मत्स्यपुराणMatsyapurāṇa

MPur, 132

131 of 175 · 60 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

सूत उवाच । (१।१)

sūta uvāca

1.2१.२

अशीलेषु प्रदुष्टेषु दानवेषु दुरात्मसु । (१।२)

aśīleṣu praduṣṭeṣu dānaveṣu durātmasu |

1.3१.३

लोकेषूत्साद्यमानेषु तपोधनवनेषु च ॥ (१।३)

lokeṣūtsādyamāneṣu tapodhanavaneṣu ca ||

2.1२.१

सिंहनादे व्योमगानां तेषु भीतेषु जन्तुषु । (२।१)

siṃhanāde vyomagānāṃ teṣu bhīteṣu jantuṣu |

2.2२.२

त्रैलोक्ये भयसंमूढे तमोन्धन्वम् उपागते ॥ (२।२)

trailokye bhayasaṃmūḍhe tamondhanvam upāgate ||

3.1३.१

आदित्या वसवः साध्याः पितरो मरुतां गणाः । (३।१)

ādityā vasavaḥ sādhyāḥ pitaro marutāṃ gaṇāḥ |

3.2३.२

भीताः शरणमाजग्मुर् ब्रह्माणां प्रपितामहम् ॥ (३।२)

bhītāḥ śaraṇamājagmur brahmāṇāṃ prapitāmaham ||

4.1४.१

ते तं स्वर्णोत्पलासीनं ब्रह्माणं समुपागताः । (४।१)

te taṃ svarṇotpalāsīnaṃ brahmāṇaṃ samupāgatāḥ |

4.2४.२

नेमुरूचुश्च सहिताः पञ्चास्यं चतुराननम् ॥ (४।२)

nemurūcuśca sahitāḥ pañcāsyaṃ caturānanam ||

5.1५.१

वरगुप्तास्तवैवेह दानवास्त्रिपुरालयाः । (५।१)

varaguptāstavaiveha dānavāstripurālayāḥ |

5.2५.२

बाधन्तेऽस्मान्यथा प्रेष्याननुशाधि ततो ऽनघ ॥ (५।२)

bādhante'smānyathā preṣyānanuśādhi tato 'nagha ||

6.1६.१

मेघागमे यथा हंसा मृगाः सिंहभयादिव । (६।१)

meghāgame yathā haṃsā mṛgāḥ siṃhabhayādiva |

6.2६.२

दानवानां भयात्तद्वद् भ्रमामो हि पितामह ॥ (६।२)

dānavānāṃ bhayāttadvad bhramāmo hi pitāmaha ||

7.1७.१

पुत्राणां नामधेयानि कलत्राणां तथैव च । (७।१)

putrāṇāṃ nāmadheyāni kalatrāṇāṃ tathaiva ca |

7.2७.२

दानवैर्भ्राम्यमाणानां विस्मृतानि ततो ऽनघ ॥ (७।२)

dānavairbhrāmyamāṇānāṃ vismṛtāni tato 'nagha ||

8.1८.१

देववेश्मप्रभङ्गाश्च आश्रमभ्रंशनानि च । (८।१)

devaveśmaprabhaṅgāśca āśramabhraṃśanāni ca |

8.2८.२

दानवैर्लोममोहान्धैः क्रियन्ते च भ्रमन्ति च ॥ (८।२)

dānavairlomamohāndhaiḥ kriyante ca bhramanti ca ||

9.1९.१

यदि न त्रायसे लोकं दानवैर्विद्रुतं द्रुतम् । (९।१)

yadi na trāyase lokaṃ dānavairvidrutaṃ drutam |

9.2९.२

धर्षणानेन निर्देवं निर्मनुष्याश्रमं जगत् ॥ (९।२)

dharṣaṇānena nirdevaṃ nirmanuṣyāśramaṃ jagat ||

10.1१०.१

इत्येवं त्रिदशैरुक्तः पद्मयोनिः पितामहः । (१०।१)

ityevaṃ tridaśairuktaḥ padmayoniḥ pitāmahaḥ |

10.2१०.२

प्रत्याह त्रिदशान् सेन्द्रान् इन्दुतुल्याननः प्रभुः ॥ (१०।२)

pratyāha tridaśān sendrān indutulyānanaḥ prabhuḥ ||

11.1११.१

भयस्य यो वरो दत्तो मया मतिमतां वराः । (११।१)

bhayasya yo varo datto mayā matimatāṃ varāḥ |

11.2११.२

तस्यान्त एष सम्प्राप्तो यः पुरोक्तो मया सुराः ॥ (११।२)

tasyānta eṣa samprāpto yaḥ purokto mayā surāḥ ||

12.1१२.१

तच्च तेषामधिष्ठानं त्रिपुरं त्रिदशर्षभाः । (१२।१)

tacca teṣāmadhiṣṭhānaṃ tripuraṃ tridaśarṣabhāḥ |

12.2१२.२

एकेषुपातमोक्षेण हन्तव्यं नेषुवृष्टिभिः ॥ (१२।२)

ekeṣupātamokṣeṇa hantavyaṃ neṣuvṛṣṭibhiḥ ||

13.1१३.१

भवतां च न पश्यामि कमप्यत्र सुरर्षभाः । (१३।१)

bhavatāṃ ca na paśyāmi kamapyatra surarṣabhāḥ |

13.2१३.२

यस्तु चैकप्रहारेण पुरं हन्यात् सदानवम् ॥ (१३।२)

yastu caikaprahāreṇa puraṃ hanyāt sadānavam ||

14.1१४.१

त्रिपुरं नाल्पवीर्येण शक्यं हन्तुं शरेण तु । (१४।१)

tripuraṃ nālpavīryeṇa śakyaṃ hantuṃ śareṇa tu |

14.2१४.२

एकं मुक्त्वा महादेवं महेशानं प्रजापतिम् ॥ (१४।२)

ekaṃ muktvā mahādevaṃ maheśānaṃ prajāpatim ||

15.1१५.१

ते यूयं यदि अन्ये च क्रतुविध्वंसकं हरम् । (१५।१)

te yūyaṃ yadi anye ca kratuvidhvaṃsakaṃ haram |

15.2१५.२

याचामः सहिता देवं त्रिपुरं स हनिष्यति ॥ (१५।२)

yācāmaḥ sahitā devaṃ tripuraṃ sa haniṣyati ||

16.1१६.१

कृतः पुराणां विष्कम्भो योजमानां शतं शतम् । (१६।१)

kṛtaḥ purāṇāṃ viṣkambho yojamānāṃ śataṃ śatam |

16.2१६.२

यथा चैकप्रहारेण हते वै भवेन तु । (१६।२)

yathā caikaprahāreṇa hate vai bhavena tu |

16.3१६.३

पुष्ययोगेण युक्तानि तानि चैकक्षणेन तु ॥ (१६।३)

puṣyayogeṇa yuktāni tāni caikakṣaṇena tu ||

17.1१७.१

ततो देवैश्च सम्प्रोक्तो यास्याम इति दुःखितैः । (१७।१)

tato devaiśca samprokto yāsyāma iti duḥkhitaiḥ |

17.2१७.२

पितामहश्च तैः सार्धं भवसंसदमागतः ॥ (१७।२)

pitāmahaśca taiḥ sārdhaṃ bhavasaṃsadamāgataḥ ||

18.1१८.१

तं भवं भूतभव्येशं गिरिशं शूलपाणिनम् । (१८।१)

taṃ bhavaṃ bhūtabhavyeśaṃ giriśaṃ śūlapāṇinam |

18.2१८.२

पश्यन्ति चोमया सार्धं नन्दिना च महात्मना ॥ (१८।२)

paśyanti comayā sārdhaṃ nandinā ca mahātmanā ||

19.1१९.१

अग्निवर्णमजं देवमग्निकुण्डनिभेक्षणम् । (१९।१)

agnivarṇamajaṃ devamagnikuṇḍanibhekṣaṇam |

19.2१९.२

अग्न्यादित्यसहस्राभम् अग्निवर्णविभूषितम् ॥ (१९।२)

agnyādityasahasrābham agnivarṇavibhūṣitam ||

20.1२०.१

चन्द्रावयवलक्ष्माणं चन्द्रसौम्यतराननम् । (२०।१)

candrāvayavalakṣmāṇaṃ candrasaumyatarānanam |

20.2२०.२

आगम्य तमजं देवमथ तं नीललोहितम् । (२०।२)

āgamya tamajaṃ devamatha taṃ nīlalohitam |

20.3२०.३

अस्तुवन्गोपतिं शम्भुं वरदं पार्वतीपतिम् ॥ (२०।३)

astuvangopatiṃ śambhuṃ varadaṃ pārvatīpatim ||

21.1२१.१

देवा ऊचुः । (२१।१)

devā ūcuḥ |

21.2२१.२

नमो भवाय शर्वाय रुद्राय वरदाय च । (२१।२)

namo bhavāya śarvāya rudrāya varadāya ca |

21.3२१.३

पशूनां पतये नित्यमुग्राय च कपर्दिने ॥ (२१।३)

paśūnāṃ pataye nityamugrāya ca kapardine ||

22.1२२.१

महादेवाय भीमाय त्र्यम्बकाय च शान्तये । (२२।१)

mahādevāya bhīmāya tryambakāya ca śāntaye |

22.2२२.२

ईशानाय भयघ्नाय नमस्त्वन्धकघातिने ॥ (२२।२)

īśānāya bhayaghnāya namastvandhakaghātine ||

23.1२३.१

नीलग्रीवाय भीमाय वेधसे वेधसा स्तुते । (२३।१)

nīlagrīvāya bhīmāya vedhase vedhasā stute |

23.2२३.२

कुमारशत्रुनिघ्नाय कुमारजनकाय च ॥ (२३।२)

kumāraśatrunighnāya kumārajanakāya ca ||

24.1२४.१

विलोहिताय धूम्राय वराय क्रथनाय च । (२४।१)

vilohitāya dhūmrāya varāya krathanāya ca |

24.2२४.२

नित्यं नीलशिखण्डाय शूलिने दिव्यशायिने ॥ (२४।२)

nityaṃ nīlaśikhaṇḍāya śūline divyaśāyine ||

25.1२५.१

उरगाय त्रिनेत्राय हिरण्यवसुरेतसे । (२५।१)

uragāya trinetrāya hiraṇyavasuretase |

25.2२५.२

अचिन्त्यायाम्बिकाभर्त्रे सर्वदेवस्तुताय च ॥ (२५।२)

acintyāyāmbikābhartre sarvadevastutāya ca ||

26.1२६.१

वृषध्वजाय मुण्डाय जटिने ब्रह्मचारिणे । (२६।१)

vṛṣadhvajāya muṇḍāya jaṭine brahmacāriṇe |

26.2२६.२

तप्यमानाय सलिले ब्रह्मण्यायाजिताय च ॥ (२६।२)

tapyamānāya salile brahmaṇyāyājitāya ca ||

27.1२७.१

विश्वात्मने विश्वसृजे विश्वमावृत्य तिष्ठते । (२७।१)

viśvātmane viśvasṛje viśvamāvṛtya tiṣṭhate |

27.2२७.२

नमोऽस्तु दिव्यरूपाय प्रभवे दिव्यशम्भवे ॥ (२७।२)

namo'stu divyarūpāya prabhave divyaśambhave ||

28.1२८.१

अभिगम्याय काम्याय स्तुत्यायार्च्याय सर्वदा । (२८।१)

abhigamyāya kāmyāya stutyāyārcyāya sarvadā |

28.2२८.२

भक्तानुकम्पिने नित्यं दिशते यन्मनोगतम् ॥ (२८।२)

bhaktānukampine nityaṃ diśate yanmanogatam ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MPur, 132

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit