयी कः स्याद्रजिर्यत्रेति सो ऽब्रवीत् । (३९।१)

जयाय प्रार्थितो राजा सहायस्त्वं भवस्व नः ॥ (३९।२)

दैत्यैः प्राह यदि स्वामी वो भवामि ततस्त्वलम् । (४०।१)

नासुरैः प्रतिपन्नं तत्प्रतिपन्नं सुरैस्तथा ॥ (४०।२)

स्वामी भव त्वमस्माकं संग्रामे नाशय द्विषः । (४१।१)

ततो विनाशिताः सर्वे ये ऽवध्या वज्रपाणिना ॥ (४१।२)

पुत्रत्वमगमत्तुष्टस्तस्येन्द्रः कर्मणा विभुः । (४२।१)

दत्त्वेन्द्राय तदा राज्यं जगाम तपसे रजिः ॥ (४२।२)

रजिपुत्रैस्तदाच्छिन्नं बलादिन्द्रस्य वैभवम् । (४३।१)

यज्ञभागं च राज्यं च तपोबलगुणान्वितैः ॥ (४३।२)

राज्यभ्रष्टस्तदा शक्रो रजिपुत्रैर्निपीडितः । (४४।१)

प्राह वाचस्पतिं दीनः पीडितोऽस्मि रजेः सुतैः ॥ (४४।२)

न यज्ञभागो राज्यं मे निर्जितश्च बृहस्पते । (४५।१)

राज्यलाभाय मे यत्नं विधत्स्व धिषणाधिप ॥ (४५।२)

ततो बृहस्पतिः शक्रमकरोद्बलदर्पितम् । (४६।१)

ग्रहशान्तिविधानेन पौष्टिकेन च कर्मणा ॥ (४६।२)

गत्वाथ मोहयामास रजिपुत्रान्बृहस्पतिः । (४७।१)

जिनधर्मं समास्थाय वेदबाह्यं स वेदवित् ॥ (४७।२)

वेदत्रयीपरिभ्रष्टांश्चकार धिषणाधिपः । (४८।१)

वेदबाह्यान्परिज्ञाय हेतुवादसमन्वितान् ॥ (४८।२)

जघान शक्रो वज्रेण सर्वान्धर्मबहिष्कृतान् । (४९।१)

नहुषस्य प्रवक्ष्यामि पुत्रान्सप्तैव धार्मिकान् ॥ (४९।२)

यतिर्ययातिः संयातिरुद्भवः पाचिरेव च । (५०।१)

शर्यातिर्मेघजातिश्च सप्तैते वंशवर्धनाः ॥ (५०।२)

यतिः कुमारभावेऽपि योगी वैखानसो ऽभवत् । (५१।१)

ययातिश्चाकरोद्राज्यं धर्मैकशरणः सदा ॥ (५१।२)

शर्मिष्ठा तस्य भार्याभूद्दुहिता वृषपर्वणः । (५२।१)

भार्गवस्यात्मजा तद्वद्देवयानी च सुव्रता ॥ (५२।२)

ययातेः पञ्च दायादास्तान्प्रवक्ष्यामि नामतः । (५३।१)

देवयानी यदुं पुत्रं तुर्वसुं चाप्यजीजनत् ॥ (५३।२)

तथा द्रुह्युमनुं पूरुं शर्मिष्ठाजनयत्सुतान् । (५४।१)

यदुः पूरुश्चाभवतां तेषां वंशविवर्धनौ ॥ (५४।२)

ययातिर्नाहुषश्चासीद्राजा सत्यपराक्रमः । (५५।१)

पालयामास स महीमीजे च विधिवन्मखैः ॥ (५५।२)

अतिभक्त्या पितॄनर्च्य देवांश्च प्रयतः सदा । (५६।१)

अथाजयत्प्रजाः सर्वा ययातिरपराजितः ॥ (५६।२)

स शाश्वतीः समा राजा प्रजा धर्मेण पालयन् । (५७।१)

जराम् आर्छन् महाघोरां नाहुषो रूपनाशिनीम् ॥ (५७।२)

जराभिभूतः पुत्रान् स राजा वचनमब्रवीत् । (५८।१)

यदुं पूरुं तुर्वसुं च द्रुह्युं [॥। औ२ ज़ेइछेन्झ्] च पार्थिवः ॥ (५८।२)

यौवनेन चलान्कामान्युवा युवतिभिः सह । (५९।१)

विहर्तुम् अहमिच्छामि साहाय्यं कुरुतात्मजाः ॥ (५९।२)

तं पुत्रो देवयानेयः पूर्वजो यदुरब्रवीत् । (६०।१)

साहाय्यं भवतः कार्यमस्माभिर्यौवनेन किम् ॥ (६०।२)

ययातिरब्रवीत् पुत्राञ्जरा मे प्रतिगृह्यताम् । (६१।१)

यौवनेनाथ भवतां चरेयं विषयानहम् ॥ (६१।२)

यजतो दीर्घसत्त्रैर्मे शापाच्चोशनसो मुनेः । (६२।१)

कामार्थः परिहीनो मे ऽतृप्तो ऽहं तेन पुत्रकाः ॥ (६२।२)

स्वकीयेन शरीरेण जरामेनां प्रशास्तु वः । (६३।१)

अहं तन्वाभिनवया युवा कामानवाप्नुयाम् ॥ (६३।२)

न ते ऽस्य प्रत्यगृह्णन्त यदुप्रभृतयो जराम् । (६४।१)

चतुरस्तान्स राजर्षिरशपच्चेति नः श्रुतम् ॥ (६४।२)

तमब्रवीत्ततः पूरुः कनीयान्सत्यविक्रमः । (६५।१)

जरां मा देहि नवया तन्वा मे यौवनात्सुखी ॥ (६५।२)

अहं जरां तवादाय राज्ये स्थास्यामि चाज्ञया । (६६।१)

एवमुक्तः स राजर्षिस्तपोवीर्यसमाश्रयात् ॥ (६६।२)

संस्थापयामास जरां तदा पुत्रे महात्मनि । (६७।१)

पौरवेणाथ वयसा राजा यौवनमास्थितः ॥ (६७।२)

ययातेश्चाथ वयसा राज्यं पूरुरकारयत् । (६८।१)

ततो वर्षसहस्रान्ते ययातिरपराजितः ॥ (६८।२)

अतृप्त इव कामानां पूरुं पुत्रमुवाच ह । (६९।१)

त्वया दायादवान् अस्मि त्वं मे वंशकरः सुतः ॥ (६९।२)

पौरवो वंश इत्येष ख्यातिं लोके गमिष्यति । (७०।१)

ततः स नृपशार्दूलः पूरुं राज्येऽभिषिच्य च ॥ (७०।२)

कालेन महता पश्चात् कालधर्मम् उपेयिवान् । (७१।१)

पूरुवंशं प्रवक्ष्यामि शृणुध्वमृषिसत्तमाः । (७१।२)

यत्र ते भारता जाता भरतान्वयवर्धनाः ॥ (७१।३)