MPur, 6
Select a line for its word-by-word analysis.
कश्यपस्य प्रवक्ष्यामि पत्नीभ्यः पुत्रपौत्रकान् । (१।१)
kaśyapasya pravakṣyāmi patnībhyaḥ putrapautrakān |
कद्रूर्विश्वा मुनिस् तद्वत् तासां पुत्रान् निबोधत ॥ (२।२)
kadrūrviśvā munis tadvat tāsāṃ putrān nibodhata ||
वैवस्वतेऽन्तरे चैते आदित्या द्वादश स्मृताः ॥ (३।२)
vaivasvate'ntare caite ādityā dvādaśa smṛtāḥ ||
इन्द्रो धाता भगस् त्वष्टा मित्रोऽथ वरुणो यमः । (४।१)
indro dhātā bhagas tvaṣṭā mitro'tha varuṇo yamaḥ |
विवस्वान्सविता पूषा अंशुमान् विष्णुर् एव च ॥ (४।२)
vivasvānsavitā pūṣā aṃśumān viṣṇur eva ca ||
भृशाश्वस्य ऋषेः पुत्रा देवप्रहरणाः स्मृताः । (६।१)
bhṛśāśvasya ṛṣeḥ putrā devapraharaṇāḥ smṛtāḥ |
उत्पद्यन्ते प्रलीयन्ते कल्पे कल्पे तथैव च । (७।१)
utpadyante pralīyante kalpe kalpe tathaiva ca |
दितिः पुत्रद्वयं लेभे कश्यपाद् इति नः श्रुतम् ॥ (७।२)
ditiḥ putradvayaṃ lebhe kaśyapād iti naḥ śrutam ||
प्रह्लादश् चानुह्लादश्च संह्लादो ह्लाद एव च । (९।१)
prahlādaś cānuhlādaśca saṃhlādo hlāda eva ca |
प्रह्लादपुत्र आयुष्मान् शिबिर् बाष्कल एव च ॥ (९।२)
prahlādaputra āyuṣmān śibir bāṣkala eva ca ||
विरोचनश् चतुर्थश्च स बलिं पुत्रमाप्तवान् । (१०।१)
virocanaś caturthaśca sa baliṃ putramāptavān |
बलेः पुत्रशतं त्व् आसीद् बाणज्येष्ठं ततो द्विजाः ॥ (१०।२)
baleḥ putraśataṃ tv āsīd bāṇajyeṣṭhaṃ tato dvijāḥ ||
धृतराष्ट्रस् तथा सूर्यश्चन्द्रश्चन्द्रांशुतापनः । (११।१)
dhṛtarāṣṭras tathā sūryaścandraścandrāṃśutāpanaḥ |
निकुम्भनाभो गुर्वक्षः कुक्षिभीमो विभीषणः ॥ (११।२)
nikumbhanābho gurvakṣaḥ kukṣibhīmo vibhīṣaṇaḥ ||
एवमाद्यास् तु बहवो बाणज्येष्ठा गुणाधिकाः । (१२।१)
evamādyās tu bahavo bāṇajyeṣṭhā guṇādhikāḥ |
बाणः सहस्रबाहुश् च सर्वास्त्रगणसंयुतः ॥ (१२।२)
bāṇaḥ sahasrabāhuś ca sarvāstragaṇasaṃyutaḥ ||
हिरण्याक्षस्य पुत्रो ऽभूद् उलूकः शकुनिस्तथा । (१४।१)
hiraṇyākṣasya putro 'bhūd ulūkaḥ śakunistathā |
एतेभ्यः पुत्रपौत्राणां कोटयः सप्तसप्ततिः । (१५।१)
etebhyaḥ putrapautrāṇāṃ koṭayaḥ saptasaptatiḥ |
दनुः पुत्रशतं लेभे कश्यपाद् बलदर्पितम् । (१६।१)
danuḥ putraśataṃ lebhe kaśyapād baladarpitam |
विप्रचित्तिः प्रधानोऽभूद्येषां मध्ये महाबलः ॥ (१६।२)
vipracittiḥ pradhāno'bhūdyeṣāṃ madhye mahābalaḥ ||
द्विमूर्धा शकुनिश्चैव तथा शङ्कुशिरोधरः । (१७।१)
dvimūrdhā śakuniścaiva tathā śaṅkuśirodharaḥ |
मारीचिर् मेघवांश्चैव इरा गर्भशिरास् तथा । (१८।१)
mārīcir meghavāṃścaiva irā garbhaśirās tathā |
विद्रावणश्च केतुश्च केतुवीर्यः शतह्रदः ॥ (१८।२)
vidrāvaṇaśca ketuśca ketuvīryaḥ śatahradaḥ ||
इन्द्रजित् सप्तजिच्चैव वज्रनाभस्तथैव च । (१९।१)
indrajit saptajiccaiva vajranābhastathaiva ca |
एकचक्रो महाबाहुर् वज्राक्षस् तारकस् तथा ॥ (१९।२)
ekacakro mahābāhur vajrākṣas tārakas tathā ||
स्वर्भानुर्वृषपर्वा च एवमाद्या दनोः सुताः ॥ (२०।२)
svarbhānurvṛṣaparvā ca evamādyā danoḥ sutāḥ ||
स्वर्भानोस्तु प्रभा कन्या शची चैव पुलोमजा । (२१।१)
svarbhānostu prabhā kanyā śacī caiva pulomajā |
शर्मिष्ठा सुन्दरी चैव चन्द्रा च वृषपर्वणः । (२२।१)
śarmiṣṭhā sundarī caiva candrā ca vṛṣaparvaṇaḥ |
विप्रचित्तिः सैंहिकेयान् सिंहिकायाम् अजीजनत् ॥ (२५।२)
vipracittiḥ saiṃhikeyān siṃhikāyām ajījanat ||
व्यंसः कल्पश्च राजेन्द्र नलो वातापिरेव च ॥ (२६।२)
vyaṃsaḥ kalpaśca rājendra nalo vātāpireva ca ||
संह्रादस्य तु दैत्यस्य निवातकवचाः स्मृताः ॥ (२८।२)
saṃhrādasya tu daityasya nivātakavacāḥ smṛtāḥ ||
अवध्याः सर्वदेवानां गन्धर्वोरगरक्षसाम् । (२९।१)
avadhyāḥ sarvadevānāṃ gandharvoragarakṣasām |
ये हता भर्गम् आश्रित्य त्व् अर्जुनेन रणाजिरे ॥ (२९।२)
ye hatā bhargam āśritya tv arjunena raṇājire ||
शुकी श्येनी च भासी च सुग्रीवी गृध्रिका शुचिः ॥ (३०।२)
śukī śyenī ca bhāsī ca sugrīvī gṛdhrikā śuciḥ ||
श्येनी श्येनांस्तथा भासी कुररानप्यजीजनत् ॥ (३१।२)
śyenī śyenāṃstathā bhāsī kurarānapyajījanat ||
गृध्री गृध्रान्कपोतांश्च पारावतविहंगमान् । (३२।१)
gṛdhrī gṛdhrānkapotāṃśca pārāvatavihaṃgamān |
हंससारसक्रौञ्चांश् च प्लवाञ्छुचिरजीजनत् ॥ (३२।२)
haṃsasārasakrauñcāṃś ca plavāñchucirajījanat ||
अजाश्वमेषोष्ट्रखरान् सुग्रीवी चाप्यजीजनत् । (३३।१)
ajāśvameṣoṣṭrakharān sugrīvī cāpyajījanat |
एष ताम्रान्वयः प्रोक्तो विनतायां निबोधत ॥ (३३।२)
eṣa tāmrānvayaḥ prokto vinatāyāṃ nibodhata ||
सम्पातिश् च जटायुश्च अरुणस्य सुताव् उभौ । (३५।१)
sampātiś ca jaṭāyuśca aruṇasya sutāv ubhau |
सम्पातिपुत्रो बभ्रुश्च शीघ्रगश्चापि विश्रुतः ॥ (३५।२)
sampātiputro babhruśca śīghragaścāpi viśrutaḥ ||
सारसो रज्जुवालश्च भेरुण्डश्चापि तत्सुताः ॥ (३६।२)
sāraso rajjuvālaśca bheruṇḍaścāpi tatsutāḥ ||
सुरसायाः सहस्रं तु सर्पाणाम् अभवत्पुरा ॥ (३७।२)
surasāyāḥ sahasraṃ tu sarpāṇām abhavatpurā ||
प्रधानास्तेषु विख्याताः षड्विंशतिर् अरिंदम ॥ (३८।२)
pradhānāsteṣu vikhyātāḥ ṣaḍviṃśatir ariṃdama ||
कपिलो दुर्मुखश्चापि पतञ्जलिरिति स्मृताः ॥ (४१।२)
kapilo durmukhaścāpi patañjaliriti smṛtāḥ ||
दंष्ट्रिणां नियुतं तेषां भीमसेनादगात्क्षयम् ॥ (४३।२)
daṃṣṭriṇāṃ niyutaṃ teṣāṃ bhīmasenādagātkṣayam ||
रुद्राणां च गणं तद्वद् गोमहिष्यो वराङ्गनाः । (४४।१)
rudrāṇāṃ ca gaṇaṃ tadvad gomahiṣyo varāṅganāḥ |
तथा किंनरगन्धर्वान् अरिष्टाजनयद् बहून् ॥ (४५।२)
tathā kiṃnaragandharvān ariṣṭājanayad bahūn ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.