MPur, 52
Select a line for its word-by-word analysis.
इदानीं प्राह यद्विष्णुः पृष्टः परममुत्तमम् । (१।२)
idānīṃ prāha yadviṣṇuḥ pṛṣṭaḥ paramamuttamam |
तदिदानीं समाचक्ष्व धर्माधर्मस्य विस्तरम् ॥ (१।३)
tadidānīṃ samācakṣva dharmādharmasya vistaram ||
कर्मयोगं च सांख्यं च यथावद्विस्तरान्वितम् ॥ (३।२)
karmayogaṃ ca sāṃkhyaṃ ca yathāvadvistarānvitam ||
कर्मयोगं च वक्ष्यामि यथा विष्णुविभाषितम् । (५।२)
karmayogaṃ ca vakṣyāmi yathā viṣṇuvibhāṣitam |
कर्मयोगोद्भवं ज्ञानं तस्मात्तत्परमं पदम् । (६।१)
karmayogodbhavaṃ jñānaṃ tasmāttatparamaṃ padam |
कर्मज्ञानोद्भवं ब्रह्म न च ज्ञानमकर्मणः ॥ (६।२)
karmajñānodbhavaṃ brahma na ca jñānamakarmaṇaḥ ||
तस्मात्कर्मणि युक्तात्मा तत्त्वमाप्नोति शाश्वतम् । (७।१)
tasmātkarmaṇi yuktātmā tattvamāpnoti śāśvatam |
अष्टावात्मगुणास् तस्मिन्प्रधानत्वेन संस्थिताः । (८।१)
aṣṭāvātmaguṇās tasminpradhānatvena saṃsthitāḥ |
दया सर्वेषु भूतेषु क्षान्ती रक्षातुरस्य तु ॥ (८।२)
dayā sarveṣu bhūteṣu kṣāntī rakṣāturasya tu ||
न च द्रव्येषु कार्पण्यम् आर्तेषूपार्जितेषु च । (१०।१)
na ca dravyeṣu kārpaṇyam ārteṣūpārjiteṣu ca |
तथास्पृहा परद्रव्ये परस्त्रीषु च सर्वदा ॥ (१०।२)
tathāspṛhā paradravye parastrīṣu ca sarvadā ||
अष्टावात्मगुणाः प्रोक्ताः पुराणस्य तु कोविदैः । (११।१)
aṣṭāvātmaguṇāḥ proktāḥ purāṇasya tu kovidaiḥ |
कर्मयोगं विना ज्ञानं कस्यचिन् नेह दृश्यते । (१२।१)
karmayogaṃ vinā jñānaṃ kasyacin neha dṛśyate |
श्रुतिस्मृत्युदितं धर्ममुपतिष्ठेत्प्रयत्नतः ॥ (१२।२)
śrutismṛtyuditaṃ dharmamupatiṣṭhetprayatnataḥ ||
स्वाध्यायैरर्चयेच्चर्षीन् होमैर्विद्वान्यथाविधि । (१४।१)
svādhyāyairarcayeccarṣīn homairvidvānyathāvidhi |
पितॄञ्छ्राद्धैर् अन्नदानैर्भूतानि बलिकर्मभिः ॥ (१४।२)
pitṝñchrāddhair annadānairbhūtāni balikarmabhiḥ ||
कण्डनी पेषणी चुल्ली जलकुम्भी प्रमार्जनी ॥ (१५।२)
kaṇḍanī peṣaṇī cullī jalakumbhī pramārjanī ||
पञ्च सूना गृहस्थस्य तेन स्वर्गं न गच्छति । (१६।१)
pañca sūnā gṛhasthasya tena svargaṃ na gacchati |
तत्पापनाशनायामी पञ्च यज्ञाः प्रकीर्तिताः ॥ (१६।२)
tatpāpanāśanāyāmī pañca yajñāḥ prakīrtitāḥ ||
द्वाविंशतिस्तथाष्टौ च ये संस्काराः प्रकीर्तिताः । (१७।१)
dvāviṃśatistathāṣṭau ca ye saṃskārāḥ prakīrtitāḥ |
तद्युक्तोऽपि न मोक्षाय यस्त्वात्मगुणवर्जितः ॥ (१७।२)
tadyukto'pi na mokṣāya yastvātmaguṇavarjitaḥ ||
गोब्राह्मणानां वित्तेन सर्वदा भद्रमाचरेत् ॥ (१८।२)
gobrāhmaṇānāṃ vittena sarvadā bhadramācaret ||
पूजयेद्ब्रह्मविष्ण्वर्करुद्रवस्वात्मकं शिवम् ॥ (१९।२)
pūjayedbrahmaviṣṇvarkarudravasvātmakaṃ śivam ||
व्रतोपवासैर् विधिवच्छ्रद्धया च विमत्सरः । (२०।१)
vratopavāsair vidhivacchraddhayā ca vimatsaraḥ |
यो ऽसाव् अतीन्द्रियः शान्तः सूक्ष्मोऽव्यक्तः सनातनः । (२०।२)
yo 'sāv atīndriyaḥ śāntaḥ sūkṣmo'vyaktaḥ sanātanaḥ |
वासुदेवो जगन्मूर्तिस्तस्य सम्भूतयो ह्य् अमी ॥ (२०।३)
vāsudevo jaganmūrtistasya sambhūtayo hy amī ||
ब्रह्मा विष्णुश्च भगवान्मार्तण्डो वृषवाहनः । (२१।१)
brahmā viṣṇuśca bhagavānmārtaṇḍo vṛṣavāhanaḥ |
ब्रह्माद्याश् चतुरो मूलमव्यक्ताधिपतिः स्मृतः ॥ (२२।२)
brahmādyāś caturo mūlamavyaktādhipatiḥ smṛtaḥ ||
ॐ ॐ ब्रह्मणा चाथ सूर्येण विष्णुनाथ शिवेन वा । (२३।१)
oṃ oṃ brahmaṇā cātha sūryeṇa viṣṇunātha śivena vā |
ब्रह्मादीनां परं धाम त्रयाणामपि संस्थितिः । (२४।१)
brahmādīnāṃ paraṃ dhāma trayāṇāmapi saṃsthitiḥ |
वेदमूर्ताव् अतः पूषा पूजनीयः प्रयत्नतः ॥ (२४।२)
vedamūrtāv ataḥ pūṣā pūjanīyaḥ prayatnataḥ ||
तस्मादग्निद्विजमुखान्कृत्वा सम्पूजयेदिमान् । (२५।१)
tasmādagnidvijamukhānkṛtvā sampūjayedimān |
इति क्रियायोगपरायणस्य वेदान्तशास्त्रस्मृतिवत्सलस्य । (२६।१)
iti kriyāyogaparāyaṇasya vedāntaśāstrasmṛtivatsalasya |
विकर्मभीतस्य सदा न किंचित् प्राप्तव्यमस्तीह परे च लोके ॥ (२६।२)
vikarmabhītasya sadā na kiṃcit prāptavyamastīha pare ca loke ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.