सूत उवाच । (१।१)

प्रादुरासीत्प्रतीहारः शुभ्रनीलाम्बुजाम्बरः । (१।२)

स जानुभ्यां महीं गत्वा पिहितास्यः स्वपाणिना ॥ (१।३)

उवाचानाविलं वाक्यमल्पाक्षरपरिस्फुटम् । (२।१)

दैत्येन्द्रमर्कवृन्दानां बिभ्रतं भास्वरं वपुः ॥ (२।२)

कालनेमिः सुरान्बद्धांश्चादाय द्वारि तिष्ठति । (३।१)

स विज्ञापयति स्थेयं क्व बन्दिभिरिति प्रभो ॥ (३।२)

तन्निशम्याब्रवीद्दैत्यः प्रतीहारस्य भाषितम् । (४।१)

यथेष्टं स्थीयतामेभिर्गृहं मे भुवनत्रयम् ॥ (४।२)

केवलं पाशबन्धेन विमुक्तैरविलम्बितम् । (५।१)

एवं कृते ततो देवा दूयमानेन चेतसा ॥ (५।२)

जग्मुर्जगद्गुरुं द्रष्टुं शरणं कमलोद्भवम् । (६।१)

निवेदितास्ते शक्राद्याः शिरोभिर्धरणिं गताः । (६।२)

तुष्टुवुः स्पष्टवर्णार्थैर्वचोभिः कमलासनम् ॥ (६।३)

देवा ऊचुः । (७।१)

त्वम्ॐकारोऽस्यङ्कुराय प्रसूतो विश्वस्यात्मानन्तभेदस्य पूर्वम् । (७।२)

सम्भूतस्यानन्तरं सत्त्वमूर्ते संहारेच्छोस्ते नमो रुद्रमूर्ते ॥ (७।३)

व्यक्तिं नीत्वा त्वं वपुः स्वं महिम्ना तस्मादण्डात् साभिधानादचिन्त्यः । (८।१)

द्यावापृथ्व्योर् ऊर्ध्वखण्डावराम्यां ह्यण्डादस्मात्त्वं विभागं करोषि ॥ (८।२)

व्यक्तं मेरौ यज्जनायुस्तवाभूदेवं विद्मस्त्वत्प्रणीतश्चकास्ति । (९।१)

व्यक्तं देवा जन्मनः शाश्वतस्य द्यौस्ते मूर्धा लोचने चन्द्रसूर्यौ ॥ (९।२)

व्यालाः केशाः श्रोत्ररन्ध्रा दिशस्ते पादौ भूमिर्नाभिरन्ध्रे समुद्राः । (१०।१)

मायाकारः कारणं त्वं प्रसिद्धो वेदैः शान्तो ज्योतिषा त्वं विमुक्तः ॥ (१०।२)

वेदार्थेषु त्वां विवृण्वन्ति बुद्ध्वा हृत्पद्मान्तःसंनिविष्टं पुराणम् । (११।१)

त्वामात्मानं लब्धयोगा गृणन्ति सांख्यैर्यास्ताः सप्त सूक्ष्माः प्रणीताः ॥ (११।२)

तासां हेतुर्याष्टमी चापि गीता तस्यां तस्यां गीयसे वै त्वमन्तम् । (१२।१)

दृष्ट्वा मूर्तिं स्थूलसूक्ष्मां चकार देवैर्भावाः कारणैः कैश्चिदुक्ताः ॥ (१२।२)

सम्भूतास्ते त्वत्त एवादिसर्गे भूयस्तां तां वासनां तेऽभ्युपेयुः । (१३।१)

त्वत्संकल्पेनान्तमायाप्तिगूढः कालो मेयो ध्वस्तसंख्याविकल्पः ॥ (१३।२)

भावाभावव्यक्तिसंहारहेतुस्त्वं सोऽनन्तस्तस्य कर्तासि चात्मन् । (१४।१)

येऽन्ये सूक्ष्माः सन्ति तेभ्योऽभिगीतः स्थूला भावाश्चावृतारश्च तेषाम् ॥ (१४।२)

तेभ्यः स्थूलैस्तैः पुराणैः प्रतीतो भूतं भव्यं चैवमुद्भूतिभाजाम् । (१५।१)

भावे भावे भावितं त्वा युनक्ति युक्तं युक्तं व्यक्तिभावान्निरस्य । (१५।२)

इत्थं देवो भक्तिभाजां शरण्यस्त्राता गोप्ता नो भवानन्तमूर्तिः ॥ (१५।३)

विरेमुरमराः स्तुत्वा ब्रह्माणमविकारिणम् । (१६।१)

तस्थुर्मनोभिर् इष्टार्थसम्प्राप्तिप्रार्थनास्ततः ॥ (१६।२)

एवं स्तुतो विरिञ्चिस्तु प्रसादं परमं गतः । (१७।१)

अमरान्वरदेनाह वामहस्तेन निर्दिशन् ॥ (१७।२)

ब्रह्मोवाच । (१८।१)

नारी याभर्तृकाकस्मात्तनुस्ते त्यक्तभूषणा । (१८।२)

न राजते तथा शक्र म्लानवक्त्रशिरोरुहा ॥ (१८।३)

हुताशनविमुक्तोऽपि न धूमेन विराजसे । (१९।१)

भस्मनेव प्रतिच्छन्नो दग्धदावश्चिरोषितः ॥ (१९।२)

यमामयमये नैव शरीरे त्वं विराजसे । (२०।१)

दण्डस्यालम्बनेनेव ह्यकृच्छ्रस्तु पदे पदे ॥ (२०।२)

रजनीचरनाथोऽपि किं भीत इव भाषसे । (२१।१)

राक्षसेन्द्र क्षताराते त्वमरातिक्षतो यथा ॥ (२१।२)

तनुस्ते वरुणोच्छुष्का परीतस्येव वह्निना । (२२।१)

विमुक्तरुधिरं पाशं फणिभिः प्रविलोकयन् ॥ (२२।२)

वायो भवान् विचेतस्कस् त्वं स्निग्धैरिव निर्जितः । (२३।१)

किं त्वं बिभेषि धनद संन्यस्यैव कुबेरताम् ॥ (२३।२)

रुद्रास्त्रिशूलिनः सन्तो वदध्वं बहुशूलताम् । (२४।१)

भवन्तः केन तत्क्षिप्तं तेजस्तु भवतामपि ॥ (२४।२)

अकिंचित्करतां यातः करस्ते न विभासते । (२५।१)

अलं नीलोत्पलाभेन चक्रेण मधुसूदन ॥ (२५।२)

किं त्वयानुदरालीनभुवनप्रविलोकनम् । (२६।१)

क्रियते स्तिमिताक्षेण भवता विश्वतोमुख ॥ (२६।२)

एवमुक्ताः सुरास्तेन ब्रह्मणा ब्रह्ममूर्तिना । (२७।१)

वाचां प्रधानभूतत्वान्मारुतं तमचोदयन् ॥ (२७।२)

अथ विष्णुमुखैर्देवैः श्वसनः प्रतिबोधितः । (२८।१)

चतुर्मुखं तदा प्राह चराचरगुरुं विभुम् ॥ (२८।२)

न तु वेत्सि चराचरभूतगतं भवभावमतीव महानुच्छ्रितः प्रभवः । (२९।१)

पुनरर्थिवचोऽभिविस्तृतश्रवणोपमकौतुकभावकृतः ॥ (२९।२)

त्वमनन्त करोषि जगद्भवतां सचराचरगर्भविभिन्नगुणाम् । (३०।१)

अमरासुरमेतदशेषमपि त्वयि तुल्यमहो जनकोऽसि यतः ॥ (३०।२)

पितुरस्ति तथापि मनोविकृतिः सगुणो विगुणो बलवानबलः । (३१।१)

भवतो वरलाभनिवृत्तभयः कुलिशाङ्गसुतो दितिजोऽतिबलः ॥ (३१।२)

सचराचरनिर्मथने किमिति कितवस्तु कृतो विहितो भवता । (३२।१)

किल देव त्वया स्थितये जगतां महदद्भुतचित्रविचिगुणाः ॥ (३२।२)

अपि तुष्टिकृतः श्रुतकामफला विहिता द्विजनायक देवगणाः । (३३।१)

अपि नाकमभूत्किल यज्ञभुजां भवतो विनियोगवशात्सततम् ॥ (३३।२)

अपहृत्य विमानगणं स कृतो दितिजेन महामरुभूमिसमः । (३४।१)

कृतवानसि सर्वगुणातिशयं यमशेषमहीधरराजतया ॥ (३४।२)

सममिङ्गितभावविधिः स गिरिर्गगनेन सदोच्छ्रयतां हि गतः । (३५।१)

अधिवासविहारविधावुचितो दितिजने पविक्षतशृङ्गतटः ॥ (३५।२)

परिलुण्ठितरत्नगुहानिवहो बहुदैत्यसभाश्रयतां गमितः । (३६।१)

सुरराज स तस्य भयेन गतं व्यदधादशरीर इतोऽपि वृथा ॥ (३६।२)

उपयोग्यतया विवृतं सुचिरं विमलद्युतिपूरितदिग्वदनम् । (३७।१)

भवतैव विनिर्मितमादियुगे सुरहेतिसमूहम् अनुत्थमिदम् ॥ (३७।२)

दितिजस्य शरीरमवाप्य गतं शतधा मतिभेदमिवाल्पमनाः । (३८।१)

आसारधूलिध्वस्ताङ्गा द्वारस्थाः स्मः कदर्थिनः । (३८।२)

लब्धप्रवेशाः कृच्छ्रेण वयं तस्यामरद्विषः ॥ (३८।३)

सभायाममरा देव निकृष्टेऽप्युपवेशिताः । (३९।१)

वेत्रहस्तैर् अजल्पन्तस्ततोऽपहसितास्तु तैः ॥ (३९।२)

महार्थाः सिद्धसर्वार्था भवन्तः स्वल्पभाषिणः । (४०।१)

चाटुयुक्तमथो कर्म ह्यमरा बहु भाषत ॥ (४०।२)

समयं दैत्यसिंहस्य सशक्रस्य नु संस्थिताः । (४१।१)

वदतेति च दैत्यस्य प्रेष्यैर्विहसिता बहु ॥ (४१।२)

ऋतवो मूर्तिमन्तस्तमुपासन्ते ह्यहर्निशम् । (४२।१)

कृतापराधसंत्रासं न त्यजन्ति कदाचन ॥ (४२।२)

तन्त्रीत्रयलयोपेतं सिद्धगन्धर्वकिंनरैः । (४३।१)

सुरागम् उपधा नित्यं गीयते तस्य वेश्मसु ॥ (४३।२)

हन्ताकृतोपकरणैर्मित्राणि गुरुलाघवैः । (४४।१)

शरणागतसंत्यागी त्यक्तसत्यपरिश्रयः ॥ (४४।२)

इति निःशेषमथवा निःशेषं वै न शक्यते । (४५।१)

तस्याविनयमाख्यातुं स्रष्टा तत्र परायणम् ॥ (४५।२)

इत्युक्तः स्वात्मभूर्देवः सुरैर्दैत्यविचेष्टितम् । (४६।१)

सुरानुवाच भगवांस्ततः स्मितमुखाम्बुजः ॥ (४६।२)

ब्रह्मोवाच । (४७।१)

अवध्यस्तारको दैत्यः सर्वैरपि सुरासुरैः । (४७।२)

यस्य वध्यः स नाद्यापि जातस्त्रिभुवने पुमान् ॥ (४७।३)

मया स वरदानेन छन्दयित्वा निवारितः । (४८।१)

तपसः सांप्रतं राजा त्रैलोक्यदहनात्मकात् ॥ (४८।२)

स च वव्रे वधं दैत्यः शिशुतः सप्तवासरात् । (४९।१)

स सप्तदिवसो बालः शंकराद्यो भविष्यति ॥ (४९।२)

तारकस्य निहन्ता स भास्कराभो भविष्यति । (५०।१)

सांप्रतं चाप्यपत्नीकः शंकरो भगवान्प्रभुः ॥ (५०।२)

यच्चाहमुक्तवान्यस्या ह्युत्तानकरता सदा । (५१।१)

उत्तानो वरदः पाणिरेष देव्याः सदैव तु ॥ (५१।२)

हिमाचलस्य दुहिता सा तु देवी भविष्यति । (५२।१)

तस्याः सकाशाद्यः शर्वस्त्वरण्यां पावको यथा ॥ (५२।२)

जनयिष्यति तं प्राप्य तारकोऽभिभविष्यति । (५३।१)

मयाप्युपायः स कृतो यथैवं हि भविष्यति ॥ (५३।२)

शेषश्चाप्यस्य विभवो विनश्येत्तदनन्तरम् । (५४।१)

स्तोककालं प्रतीक्षध्वं निर्विशङ्केन चेतसा ॥ (५४।२)

इत्युक्तास्त्रिदशास्तेन साक्षात्कमलजन्मना । (५५।१)

जग्मुस्तं प्रणिपत्येशं यथायोगं दिवौकसः ॥ (५५।२)

ततो गतेषु देवेषु ब्रह्मा लोकपितामहः । (५६।१)

निशां सस्मार भगवान्स्वतनोः पूर्वसंभवाम् ॥ (५६।२)

ततो भगवती रात्रिरुपतस्थे पितामहम् । (५७।१)

तां विविक्ते समालोक्य ब्रह्मोवाच विभावरीम् ॥ (५७।२)

ब्रह्मोवाच । (५८।१)

विभावरि महत्कायं विबुधानामुपस्थितम् । (५८।२)

तत्कर्तव्यं त्वया देवि शृणु कार्यस्य निश्चयम् ॥ (५८।३)

तारको नाम दैत्येन्द्रः सुरकेतुरनिर्जितः । (५९।१)

तस्याभावाय भगवाञ्जनयिष्यति चेश्वरः ॥ (५९।२)

सुतं स भविता तस्य तारकस्यान्तकारकः । (६०।१)

शंकरस्याभवत्पत्नी सती दक्षसुता तु या ॥ (६०।२)

सा मृता कुपिता देवी कस्मिंश्चित्कारणान्तरे । (६१।१)

भविता हिमशैलस्य दुहिता लोकभाविनी ॥ (६१।२)

विरहेण हरस्तस्या मत्वा शून्यं जगत्त्रयम् । (६२।१)

तपस्यन्हिमशैलस्य कन्दरे सिद्धसेविते ॥ (६२।२)

प्रतीक्षमाणस्तज्जन्म कंचित्कालं निवत्स्यति । (६३।१)

तयोः सुतप्ततपसोर्भविता यो महाबलः ॥ (६३।२)

स भविष्यति दैत्यस्य तारकस्य विनाशकः । (६४।१)

जातमात्रा तु सा देवी स्वल्पसंज्ञा च भामिनी ॥ (६४।२)

विरहोत्कण्ठिता गाढं हरसंगमलालसा । (६५।१)

तयोः सुतप्ततपसोः संयोगः स्याच्छुभानने ॥ (६५।२)

ततस्ताभ्यां तु जनितः स्वल्पो वाक्कलहो भवेत् । (६६।१)

ततोऽपि संशयो भूयस्तारकं प्रति दृश्यते ॥ (६६।२)

तयोः संयुक्तयोस्तस्मात्सुरतासक्तिकारणे । (६७।१)

विघ्नस्त्वया विधातव्यो यथा ताभ्यां तथा शृणु ॥ (६७।२)

गर्भस्थाने च तन्मातुः स्वेन रूपेण रञ्जय । (६८।१)

ततो विहाय शर्वस्तां विश्रान्तो नर्मपूर्वकम् ॥ (६८।२)

भर्त्सयिष्यति तां देवीं ततः सा कुपिता सती । (६९।१)

प्रयास्यति तपश्चर्तुं तत्तस्मात्तपसे पुनः ॥ (६९।२)

जनयिष्यति यं शर्वा दयितद्युतिमण्डितम् । (७०।१)

स भविष्यति हन्ता वै सुरारीणामसंशयम् ॥ (७०।२)

त्वयापि दानवा देवि हन्तव्या लोकदुर्जयाः । (७१।१)

यावच्च न सती देहसंक्रान्तगुणसंचया ॥ (७१।२)

तत्संगमेन तावत्त्वं दैत्यान्हन्तुं न शक्ष्यसे । (७२।१)

एवं कृते तपस्तप्त्वा सृष्टिसंहारकारिणी ॥ (७२।२)

समाप्तनियमा देवी यदा चोमा भविष्यति । (७३।१)

तदा स्वमेव तद्रूपं शैलजा प्रतिपत्स्यते ॥ (७३।२)

तनुस्तवापि सहजा सैकानंशा भविष्यति । (७४।१)

रूपांशेन तु संयुक्ता त्वमुमायां भविष्यसि ॥ (७४।२)

एकानंशेति लोकस्त्वां वरदे पूजयिष्यति । (७५।१)

भेदैर्बहुविधाकारैः सर्वगा कामसाधिनी ॥ (७५।२)

ॐकारवक्त्रा गायत्री त्वमिति ब्रह्मवादिभिः । (७६।१)

आक्रान्तिरूर्जिताकारा राजभिश्च महाभुजैः ॥ (७६।२)

त्वं भूरिति विशां माता शूद्रैः शैवीति पूजिता । (७७।१)

क्षान्तिर्मुनीनामक्षोभ्या दया नियमिनामिति ॥ (७७।२)

त्वं महोपायसंदोहा नीतिर्नयविसर्पिणाम् । (७८।१)

परिच्छित्तिस्त्वमर्थानां त्वमीहा प्राणिहृच्छया ॥ (७८।२)

त्वं मुक्तिः सर्वभूतानां त्वं गतिः सर्वदेहिनाम् । (७९।१)

त्वं च कीर्तिमतां कीर्तिस्त्वं मूर्तिः सर्वदेहिनाम् ॥ (७९।२)

रतिस्त्वं रक्तचित्तानां प्रीतिस्त्वं हृष्टदर्शिनाम् । (८०।१)

त्वं कान्तिः कृतभूषाणां त्वं शान्तिर्दुःखकर्मणाम् ॥ (८०।२)

त्वं भ्रान्तिः सर्वबोधानां त्वं गतिः क्रतुयाजिनाम् । (८१।१)

जलधीनां महावेला त्वं च लीला विलासिनाम् ॥ (८१।२)

संभूतिस्त्वं पदार्थानां स्थितिस्त्वं लोकपालिनी । (८२।१)

त्वं कालरात्रिर्निःशेषभुवनावलिनाशिनी ॥ (८२।२)

प्रियकण्ठग्रहानन्ददायिनी त्वं विभावरी । (८३।१)

इत्यनेकविधैर्देवि रूपैर्लोके त्वमर्चिता ॥ (८३।२)

ये त्वां स्तोष्यन्ति वरदे पूजयिष्यन्ति वापि ये । (८४।१)

ते सर्वकामानाप्स्यन्ति नियता नात्र संशयः ॥ (८४।२)

इत्युक्ता तु निशा देवी तथेत्युक्त्वा कृताञ्जलिः । (८५।१)

जगाम त्वरिता तूर्णं गृहं हिमगिरेः परम् ॥ (८५।२)

तत्रासीनां महाहर्म्ये रत्नभित्तिसमाश्रयाम् । (८६।१)

ददर्श मेनामापाण्डुच्छविवक्त्रसरोरुहाम् ॥ (८६।२)

किंचिच् छ्याममुखोदग्रस्तनभारावनामिताम् । (८७।१)

महौषधिगणाबद्धमन्त्रराजनिषेविताम् ॥ (८७।२)

उद्वहत्कनकोन्नद्धजीवरक्षामहोरगाम् । (८८।१)

मणिदीपगणज्योतिर्महालोकप्रकाशिते ॥ (८८।२)

प्रकीर्णबहुसिद्धार्थे मनोजपरिवारके । (८९।१)

शुचिन्यंशुकसंछन्नभूशय्यास्तरणोज्ज्वले ॥ (८९।२)

धूपामोदमनोरम्ये सर्जगन्धोपयोगिके । (९०।१)

ततः क्रमेण दिवसे गते दूरं विभावरी ॥ (९०।२)

व्यजृम्भत सुखोदर्के ततो मेना महागृहे । (९१।१)

प्रसुप्तप्रायपुरुषे निद्राभूतोपचारिके ॥ (९१।२)

स्फुटालोके शशभृति भ्रान्तिरात्रिविहंगमे । (९२।१)

रजनीचरभूतानां संघैरावृतचत्वरे ॥ (९२।२)

गाढकण्ठग्रहालग्नसुभगेष्टजने ततः । (९३।१)

किंचिदाकुलतां प्राप्ते मेनानेत्राम्बुजद्वये ॥ (९३।२)

आविवेश मुखे रात्रिः सुचिरस्फुटसंगमा । (९४।१)

जन्मदाया जगन्मातुः क्रमेण जठरान्तरे ॥ (९४।२)

आविवेशान्तरं जन्म मन्यमाना क्षपा तु वै । (९५।१)

अरञ्जयच्छविं देव्या गुहारण्ये विभावरी ॥ (९५।२)

ततो जगत्पतिप्राणहेतुर्हिमगिरिप्रिया । (९६।१)

ब्राह्मे मुहूर्ते सुभगे व्यसूयत गुहारणिम् ॥ (९६।२)

तस्यां तु जायमानायां जन्तवः स्थाणुजङ्गमाः । (९७।१)

अभवन्सुखिनः सर्वे सर्वलोकनिवासिनः ॥ (९७।२)

नारकाणामपि तदा सुखं स्वर्गसमं महत् । (९८।१)

अभवत्क्रूरसत्त्वानां चेतः शान्तं च देहिनाम् ॥ (९८।२)

ज्योतिषामपि तेजस्त्वमभवत्सुरतोन्नता । (९९।१)

वनाश्रिताश्चौषधयः स्वादुवन्ति फलानि च ॥ (९९।२)

गन्धवन्ति च माल्यानि विमलं च नभोऽभवत् । (१००।१)

मारुतश्च सुखस्पर्शो दिशश्च सुमनोहरा ॥ (१००।२)

तेन चोद्भूतफलितपरिपाकगुणोज्ज्वलाः । (१०१।१)

अभवत्पृथिवी देवी शालिमालाकुलापि च ॥ (१०१।२)

तपांसि दीर्घचीर्णानि मुनीनां भावितात्मनाम् । (१०२।१)

तस्मिन्गतानि साफल्यं काले निर्मलचेतसाम् ॥ (१०२।२)

विस्मृतानि च शस्त्राणि प्रादुर्भावं प्रपेदिरे । (१०३।१)

प्रभावस्तीर्थमुख्यानां तदा पुण्यतमोऽभवत् ॥ (१०३।२)

अन्तरिक्षे सुराश्चासन्विमानेषु सहस्रशः । (१०४।१)

समहेन्द्रहरिब्रह्मवायुवह्निपुरोगमाः ॥ (१०४।२)

पुष्पवृष्टिं प्रमुमुचुस्तस्मिंस्तु हिमभूधरे । (१०५।१)

जगुर्गन्धर्वमुख्याश्च ननृतुश्चाप्सरोगणाः ॥ (१०५।२)

मेरुप्रभृतयश्चापि मूर्तिमन्तो महाबलाः । (१०६।१)

तस्मिन्महोत्सवे प्राप्ते दिव्यप्रभृतपाणयः ॥ (१०६।२)

सरितः सागराश्चैव समाजग्मुश्च सर्वशः । (१०७।१)

हिमशैलोऽभवल्लोके तथा सर्वैश्चराचरैः ॥ (१०७।२)

सेव्यश्चाप्यभिगम्यश्च स श्रेयांश्चाचलोत्तमः । (१०८।१)

अनुभूयोत्सवं देवा जग्मुः स्वानालयान्मुदा ॥ (१०८।२)

देवगन्धर्वनागेन्द्रशैलशीलावनीगुणैः । (१०९।१)

हिमशैलसुता देवी स्वयंपूर्विकया ततः ॥ (१०९।२)

क्रमेण वृद्धिमानीता लक्ष्मीवानलसैर्बुधैः । (११०।१)

क्रमेण रूपसौभाग्यप्रबोधैर्भुवनत्रयम् ॥ (११०।२)

अजयद्भूषयच्चापि निःसाधारैर्नगात्मजा । (१११।१)

एतस्मिन्नन्तरे शक्रो नारदं देवसंमतम् ॥ (१११।२)

देवर्षिमथ सस्मार कार्यसाधनसत्वरम् । (११२।१)

स्मृतिं शक्रस्य विज्ञाय जातां तु भगवांस्तदा ॥ (११२।२)

आजगाम मुदा युक्तो महेन्द्रस्य निवेशनम् । (११३।१)

तं स दृष्ट्वा सहस्राक्षः समुत्थाय महासनात् ॥ (११३।२)

यथार्हेण तु पाद्येन पूजयामास वासवः । (११४।१)

शक्रप्रणीतां तां पूजां प्रतिगृह्य यथाविधि ॥ (११४।२)

नारदः कुशलं देवमपृच्छत्पाकशासनम् । (११५।१)

पृष्टे च कुशले शक्रः प्रोवाच वचनं प्रभुः ॥ (११५।२)

इन्द्र उवाच । (११६।१)

कुशलस्याङ्कुरे तावत्सम्भूते भुवनत्रये । (११६।२)

तत्फलोद्भवसंपत्तौ त्वं भवातन्द्रितो मुने ॥ (११६।३)

वेत्सि चैतत्समस्तं त्वं तथापि परिचोदकः । (११७।१)

निर्वृतिं परमां याति निवेद्यार्थं सुहृज्जने ॥ (११७।२)

तद्यथा शैलजा देवी योगं यायात्पिनाकिना । (११८।१)

शीघ्रं तदुद्यमः सर्वैरस्मत्पक्षैर्विधीयताम् ॥ (११८।२)

अवगम्यार्थमखिलं तत आमन्त्र्य नारदः । (११९।१)

शक्रं जगाम भगवान्हिमशैलनिवेशनम् ॥ (११९।२)

तत्र द्वारे स विप्रेन्द्रश्चित्रवेत्रलताकुले । (१२०।१)

वन्दितो हिमशैलेन निर्गतेन पुरो मुनिः ॥ (१२०।२)

सह प्रविश्य भवनं भुवो भूषणतां गतम् । (१२१।१)

निवेदिते स्वयं हैमे हिमशैले न विस्तृते ॥ (१२१।२)

महासने मुनिवरो निषसादातुलद्युतिः । (१२२।१)

यथार्हं चार्घ्यपाद्यं च शैलस्तस्मै न्यवेदयत् ॥ (१२२।२)

मुनिस्तु प्रतिजग्राह तमर्घं विधिवत्तदा । (१२३।१)

गृहीतार्घं मुनिवरमपृच्छच्छ्लक्ष्णया गिरा ॥ (१२३।२)

कुशलं तपसः शैलः शनैः फुल्लाननाम्बुजः । (१२४।१)

मुनिरप्यद्रिराजानमपृच्छत्कुशलं तदा ॥ (१२४।२)

नारद उवाच । (१२५।१)

अहोऽवतारिताः सर्वे संनिवेशे महागिरे । (१२५।२)

पृथुत्वं मनसा तुल्यं कन्दराणां तथाचल ॥ (१२५।३)

गुरुत्वं ते गुणौघानां स्थावरादतिरिच्यते । (१२६।१)

प्रसन्नता च तोयस्य मनसोऽप्यधिका च ते ॥ (१२६।२)

न लक्षयामः शैलेन्द्र शिष्यते कन्दरोदरात् । (१२७।१)

न च लक्ष्मीस्तथा स्वर्गे कुत्राधिकतया स्थिता ॥ (१२७।२)

नानातपोभिर्मुनिभिर्ज्वलनार्कसमप्रभैः । (१२८।१)

पावनैः पावितो नित्यं त्वत्कन्दरसमाश्रितैः ॥ (१२८।२)

अवमत्य विमानानि स्वर्गवासविरागिणः । (१२९।१)

पितुर्गृह इवासन्ना देवगन्धर्वकिंनराः ॥ (१२९।२)

अहो धन्योऽसि शैलेन्द्र यस्य ते कन्दरं हरः । (१३०।१)

अध्यास्ते लोकनाथोऽपि समाधानपरायणः ॥ (१३०।२)

इत्युक्तवति देवर्षौ नारदे सादरं गिरा । (१३१।१)

हिमशैलस्य महिषी मेना मुनिदिदृक्षया ॥ (१३१।२)

अनुयाता दुहित्रा तु स्वल्पालिपरिचारिका । (१३२।१)

लज्जाप्रणयनम्राङ्गी प्रविवेश निवेशनम् ॥ (१३२।२)

तत्र स्थितो मुनिवरः शैलेन सहितो वशी । (१३३।१)

दृष्ट्वा तु तेजसो राशिं मुनिं शैलप्रिया तदा ॥ (१३३।२)

ववन्दे गूढवदना पाणिपद्मकृताञ्जलिः । (१३४।१)

तां विलोक्य महाभागो महर्षिर् अमितद्युतिः ॥ (१३४।२)

आशीर्भिर् अमृतोद्गाररूपाभिस्तां व्यवर्धयत् । (१३५।१)

ततो विस्मितचित्ता तु हिमवद्गिरिपुत्रिका ॥ (१३५।२)

उदैक्षन्नारदं देवी मुनिमद्भुतरूपिणम् । (१३६।१)

एहि वत्सेति चाप्युक्ता ऋषिणा स्निग्धया गिरा ॥ (१३६।२)

कण्ठे गृहीत्वा पितरमुत्सङ्गे समुपाविशत् । (१३७।१)

उवाच माता तां देवीमभिवन्दय पुत्रिके ॥ (१३७।२)

भगवन्तं ततो धन्यं पतिमाप्स्यसि संमतम् । (१३८।१)

इत्युक्ता तु ततो मात्रा वस्त्रान्तपिहितानना ॥ (१३८।२)

किंचित्कम्पितमूर्धा तु वाक्यं नोवाच किंचन । (१३९।१)

ततः पुनरुवाचेदं वाक्यं माता सुतां तदा ॥ (१३९।२)

वत्से वन्दय देवर्षिं ततो दास्यामि ते शुभम् । (१४०।१)

रत्नक्रीडनकं रम्यं स्थापितं यच्चिरं मया ॥ (१४०।२)

इत्युक्ता तु ततो वेगादुद्धृत्य चरणौ तदा । (१४१।१)

ववन्दे मूर्ध्नि संधाय करपङ्कजकुड्मलम् ॥ (१४१।२)

कृते तु वन्दने तस्या माता सखीमुखेन तु । (१४२।१)

चोदयामास शनकैस्तस्याः सौभाग्यशंसिनाम् ॥ (१४२।२)

शरीरलक्षणानां तु विज्ञानाय तु कौतुकात् । (१४३।१)

स्त्रीस्वभावाद्यद्दुहितुश्चिन्तां हृदि समुद्वहन् ॥ (१४३।२)

ज्ञात्वा तदिङ्गितं शैलो महिष्या हृदयेन तु । (१४४।१)

अनुद्गीर्णोऽक्षतिर्मेने रम्यमेतदुपस्थितम् ॥ (१४४।२)

चोदितः शैलमहिषीसख्या मुनिवरस्तदा । (१४५।१)

स्मिताननो महाभागो वाक्यं प्रोवाच नारदः ॥ (१४५।२)

न जातोऽस्याः पतिर्भद्रे लक्षणैश्च विवर्जिता । (१४६।१)

उत्तानहस्ता सततं चरणैर्व्यभिचारिभिः । (१४६।२)

स्वछायया भविष्येयं किमन्यद्बहु भाष्यते ॥ (१४६।३)

श्रुत्वैतत्संभ्रमाविष्टो ध्वस्तधैर्यो महाबलः । (१४७।१)

नारदं प्रत्युवाचाथ साश्रुकण्ठो महागिरिः ॥ (१४७।२)

हिमवानुवाच । (१४८।१)

संसारस्यातिदोषस्य दुर्विज्ञेया गतिर्यतः । (१४८।२)

सृष्ट्यां चावश्यभाविन्यां केनाप्यतिशयात्मना ॥ (१४८।३)

कर्त्रा प्रणीता मर्यादा स्थिता संसारिणामियम् । (१४९।१)

यो जायते हि यद्बीजो जनितुः स ह्यसार्थकः ॥ (१४९।२)

जनिता चापि जातस्य न कश्चिदिति यत्स्फुटम् । (१५०।१)

स्वकर्मणैव जायन्ते विविधा भूतजातयः ॥ (१५०।२)

अण्डजो ह्यण्डजाज्जातः पुनर्जायेत मानवः । (१५१।१)

मानुषाच्च सरीसृप्यां मनुष्यत्वेन जायते ॥ (१५१।२)

तत्रापि जातौ श्रेष्ठायां धर्मस्योत्कर्षणेन तु । (१५२।१)

अपुत्रजन्मिनः शेषाः प्राणिनः समवस्थिताः ॥ (१५२।२)

मनुजास्तत्र जायन्ते यतो न गृहधर्मिणः । (१५३।१)

क्रमेणाश्रमसंप्राप्तिर्ब्रह्मचारिव्रतादनु ॥ (१५३।२)

तस्य कर्तुर्नियोगेन संसारो येन वर्धितः । (१५४।१)

संसारस्य कुतो वृद्धिः सर्वे स्युर्यदतिग्रहाः ॥ (१५४।२)

अतः कर्त्रा तु शास्त्रेषु सुतलाभः प्रशंसितः । (१५५।१)

प्राणिनां मोहनार्थाय नरकत्राणसंश्रयात् ॥ (१५५।२)

स्त्रिया विरहिता सृष्टिर्जन्तूनां नोपपद्यते । (१५६।१)

स्त्रीजातिस्तु प्रकृत्यैव कृपणा दैन्यभाषिणी । (१५६।२)

शास्त्रालोचनसामर्थ्यमुज्झितं तासु वेधसा ॥ (१५६।३)

शास्त्रेषूक्तमसंदिग्धं बहुवारं महाफलम् । (१५७।१)

दशपुत्रसमा कन्या या न स्याच्छीलवर्जिता ॥ (१५७।२)

वाक्यमेतत्फलभ्रष्टं पुंसि ग्लानिकरं परम् । (१५८।१)

कन्या हि कृपणा शोच्या पितुर्दुःखविवर्धिनी ॥ (१५८।२)

यापि स्यात्पूर्णसर्वाढ्या पतिपुत्रधनादिभिः । (१५९।१)

किं पुनर्दुर्भगा हीना पतिपुत्रधनादिभिः ॥ (१५९।२)

त्वं चोक्तवान्सुताया मे शरीरे दोषसंग्रहम् । (१६०।१)

अहो मुह्यामि शुष्यामि ग्लामि सीदामि नारद ॥ (१६०।२)

अयुक्तमथ वक्तव्यम् अप्राप्यमपि सांप्रतम् । (१६१।१)

अनुग्रहेण मे छिन्द्धि दुःखं कन्याश्रयं मुने ॥ (१६१।२)

परिच्छिन्नेऽप्यसंदिग्धे मनः परिभवाश्रयम् । (१६२।१)

तृष्णा मुष्णाति निष्णाता फललोभाश्रयाशुभा ॥ (१६२।२)

स्त्रीणां हि परमं जन्म कुलानामुभयात्मनाम् । (१६३।१)

इहामुत्र सुखायोक्तं सत्पतिप्राप्तिसंज्ञितम् ॥ (१६३।२)

दुर्लभः सत्पतिः स्त्रीणां विगुणोऽपि पतिः किल । (१६४।१)

न प्राप्यते विना पुण्यैः पतिर्नार्या कदाचन ॥ (१६४।२)

यतो निःसाधनो धर्मः परिमाणोज्झिता रतिः । (१६५।१)

धनं जीवितपर्याप्तं पत्यौ नार्याः प्रतिष्ठितम् ॥ (१६५।२)

निर्धनो दुर्भगो मूर्खः सर्वलक्षणवर्जितः । (१६६।१)

दैवतं परमं नार्याः पतिरुक्तः सदैव हि ॥ (१६६।२)

त्वया चोक्तं हि देवर्षे न जातोऽस्याः पतिः किल । (१६७।१)

एतद्दौर्भाग्यमतुलमसंख्यं गुरु दुःसहम् ॥ (१६७।२)

चराचरे भूतसर्गे यदद्यापि च नो मुने । (१६८।१)

न स जात इति ब्रूषे तेन मे व्याकुलं मनः ॥ (१६८।२)

मनुष्यदेवजातीनां शुभाशुभनिवेदकम् । (१६९।१)

लक्षणं हस्तपादादौ विहितैर्लक्षणैः किल ॥ (१६९।२)

सेयम् उत्तानहस्तेति त्वयोक्ता मुनिपुंगव । (१७०।१)

उत्तानहस्तता प्रोक्ता याचतामेव नित्यदा ॥ (१७०।२)

शुभोदयानां धन्यानां न कदाचित्प्रयच्छताम् । (१७१।१)

स्वछाययास्याश्चरणौ त्वयोक्तौ व्यभिचारिणौ ॥ (१७१।२)

तत्रापि श्रेयसां ह्याशा मुने न प्रतिभाति नः । (१७२।१)

शरीरलक्षणाश्चान्ये पृथक्फलनिवेदिनः ॥ (१७२।२)

सौभाग्यधनपुत्रायुः पतिलाभानुशंसनम् । (१७३।१)

तैश्च सर्वैर्विहीनेयं त्वमात्थ मुनिपुंगव ॥ (१७३।२)

त्वं मे सर्वं विजानासि सत्यवागसि चाप्यतः । (१७४।१)

मुह्यामि मुनिशार्दूल हृदयं दीर्यतीव मे ॥ (१७४।२)

इत्युक्त्वा विरतः शैलो महादुःखविचारणात् । (१७५।१)

श्रुत्वैतदखिलं तस्माच्छैलराजमुखाम्बुजात् । (१७५।२)

स्मितपूर्वमुवाचेदं नारदो देवचोदितः ॥ (१७५।३)

नारद उवाच । (१७६।१)

हर्षस्थानेऽपि महति त्वया दुःखं निरूप्यते । (१७६।२)

अपरिच्छिन्नवाक्यार्थे मोहं यासि महागिरे ॥ (१७६।३)

इमां शृणु गिरं मत्तो रहस्यपरिनिष्ठिताम् । (१७७।१)

समाहितो महाशैल मयोक्तस्य विचारणे ॥ (१७७।२)

न जातोऽस्याः पतिर्देव्या यन्मयोक्तं हिमाचल । (१७८।१)

न स जातो महादेवो भूतभव्यभवोद्भवः । (१७८।२)

शरण्यः शाश्वतः शास्ता शंकरः परमेश्वरः ॥ (१७८।३)

ब्रह्मविष्ण्विन्द्रमुनयो जन्ममृत्युजरार्दिताः । (१७९।१)

तस्यैते परमेशस्य सर्वे क्रीडनका गिरे ॥ (१७९।२)

आस्ते ब्रह्मा तदिच्छातः सम्भूतो भुवनप्रभुः । (१८०।१)

विष्णुर्युगे युगे जातो नानाजातिर्महातनुः ॥ (१८०।२)

मन्यसे मायया जातं विष्णुं चापि युगे युगे । (१८१।१)

आत्मनो न विनाशोऽस्ति स्थावरान्तेऽपि भूधर ॥ (१८१।२)

संसारे जायमानस्य भ्रियमाणस्य देहिनः । (१८२।१)

नश्यते देह एवात्र नात्मनो नाश उच्यते ॥ (१८२।२)

ब्रह्मादिस्थावरान्तोऽयं संसारो यः प्रकीर्तितः । (१८३।१)

स जन्ममृत्युदुःखार्तो ह्यवशः परिवर्तते ॥ (१८३।२)

महादेवोऽचलः स्थाणुर्न जातो जनकोऽजरः । (१८४।१)

भविष्यति पतिः सोऽस्या जगन्नाथो निरामयः ॥ (१८४।२)

यदुक्तं च मया देवी लक्षणैर्वर्जिता तव । (१८५।१)

शृणु तस्यापि वाक्यस्य सम्यक्त्वेन विचारणम् ॥ (१८५।२)

लक्षणं दैविको ह्यङ्कः शरीरावयवाश्रयः । (१८६।१)

सर्वायुर्धनसौभाग्यपरिमाणप्रकाशकः ॥ (१८६।२)

अनन्तस्याप्रमेयस्य सौभाग्यस्यास्य भूधर । (१८७।१)

नैवाङ्को लक्षणाकारः शरीरे संविधीयते ॥ (१८७।२)

अतोऽस्या लक्षणं गात्रे शैल नास्ति महामते । (१८८।१)

यथाहमुक्तवानस्या ह्युत्तानकरतां सदा ॥ (१८८।२)

उत्तानो वरदः पाणिरेष देव्याः सदैव तु । (१८९।१)

सुरासुरमुनिव्रातवरदेयं भविष्यति ॥ (१८९।२)

यथा प्रोक्तं तदा पादौ स्वच्छायाव्यभिचारिणौ । (१९०।१)

अस्याः शृणु ममात्रापि वाग्युक्तिं शैलसत्तम ॥ (१९०।२)

चरणौ पद्मसंकाशावस्याः स्वच्छनखोज्ज्वलौ । (१९१।१)

सुरासुराणां नमतां किरीटमणिकान्तिभिः ॥ (१९१।२)

विचित्रवर्णैर्भासन्तौ स्वच्छायाप्रतिबिम्बितौ । (१९२।१)

भार्या जगद्गुरोर्ह्येषा वृषाङ्कस्य महीधर ॥ (१९२।२)

जननी लोकधर्मस्य सम्भूता भूतभावनी । (१९३।१)

शिवेयं पावनायैव त्वत्क्षेत्रे पावकद्युतिः ॥ (१९३।२)

तद्यथा शीघ्रमेवैषां योगं यायात्पिनाकिना । (१९४।१)

तथा विधेयं विधिवत्त्वया शैलेन्द्रसत्तम । (१९४।२)

अत्यन्तं हि महत्कार्यं देवानां हिमभूधर ॥ (१९४।३)

सूत उवाच । (१९५।१)

एवं श्रुत्वा तु शैलेन्द्रो नारदात्सर्वमेव हि । (१९५।२)

आत्मानं स पुनर्जातं मेने मेनापतिस्तदा ॥ (१९५।३)

नमस्कृत्य वृषाङ्काय तदा देवाय धीमते । (१९६।१)

उवाच सोऽपि संहृष्टो नारदं तु हिमाचलः ॥ (१९६।२)

हिमवानुवाच । (१९७।१)

दुस्तरान्नरकाद्घोरादुद्धृतोऽस्मि त्वया मुने । (१९७।२)

पातालादहमुद्धृत्य सप्तलोकाधिपः कृतः ॥ (१९७।३)

हिमाचलोऽस्मि विख्यातस्त्वया मुनिवराधुना । (१९८।१)

हिमाचलेऽचलगुणां प्रापितोऽस्मि समुन्नतिम् ॥ (१९८।२)

आनन्ददिवसाहारि हृदयं मेऽधुना मुने । (१९९।१)

नाध्यवस्यति कृत्यानां प्रविभागविचारणम् । (१९९।२)

यदि वाचामधीशः स्यां त्वद्गुणानां विचारणे ॥ (१९९।३)

भवद्विधानां नियतममोघं दर्शनं मुने । (२००।१)

तवास्मान्प्रति चापल्यं व्यक्तं मम महामुने ॥ (२००।२)

भवद्भिरेव कृत्योऽहं निवासायात्मरूपिणाम् । (२०१।१)

मुनीनां देवतानां च स्वयंकर्तापि कल्मषम् ॥ (२०१।२)

तथापि वस्तुन्येकस्मिन्नाज्ञा मे सम्प्रदीयताम् । (२०२।१)

इत्युक्तवति शैलेन्द्रे स तदा हर्षनिर्भरे ॥ (२०२।२)

तथा च नारदो वाक्यं कृतं सर्वमिति प्रभो । (२०३।१)

सुरकार्ये य एवार्थस्तवापि सुमहत्तरः ॥ (२०३।२)

इत्युक्त्वा नारदः शीघ्रं जगाम त्रिदिवं प्रति । (२०४।१)

स गत्वा शक्रभवनममरेशं ददर्श ह ॥ (२०४।२)

ततोऽभिरूपे स मुनिरुपविष्टो महासने । (२०५।१)

पृष्टः शक्रेण प्रोवाच हिमजासंश्रयां कथाम् ॥ (२०५।२)

नारद उवाच । (२०६।१)

समूह्य यत्तु कर्तव्यं तन्मया कृतमेव हि । (२०६।२)

किं तु पञ्चशरस्यैव समयोऽयमुपस्थितः ॥ (२०६।३)

इत्युक्तो देवराजस्तु मुनिना कार्यदर्शिना । (२०७।१)

चूताङ्कुरास्त्रं सस्मार भगवान्पाकशासनः ॥ (२०७।२)

संस्मृतस्तु तदा क्षिप्रं सहस्राक्षेण धीमता । (२०८।१)

उपतस्थे रतियुतः सविलासो झषध्वजः । (२०८।२)

प्रादुर्भूतं तु तं दृष्ट्वा शक्रः प्रोवाच सादरम् ॥ (२०८।३)

शक्र उवाच । (२०९।१)

उपदेशेन बहुना किं त्वां प्रति वदे प्रियम् । (२०९।२)

मनोभवोऽसि तेन त्वं वेत्सि भूतमनोगतम् ॥ (२०९।३)

तद्यथार्थकमेव त्वं कुरु नाकसदां प्रियम् । (२१०।१)

शंकरं योजय क्षिप्रं गिरिपुत्र्या मनोभव । (२१०।२)

संयुतो मधुना चैव ऋतुराजेन दुर्जय ॥ (२१०।३)

इत्युक्तो मदनस्तेन शक्रेण स्वार्थसिद्धये । (२११।१)

प्रोवाच पञ्चबाणोऽथ वाक्यं भीतः शतक्रतुम् ॥ (२११।२)

काम उवाच । (२१२।१)

अनया देवसामग्र्या मुनिदानवभीमया । (२१२।२)

दुःसाध्यः शंकरो देवः किं न वेत्सि जगत्प्रभो ॥ (२१२।३)

तस्य देवस्य वेत्थ त्वं कारणं तु यदव्ययम् । (२१३।१)

प्रायः प्रसादः कोपोऽपि सर्वो हि महतां महान् ॥ (२१३।२)

सर्वोपभोगसारा हि सुन्दर्यः स्वर्गसंभवाः । (२१४।१)

अध्याश्रितं च यत्सौख्यं भवता नष्टचेष्टितम् ॥ (२१४।२)

प्रमादादथ विभ्रश्येदीशं प्रति विचिन्त्यताम् । (२१५।१)

प्रागेव चेह दृश्यन्ते भूतानां कार्यसंभवाः ॥ (२१५।२)

विशेषं काङ्क्षतां शक्र सामान्याद्भ्रंशनं फलम् । (२१६।१)

श्रुत्वैतद्वचनं शक्रस्तमुवाचामरैर्युतः ॥ (२१६।२)

शक्र उवाच । (२१७।१)

वयं प्रमाणास्ते ह्यत्र रतिकान्त न संशयः । (२१७।२)

संदेशेन विना शक्तिरपकारस्य नेष्यते । (२१७।३)

कस्यचिच् च क्वचिद्दृष्टं सामर्थ्यं न तु सर्वतः ॥ (२१७।४)

इत्युक्तः प्रययौ कामः सखायं मधुमाश्रितः । (२१८।१)

रतियुक्तो जगामाशु प्रस्थं तु हिमभूभृतः ॥ (२१८।२)

स तु तत्राकरोच्चिन्तां कार्यस्योपायपूर्विकाम् । (२१९।१)

महार्था ये हि निष्कम्पा मनस्तेषां सुदुर्जयम् ॥ (२१९।२)

तदादावेव संक्षोभ्य नियतं सुजयो भवेत् । (२२०।१)

संसिद्धिं प्राप्नुयुश्चैव पूर्वं संशोध्य मानसम् ॥ (२२०।२)

कथं च विविधैर्भावैर्द्वेषानुगमनं विना । (२२१।१)

क्रोधः क्रूरतरासङ्गाद्भीषणेर्ष्यां महासखीम् ॥ (२२१।२)

चापल्यमूर्ध्नि विध्वस्तधैर्याधारां महाबलाम् । (२२२।१)

तामस्य विनियोक्ष्यामि मनसो विकृतिं पराम् ॥ (२२२।२)

पिधाय धैर्यद्वाराणि संतोषमपकृष्य च । (२२३।१)

अवगन्तुं हि मां तत्र न कश्चिदतिपण्डितः ॥ (२२३।२)

विकल्पमात्रावस्थाने वैरूप्यं मनसो भवेत् । (२२४।१)

पश्चान्मूलक्रियारम्भगम्भीरावर्तदुस्तरः ॥ (२२४।२)

हरिष्यामि हरस्याहं तपस्तस्य स्थिरात्मनः । (२२५।१)

इन्द्रियग्राममावृत्य रम्यसाधनसंविधिः ॥ (२२५।२)

चिन्तयित्वेति मदनो भूतभर्तुस्तदाश्रमम् । (२२६।१)

जगाम जगतीसारं सरलद्रुमवेदिकम् ॥ (२२६।२)

शान्तसत्त्वसमाकीर्णमचलप्राणिसंकुलम् । (२२७।१)

नानापुष्पलताजालं गगनस्थगणेश्वरम् ॥ (२२७।२)

निर्व्यग्रवृषभाध्युष्टनीलशाद्वलसानुकम् । (२२८।१)

तत्रापश्यत्त्रिनेत्रस्य रम्यं कंचिद्द्वितीयकम् ॥ (२२८।२)

वीरकं लोकवीरेशमीशानसदृशद्युतिम् । (२२९।१)

यक्षकुङ्कुमकिञ्जल्कपुञ्जपिङ्गजटासटम् ॥ (२२९।२)

वेत्रपाणिनम् अव्यग्रमुग्रभोगीन्द्रभूषणम् । (२३०।१)

ततो निमीलितोन्निद्रपद्मपत्राभलोचनम् ॥ (२३०।२)

प्रेक्षमाणमृजुस्थानं नासिकाग्रं सुलोचनैः । (२३१।१)

श्रवस्तरससिंहेन्द्रचर्मलम्बोत्तरीयकम् ॥ (२३१।२)

कृतवासुकिपर्यङ्कनाभिमूलनिवेशितम् । (२३३।१)

ब्रह्माञ्जलिस्थपुच्छाग्रनिबद्धोरगभूषणम् ॥ (२३३।२)

ददर्श शंकरं कामः क्रमप्राप्तान्तिकं शनैः । (२३४।१)

ततो भ्रमरझङ्कारमालम्बिद्रुमसानुकम् ॥ (२३४।२)

प्रविष्टः कर्णरन्ध्रेण भवस्य मदनो मनः । (२३५।१)

शंकरस्तमथाकर्ण्य मधुरं मदनाश्रयम् ॥ (२३५।२)

सस्मार दक्षदुहितारं दयितां रक्तमानसः । (२३६।१)

ततः सा तस्य शनकैस्तिरोभूयातिनिर्मला ॥ (२३६।२)

समाधिभावना तस्थौ लक्ष्यप्रत्यक्षरूपिणी । (२३७।१)

ततस्तन्मयतां यातः प्रत्यूहापिहिताशयः ॥ (२३७।२)

वशित्वेन बुबोधेशो विकृतिं मदनात्मिकाम् । (२३८।१)

ईषत्कोपसमाविष्टो धैर्यमालम्ब्य धूर्जटिः ॥ (२३८।२)

निरासे मदनस्थित्या योगमायासमाव्रतः । (२३९।१)

स तया माययाविष्टो जज्वाल मदनस्ततः ॥ (२३९।२)

इच्छाशरीरो दुर्जेयो रोषदोषमहाश्रयः । (२४०।१)

हृदयान्निर्गतः सोऽथ वासनाव्यसनात्मकः ॥ (२४०।२)

बहिःस्थलं समालम्ब्य ह्युपतस्थौ झषध्वजः । (२४१।१)

अनुयातोऽथ हृद्येन मित्रेण मधुना सह ॥ (२४१।२)

सहकारतरौ दृष्ट्वा मृदुमारुतनिर्धुतम् । (२४२।१)

स्तबकं मदनो रम्यं हरवक्षसि सत्वरम् ॥ (२४२।२)

मुमोच मोहनं नाम मार्गणं मकरध्वजः । (२४३।१)

शिवस्य हृदये शुद्धे नाशशाली महाशरः ॥ (२४३।२)

पपात परुषप्रांशुः पुष्पबाणो विमोहनः । (२४४।१)

ततः करणसंदेहो विद्धस्तु हृदे भवः ॥ (२४४।२)

बभूव भूधरौपम्यधैर्योऽपि मदनोन्मुखः । (२४५।१)

ततः प्रभुत्वाद्भावानां नावेशं समपद्यत ॥ (२४५।२)

बाह्यं बहु समासाद्य प्रत्यूहप्रसवात्मकम् । (२४६।१)

ततः कोपानलोद्भूतघोरहुङ्कारभीषणे ॥ (२४६।२)

बभूव वदने नेत्रं तृतीयमनलाकुलम् । (२४७।१)

रुद्रस्य रौद्रवपुषो जगत्संहारभैरवम् ॥ (२४७।२)

तदन्तिकस्थे मदने व्यस्फारयत धूर्जटिः । (२४८।१)

तन्नेत्रविस्फुलिङ्गेन क्रोशतां नाकवासिनाम् ॥ (२४८।२)

गमितो भस्मसात्तूर्णं कन्दर्पः कामिदर्पकः । (२४९।१)

स तु तं भस्मसात्कृत्वा हरनेत्रोद्भवोऽनलः ॥ (२४९।२)

व्यजृम्भत जगद्दग्धुं ज्वालाहुङ्कारघस्मरः । (२५०।१)

ततो भवो जगद्धेतोर्व्यभवज्जातवेदसम् ॥ (२५०।२)

सहकारे मधौ चन्द्रे सुमनःसु परेष्वपि । (२५१।१)

भृङ्गेषु कोकिलास्येषु विभागेन स्मरानलम् ॥ (२५१।२)

स बाह्यान्तरविद्धेन हरेण स्मरमार्गणः । (२५२।१)

रागस्नेहसमिद्धान्तर्धावंस्तीव्रहुताशनः ॥ (२५२।२)

विभक्तलोकसंक्षोभकरो दुर्वारजृम्भितः । (२५३।१)

सम्प्राप्य स्नेहसंपृक्तं कामिनां हृदयं किल ॥ (२५३।२)

ज्वलत्यहर्निशं भीमो दुश्चिकित्स्यमुखात्मकः । (२५४।१)

विलोक्य हरहुङ्कारज्वालाभस्मकृतं स्मरम् ॥ (२५४।२)

विललाप रतिः क्रूरं बन्धुना मधुना सह । (२५५।१)

ततो विलप्य बहुशो मधुना परिसान्त्विता ॥ (२५५।२)

जगाम शरणं देवमिन्दुमौलिं त्रिलोचनम् । (२५६।१)

भृङ्गानुयातां संगृह्य पुष्पितां सहकारजाम् ॥ (२५६।२)

लतां पवित्रकस्थाने पाणौ परभृतां सखीम् । (२५७।१)

निर्बध्य तु जटाजूटं कुटिलैर् अलकै रतिः ॥ (२५७।२)

उद्ध्वल्य गात्रं शुभ्रेण हृद्येन स्मरभस्मना । (२५८।१)

जानुभ्यामवनीं गत्वा प्रोवाचेन्दुविभूषणम् ॥ (२५८।२)

रतिरुवाच । (२५९।१)

नमः शिवायास्तु निरामयाय नमः शिवायास्तु मनोमयाय । (२५९।२)

नमः शिवायास्तु सुरार्चिताय तुभ्यं सदा भक्तकृपापराय ॥ (२५९।३)

नमो भवायास्तु भवोद्भवाय नमोऽस्तु ते ध्वस्तमनोभवाय । (२६०।१)

नमोऽस्तु ते गूढमहाव्रताय नमोऽस्तु मायागहनाश्रयाय ॥ (२६०।२)

नमोऽस्तु शर्वाय नमः शिवाय नमोऽस्तु सिद्धाय पुरातनाय । (२६१।१)

नमोऽस्तु कालाय नमः कलाय नमोऽस्तु ते ज्ञानवरप्रदाय ॥ (२६१।२)

नमोऽस्तु ते कालकलातिगाय नमो निसर्गामलभूषणाय । (२६२।१)

नमोऽस्त्वमेयान्धकमर्दकाय नमः शरण्याय नमोऽगुणाय ॥ (२६२।२)

नमोऽस्तु ते भीमगणानुगाय नमोऽस्तु नानाभुवनादिकर्त्रे । (२६३।१)

नमोऽस्तु नानाजगतां विधात्रे नमोऽस्तु ते चित्रफलप्रयोक्त्रे ॥ (२६३।२)

सर्वावसाने ह्यविनाशनेत्रे नमोऽस्तु चित्राध्वरभागभोक्त्रे । (२६४।१)

नमोऽस्तु भक्ताभिमतप्रदात्रे नमः सदा ते भवसङ्गहर्त्रे ॥ (२६४।२)

अनन्तरूपाय सदैव तुभ्यमसह्यकोपाय नमोऽस्तु तुभ्यम् । (२६५।१)

शशाङ्कचिह्नाय सदैव तुभ्यममेयमानाय नमः स्तुताय ॥ (२६५।२)

वृषेन्द्रयानाय पुरान्तकाय नमः प्रसिद्धाय महौषधाय । (२६६।१)

नमोऽस्तु भक्त्याभिमतप्रदाय नमोऽस्तु सर्वार्तिहराय तुभ्यम् ॥ (२६६।२)

चराचराचारविचारवर्यम् आचार्यम् उत्प्रेक्षितभूतसर्गम् । (२६७।१)

त्वामिन्दुमौलिं शरणं प्रपन्ना प्रियाप्रमेयं महतां महेशम् ॥ (२६७।२)

प्रयच्छ मे कामयशःसमृद्धिं पुनः प्रभो जीवतु कामदेवः । (२६८।१)

प्रियं विना त्वां प्रियजीवितेषु त्वत्तोऽपरः को भुवनेष्विहास्ति ॥ (२६८।२)

प्रभुः प्रियायाः प्रसवः प्रियाणां प्रणीतपर्यायपरापरार्थः । (२६९।१)

त्वमेवमेको भुवनस्य नाथो दयालुरुन्मूलितभक्तभीतिः ॥ (२६९।२)

सूत उवाच । (२७०।१)

इत्थं स्तुतः शंकर ईड्य ईशो वृषाकपिर्मन्मथकान्तया तु । (२७०।२)

तुतोष दोषाकरखण्डधारी उवाच चैनां मधुरं निरीक्ष्य ॥ (२७०।३)

शंकर उवाच । (२७१।१)

भवितेति च कामोऽयं कालात्कान्तोऽचिरादपि । (२७१।२)

अनङ्ग इति लोकेषु स विख्यातिं गमिष्यति ॥ (२७१।३)

इत्युक्ता शिरसावन्द्य गिरिशं कामवल्लभा । (२७२।१)

जगामोपवनं रम्यं रतिस्तु हिमभूभृतः ॥ (२७२।२)

रुरोद चापि बहुशो दीना रम्ये स्थले तु सा । (२७३।१)

मरणव्यवसायात्तु निवृत्ता सा हराज्ञया ॥ (२७३।२)

अथ नारदवाक्येन चोदितो हिमभूधरः । (२७४।१)

कृताभरणसंस्कारां कृतकौतुकमङ्गलाम् ॥ (२७४।२)

स्वर्गपुष्पकृतापीडां शुभ्रचीनांशुकाम्बराम् । (२७५।१)

शराभ्यां संयुतां शैलो गृहीत्वा स्वसुतां ततः ॥ (२७५।२)

जगाम शुभयोगेन तदा सम्पूर्णमानसः । (२७६।१)

सकाननान्युपाक्रम्य वनान्युपवनानि च ॥ (२७६।२)

ददर्श रुदतीं नारीमप्रतर्क्यमहौजसम् । (२७७।१)

रूपेणासदृशीं लोके रम्येषु वनसानुषु ॥ (२७७।२)

कौतुकेन परामृश्य तां दृष्ट्वा रुदतीं गिरिः । (२७८।१)

उपसर्प्य ततस्तस्या निकटे सोऽभ्यपृच्छत ॥ (२७८।२)

हिमवानुवाच । (२७९।१)

कासि कस्यासि कल्याणि किमर्थं चापि रोदिषि । (२७९।२)

नैतदल्पमहं मन्ये कारणं लोकसुन्दरि ॥ (२७९।३)

सा तस्य वचनं श्रुत्वा उवाच मधुना सह । (२८०।१)

रुदती शोकजननं श्वसती दैन्यवर्धनम् ॥ (२८०।२)

रतिरुवाच । (२८१।१)

कामस्य दयितां भार्यां रतिं मां विद्धि सुव्रत । (२८१।२)

गिरावस्मिन्महाभाग गिरिशस्तपसि स्थितः ॥ (२८१।३)

तेन प्रत्यूहरुष्टेन विस्फार्यालोक्य लोचनम् । (२८२।१)

दग्धोऽसौ झषकेतुस्तु मम कान्तोऽतिवल्लभः ॥ (२८२।२)

अहं तु शरणं याता तं देवं भयविह्वला । (२८३।१)

स्तुतवत्यथ संस्तुत्या ततो मां गिरिशोऽब्रवीत् ॥ (२८३।२)

तुष्टोऽहं कामदयिते कामोऽयं ते भविष्यति । (२८४।१)

त्वत्स्तुतिं चाप्यधीयानो नरो भक्त्या मदाश्रयः । (२८४।२)

लप्स्यते काङ्क्षितं कामं निवर्त्य मरणादितः ॥ (२८४।३)

प्रतीक्षन्ती च तद्वाक्यमाशावेशादिभिर्ह्यहम् । (२८५।१)

शरीरं परिरक्षिष्ये कंचित्कालं महाद्युते ॥ (२८५।२)

इत्युक्तस्तु तदा रत्या शैलः संभ्रमभीषितः । (२८६।१)

पाणावादाय हि सुतां गन्तुमैच्छत्स्वकं पुरम् ॥ (२८६।२)

भाविनोऽवश्यभावित्वाद्भवित्री भूतभाविनी । (२८७।१)

लज्जमाना सखिमुखैर् उवाच पितरं गिरिम् ॥ (२८७।२)

शैलदुहितोवाच । (२८८।१)

दुर्भाग्येण शरीरेण किं ममानेन कारणम् । (२८८।२)

कथं च तादृशं प्राप्तं सुखं मे स पतिर्भवेत् ॥ (२८८।३)

तपोभिः प्राप्यतेऽभीष्टं नासाध्यं हि तपस्यतः । (२८९।१)

दुर्भगत्वं वृथा लोको वहते सति साधने ॥ (२८९।२)

जीविताद्दुर्भगाच्छ्रेयो मरणं ह्यतपस्यतः । (२९०।१)

भविष्यामि न संदेहो नियमैः शोषये तनुम् ॥ (२९०।२)

तपसि भ्रष्टसंदेह उद्यमोऽर्थजिगीषया । (२९१।१)

साहं तपः करिष्यामि यदहं प्राप्य दुर्लभा ॥ (२९१।२)

इत्युक्तः शैलराजस्तु दुहित्रा स्नेहविक्लवः । (२९२।१)

उवाच वाचा शैलेन्द्रः स्नेहगद्गदवर्णया ॥ (२९२।२)

हिमवानुवाच । (२९३।१)

उमेति चपले पुत्रि न क्षमं तावकं वपुः । (२९३।२)

सोढुं क्लेशस्वरूपस्य तपसः सौम्यदर्शने ॥ (२९३।३)

भावीन्यभिविचार्याणि पदार्थानि सदैव तु । (२९४।१)

भाविनोऽर्था भवन्त्येव हठेनानिच्छतोऽपि वा ॥ (२९४।२)

तस्मान्न तपसा तेऽस्ति बाले किंचित्प्रयोजनम् । (२९५।१)

भवनायैव गच्छामश्चिन्तयिष्यामि तत्र वै ॥ (२९५।२)

इत्युक्ता तु यदा नैव गुहायाभ्येति शैलजा । (२९६।१)

ततः स चिन्तयाविष्टो दुहितां प्रशशंस च ॥ (२९६।२)

ततोऽन्तरिक्षे दिव्या वागभूद्भुवनभूतले । (२९७।१)

उमेति चपले पुत्रि त्वयोक्ता तनया ततः ॥ (२९७।२)

उमेति नाम तेनास्या भुवनेषु भविष्यति । (२९८।१)

सिद्धिं च मूर्तिमत्येषा साधयिष्यति चिन्तिताम् ॥ (२९८।२)

इति श्रुत्वा तु वचनमाकाशात्काशपाण्डुरः । (२९९।१)

अनुज्ञाय सुतां शैलो जगामाशु स्वमन्दिरम् ॥ (२९९।२)

सूत उवाच । (३००।१)

शैलजापि ययौ शैलमगम्यमपि दैवतैः । (३००।२)

सखीभ्यामनुयाता तु नियता नगराजजा ॥ (३००।३)

शृङ्गं हिमवतः पुण्यं नानाधातुविभूषितम् । (३०१।१)

दिव्यपुष्पलताकीर्णं सिद्धगन्धर्वसेवितम् ॥ (३०१।२)

नानामृगगणाकीर्णं भ्रमरोद्घुष्टपादपम् । (३०२।१)

दिव्यप्रस्रवणोपेतं दीर्घिकाभिरलंकृतम् ॥ (३०२।२)

नानापक्षिगणाकीर्णं चक्रवाकोपशोभितम् । (३०३।१)

जलजस्थलजैः पुष्पैः प्रोत्फुल्लैरुपशोभितम् ॥ (३०३।२)

चित्रकन्दरसंस्थानं गुहागृहमनोहरम् । (३०४।१)

विहङ्गसंघसंजुष्टं कल्पपादपसंकटम् ॥ (३०४।२)

तत्रापश्यन्महाशाखं शाखिनं हरितच्छदम् । (३०५।१)

सर्वर्तुकुसुमोपेतं मनोरथशतोज्ज्वलम् ॥ (३०५।२)

नानापुष्पसमाकीर्णं नानाविधफलान्वितम् । (३०६।१)

नतं सूर्यस्य रुचिभिर्भिन्नसंहृतपल्लवम् ॥ (३०६।२)

तत्राम्बराणि संत्यज्य भूषणानि च शैलजा । (३०७।१)

संवीता वल्कलैर्दिव्यैर्दर्भनिर्मितमेखला ॥ (३०७।२)

त्रिःस्नाता पाटलाहारा बभूव शरदां शतम् । (३०८।१)

शतमेकेन शीर्णेन पर्णेनावर्तयत्तदा ॥ (३०८।२)

निराहारा शतं साभूत्समानां तपसां निधिः । (३०९।१)

तत उद्वेजिताः सर्वे प्राणिनस्तत्तपोऽग्निना ॥ (३०९।२)

ततः सस्मार भगवान्मुनीन्सप्त शतक्रतुः । (३१०।१)

ते समागम्य मुनयः सर्वे समुदितास्ततः ॥ (३१०।२)

पूजिताश्च महेन्द्रेण पप्रच्छुस्तं प्रयोजनम् । (३११।१)

किमर्थं तु सुरश्रेष्ठ संस्मृतास्तु वयं त्वया ॥ (३११।२)

शक्रः प्रोवाच शृण्वन्तु भगवन्तः प्रयोजनम् । (३१२।१)

हिमाचले तपो घोरं तप्यते भूधरात्मजा । (३१२।२)

तस्या ह्यभिमतं कामं भवन्तः कर्तुमर्हथ ॥ (३१२।३)

ततः समापतन्देव्या जगदर्थं त्वरान्विताः । (३१३।१)

तथेत्युक्त्वा तु शैलेन्द्रं सिद्धसंघातसेवितम् ॥ (३१३।२)

ऊचुरागत्य मुनयस्तामथो मधुराक्षरम् । (३१४।१)

पुत्रि किं ते व्यवसितः कामः कमललोचने ॥ (३१४।२)

तानुवाच ततो देवी सलज्जा गौरवान्मुनीन् । (३१५।१)

तपस्यतो महाभागाः प्राप्य मौने भवादृशान् ॥ (३१५।२)

वन्दनाय नियुक्ता धीः पावयत्यविकल्पितम् । (३१६।१)

प्रश्नोन्मुखत्वाद्भवतां युक्तमासनमादितः ॥ (३१६।२)

उपविष्टाः श्रमोन्मुक्तास्ततः प्रक्ष्यथ मामतः । (३१७।१)

इत्युक्त्वा सा ततश्चक्रे कृतासनपरिग्रहान् ॥ (३१७।२)

सा तु तान्विधिवत्पूज्यान्पूजयित्वा विधानतः । (३१८।१)

उवाचादित्यसंकाशान्मुनीन्सप्त सती शनैः ॥ (३१८।२)

त्यक्त्वा व्रतात्मकं मौनं मौनं जग्राह ह्रीमयम् । (३१९।१)

भावं तस्यास्तु मौनान्तं तस्याः सप्तर्षयो यथा ॥ (३१९।२)

गौरवाधीनतां प्राप्ताः पप्रच्छुस्तां पुनस्तथा । (३२०।१)

सापि गौरवगर्भेण मनसा चारुहासिनी ॥ (३२०।२)

मुनीञ्शान्तकथालापान्प्रेक्ष्य प्रोवाच वाग्यमम् । (३२१।१)

भगवन्तो विजानन्ति प्राणिनां मानसं हितम् ॥ (३२१।२)

मनोगतीभिरत्यर्थं कदर्थन्ते हि देहिनः । (३२२।१)

केचित् तु निपुणास्तत्र घटन्ते विबुधोद्यमैः ॥ (३२२।२)

उपायैर्दुर्लभान्भावान्प्राप्नुवन्ति ह्यतन्द्रिताः । (३२३।१)

अपरे तु परिच्छिन्ना नानाकाराभ्युपक्रमाः ॥ (३२३।२)

देहान्तरार्थमारम्भमाश्रयन्ति हितप्रदम् । (३२४।१)

मम त्वाकाशसम्भूतपुष्पदामा विभूषितम् ॥ (३२४।२)

वन्ध्या सुतं प्राप्तुकामा मनः प्रसरते मुहुः । (३२५।१)

अहं किल भवं देवं पतिं प्राप्तुं समुद्यता ॥ (३२५।२)

प्रकृत्यैव दुराधर्षं तपस्यन्तं तु संप्रति । (३२६।१)

सुरासुरैर् अनिर्णीतं परमार्थक्रियाश्रयम् ॥ (३२६।२)

सांप्रतं चापि निर्दग्धमदनं वीतरागिणम् । (३२७।१)

कथमाराधयेदीशं मादृशी तादृशं शिवम् ॥ (३२७।२)

इत्युक्ता मुनयस्ते तु स्थिरतां मनसस्ततः । (३२८।१)

ज्ञातुमस्या वचः प्रोचुः प्रक्रमात्प्रकृतार्थकम् ॥ (३२८।२)

मुनय ऊचुः । (३२९।१)

द्विविधं तु सुखं तावत्पुत्रि लोकेषु भाव्यते । (३२९।२)

शरीरस्यास्य संभोगैश्चेतसश्चापि निर्वृतिः ॥ (३२९।३)

प्रकृत्या स तु दिग्वासा भीमः पितृवणेशयः । (३३०।१)

कपाली भिक्षुको नग्नो विरूपाक्षः स्थिरक्रियः ॥ (३३०।२)

प्रमत्तोन्मत्तकाकारो बीभत्सकृतसंग्रहः । (३३१।१)

यतिना तेन कस्तेऽर्थो मूर्तानर्थेन काङ्क्षितः ॥ (३३१।२)

यदि ह्यस्य शरीरस्य भोगमिच्छसि सांप्रतम् । (३३२।१)

तत्कथं ते महादेवाद्भयभाजो जुगुप्सितात् ॥ (३३२।२)

स्रवद्रक्तवसाभ्यक्तकपालकृतभूषणात् । (३३३।१)

श्वसदुग्रभुजंगेन्द्रकृतभूषणभीषणात् ॥ (३३३।२)

श्मशानवासिनो रौद्रप्रमथानुगात्सति । (३३४।१)

सुरेन्द्रमुकुटव्रातनिघृष्टचरणोऽरिहा ॥ (३३४।२)

हरिरस्ति जगद्धाता श्रीकान्तोऽनन्तमूर्तिमान् । (३३५।१)

नाथो यज्ञभुजामस्ति तथेन्द्रः पाकशासनः ॥ (३३५।२)

देवतानां निधिश्चास्ति ज्वलनः सर्वकामकृत् । (३३६।१)

वायुरस्ति जगद्धाता यः प्राणः सर्वदेहिनाम् ॥ (३३६।२)

तथा वैश्रवणो राजा सर्वार्थमतिमान्विभुः । (३३७।१)

एभ्य एकतमं कस्मान्न त्वं सम्प्राप्तुमिच्छसि ॥ (३३७।२)

उतान्यदेहसंप्राप्त्या सुखं ते मनसेप्सितम् । (३३८।१)

एवमेतत्तवाप्यत्र प्रभवो नाकसंपदाम् । (३३८।२)

अस्मिन्नेव पराः सर्वाः कल्याणप्राप्तयस्तव ॥ (३३८।३)

पितुरेवास्ति तत्सर्वं सुरेभ्यो यन्न विद्यते । (३३९।१)

अतस्तत्प्राप्तये क्लेशः स वाप्यत्राफलस्तव ॥ (३३९।२)

प्रायेण प्रार्थितो भद्रे सुस्वल्पो ह्यतिदुर्लभः । (३४०।१)

अस्य ते विधियोगस्य धाता कर्तात्र चैव हि ॥ (३४०।२)

सूत उवाच । (३४१।१)

इत्युक्ता सा तु कुपिता मुनिवर्येषु शैलजा । (३४१।२)

उवाच कोपरक्ताक्षी स्फुरद्भिर्दशनच्छदैः ॥ (३४१।३)

देव्युवाच । (३४२।१)

असद्ग्रहस्य का प्रीतिर्व्यसनस्य क्व यन्त्रणा । (३४२।२)

विपरीतार्थबोद्धारः सत्पथे केन योजिताः ॥ (३४२।३)

एवं मां वेत्थ दुष्प्रज्ञां ह्यस्थानासद्ग्रहप्रियाम् । (३४३।१)

न मां प्रतिविचारोऽस्ति यत्रेहासद्ग्रहावितौ ॥ (३४३।२)

प्रजापतिसमाः सर्वे भवन्तः सर्वदर्शिनः । (३४४।१)

नूनं न वेत्थ तं देवं शाश्वतं जगतः प्रभुम् ॥ (३४४।२)

अजमीशानमव्यक्तम् अमेयमहिमोदयम् ॥ (३४५।०)

आस्तां तद्धर्मसद्भावसंबोधस्तावदद्भुतः । (३४६।१)

विदुर्यं न हरिब्रह्मप्रमुखा हि सुरेश्वराः ॥ (३४६।२)

यत्तस्य विभवात्स्वोत्थं भुवनेषु विजृम्भितम् । (३४७।१)

प्रकटं सर्वभूतानां तदप्यत्र न वेत्थ किम् ॥ (३४७।२)

कस्यैतद्गगनं भूरितः कस्याग्निः कस्य मारुतः । (३४८।१)

कस्य भूः कस्य वरुणः कश्चन्द्रार्कविलोचनः ॥ (३४८।२)

कस्यार्चयन्ति लोकेषु लिङ्गं भक्त्या सुरासुराः । (३४९।१)

यं ब्रुवन्तीश्वरं देवा विधीन्द्राद्या महर्षयः ॥ (३४९।२)

प्रभावं प्रभवं चैष तेषामपि न वेत्थ किम् । (३५०।१)

अदितिः कस्य मातेयं कस्माज्जातो जनार्दनः ॥ (३५०।२)

अदितेः कश्यपाज्जाता देवा नारायणादयः । (३५१।१)

मरीचेः कश्यपः पुत्रो ह्यदितिर्दक्षपुत्रिका ॥ (३५१।२)

मरीचिश्चापि दक्षश्च पुत्रौ तौ ब्रह्मणः किल । (३५२।१)

ब्रह्मा हिरण्मयात्त्वण्डाद्दिव्यसिद्धिविभूतिकम् ॥ (३५२।२)

कस्य प्रादुरभूद्ध्यानात्प्रक्षुब्धाः प्राकृतांशकाः । (३५३।१)

प्रकृतौ तु तृतीयायां मधुद्विड्जननक्रिया ॥ (३५३।२)

जाता ससर्ज षड्वर्गान् बुद्धिपूर्वान् स्वकर्मजान् । (३५४।१)

अजातकोऽभवद्वेधा ब्रह्मणोऽव्यक्तजन्मनः ॥ (३५४।२)

यः स्वयोगेन संक्षोभ्य प्रकृतिं कृतवानिदम् । (३५५।१)

ब्रह्मणः सिद्धसर्वार्थमैश्वर्यं लोककर्तृताम् ॥ (३५५।२)

विदुर्विष्ण्वादयो यच्च स्वमहिम्ना सदैव हि । (३५६।१)

कृत्वान्यं देहम् अन्या दृक् तादृक् कृत्वा पुनर्हरिः ॥ (३५६।२)

कुरुते जगतः कृत्यमुत्तमाधममध्यमम् । (३५७।१)

एवमेव हि संसारो यो जन्ममरणात्मकः ॥ (३५७।२)

कर्मणश्च फलं ह्येतन्नानारूपसमुद्भवम् । (३५८।१)

अथ नारायणो देवः स्वकां छायां समाश्रयत् ॥ (३५८।२)

तत्प्रेरितः प्रकुरुते जन्म नानाप्रकारकम् । (३५९।१)

सापि कर्मण एवोक्ता प्रेरणा विवशात्मनाम् ॥ (३५९।२)

यथोन्मादादिजुष्टस्य मतिरेव हि सा भवेत् । (३६०।१)

इष्टान्येव यथार्थानि विपरीतानि मन्यते ॥ (३६०।२)

लोकस्य व्यवहारेषु सृष्टेषु सहते सदा । (३६१।१)

धर्माधर्मफलावाप्तौ विष्णुरेव निबोधितः ॥ (३६१।२)

अथानादित्वमस्यास्ति सामान्यात्तु तदात्मना । (३६२।१)

न ह्यस्य जीवितं दीर्घं दृष्टं देहे तु कुत्रचित् ॥ (३६२।२)

भवद्भिर्यस्य नो दृष्टमन्तरग्रमथापि वा । (३६३।१)

देहिनां धर्म एवैष क्वचिज्जायेत्कचिन्म्रियेत् ॥ (३६३।२)

क्वचिद्गर्भगतो नश्येत् क्वचिज् जीवेज्जरामयः । (३६४।१)

क्वचित्समाः शतं जीवेत्क्वचिद्बाल्ये विपद्यते ॥ (३६४।२)

शतायुः पुरुषो यस्तु सोऽनन्तः स्वल्पजन्मनः । (३६५।१)

जीवितो न म्रियत्यग्रे तस्मात्सोऽमर उच्यते ॥ (३६५।२)

अदृष्टजन्मनिधना ह्येवं विष्ण्वादयो मताः । (३६६।१)

एतत्संशुद्धमैश्वर्यं संसारे को लभेदिह ॥ (३६६।२)

तत्र क्षयादियोगात्तु नानाश्चर्यस्वरूपिणि । (३६७।१)

तस्माद्दिवश्चरान्सर्वान्मलिनान्स्वल्पभूतिकान् ॥ (३६७।२)

नाहं भद्राः किलेच्छामि ऋते शर्वात्पिनाकिनः । (३६८।१)

स्थितं च तारतम्येन प्राणिनां परमं त्विदम् ॥ (३६८।२)

धीबलैश्वर्यकार्यादिप्रमाणं महतां महत् । (३६९।१)

यस्मान्न किंचिदपरं सर्वं यस्मात्प्रवर्तते ॥ (३६९।२)

यस्यैश्वर्यमनाद्यन्तं तमहं शरणं गता । (३७०।१)

एष मे व्यवसायश्च दीर्घोऽतिविपरीतकः ॥ (३७०।२)

यात वा तिष्ठतैवाथ मुनयो मद्विधायकाः । (३७१।१)

एवं निशम्य वचनं देव्या मुनिवरास्तदा ॥ (३७१।२)

आनन्दाश्रुपरीताक्षाः सस्वजुस्तां तपस्विनीम् । (३७२।१)

ऊचुश्च परमप्रीताः शैलजां मधुरं वचः ॥ (३७२।२)

ऋषय ऊचुः । (३७३।१)

अत्यद्भुतास्यहो पुत्रि ज्ञानमूर्तिरिवामला । (३७३।२)

प्रसादयति नो भावं भवभावप्रतिश्रयात् ॥ (३७३।३)

ननु विद्मो वयं तस्य देवस्यैश्वर्यमद्भुतम् । (३७४।१)

त्वन्निश्चयस्य दृढतां वेत्तुं वयमिहागताः ॥ (३७४।२)

अचिरादेव तन्वङ्गि कामस्तेऽयं भविष्यति । (३७५।१)

क्वादित्यस्य प्रभा याति रत्नेभ्यः क्व द्युतिः पृथक् ॥ (३७५।२)

कोऽर्थो वर्णालिकाव्यक्तः कथं त्वं गिरिशं विना । (३७६।१)

यामो नैकाभ्युपायने तमभ्यर्थयितुं वयम् ॥ (३७६।२)

अस्माकमपि वै सोऽर्थः सुतरां हृदि वर्तते । (३७७।१)

अतस्त्वमेव सा बुद्धिर्यतो नीतिस्त्वमेव हि ॥ (३७७।२)

अतो निःसंशयं कायं शंकरोऽपि विधास्यति । (३७८।१)

इत्युक्त्वा पूजिता याता मुनयो गिरिकन्यया ॥ (३७८।२)

प्रययुर्गिरिशं द्रष्टुं प्रस्थं हिमवतो महत् । (३७९।१)

गङ्गाम्बुप्लावितात्मानं पिङ्गबद्धजटासटम् ॥ (३७९।२)

भृङ्गानुयातपाणिस्थमन्दारकुसुमस्रजम् । (३८०।१)

गिरेः सम्प्राप्य ते प्रस्थं ददृशुः शंकराश्रमम् ॥ (३८०।२)

प्रशान्ताशेषसत्त्वौघं नवस्तिमितकाननम् । (३८१।१)

निःशब्दाक्षोभसलिलप्रपातं सर्वतोदिशम् ॥ (३८१।२)

तत्रापश्यंस्ततो द्वारि वीरकं वेत्रपाणिनम् । (३८२।१)

सप्त ते मुनयः पूज्या विनीताः कार्यगौरवात् ॥ (३८२।२)

ऊचुर्मधुरभाषिण्या वाचा ते वाग्मिनां वराः । (३८३।१)

द्रष्टुं वयमिहायाताः शरण्यं गणनायकम् ॥ (३८३।२)

त्रिलोचनं विजानीहि सुरकार्यप्रचोदिताः । (३८४।१)

त्वमेव नो गतिस्तत्त्वं यथा कालानतिक्रमः ॥ (३८४।२)

सा प्रार्थनैषा प्रायेण प्रतीहारमयः प्रभुः । (३८५।१)

इत्युक्तो मुनिभिः सोऽथ गौरवात्तानुवाच सः ॥ (३८५।२)

सवनस्यापरां संध्यां स्नातुं मन्दाकिनीजले । (३८६।१)

भविता विप्रास्तत्र द्रक्ष्यथ शूलिनम् ॥ (३८६।२)

इत्युक्ता मुनयस्तस्थुस्ते तत्कालप्रतीक्षिणः । (३८७।१)

गम्भीराम्बुधरं प्रावृट्तृषिताश्चातका यथा ॥ (३८७।२)

ततः क्षणेन निष्पन्नसमाधानक्रियाविधिः । (३८८।१)

वीरासनं बिभेदेशो मृगचर्मनिवासितम् ॥ (३८८।२)

ततो विनीतो जानुभ्यामवलम्ब्य महीस्थितिम् । (३८९।१)

उवाच वीरको देवं प्रणामैकसमाश्रयः ॥ (३८९।२)

सम्प्राप्ता मुनयः सप्त त्वां द्रष्टुं दीप्ततेजसः । (३९०।१)

विभो समादिश द्रष्टुमवगन्तुम् इहार्हसि । (३९०।२)

ते ऽब्रुवन्देवकार्येण तव दर्शनलालसाः ॥ (३९०।३)

इत्युक्तो धूर्जटिस्तेन वीरकेण महात्मना । (३९१।१)

भूभङ्गसंज्ञया तेषां प्रवेशाज्ञां ददौ तदा ॥ (३९१।२)

मूर्ध्नः कम्पेन तान्सर्वान्वीरकोऽपि महामुनीन् । (३९२।१)

आजुहावाविदूरस्थान्दर्शनाय पिनाकिनः ॥ (३९२।२)

त्वराबद्धार्धचूडास्ते लम्बमानाजिनाम्बराः । (३९३।१)

विविशुर्वेदिकां सिद्धां गिरिशस्य विभूतिभिः ॥ (३९३।२)

बद्धपाणिपुटाक्षिप्तनाकपुष्पोत्करास्ततः । (३९४।१)

पिनाकिपादयुगलं वन्द्यं नाकनिवासिनाम् ॥ (३९४।२)

ततः स्निग्धेक्षिताः शान्ता मुनयः शूलपाणिना । (३९५।१)

मन्मथारिं ततो हृष्टाः समं तुष्टुवुरादृताः ॥ (३९५।२)

मुनय ऊचुः । (३९६।१)

अहो कृतार्था वयमेव सांप्रतं सुरेश्वरोऽप्यत्र वरो भविष्यति । (३९६।२)

भवत्प्रसादामलवारिसेकतः फलेन काचित् तपसा नियुज्यते ॥ (३९६।३)

जयत्यसौ धन्यतरो हिमाचलस्तदाश्रयं यस्य सुता तपस्यति । (३९७।१)

स दैत्यराजोऽपि महाफलोदयो विमूलिताशेषसुरो हि तारकः ॥ (३९७।२)

त्वदीयमंशं प्रविलोक्य कल्मषात्स्वकं शरीरं परिमोक्ष्यते हि यः । (३९८।१)

स धन्यधीर्लोकपिता चतुर्मुखो हरिश्च यत्संभ्रमवह्निदीपितः ॥ (३९८।२)

त्वदङ्घ्रियुग्मं हृदयेन बिभ्रतो महाभितापप्रशमैकहेतुकम् । (३९९।१)

त्वमेव चैको विविधाकृतक्रियः किलेति वाचा विधुरैर् विभाष्यते ॥ (३९९।२)

अथाद्य एकस्त्वमवादि नान्यथा जगत्तथा निर्घृणतां तव स्पृशेत् । (४००।१)

न वेत्सि वा दुःखमिदं प्रजात्मकं विहन्यते ते खलु सर्वतः क्रिया ॥ (४००।२)

उपेक्षसे चेज् जगतामुपद्रवं दयामयत्वं तव केन कथ्यते । (४०१।१)

स्वयोगमायामहिमागुहाश्रयं न विद्यते निर्मलभूतिगौरवम् ॥ (४०१।२)

वयं च ते धन्यतराः शरीरिणां यदीदृशं त्वां प्रविलोकयामहे । (४०२।१)

अदर्शनं तेन मनोरथो यथा प्रयाति साफल्यतया मनोगतम् ॥ (४०२।२)

जगद्विधानैकविधौ जगन्मुखे करिष्यसेऽतो बलभिच्चरा वयम् । (४०३।१)

विनेमुरित्थं मुनयो विसृज्य तां गिरं गिरीशश्रुतिभूमिसंनिधौ ॥ (४०३।२)

उत्कृष्टकेदार इवावनीतले सुबीजमुष्टिं सुफलाय कर्षकाः ॥ (४०४।०)

तेषां श्रुत्वा तु तां रम्यां प्रक्रमोपक्रमक्रियाम् । (४०५।१)

वाचं वाचस्पतिस्तुष्टः प्रोवाच स्मितसुन्दरीम् ॥ (४०५।२)

शर्व उवाच । (४०६।१)

जाने लोकविधानस्य कन्या सत्कार्यमुत्तमम् । (४०६।२)

जाता प्रालेयशैलस्य संकेतकनिरूपणाः ॥ (४०६।३)

सत्यमुत्कण्ठिताः सर्वे देवकार्यार्थमुद्यताः । (४०७।१)

तेषां त्वरन्ति चेतांसि किंतु कार्यं विवक्षितम् ॥ (४०७।२)

लोकयात्रानुगन्तव्या विशेषेण विचक्षणैः । (४०८।१)

सेवन्ते ते यतो धर्मं तत्प्रामाण्यात्परे स्थिताः ॥ (४०८।२)

इत्युक्ता मुनयो जग्मुस्त्वरितास्तु हिमाचलम् । (४०९।१)

तत्र ते पूजितास्तेन हिमशैलेन सादरम् । (४०९।२)

ऊचुर्मुनिवराः प्रीताः स्वल्पवर्णं त्वरान्विताः ॥ (४०९।३)

मुनय ऊचुः । (४१०।१)

देवो दुहितरं साक्षात्पिनाकी तव मार्गते । (४१०।२)

तच्छीघ्रं पावयात्मानमाहुत्येवानलार्पणात् ॥ (४१०।३)

कार्यमेतच्च देवानां सुचिरं परिवर्तते । (४११।१)

जगदुद्धरणायैष क्रियतां वै समुद्यमः ॥ (४११।२)

इत्युक्तस्तैस्तदा शैलो हर्षाविष्टोऽवदन्मुनीन् । (४१२।१)

असमर्थो ऽभवद्वक्तुमुत्तरं प्रार्थयञ्छिवम् ॥ (४१२।२)

ततो मेना मुनीन्वीक्ष्य प्रोवाच स्नेहविक्लवा । (४१३।१)

दुहितुस्तान्मुनींश्चैव चरणाश्रयम् अर्थवित् ॥ (४१३।२)

मेनोवाच । (४१४।१)

यदर्थं दुहितुर्जन्म नेच्छन्त्यपि महाफलम् । (४१४।२)

तदेवोपस्थितं सर्वं प्रक्रमेणैव सांप्रतम् ॥ (४१४।३)

कुलजन्मवयोरूपविभूत्यृद्धियुतोऽपि यः । (४१५।१)

वरस्तस्यापि चाहूय सुता देया ह्ययाचतः ॥ (४१५।२)

तत्समस्ततपोघोरं कथं पुत्री प्रयास्यति । (४१६।१)

पुत्रीवाक्याद्यदत्रास्ति विधेयं तद्विधीयताम् ॥ (४१६।२)

इत्युक्ता मुनयस्ते तु प्रियया हिमभूभृतः । (४१७।१)

ऊचुः पुनरुदारार्थं नारीचित्तप्रसादकम् ॥ (४१७।२)

मुनय ऊचुः । (४१८।१)

ऐश्वर्यमवगच्छस्व शंकरस्य सुरासुरैः । (४१८।२)

आराध्यमानपादाब्जयुगलत्वात्सुनिर्वृतैः ॥ (४१८।३)

यस्योपयोगि यद्रूपं सा च तत्प्राप्तये चिरम् । (४१९।१)

घोरं तपस्यते बाला तेन रूपेण निर्वृतिः ॥ (४१९।२)

यस्तद्व्रतानि दिव्यानि नयिष्यति समापनम् । (४२०।१)

तत्र सावहिता तावत्तम्यात् सेव भविष्यति ॥ (४२०।२)

इत्युक्त्वा गिरिणा सार्धं ते ययुर्यत्र शैलजा । (४२१।१)

जितार्कज्वलनज्वाला तपस्तेजोमयी ह्युमा ॥ (४२१।२)

प्रोचुस्तां मुनयः स्निग्धं संमान्य पथमागतम् । (४२२।१)

रम्यं प्रियं मनोहारि मा रूपं तपसा दह ॥ (४२२।२)

प्रातस्ते शंकरः पाणिमेष पुत्रि ग्रहीष्यति । (४२३।१)

वयमर्थितवन्तस्ते पितरं पूर्वमागताः ॥ (४२३।२)

पित्रा सह गृहं गच्छ वयं यामः स्वमन्दिरम् ॥ (४२४।०)

इत्युक्ता तपसः सत्यं फलमस्तीति चिन्त्य सा । (४२५।१)

त्वरमाणा ययौ वेश्म पितुर्दिव्यार्थशोभितम् ॥ (४२५।२)

सा तत्र रजनीं मेने वर्षायुतसमां सती । (४२६।१)

हरदर्शनसंजातमहोत्कण्ठा हिमाद्रिजा ॥ (४२६।२)

ततो मुहूर्ते ब्राह्मे तु तस्याश्चक्रुः सुरस्त्रियः । (४२७।१)

नानामङ्गलसंदोहान् यथावत्क्रमपूर्वकम् ॥ (४२७।२)

दिव्यमण्डनमङ्गानां मन्दिरे बहुमङ्गले । (४२८।१)

उपासत गिरिं मूर्ता ऋतवः सार्वकामिकाः ॥ (४२८।२)

वायवो वारिदाश्चासन् संमार्जनविधौ गिरेः । (४२९।१)

हर्म्येषु श्रीः स्वयं देवी कृतनानाप्रसाधना ॥ (४२९।२)

कान्तिः सर्वेषु भावेषु ऋद्धिश्चाभवदाकुला । (४३०।१)

चिन्तामणिप्रभृतयो रत्नाः शैलं समन्ततः ॥ (४३०।२)

उपतस्थुर्नगाश्चापि कल्पकाममहाद्रुमाः । (४३१।१)

ओषध्यो मूर्तिमत्यश्च दिव्यौषधिसमन्विताः ॥ (४३१।२)

रसाश्च धातवश्चैव सर्वे शैलस्य किंकराः । (४३२।१)

किंकरास्तस्य शैलस्य व्यग्राश्चाज्ञानुवर्तिनः ॥ (४३२।२)

नद्यः समुद्रा निखिलाः स्थावरं जङ्गमं च यत् । (४३३।१)

तत्सर्वं हिमशैलस्य महिमानमवर्धयत् ॥ (४३३।२)

अभवन्मुनयो नागा यक्षगन्धर्वकिंनराः । (४३४।१)

शंकरस्यापि विबुधा गन्धमादनपर्वते ॥ (४३४।२)

सर्वे मण्डनसंभारास्तस्थुर्निर्मलमूर्तयः । (४३५।१)

शर्वस्यापि जटाजूटे चन्द्रखण्डं पितामहः ॥ (४३५।२)

बबन्ध प्रणयोदारविस्फारितविलोचनः । (४३६।१)

कपालमालां विपुलां चामुण्डा मूर्ध्न्यबन्धयत् ॥ (४३६।२)

उवाच चापि वचनं पुत्रं जनय शंकर । (४३७।१)

यो दैत्येन्द्रकुलं हत्वा मां रक्तैस्तर्पयिष्यति ॥ (४३७।२)

सौरिर् ज्वलच्छिरोरत्नमुकुटं चानलोल्बणम् । (४३८।१)

भुजगाभरणं गृह्य सज्जं शंभोः पुरोऽभवत् ॥ (४३८।२)

शक्रो गजाजिनं तस्य वसाभ्यक्ताग्रपल्लवम् । (४३९।१)

दध्रे सरभसं स्विद्यद्विस्तीर्णमुखपङ्कजम् ॥ (४३९।२)

वायुश्च विपुलं तीक्ष्णशृङ्गं हिमगिरिप्रभम् । (४४०।१)

वृषं विभूषयामास हरयानं महौजसम् ॥ (४४०।२)

वितेनुर्नयनान्तःस्थाः शम्भोः सूर्यानलेन्दवः । (४४१।१)

स्वां द्युतिं लोकनाथस्य जगतः कर्मसाक्षिणः ॥ (४४१।२)

चिताभस्म समाधाय कपाले रजतप्रभम् । (४४२।१)

मनुजास्थिमयीं मालामाबबन्ध च पाणिना ॥ (४४२।२)

प्रेताधिपः पुरो द्वारे सगदः समवर्तत । (४४३।१)

नानाकारमहारत्नभूषणं धनदाहृतम् ॥ (४४३।२)

विहायोदग्रसर्पेन्द्रकटकेन स्वपाणिना । (४४४।१)

कर्णोत्तंसं चकारेशो वासुकिं तक्षकं स्वयम् ॥ (४४४।२)

जलाधीशाहृतां स्थास्नुप्रसूनावेष्टितां पृथक् । (४४५।१)

ततस्तु ते गणाधीशा विनयात्तत्र वीरकम् ॥ (४४५।२)

प्रोचुर्व्यग्राकृते त्वं गां समावेदय शूलिने । (४४६।१)

निष्पन्नाभरणं देवं प्रसाध्येशं प्रसाधनैः ॥ (४४६।२)

सप्त वारिधयस्तस्थुः कर्तुं दर्पणविभ्रमम् । (४४७।१)

ततो विलोकितात्मानं महाम्बुधिजलोदरे ॥ (४४७।२)

धरामालिङ्ग्य जानुभ्यां स्थाणुं प्रोवाच केशवः । (४४८।१)

शोभसे देव रूपेण जगदानन्ददायिना ॥ (४४८।२)

मातरः प्रेरयन् कामवधूं वैधव्यचिह्निताम् । (४४९।१)

कालो ऽयमिति चालक्ष्य प्रकारेङ्गितसंज्ञया ॥ (४४९।२)

ततस्ताश्चोदिता देवमूचुः प्रहसिताननाः । (४५०।१)

रतिः पुरस्तव प्राप्ता नाभाति मदनोज्झिता ॥ (४५०।२)

ततस्तां संनिर्वायाह वामहस्ताग्रसंज्ञया । (४५१।१)

प्रयाणं गिरिजावक्त्रदर्शनोत्सुकमानसः ॥ (४५१।२)

ततो हरो हिमगिरिकन्दराकृतिं सितं कशामृदुहतिभिः प्रचोदयत् । (४५२।१)

महावृषं गणतुमुलाहितेक्षणं स भूधरानशनिरिव प्रकम्पयन् ॥ (४५२।२)

ततो हरिर्द्रुतपदपद्धतिः पुरः पुरःसरान्द्रुमनिकरेषु संश्रितान् । (४५३।१)

धरारजःशबलितभूषणोऽब्रवीत्प्रयात मा कुरुत पथोऽस्य संकटम् ॥ (४५३।२)

प्रभोः पुनः प्रथमनियोगमूर्जयन् सुतो ऽब्रवीद् भ्रुकुटिमुखोऽपि वीरकः । (४५४।१)

वियच्चरा वियति किमस्ति कान्तकं प्रयात नो धरणिधराविदूरतः ॥ (४५४।२)

महार्णवाः कुरुत शिलोपमं पयः सुरद्विषागमनमहातिकर्दमम् । (४५५।१)

गणेश्वराश् चपलतया न गम्यतां सुरेश्वरैः स्थिरमतिभिर् निरीक्ष्यते ॥ (४५५।२)

न भृङ्गिणा स्वतनुमवेक्ष्य नीयते पिनाकिनः पृथुमुखमण्डम् अग्रतः । (४५६।१)

वृथा यमः प्रकटितदन्तकोटरं त्वमायुधं वहसि विहाय संभ्रमम् ॥ (४५६।२)

पदं न यद्रथतुरगैः पुरद्विषः प्रमुच्यते बहुतरमातृसंकुलम् । (४५७।१)

अमी सुराः पृथगनुयायिभिर्वृताः पदातयो द्विगुणपथान् हरप्रियाः ॥ (४५७।२)

स्ववाहनैः पवनविधूतचामरैश् चलध्वजैर्व्रजत विहारशालिभिः । (४५८।१)

सुराः स्वकं किमिति सरागमूर्जितं विचार्यते नियतलयत्रयानुगम् ॥ (४५८।२)

न किंनरैर् अभिभवितुं हि शक्यते विभूषणचयसमुद्भवो ध्वनिः । (४५९।१)

अजातिजाः किमिति न षड्जमध्यमपृथुस्वरं बहुतरमत्र वक्ष्यते ॥ (४५९।२)

नतानतानतनततानतां गताः पृथक्तया समयकृता विभिन्नताम् । (४६०।१)

विशङ्किता भवदतिभेदशीलिनः प्रयान्त्यमी द्रुतपदमेव गौडकाः ॥ (४६०।२)

विसंहताः किमिति न षाड्गवादयः स्वगीतकैर् ललितपदप्रयोगजैः । (४६१।१)

प्रभोः पुरो भवति हि यस्य चाक्षतं समुद्गतार्थकमिति तत्प्रतीयते ॥ (४६१।२)

अमी पृथग्विरचितरम्यरासकं विलासिनो बहुगमकस्वभावकम् । (४६२।१)

प्रयुञ्जते गिरिशयशोविसारिणं प्रकीर्णकं बहुतरनागजातयः ॥ (४६२।२)

अमी कथं ककुभि कथाः प्रतिक्षणं ध्वनन्ति ते विविधवधूविमिश्रिताः । (४६३।१)

न जातयो ध्वनिमुरजासमीरिता न मूर्छिताः किमिति च मूर्छनात्मकाः ॥ (४६३।२)

श्रुतिप्रियक्रमगतिभेदसाधनं ततादिकं किमिति न तुम्बरेरितम् । (४६४।१)

न हन्यते बहुविधवाद्यडम्बरं प्रकीर्णवीणामुरजादि नाम यत् ॥ (४६४।२)

इतीरते गिरिमवधानशालिनः सुरासुराः सपदि तु वीरकाज्ञया । (४६५।१)

नियामिताः प्रययुरतीव हर्षिताश्चराचरं जगदखिलं ह्यपूरयन् ॥ (४६५।२)

इति स्तनत्ककुभि रसन्महार्णवे स्तनद्घने विदलितशैलकंदरे । (४६६।१)

जगत्यभूत्तुमुल इवाकुलीकृतः पिनाकिना त्वरितगतेन भूधरः ॥ (४६६।२)

परिज्वलत्कनकसहस्रतोरणं क्वचिन्मिलन्मरकतवेश्मवेदिकम् । (४६७।१)

क्वचित् क्वचिद् विमलविदूरवेदिकं क्वचिद् गलज्जलधररम्यनिर्झरम् ॥ (४६७।२)

चलद्ध्वजप्रवरसहस्रमण्डितं सुरद्रुमस्तबकविकीर्णचत्वरम् । (४६८।१)

सितासितारुणरुचिधातुवर्णिकं श्रियोज्ज्वलं प्रविततमार्गगोपुरम् ॥ (४६८।२)

विजृम्भिताप्रतिमध्वनिवारिदं सुगन्धिभिः पुरपवनैर्मनोहरम् । (४६९।१)

हरो महागिरिनगरं समासदत्क्षणादिव प्रवरसुरासुरस्तुतः ॥ (४६९।२)

तं प्रविशन्तमगात्प्रविलोक्य व्याकुलतां नगरं गिरिभर्तुः । (४७०।१)

व्यग्रपुरन्ध्रिजनं जययुक्तं धावितमार्गजनाकुलरथ्यम् ॥ (४७०।२)

हर्म्यगवाक्षगतामरनारीलोचननीलसरोरुहमालम् । (४७१।१)

सुप्रकटा समदृश्यत काचित् स्वाभरणांशुवितानविगूढा ॥ (४७१।२)

काप्यखिलीकृतमण्डनभूषा त्यक्तसखीप्रणया हरम् ऐक्षत् । (४७२।१)

काचिदुवाच कलं गतमाना कातरतां सखि मा कुरु मूढे ॥ (४७२।२)

दग्धमनोभव एव पिनाकी कामयते स्वयमेव विहर्तुम् । (४७३।१)

काचिदपि स्वयमेव पतन्ती प्राह परां विरहस्खलिताङ्गीम् ॥ (४७३।२)

मा चपले मदनव्यतिषङ्गं शंकरजं स्खलनेन वद त्वम् । (४७४।१)

कापि कृतव्यवधानमदृष्ट्वा युक्तिवशाद्गिरिशो ह्ययमूचे ॥ (४७४।२)

एष स यत्र सहस्रमखाद्या नाकसदामधिपाः स्वयमुक्तैः । (४७५।१)

नामभिर् इन्दुजटं निजसेवाप्राप्तफलाय नतास्तु घटन्ते ॥ (४७५।२)

एष न चैष स एष यदग्रे चर्मपरीततनुः शशिमौली । (४७६।१)

धावति वज्रधरोऽमरराजो मार्गममुं विवृतीकरणाय ॥ (४७६।२)

एष स पद्मभवोऽयमुपेत्य प्रांशुजटामृगचर्मनिगूढः । (४७७।१)

सप्रणयं करघट्टितवक्त्रः किंचिदुवाच मितं श्रुतिमूले ॥ (४७७।२)