MPur, 156
Select a line for its word-by-word analysis.
देवीं सापश्यद् आयान्तीं सखीं मातुर्विभूषिताम् । (१।२)
devīṃ sāpaśyad āyāntīṃ sakhīṃ māturvibhūṣitām |
क्व पुत्रि गच्छसीत्युच्चैरालिङ्ग्योवाच देवता ॥ (२।२)
kva putri gacchasītyuccairāliṅgyovāca devatā ||
अन्यस्त्रीसंप्रवेशस्तु त्वया रक्ष्यः प्रयत्नतः ॥ (५।२)
anyastrīsaṃpraveśastu tvayā rakṣyaḥ prayatnataḥ ||
पिनाकिनः प्रविष्टायां वक्तव्यं मे त्वयानघे ॥ (६।२)
pinākinaḥ praviṣṭāyāṃ vaktavyaṃ me tvayānaghe ||
ततोऽहं संविधास्यामि यत्कृत्यं तदनन्तरम् । (७।१)
tato'haṃ saṃvidhāsyāmi yatkṛtyaṃ tadanantaram |
इत्युक्ता सा तथेत्युक्त्वा जगाम स्वगिरिं शुभम् ॥ (७।२)
ityuktā sā tathetyuktvā jagāma svagiriṃ śubham ||
ग्रीष्मे पञ्चाग्निसंतप्ता वर्षासु च जलोषिता ॥ (९।२)
grīṣme pañcāgnisaṃtaptā varṣāsu ca jaloṣitā ||
ज्ञात्वा तु तां गिरिसुतां दैत्यस्तत्रान्तरे वशी । (११।१)
jñātvā tu tāṃ girisutāṃ daityastatrāntare vaśī |
अन्धकस्य सुतो दृप्तः पितुर्वधमनुस्मरन् ॥ (११।२)
andhakasya suto dṛptaḥ piturvadhamanusmaran ||
देवान्सर्वान्विजित्याजौ बकभ्राता रणोत्कटः । (१२।१)
devānsarvānvijityājau bakabhrātā raṇotkaṭaḥ |
आडिर्नामान्तरप्रेक्षी सततं चन्द्रमौलिनः ॥ (१२।२)
āḍirnāmāntaraprekṣī satataṃ candramaulinaḥ ||
स तत्रागत्य ददृशे वीरकं द्वार्यवस्थितम् ॥ (१३।२)
sa tatrāgatya dadṛśe vīrakaṃ dvāryavasthitam ||
विचिन्त्यासीद्वरं दत्तं स पुरा पद्मजन्मना । (१४।१)
vicintyāsīdvaraṃ dattaṃ sa purā padmajanmanā |
किमाडे दानवश्रेष्ठ तपसा प्राप्तुमिच्छसि । (१६।१)
kimāḍe dānavaśreṣṭha tapasā prāptumicchasi |
ब्रह्माणमाह दैत्यस्तु निर्मृत्युत्वमहं वृणे ॥ (१६।२)
brahmāṇamāha daityastu nirmṛtyutvamahaṃ vṛṇe ||
न कश्चिच् च विना मृत्युं नरो दानव विद्यते । (१७।२)
na kaścic ca vinā mṛtyuṃ naro dānava vidyate |
यतस्ततोऽपि दैत्येन्द्र मृत्युः प्राप्यः शरीरिणा ॥ (१७।३)
yatastato'pi daityendra mṛtyuḥ prāpyaḥ śarīriṇā ||
इत्युक्तो दैत्यसिंहस्तु प्रोवाचाम्बुजसंभवम् । (१८।१)
ityukto daityasiṃhastu provācāmbujasaṃbhavam |
रूपस्य परिवर्तो मे यदा स्यात्पद्मसंभव ॥ (१८।२)
rūpasya parivarto me yadā syātpadmasaṃbhava ||
तदा मृत्युर्मम भवेदन्यथा त्वमरो ह्यहम् । (१९।१)
tadā mṛtyurmama bhavedanyathā tvamaro hyaham |
यदा द्वितीयो रूपस्य विवर्तस्ते भविष्यति । (२०।१)
yadā dvitīyo rūpasya vivartaste bhaviṣyati |
इत्युक्तोऽमरतां मेने दैत्यसूनुर् महाबलः । (२१।१)
ityukto'maratāṃ mene daityasūnur mahābalaḥ |
तस्मिन्काले तु संस्मृत्य तद्वधोपायमात्मनः ॥ (२१।२)
tasminkāle tu saṃsmṛtya tadvadhopāyamātmanaḥ ||
भुजंगरूपी रन्ध्रेण प्रविवेश दृशः पथम् ॥ (२२।२)
bhujaṃgarūpī randhreṇa praviveśa dṛśaḥ patham ||
कृत्वा मुखान्तरे दन्तान्दैत्यो वज्रोपमान्दृढान् । (२६।१)
kṛtvā mukhāntare dantāndaityo vajropamāndṛḍhān |
तीक्ष्णाग्रान् बुद्धिमोहेन गिरिशं हन्तुमुद्यतः ॥ (२६।२)
tīkṣṇāgrān buddhimohena giriśaṃ hantumudyataḥ ||
कृत्वोमारूपसंस्थानं गतो दैत्यो हरान्तिकम् । (२७।१)
kṛtvomārūpasaṃsthānaṃ gato daityo harāntikam |
तं दृष्ट्वा गिरिशस्तुष्टस्तदालिङ्ग्य महासुरम् । (२८।१)
taṃ dṛṣṭvā giriśastuṣṭastadāliṅgya mahāsuram |
अपृच्छत्साधु ते भावो गिरिपुत्रि न कृत्रिमः । (२९।१)
apṛcchatsādhu te bhāvo giriputri na kṛtrimaḥ |
या त्वं मदाशयं ज्ञात्वा प्राप्तेह वरवर्णिनी ॥ (२९।२)
yā tvaṃ madāśayaṃ jñātvā prāpteha varavarṇinī ||
त्वया विरहितं शून्यं मन्यमानो जगत्त्रयम् । (३०।१)
tvayā virahitaṃ śūnyaṃ manyamāno jagattrayam |
प्राप्ता प्रसन्नवदना युक्तमेवंविधं त्वयि ॥ (३०।२)
prāptā prasannavadanā yuktamevaṃvidhaṃ tvayi ||
इत्युक्तो दानवेन्द्रस्तु तदाभाषत्स्मयञ्छनैः । (३१।१)
ityukto dānavendrastu tadābhāṣatsmayañchanaiḥ |
न चाबुध्यदभिज्ञानं प्रायस्त्रिपुरघातिनः ॥ (३१।२)
na cābudhyadabhijñānaṃ prāyastripuraghātinaḥ ||
यातास्म्यहं तपश्चर्तुं वाल्लभ्याय तवातुलम् । (३२।२)
yātāsmyahaṃ tapaścartuṃ vāllabhyāya tavātulam |
रतिश्च तत्र मे नाभूत्ततः प्राप्ता त्वदन्तिकम् ॥ (३२।३)
ratiśca tatra me nābhūttataḥ prāptā tvadantikam ||
इत्युक्तः शंकरः शङ्कां कांचित्प्राप्यावधारयत् । (३३।१)
ityuktaḥ śaṃkaraḥ śaṅkāṃ kāṃcitprāpyāvadhārayat |
कुपिता मयि तन्वङ्गी प्रकृत्या च दृढव्रता । (३४।१)
kupitā mayi tanvaṅgī prakṛtyā ca dṛḍhavratā |
अप्राप्तकामा सम्प्राप्ता किमेतत्संशयो मम ॥ (३४।२)
aprāptakāmā samprāptā kimetatsaṃśayo mama ||
इति चिन्त्य हरस्तस्या अभिज्ञानं विधारयन् । (३५।१)
iti cintya harastasyā abhijñānaṃ vidhārayan |
नापश्यद्वामपार्श्वे तु तदङ्गे पद्मलक्षणम् ॥ (३५।२)
nāpaśyadvāmapārśve tu tadaṅge padmalakṣaṇam ||
अबुध्यद्वीरको नैव दानवेन्द्रं निषूदितम् ॥ (३७।२)
abudhyadvīrako naiva dānavendraṃ niṣūditam ||
हरेण सूदितं दृष्ट्वा स्त्रीरूपं दानवेश्वरम् । (३८।१)
hareṇa sūditaṃ dṛṣṭvā strīrūpaṃ dānaveśvaram |
अपरिच्छिन्नतत्त्वार्था शैलपुत्र्यै न्यवेदयत् ॥ (३८।२)
aparicchinnatattvārthā śailaputryai nyavedayat ||
श्रुत्वा वायुमुखाद्देवी क्रोधरक्तविलोचना । (३९।२)
śrutvā vāyumukhāddevī krodharaktavilocanā |
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.