MPur, 111
Select a line for its word-by-word analysis.
कथं सर्वमिदं प्रोक्तं प्रयागस्य महामुने । (१।२)
kathaṃ sarvamidaṃ proktaṃ prayāgasya mahāmune |
शृणु राजन्प्रयागे तु प्रोक्तं सर्वमिदं जगत् । (२।२)
śṛṇu rājanprayāge tu proktaṃ sarvamidaṃ jagat |
ब्रह्मा विष्णुस्तथेशानो देवताः प्रभुरव्ययः ॥ (२।३)
brahmā viṣṇustatheśāno devatāḥ prabhuravyayaḥ ||
ब्रह्मा सृजति भूतानि स्थावरं जङ्गमं च यत् । (३।१)
brahmā sṛjati bhūtāni sthāvaraṃ jaṅgamaṃ ca yat |
तान्येतानि परं लोके विष्णुः संवर्धते प्रजाः ॥ (३।२)
tānyetāni paraṃ loke viṣṇuḥ saṃvardhate prajāḥ ||
कल्पान्ते तत्समग्रं हि रुद्रः संहरते जगत् । (४।१)
kalpānte tatsamagraṃ hi rudraḥ saṃharate jagat |
यत्नेनानेन तिष्ठन्ति ते यान्ति परमां गतिम् ॥ (५।२)
yatnenānena tiṣṭhanti te yānti paramāṃ gatim ||
आख्याहि मे यथातथ्यं यथैषा तिष्ठति श्रुतिः । (६।२)
ākhyāhi me yathātathyaṃ yathaiṣā tiṣṭhati śrutiḥ |
प्रयागे निवसन्त्येते ब्रह्मविष्णुमहेश्वराः । (७।२)
prayāge nivasantyete brahmaviṣṇumaheśvarāḥ |
कारणं तत्प्रवक्ष्यामि शृणु तत्त्वं युधिष्ठिर ॥ (७।३)
kāraṇaṃ tatpravakṣyāmi śṛṇu tattvaṃ yudhiṣṭhira ||
उत्तरेण प्रतिष्ठानाच्छद्मना ब्रह्म तिष्ठति । (९।१)
uttareṇa pratiṣṭhānācchadmanā brahma tiṣṭhati |
माहेश्वरो वटो भूत्वा तिष्ठते परमेश्वरः । (१०।१)
māheśvaro vaṭo bhūtvā tiṣṭhate parameśvaraḥ |
ततो देवाः सगन्धर्वाः सिद्धाश्च परमर्षयः । (१०।२)
tato devāḥ sagandharvāḥ siddhāśca paramarṣayaḥ |
रक्षन्ति मण्डलं नित्यं पापकर्मनिवारणात् ॥ (१०।३)
rakṣanti maṇḍalaṃ nityaṃ pāpakarmanivāraṇāt ||
यस्मिञ्जुह्वन्स्वकं पापं नरकं च न पश्यति । (११।१)
yasmiñjuhvansvakaṃ pāpaṃ narakaṃ ca na paśyati |
एवं ब्रह्मा च विष्णुश्च प्रयागे स महेश्वरः ॥ (११।२)
evaṃ brahmā ca viṣṇuśca prayāge sa maheśvaraḥ ||
सप्तद्वीपाः समुद्राश्च पर्वताश्च महीतले । (१२।१)
saptadvīpāḥ samudrāśca parvatāśca mahītale |
रक्षमाणाश्च तिष्ठन्ति यावदाभूतसंप्लवम् ॥ (१२।२)
rakṣamāṇāśca tiṣṭhanti yāvadābhūtasaṃplavam ||
ये चान्ये बहवः सर्वे तिष्ठन्ति च युधिष्ठिर । (१३।१)
ye cānye bahavaḥ sarve tiṣṭhanti ca yudhiṣṭhira |
यत् पृथिवी तत्समाश्रित्य निर्मिता दैवतैस् त्रिभिः ॥ (१३।२)
yat pṛthivī tatsamāśritya nirmitā daivatais tribhiḥ ||
प्रजापतेरिदं क्षेत्रं प्रयागमिति विश्रुतम् । (१४।१)
prajāpateridaṃ kṣetraṃ prayāgamiti viśrutam |
एतत्पुण्यं पवित्रं वै प्रयागं च युधिष्ठिर । (१४।२)
etatpuṇyaṃ pavitraṃ vai prayāgaṃ ca yudhiṣṭhira |
स्वराज्यं कुरु राजेन्द्र भ्रातृभिः सहितोऽनघ ॥ (१४।३)
svarājyaṃ kuru rājendra bhrātṛbhiḥ sahito'nagha ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.