MPur, 59
Select a line for its word-by-word analysis.
विधिना केन कर्तव्यं पादपोद्यापनं बुधैः ॥ (१।३)
vidhinā kena kartavyaṃ pādapodyāpanaṃ budhaiḥ ||
ये च लोकाः स्मृतास्तेषां तानिदानीं वदस्व नः । (२।१)
ye ca lokāḥ smṛtāsteṣāṃ tānidānīṃ vadasva naḥ |
यत्फलं लभते प्रेत्य तत्सर्वं वक्तुमर्हसि ॥ (२।२)
yatphalaṃ labhate pretya tatsarvaṃ vaktumarhasi ||
ऋत्विङ्मण्डपसम्भारश् चाचार्यश्चैव तद्विधः । (४।१)
ṛtviṅmaṇḍapasambhāraś cācāryaścaiva tadvidhaḥ |
पूजयेद्ब्राह्मणांस्तद्वद्धेमवस्त्रानुलेपनैः ॥ (४।२)
pūjayedbrāhmaṇāṃstadvaddhemavastrānulepanaiḥ ||
सर्वौषध्युदकैः सिक्तान्पिष्टातकविभूषितान् । (५।१)
sarvauṣadhyudakaiḥ siktānpiṣṭātakavibhūṣitān |
वृक्षान्माल्यैरलंकृत्य वासोभिरभिवेष्टयेत् ॥ (५।२)
vṛkṣānmālyairalaṃkṛtya vāsobhirabhiveṣṭayet ||
सूच्या सौवर्णया कार्यं सर्वेषां कर्णवेधनम् । (६।१)
sūcyā sauvarṇayā kāryaṃ sarveṣāṃ karṇavedhanam |
प्रत्येकं सर्ववृक्षाणां वेद्यां तान्यधिवासयेत् ॥ (७।२)
pratyekaṃ sarvavṛkṣāṇāṃ vedyāṃ tānyadhivāsayet ||
धूपोऽत्र गुग्गुलः श्रेष्ठस्ताम्रपात्रैरधिष्ठितान् । (८।१)
dhūpo'tra guggulaḥ śreṣṭhastāmrapātrairadhiṣṭhitān |
सप्तधान्यस्थितान्कृत्वा वस्त्रगन्धानुलेपनैः ॥ (८।२)
saptadhānyasthitānkṛtvā vastragandhānulepanaiḥ ||
कुम्भान्सर्वेषु वृक्षेषु स्थापयित्वा नरेश्वर । (९।१)
kumbhānsarveṣu vṛkṣeṣu sthāpayitvā nareśvara |
वनस्पतेश्च विद्वद्भिर्होमः कार्यो द्विजातिभिः ॥ (१०।२)
vanaspateśca vidvadbhirhomaḥ kāryo dvijātibhiḥ ||
सकांस्यदोहां सौवर्णशृङ्गाभ्याम् अतिशालिनीम् । (११।२)
sakāṃsyadohāṃ sauvarṇaśṛṅgābhyām atiśālinīm |
पयस्विनीं वृक्षमध्यादुत्सृजेद्गामुदङ्मुखीम् ॥ (११।३)
payasvinīṃ vṛkṣamadhyādutsṛjedgāmudaṅmukhīm ||
तैरेव कुम्भैः स्नपनं कुर्याद्ब्राह्मणपुंगवः ॥ (१२।३)
taireva kumbhaiḥ snapanaṃ kuryādbrāhmaṇapuṃgavaḥ ||
स्नातः शुक्लाम्बरस्तद्वद्यजमानोऽभिपूजयेत् । (१३।१)
snātaḥ śuklāmbarastadvadyajamāno'bhipūjayet |
गोभिर् विभवतः सर्वानृत्विजस्तान्समाहितः ॥ (१३।२)
gobhir vibhavataḥ sarvānṛtvijastānsamāhitaḥ ||
क्षीरेण भोजनं दद्याद्यावद्दिनचतुष्टयम् ॥ (१४।३)
kṣīreṇa bhojanaṃ dadyādyāvaddinacatuṣṭayam ||
होमश्च सर्षपैः कार्यो यवैः कृष्णतिलैस्तथा । (१५।१)
homaśca sarṣapaiḥ kāryo yavaiḥ kṛṣṇatilaistathā |
पलाशसमिधः शस्ताश्चतुर्थेऽह्नि तथोत्सवः । (१५।२)
palāśasamidhaḥ śastāścaturthe'hni tathotsavaḥ |
दक्षिणा च पुनस्तद्वद्देया तत्रापि शक्तितः ॥ (१५।३)
dakṣiṇā ca punastadvaddeyā tatrāpi śaktitaḥ ||
यद्यदिष्टतमं किंचित् तत्तद् दद्यादमत्सरी । (१६।१)
yadyadiṣṭatamaṃ kiṃcit tattad dadyādamatsarī |
आचार्ये द्विगुणं दद्यात्प्रणिपत्य विसर्जयेत् ॥ (१६।२)
ācārye dviguṇaṃ dadyātpraṇipatya visarjayet ||
अनेन विधिना यस्तु कुर्याद्वृक्षोत्सवं बुधः । (१७।१)
anena vidhinā yastu kuryādvṛkṣotsavaṃ budhaḥ |
सर्वान्कामानवाप्नोति फलं चानन्त्यमश्नुते ॥ (१७।२)
sarvānkāmānavāpnoti phalaṃ cānantyamaśnute ||
यश्चैकमपि राजेन्द्र वृक्षं संस्थापयेन्नरः । (१८।१)
yaścaikamapi rājendra vṛkṣaṃ saṃsthāpayennaraḥ |
सोऽपि स्वर्गे वसेद्राजन्यावदिन्द्रायुतत्रयम् ॥ (१८।२)
so'pi svarge vasedrājanyāvadindrāyutatrayam ||
भूतान्भव्यांश्च मनुजांस्तारयेद्द्रुमसंमितान् । (१९।१)
bhūtānbhavyāṃśca manujāṃstārayeddrumasaṃmitān |
परमां सिद्धिमाप्नोति पुनरावृत्तिदुर्लभाम् ॥ (१९।२)
paramāṃ siddhimāpnoti punarāvṛttidurlabhām ||
य इदं शृणुयान्नित्यं श्रावयेद्वापि मानवः । (२०।१)
ya idaṃ śṛṇuyānnityaṃ śrāvayedvāpi mānavaḥ |
सोऽपि सम्पूजितो देवैर्ब्रह्मलोके महीयते ॥ (२०।२)
so'pi sampūjito devairbrahmaloke mahīyate ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.