मत्स्यपुराणMatsyapurāṇa

MPur, 111

110 of 175 · 34 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

युधिष्ठिर उवाच । (१।१)

yudhiṣṭhira uvāca

1.2१.२

कथं सर्वमिदं प्रोक्तं प्रयागस्य महामुने । (१।२)

kathaṃ sarvamidaṃ proktaṃ prayāgasya mahāmune |

1.3१.३

एतन्नः सर्वमाख्याहि यथा हि मम तारयेत् ॥ (१।३)

etannaḥ sarvamākhyāhi yathā hi mama tārayet ||

2.1२.१

मार्कण्डेय उवाच । (२।१)

mārkaṇḍeya uvāca

2.2२.२

शृणु राजन्प्रयागे तु प्रोक्तं सर्वमिदं जगत् । (२।२)

śṛṇu rājanprayāge tu proktaṃ sarvamidaṃ jagat |

2.3२.३

ब्रह्मा विष्णुस्तथेशानो देवताः प्रभुरव्ययः ॥ (२।३)

brahmā viṣṇustatheśāno devatāḥ prabhuravyayaḥ ||

3.1३.१

ब्रह्मा सृजति भूतानि स्थावरं जङ्गमं च यत् । (३।१)

brahmā sṛjati bhūtāni sthāvaraṃ jaṅgamaṃ ca yat |

3.2३.२

तान्येतानि परं लोके विष्णुः संवर्धते प्रजाः ॥ (३।२)

tānyetāni paraṃ loke viṣṇuḥ saṃvardhate prajāḥ ||

4.1४.१

कल्पान्ते तत्समग्रं हि रुद्रः संहरते जगत् । (४।१)

kalpānte tatsamagraṃ hi rudraḥ saṃharate jagat |

4.2४.२

तदा प्रयागतीर्थं च न कदाचिद्विनश्यति ॥ (४।२)

tadā prayāgatīrthaṃ ca na kadācidvinaśyati ||

5.1५.१

ईश्वरः सर्वभूतानां यः पश्यति स पश्यति । (५।१)

īśvaraḥ sarvabhūtānāṃ yaḥ paśyati sa paśyati |

5.2५.२

यत्नेनानेन तिष्ठन्ति ते यान्ति परमां गतिम् ॥ (५।२)

yatnenānena tiṣṭhanti te yānti paramāṃ gatim ||

6.1६.१

युधिष्ठिर उवाच । (६।१)

yudhiṣṭhira uvāca

6.2६.२

आख्याहि मे यथातथ्यं यथैषा तिष्ठति श्रुतिः । (६।२)

ākhyāhi me yathātathyaṃ yathaiṣā tiṣṭhati śrutiḥ |

6.3६.३

केन वा कारणेनैव तिष्ठन्ते लोकसत्तमाः ॥ (६।३)

kena vā kāraṇenaiva tiṣṭhante lokasattamāḥ ||

7.1७.१

मार्कण्डेय उवाच । (७।१)

mārkaṇḍeya uvāca

7.2७.२

प्रयागे निवसन्त्येते ब्रह्मविष्णुमहेश्वराः । (७।२)

prayāge nivasantyete brahmaviṣṇumaheśvarāḥ |

7.3७.३

कारणं तत्प्रवक्ष्यामि शृणु तत्त्वं युधिष्ठिर ॥ (७।३)

kāraṇaṃ tatpravakṣyāmi śṛṇu tattvaṃ yudhiṣṭhira ||

8.1८.१

पञ्चयोजनविस्तीर्णं प्रयागस्य तु मण्डलम् । (८।१)

pañcayojanavistīrṇaṃ prayāgasya tu maṇḍalam |

8.2८.२

तिष्ठन्ति रक्षणायात्र पापकर्मनिवारणात् ॥ (८।२)

tiṣṭhanti rakṣaṇāyātra pāpakarmanivāraṇāt ||

9.1९.१

उत्तरेण प्रतिष्ठानाच्छद्मना ब्रह्म तिष्ठति । (९।१)

uttareṇa pratiṣṭhānācchadmanā brahma tiṣṭhati |

9.2९.२

वेणीमाधवरूपी तु भगवांस्तत्र तिष्ठति ॥ (९।२)

veṇīmādhavarūpī tu bhagavāṃstatra tiṣṭhati ||

10.1१०.१

माहेश्वरो वटो भूत्वा तिष्ठते परमेश्वरः । (१०।१)

māheśvaro vaṭo bhūtvā tiṣṭhate parameśvaraḥ |

10.2१०.२

ततो देवाः सगन्धर्वाः सिद्धाश्च परमर्षयः । (१०।२)

tato devāḥ sagandharvāḥ siddhāśca paramarṣayaḥ |

10.3१०.३

रक्षन्ति मण्डलं नित्यं पापकर्मनिवारणात् ॥ (१०।३)

rakṣanti maṇḍalaṃ nityaṃ pāpakarmanivāraṇāt ||

11.1११.१

यस्मिञ्जुह्वन्स्वकं पापं नरकं च न पश्यति । (११।१)

yasmiñjuhvansvakaṃ pāpaṃ narakaṃ ca na paśyati |

11.2११.२

एवं ब्रह्मा च विष्णुश्च प्रयागे स महेश्वरः ॥ (११।२)

evaṃ brahmā ca viṣṇuśca prayāge sa maheśvaraḥ ||

12.1१२.१

सप्तद्वीपाः समुद्राश्च पर्वताश्च महीतले । (१२।१)

saptadvīpāḥ samudrāśca parvatāśca mahītale |

12.2१२.२

रक्षमाणाश्च तिष्ठन्ति यावदाभूतसंप्लवम् ॥ (१२।२)

rakṣamāṇāśca tiṣṭhanti yāvadābhūtasaṃplavam ||

13.1१३.१

ये चान्ये बहवः सर्वे तिष्ठन्ति च युधिष्ठिर । (१३।१)

ye cānye bahavaḥ sarve tiṣṭhanti ca yudhiṣṭhira |

13.2१३.२

यत् पृथिवी तत्समाश्रित्य निर्मिता दैवतैस् त्रिभिः ॥ (१३।२)

yat pṛthivī tatsamāśritya nirmitā daivatais tribhiḥ ||

14.1१४.१

प्रजापतेरिदं क्षेत्रं प्रयागमिति विश्रुतम् । (१४।१)

prajāpateridaṃ kṣetraṃ prayāgamiti viśrutam |

14.2१४.२

एतत्पुण्यं पवित्रं वै प्रयागं च युधिष्ठिर । (१४।२)

etatpuṇyaṃ pavitraṃ vai prayāgaṃ ca yudhiṣṭhira |

14.3१४.३

स्वराज्यं कुरु राजेन्द्र भ्रातृभिः सहितोऽनघ ॥ (१४।३)

svarājyaṃ kuru rājendra bhrātṛbhiḥ sahito'nagha ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MPur, 111

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit