सूत उवाच । (१।१)

इत्येतच्छौनकाद्राजा शतानीको निशम्य तु । (१।२)

विस्मितः परया प्रीत्या पूर्णचन्द्र इवाबभौ ॥ (१।३)

पूजयामास नृपतिर्विधिवच्चाथ शौनकम् । (२।१)

रत्नैर्गोभिः सुवर्णैश्च वासोभिर्विविधैस्तथा ॥ (२।२)

प्रतिगृह्य ततः सर्वं यद्राज्ञा प्रहितं धनम् । (३।१)

दत्त्वा च ब्राह्मणेभ्यश्च शौनकोऽन्तरधीयत ॥ (३।२)

ऋषय ऊचुः । (४।१)

ययातेर्वंशमिच्छामः श्रोतुं विस्तरतो वद । (४।२)

यदुप्रभृतिभिः पुत्रैर्यदा लोके प्रतिष्ठितम् ॥ (४।३)

सूत उवाच । (५।१)

यदोर्वंशं प्रवक्ष्यामि ज्येष्ठस्योत्तमतेजसः । (५।२)

विस्तरेणानुपूर्व्या च गदतो मे निबोधत ॥ (५।३)

यदोः पुत्रा बभूवुर्हि पञ्च देवसुतोपमाः । (६।१)

महारथा महेष्वासा नामतस्तान्निबोधत ॥ (६।२)

सहस्रजिर् अथो ज्येष्ठः क्रोष्टुर्नीलोऽन्तिको लघुः । (७।१)

सहस्रजेस्तु दायादः शतजिर्नाम पार्थिवः ॥ (७।२)

शतजेरपि दायादास् त्रयः परमकीर्तयः । (८।१)

हैहयश्च हयश्चैव तथा वेणुहयश्च यः ॥ (८।२)

हैहयस्य तु दायादो धर्मनेत्रः प्रतिश्रुतः । (९।१)

धर्मनेत्रस्य कुन्तिस्तु संहतस्तस्य चात्मजः ॥ (९।२)

संहतस्य तु दायादो महिष्मान्नाम पार्थिवः । (१०।१)

आसीन्महिष्मतः पुत्रो रुद्रश्रेण्यः प्रतापवान् ॥ (१०।२)

वाराणस्याम् अभूद्राजा कथितं पूर्वमेव तु । (११।१)

रुद्रश्रेण्यस्य पुत्रोऽभूद्दुर्दमो नाम पार्थिवः ॥ (११।२)

दुर्दमस्य सुतो धीमान्कनको नाम वीर्यवान् । (१२।१)

कनकस्य तु दायादाश् चत्वारो लोकविश्रुताः ॥ (१२।२)

कृतवीर्यः कृताग्निश्च कृतवर्मा तथैव च । (१३।१)

कृतौजाश्च चतुर्थो ऽभूत् कृतवीर्यात्ततोऽर्जुनः ॥ (१३।२)

जातः करसहस्रेण सप्तद्वीपेश्वरो नृपः । (१४।१)

वर्षायुतं तपस्तेपे दुश्चरं पृथिवीपतिः ॥ (१४।२)

दत्तमाराधयामास कार्तवीर्यो ऽत्रिसम्भवम् । (१५।१)

तस्मै दत्ता वरास्तेन चत्वारः पुरुषोत्तम ॥ (१५।२)

पूर्वं बाहुसहस्रं तु स वव्रे राजसत्तमः । (१६।१)

अधर्मं चरमाणस्य सद्भिश्चापि निवारणम् ॥ (१६।२)

युद्धेन पृथिवीं जित्वा धर्मेणैवानुपालनम् । (१७।१)

संग्रामे वर्तमानस्य वधश्चैवाधिकाद्भवेत् ॥ (१७।२)

तेनेयं पृथिवी सर्वा सप्तद्वीपा सपर्वता । (१८।१)

सप्तोदधिपरिक्षिप्ता क्षात्त्रेण विधिना जिता ॥ (१८।२)

जज्ञे बाहुसहस्रं वै इच्छतस्तस्य धीमतः । (१९।१)

रथो ध्वजश्च संजज्ञ इत्येवमनुशुश्रुम ॥ (१९।२)

दश यज्ञसहस्राणि राज्ञां द्वीपेषु वै तदा । (२०।१)

निरर्गलानि वृत्तानि श्रूयन्ते तस्य धीमतः ॥ (२०।२)

सर्वे यज्ञा महाराज्ञस् तस्यासन् भूरिदक्षिणाः । (२१।१)

सर्वे काञ्चनयूपास्ते सर्वाः काञ्चनवेदिकाः ॥ (२१।२)

सर्वे देवैः समं प्राप्तैर्विमानस्थैरलंकृताः । (२२।१)

गन्धर्वैरप्सरोभिश्च नित्यमेवोपशोभिताः ॥ (२२।२)

तस्य यज्ञे जगौ गाथां गन्धर्वो नारदस्तथा । (२३।१)

कार्तवीर्यस्य राजर्षेर्महिमानं निरीक्ष्य सः ॥ (२३।२)

न नूनं कार्तवीर्यस्य गतिं यास्यन्ति क्षत्रियाः । (२४।१)

यज्ञैर्दानैस्तपोभिश्च विक्रमेण श्रुतेन च ॥ (२४।२)

स हि सप्तसु द्वीपेषु खड्गी चक्री शरासनी । (२५।१)

रथी द्वीपान्यनुचरन्योगी पश्यति तस्करान् ॥ (२५।२)

पञ्चाशीतिसहस्राणि वर्षाणां स नराधिपः । (२६।१)

स सर्वरत्नसम्पूर्णश्चक्रवर्ती बभूव ह ॥ (२६।२)

स एव पशुपालो ऽभूत् क्षेत्रपालः स एव हि । (२७।१)

स एव वृष्ट्या पर्जन्यो योगित्वादर्जुनोऽभवत् ॥ (२७।२)

यो ऽसौ बाहुसहस्रेण ज्याघातकठिनत्वचा । (२८।१)

भाति रश्मिसहस्रेण शारदेनेव भास्करः ॥ (२८।२)

एष नागं मनुष्येषु माहिष्मत्यां महाद्युतिः । (२९।१)

कर्कोटकसुतं जित्वा पुर्यां तत्र न्यवेशयत् ॥ (२९।२)

एष वेगं समुद्रस्य प्रावृट्काले भजेत वै । (३०।१)

क्रीडन्नेव सुखोद्भिन्नः प्रतिस्रोतो महीपतिः ॥ (३०।२)

ललता क्रीडता तेन प्रतिस्रग्दाममालिनी । (३१।१)

ऊर्मिभ्रुकुटिसंत्रासाच्चकिताभ्येति नर्मदा ॥ (३१।२)

एको बाहुसहस्रेण वगाहे स महार्णवम् । (३२।१)

करोत्युद्वृत्तवेगां तु नर्मदां प्रावृडुद्धताम् ॥ (३२।२)

तस्य बाहुसहस्रेण क्षोभ्यमाणे महोदधौ । (३३।१)

भवन्त्यतीव निश्चेष्टाः पातालस्था महासुराः ॥ (३३।२)

चूर्णीकृतमहावीचिलीनमीनमहातिमिम् । (३४।१)

मारुताविद्धफेनौघम् आवर्ताक्षिप्तदुःसहम् ॥ (३४।२)

करोत्यालोडयन्नेव दोःसहस्रेण सागरम् । (३५।१)

मन्दरक्षोभचकिता ह्य् अमृतोत्पादशङ्किताः ॥ (३५।२)

तदा निश्चलमूर्धानो भवन्ति च महोरगाः । (३६।१)

सायाह्ने कदलीखण्डा निर्वातस्तिमिता इव ॥ (३६।२)

एवं बद्ध्वा धनुर्ज्यायामुत्सिक्तं पञ्चभिः शरैः । (३७।१)

लङ्कायां मोहयित्वा तु सबलं रावणं बलात् ॥ (३७।२)

निर्जित्य बद्ध्वा चानीय माहिष्मत्यां बबन्ध च । (३८।१)

ततो गत्वा पुलस्त्यस्तु ह्य् अर्जुनं संप्रसादयन् ॥ (३८।२)

मुमोच रक्षः पौलस्त्यं पुलस्त्येनेह सान्त्वितम् । (३९।१)

तस्य बाहुसहस्रेण बभूव ज्यातलस्वनः ॥ (३९।२)

युगान्ताभ्रसहस्रस्य आस्फोटस्त्वशनेरिव । (४०।१)

अहो बत विधेर्वीर्यं भार्गवोऽयं यदाछिनत् ॥ (४०।२)

तद्वै सहस्रं बाहूनां हेमतालवनं यथा । (४१।१)

यत्रापवस्तु संक्रुद्धो ह्य् अर्जुनं शप्तवान्प्रभुः ॥ (४१।२)

यस्माद्वनं प्रदग्धं वै विश्रुतं मम हैहय । (४२।१)

तस्मात्ते दुष्करं कर्म कृतमन्यो हरिष्यति ॥ (४२।२)

छित्त्वा बाहुसहस्रं ते प्रथमं तरसा बली । (४३।१)

तपस्वी ब्राह्मणश्च त्वां स वधिष्यति भार्गव ॥ (४३।२)

सूत उवाच । (४४।१)

तस्य रामस्तदा त्व् आसीन्मृत्युः शापेन धीमतः । (४४।२)

वरश्चैव तु राजर्षेः स्वयमेव वृतः पुरा ॥ (४४।३)

तस्य पुत्रशतं त्व् आसीत्पञ्च तत्र महारथाः । (४५।१)

कृतास्त्रा बलिनः शूरा धर्मात्मानो महाबलाः ॥ (४५।२)

शूरसेनश्च शूरश्च धृष्टः क्रोष्टुस्तथैव च । (४६।१)

जयध्वजश्च वैकर्ता अवन्तिश्च विशांपते ॥ (४६।२)

जयध्वजस्य पुत्रस्तु तालजङ्घो महाबलः । (४७।१)

तस्य पुत्रशतान्येव तालजङ्घा इति श्रुताः ॥ (४७।२)

तेषां पञ्च कुलाः ख्याता हैहयानां महात्मनाम् । (४८।१)

वीतिहोत्राश्च शार्यातो भोजाश्चावन्तयस्तथा ॥ (४८।२)

कुण्डिकेराश्च विक्रान्तास्तालजङ्घास् तथैव च । (४९।१)

वीतिहोत्रसुतश्चापि आनर्तो नाम वीर्यवान् । (४९।२)

दुर्जेयस्तस्य पुत्रस्तु बभूव मित्रकर्शनः ॥ (४९।३)

सद्भावेन महाराज प्रजा धर्मेण पालयन् । (५०।१)

कार्तवीर्यार्जुनो नाम राजा बाहुसहस्रवान् ॥ (५०।२)

येन सागरपर्यन्ता धनुषा निर्जिता मही । (५१।१)

यस्तस्य कीर्तयेन्नाम कल्यमुत्थाय मानवः ॥ (५१।२)

न तस्य वित्तनाशः स्यान्नष्टं च लभते पुनः । (५२।१)

कार्तवीर्यस्य यो जन्म कथयेदिह धीमतः । (५२।२)

यथावत् स्विष्टपूतात्मा स्वर्गलोके महीयते ॥ (५२।३)