मत्स्यपुराणMatsyapurāṇa

MPur, 71

70 of 175 · 44 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

ब्रह्मोवाच । (१।१)

brahmovāca |

1.2१.२

मोहाद्वापि मदाद्वापि यः परस्त्रीं समाश्रयेत् । (१।२)

mohādvāpi madādvāpi yaḥ parastrīṃ samāśrayet |

1.3१.३

तस्यापि निष्कृतिं देव वद सर्वकृपाकर ॥ (१।३)

tasyāpi niṣkṛtiṃ deva vada sarvakṛpākara ||

2.1२.१

भगवन्पुरुषस्येह स्त्रियाश्च विरहादिकम् । (२।१)

bhagavanpuruṣasyeha striyāśca virahādikam |

2.2२.२

शोकव्याधिभयं दुःखं न भवेद्येन तद्वद ॥ (२।२)

śokavyādhibhayaṃ duḥkhaṃ na bhavedyena tadvada ||

3.1३.१

श्रीभगवानुवाच । (३।१)

śrībhagavānuvāca |

3.2३.२

श्रावणस्य द्वितीयायां कृष्णायां मधुसूदनः । (३।२)

śrāvaṇasya dvitīyāyāṃ kṛṣṇāyāṃ madhusūdanaḥ |

3.3३.३

क्षीरार्णवे सपत्नीकः सदा वसति केशवः ॥ (३।३)

kṣīrārṇave sapatnīkaḥ sadā vasati keśavaḥ ||

4.1४.१

तस्यां सम्पूज्य गोविन्दं सर्वान्कामान्समश्नुते । (४।१)

tasyāṃ sampūjya govindaṃ sarvānkāmānsamaśnute |

4.2४.२

गोभूहिरण्यदानादि सप्तकल्पशतानुगम् ॥ (४।२)

gobhūhiraṇyadānādi saptakalpaśatānugam ||

5.1५.१

अशून्यशयनं नाम द्वितीया संप्रकीर्तिता । (५।१)

aśūnyaśayanaṃ nāma dvitīyā saṃprakīrtitā |

5.2५.२

तस्यां सम्पूजयेद्विष्णुम् एभिर्मन्त्रैर्विधानतः ॥ (५।२)

tasyāṃ sampūjayedviṣṇum ebhirmantrairvidhānataḥ ||

6.1६.१

श्रीवत्सधारिञ्छ्रीकान्त श्रीधामञ्छ्रीपतेऽव्यय । (६।१)

śrīvatsadhāriñchrīkānta śrīdhāmañchrīpate'vyaya |

6.2६.२

गार्हस्थ्यं मा प्रणाशं मे यातु धर्मार्थकामदम् ॥ (६।२)

gārhasthyaṃ mā praṇāśaṃ me yātu dharmārthakāmadam ||

7.1७.१

अग्नयो मा प्रणश्यन्तु देवताः पुरुषोत्तम । (७।१)

agnayo mā praṇaśyantu devatāḥ puruṣottama |

7.2७.२

पितरो मा प्रणश्यन्तु मास्तु दाम्पत्यभेदनम् ॥ (७।२)

pitaro mā praṇaśyantu māstu dāmpatyabhedanam ||

8.1८.१

लक्ष्म्या वियुज्यते देव न कदाचिद्यथा भवान् । (८।१)

lakṣmyā viyujyate deva na kadācidyathā bhavān |

8.2८.२

तथा कलत्रसम्बन्धो देव मा मे वियुज्यताम् ॥ (८।२)

tathā kalatrasambandho deva mā me viyujyatām ||

9.1९.१

लक्ष्म्या न शून्यो वरद शय्यां त्वं शयनं गतः । (९।१)

lakṣmyā na śūnyo varada śayyāṃ tvaṃ śayanaṃ gataḥ |

9.2९.२

शय्या ममाप्यशून्यास्तु तथैव मधुसूदन ॥ (९।२)

śayyā mamāpyaśūnyāstu tathaiva madhusūdana ||

10.1१०.१

गीतवादित्रनिर्घोषं देवदेवस्य कीर्तयेत् । (१०।१)

gītavāditranirghoṣaṃ devadevasya kīrtayet |

10.2१०.२

घण्टा भवेदशक्तस्य सर्ववाद्यमयी यतः ॥ (१०।२)

ghaṇṭā bhavedaśaktasya sarvavādyamayī yataḥ ||

11.1११.१

एवं सम्पूज्य गोविन्दमश्नीयात्तैलवर्जितम् । (११।१)

evaṃ sampūjya govindamaśnīyāttailavarjitam |

11.2११.२

नक्तमक्षारलवणं यावत्तत्स्याच्चतुष्टयम् ॥ (११।२)

naktamakṣāralavaṇaṃ yāvattatsyāccatuṣṭayam ||

12.1१२.१

ततः प्रभाते संजाते लक्ष्मीपतिसमन्विताम् । (१२।१)

tataḥ prabhāte saṃjāte lakṣmīpatisamanvitām |

12.2१२.२

दीपान्नभाजनैर्युक्तां शय्यां दद्याद्विलक्षणाम् ॥ (१२।२)

dīpānnabhājanairyuktāṃ śayyāṃ dadyādvilakṣaṇām ||

13.1१३.१

पादुकोपानहच्छत्त्रचामरासनसंयुताम् । (१३।१)

pādukopānahacchattracāmarāsanasaṃyutām |

13.2१३.२

अभीष्टोपस्करैर् युक्तां शुक्लपुष्पाम्बरावृताम् ॥ (१३।२)

abhīṣṭopaskarair yuktāṃ śuklapuṣpāmbarāvṛtām ||

14.1१४.१

सोपधानकविश्रामां फलैर्नानाविधैर्युताम् । (१४।१)

sopadhānakaviśrāmāṃ phalairnānāvidhairyutām |

14.2१४.२

तथाभरणधान्यैश्च यथाशक्त्या समन्विताम् ॥ (१४।२)

tathābharaṇadhānyaiśca yathāśaktyā samanvitām ||

15.1१५.१

अव्यङ्गाङ्गाय विप्राय वैष्णवाय कुटुम्बिने । (१५।१)

avyaṅgāṅgāya viprāya vaiṣṇavāya kuṭumbine |

15.2१५.२

दातव्या वेदविदुषे भावेनापतिताय च ॥ (१५।२)

dātavyā vedaviduṣe bhāvenāpatitāya ca ||

16.1१६.१

तत्रोपविश्य दाम्पत्यमलंकृत्य विधानतः । (१६।१)

tatropaviśya dāmpatyamalaṃkṛtya vidhānataḥ |

16.2१६.२

पत्न्यास्तु भाजनं दद्याद्भक्ष्यभोज्यसमन्वितम् ॥ (१६।२)

patnyāstu bhājanaṃ dadyādbhakṣyabhojyasamanvitam ||

17.1१७.१

ब्राह्मणस्यापि सौवर्णीम् उपस्करसमन्विताम् । (१७।१)

brāhmaṇasyāpi sauvarṇīm upaskarasamanvitām |

17.2१७.२

प्रतिमां देवदेवस्य सोदकुम्भां निवेदयेत् ॥ (१७।२)

pratimāṃ devadevasya sodakumbhāṃ nivedayet ||

18.1१८.१

एवं यस्तु पुमान्कुर्यादशून्यशयनं हरेः । (१८।१)

evaṃ yastu pumānkuryādaśūnyaśayanaṃ hareḥ |

18.2१८.२

वित्तशाठ्येन रहितो नारायणपरायणः ॥ (१८।२)

vittaśāṭhyena rahito nārāyaṇaparāyaṇaḥ ||

19.1१९.१

न तस्य पत्न्या विरहः कदाचिदपि जायते । (१९।१)

na tasya patnyā virahaḥ kadācidapi jāyate |

19.2१९.२

नारी वा विधवा ब्रह्मन्यावच्चन्द्रार्कतारकम् । (१९।२)

nārī vā vidhavā brahmanyāvaccandrārkatārakam |

19.3१९.३

न विरूपौ न शोकार्तौ दम्पती भवतः क्वचित् ॥ (१९।३)

na virūpau na śokārtau dampatī bhavataḥ kvacit ||

20.1२०.१

न पुत्रपशुरत्नानि क्षयं यान्ति पितामह । (२०।१)

na putrapaśuratnāni kṣayaṃ yānti pitāmaha |

20.2२०.२

सप्त कल्पसहस्राणि सप्त कल्पशतानि च । (२०।२)

sapta kalpasahasrāṇi sapta kalpaśatāni ca |

20.3२०.३

कुर्वन्नशून्यशयनं विष्णुलोके महीयते ॥ (२०।३)

kurvannaśūnyaśayanaṃ viṣṇuloke mahīyate ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MPur, 71

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit