सूत उवाच । (१।१)

वैशम्पायनम् आसीनम् अपृच्छच्छौनकः पुरा । (१।२)

सर्वकामाप्तये नित्यं कथं शान्तिकपौष्टिकम् ॥ (१।३)

वैशम्पायन उवाच । (२।१)

श्रीकामः शान्तिकामो वा ग्रहयज्ञं समारभेत् । (२।२)

वृद्ध्यायुः पुष्टिकामो वा तथैवाभिचरन्पुनः । (२।३)

येन ब्रह्मन्विधानेन तन्मे निगदतः शृणु ॥ (२।४)

सर्वशास्त्राण्यनुक्रम्य संक्षिप्य ग्रन्थविस्तरम् । (३।१)

ग्रहशान्तिं प्रवक्ष्यामि पुराणश्रुतिचोदिताम् ॥ (३।२)

पुण्येऽह्नि विप्रकथिते कृत्वा ब्राह्मणवाचनम् । (४।१)

ग्रहान्ग्रहाधिदेवांश्च स्थाप्य होमं समारभेत् ॥ (४।२)

ग्रहयज्ञस्त्रिधा प्रोक्तः पुराणश्रुतिकोविदैः । (५।१)

प्रथमोऽयुतहोमः स्याल्लक्षहोमस्ततः परम् ॥ (५।२)

तृतीयः कोटिहोमस्तु सर्वकामफलप्रदः । (६।१)

अयुतेनाहुतीनां च नवग्रहमखः स्मृतः ॥ (६।२)

तस्य तावद्विधिं वक्ष्ये पुराणश्रुतिभाषितम् । (७।१)

गर्तस्योत्तरपूर्वेण वितस्तिद्वयविस्तृताम् ॥ (७।२)

वप्रद्वयावृतां वेदिं वितस्त्युच्छ्रायसंमिताम् । (८।१)

संस्थापनाय देवानां चतुरस्रामुदङ्मुखाम् ॥ (८।२)

अग्निप्रणयनं कृत्वा तस्यामावाहयेत्सुरान् । (९।१)

देवतानां ततः स्थाप्या विंशतिर्द्वादशाधिका ॥ (९।२)

सूर्यः सोमस्तथा भौमो बुधजीवसितार्कजाः । (१०।१)

राहुः केतुरिति प्रोक्ता ग्रहा लोकहितावहाः ॥ (१०।२)

मध्ये तु भास्करं विद्याल्लोहितं दक्षिणेन तु । (११।१)

उत्तरेण गुरुं विद्याद्बुधं पूर्वोत्तरेण तु ॥ (११।२)

पूर्वेण भार्गवं विद्यात्सोमं दक्षिणपूर्वके । (१२।१)

पश्चिमेन शनिं विद्याद्राहुं पश्चिमदक्षिणे । (१२।२)

पश्चिमोत्तरतः केतुं स्थापयेच्छुक्लतण्डुलैः ॥ (१२।३)

भास्करस्येश्वरं विद्यादुमां च शशिनस्तथा । (१३।१)

स्कन्दमङ्गारकस्यापि बुधस्य च तथा हरिम् ॥ (१३।२)

ब्रह्माणं च गुरोर्विद्याच्छुक्रस्यापि शचीपतिम् । (१४।१)

शनैश्चरस्य तु यमं राहोः कालं तथैव च ॥ (१४।२)

केतोर्वै चित्रगुप्तं च सर्वेषामधिदेवताः । (१५।१)

अग्निरापः क्षितिर्विष्णुरिन्द्र ऐन्द्री च देवताः ॥ (१५।२)

प्रजापतिश्च सर्पाश्च ब्रह्मा प्रत्यधिदेवताः । (१६।१)

विनायकं तथा दुर्गां वायुराकाशमेव च । (१६।२)

आवाहयेद्व्याहृतिभिस्तथैवाश्विकुमारकौ ॥ (१६।३)

संस्मरेद्रक्तमादित्यमङ्गारकसमन्वितम् । (१७।१)

सोमशुक्रौ तथा श्वेतो बुधजीवौ च पिङ्गलौ । (१७।२)

मन्दराहू तथा कृष्णौ धूम्रं केतुगणं विदुः ॥ (१७।३)

ग्रहवर्णानि देयानि वासांसि कुसुमानि च । (१८।१)

धूपामोदोऽत्र सुरभिरुपरिष्टाद् वितानिकम् । (१८।२)

शोभनं स्थापयेत्प्राज्ञः फलपुष्पसमन्वितम् ॥ (१८।३)

गुडौदनं रवेर्दद्यात्सोमाय घृतपायसम् । (१९।१)

अङ्गारकाय संयावं बुधाय क्षीरषष्टिके ॥ (१९।२)

दध्योदनं च जीवाय शक्राय च घृतौदनम् । (२०।१)

शनैश्चराय कृसरामजामांसं च राहवे । (२०।२)

चित्रौदनं च केतुभ्यः सर्वभक्ष्यैरथार्चयेत् ॥ (२०।३)

प्रागुत्तरेण तस्माच्च दध्यक्षतविभूषितम् । (२१।१)

चूतपल्लवसंछन्नं फलवस्त्रयुगान्वितम् ॥ (२१।२)

पञ्चरत्नसमायुक्तं पञ्चभङ्गसमन्वितम् । (२२।१)

स्थापयेदव्रणं कुम्भं वरुणं तत्र विन्यसेत् ॥ (२२।२)

गङ्गाद्याः सरितः सर्वाः समुद्रांश्च सरांसि च । (२३।१)

गजाश्वरथ्यावल्मीकसंगमाद्ध्रदगोकुलात् ॥ (२३।२)

मृदमानीय विप्रेन्द्र सर्वौषधिजलान्विताम् । (२४।१)

स्नानार्थं विन्यसेत्तत्र यजमानस्य धर्मवित् ॥ (२४।२)

सर्वे समुद्राः सरितः सरांसि च नदास्तथा । (२५।१)

आयान्तु यजमानस्य दुरितक्षयकारकाः ॥ (२५।२)

एवमावाहयेदेतानमरान्मुनिसत्तम । (२६।१)

होमं समारभेत्सर्पिर्यवव्रीहितिलादिना ॥ (२६।२)

अर्कः पलाशखदिरावपामार्गोऽथ पिप्पलः । (२७।१)

औदुम्बरः शमी दूर्वा कुशाश्च समिधः क्रमात् ॥ (२७।२)

एकैकस्याष्टकशतमष्टविंशतिरेव वा । (२८।१)

होतव्या मधुसर्पिर्भ्यां दध्ना चैव समन्विताः ॥ (२८।२)

प्रादेशमात्रा अशिफा अशाखा अपलाशिनीः । (२९।१)

समिधः कल्पयेत्प्राज्ञः सर्वकर्मसु सर्वदा ॥ (२९।२)

देवानामपि सर्वेषामुपांशु परमार्थवित् । (३०।१)

स्वेन स्वेनैव मन्त्रेण होतव्याः समिधः पृथक् ॥ (३०।२)

होतव्यं च घृताभ्यक्तं चरुभक्षादिकं पुनः । (३१।१)

मन्त्रैर्दशाहुतीर्हुत्वा होमं व्याहृतिभिस्ततः ॥ (३१।२)

उदङ्मुखाः प्राङ्मुखा वा कुर्युर्ब्राह्मणपुंगवाः । (३२।१)

मन्त्रवन्तश्च कर्तव्याश्चरवः प्रतिदैवतम् ॥ (३२।२)

हुत्वा च तांश्चरून्सम्यक्ततो होमं समाचरेत् । (३३।१)

आकृष्णेति च सूर्याय होमः कार्यो द्विजन्मना ॥ (३३।२)

आप्यायस्वेति सोमाय मन्त्रेण जुहुयात्पुनः । (३४।१)

अग्निर्मूर्धा दिवो मन्त्र इति भौमाय कीर्तयेत् ॥ (३४।२)

अग्ने विवस्वदुषस इति सोमसुताय वै । (३५।१)

बृहस्पते परिदीया रथेनेति गुरोर्मतः ॥ (३५।२)

शुक्रं ते अन्यदिति च शुक्रस्यापि निगद्यते । (३६।१)

शनैश्चरायेति पुनः शं नो देवीति होमयेत् ॥ (३६।२)

कया नश्चित्र आभुवद् इति राहोरुदाहृतः । (३७।१)

केतुं कृण्वन्न् अपि ब्रूयात्केतूनामपि शान्तये ॥ (३७।२)

आ वो राजेति रुद्रस्य बलिहोमं समाचरेत् । (३८।१)

आपो हि ष्ठेत्युमायास्तु स्योनेति स्वामिनस्तथा ॥ (३८।२)

विष्णोरिदं विष्णुरिति तमीशेति स्वयम्भुवः । (३९।१)

इन्द्रम् इद्देवतातेति इन्द्राय जुहुयात्ततः ॥ (३९।२)

तथा यमस्य चायं गौरिति होमः प्रकीर्तितः । (४०।१)

कालस्य ब्रह्म जज्ञानमिति मन्त्रः प्रशस्यते ॥ (४०।२)

चित्रगुप्तस्य चाज्ञातमिति मन्त्रविदो विदुः । (४१।१)

अग्निं दूतं वृणीमह इति वह्नेरुदाहृतः ॥ (४१।२)

उद् उत्तमं वरुणमित्य् अपां मन्त्रः प्रकीर्तितः । (४२।१)

भूमेः पृथिव्यन्तरिक्षमिति वेदेषु पठ्यते ॥ (४२।२)

सहस्रशीर्षा पुरुष इति विष्णोरुदाहृतः । (४३।१)

इन्द्रायेन्दो मरुत्वत इति शक्रस्य शस्यते ॥ (४३।२)

उत्तानपर्णे सुभगे इति देव्याः समाचरेत् । (४४।१)

प्रजापतेः पुनर्होमः प्रजापतिरिति स्मृतः ॥ (४४।२)

नमोऽस्तु सर्पेभ्य इति सर्पाणां मन्त्र उच्यते । (४५।१)

एष ब्रह्मा य ऋत्विग्भ्य इति ब्रह्मण्युदाहृतः ॥ (४५।२)

विनायकस्य चानूनमिति मन्त्रो बुधैः स्मृतः । (४६।१)

जातवेदसे सुनवाम दुर्गामन्त्रोऽयमुच्यते ॥ (४६।२)

आदित्प्रत्नस्य रेतस आकाशस्य उदाहृतः । (४७।१)

क्राणा शिशुर्महीनां च वायोर्मन्त्रः प्रकीर्तितः ॥ (४७।२)

एषो उषा अपूर्व्या इत्यश्विनोर्मन्त्र उच्यते । (४८।१)

पूर्णाहुतिस्तु मूर्धानं दिव इत्यभिपातयेत् ॥ (४८।२)

अथाभिषेकमन्त्रेण वाद्यमङ्गलगीतकैः । (४९।१)

पूर्णकुम्भेन तेनैव होमान्ते प्रागुदङ्मुखम् ॥ (४९।२)

अव्यङ्गावयवैर्ब्रह्मन् हेमस्रग्दामभूषितैः । (५०।१)

यजमानस्य कर्तव्यं चतुर्भिः स्नपनं द्विजैः ॥ (५०।२)

सुरास्त्वामभिषिञ्चन्तु ब्रह्मविष्णुमहेश्वराः । (५१।१)

वासुदेवो जगन्नाथस्तथा संकर्षणो विभुः । (५१।२)

प्रद्युम्नश्चानिरुद्धश्च भवन्तु विजयाय ते ॥ (५१।३)

आखण्डलोऽग्निर्भगवान्यमो वै निरृतिस्तथा । (५२।१)

वरुणः पवनश्चैव धनाध्यक्षस्तथा शिवः । (५२।२)

ब्रह्मणा सहितः शेषो दिक्पालास्त्वामवन्तु ते ॥ (५२।३)

कीर्तिर्लक्ष्मीर्धृतिर्मेधा पुष्टिः श्रद्धा क्रिया मतिः । (५३।१)

बुद्धिर्लज्जा वपुः शान्तिस्तुष्टिः क्रान्तिश्च मातरः । (५३।२)

एतास्त्वामभिषिञ्चन्तु धर्मपत्न्यः समागताः ॥ (५३।३)

आदित्यश्चन्द्रमा भौमो बुधो जीवः सितोऽर्कजः । (५४।१)

ग्रहास्त्वामभिषिञ्चन्तु राहुः केतुश्च तर्पिताः ॥ (५४।२)

देवदानवगन्धर्वा यक्षराक्षसपन्नगाः । (५५।१)

ऋषयो मुनयो गावो देवमातर एव च ॥ (५५।२)

देवपत्न्यो द्रुमा नागा दैत्याश्चाप्सरसां गणाः । (५६।१)

अस्त्राणि सर्वशस्त्राणि राजानो वाहनानि च ॥ (५६।२)

औषधानि च रत्नानि कालस्यावयवाश्च ये । (५७।१)

सरितः सागराः शैलास्तीर्थानि जलदा नदाः । (५७।२)

एते त्वामभिषिञ्चन्तु सर्वकामार्थसिद्धये ॥ (५७।३)

ततः शुक्लाम्बरधरः शुक्लगन्धानुलेपनः । (५८।१)

सर्वौषधैः सर्वगन्धैः स्नापितो द्विजपुंगवैः ॥ (५८।२)

यजमानः सपत्नीक ऋत्विजः सुसमाहितान् । (५९।१)

दक्षिणाभिः प्रयत्नेन पूजयेद्गतविस्मयः ॥ (५९।२)

सूर्याय कपिलां धेनुं शङ्खं दद्यात्तथेन्दवे । (६०।१)

रक्तं धुरंधरं दद्याद्भौमाय च ककुद्मिनम् ॥ (६०।२)

बुधाय जातरूपं तु गुरवे पीतवाससी । (६१।१)

श्वेताश्वं दैत्यगुरवे कृष्णां गामर्कसूनवे ॥ (६१।२)

आयसं राहवे दद्यात्केतुभ्यश्छागमुत्तमम् । (६२।१)

सुवर्णेन समा कार्या यजमानेन दक्षिणा ॥ (६२।२)

सर्वेषामथवा गावो दातव्या हेमभूषिताः । (६३।१)

सुवर्णमथवा दद्याद्गुरुर्वा येन तुष्यति । (६३।२)

समन्त्रेणैव दातव्याः सर्वाः सर्वत्र दक्षिणाः ॥ (६३।३)

कपिले सर्वदेवानां पूजनीयासि रोहिणी । (६४।१)

तीर्थदेवमयी यस्मादतः शान्तिं प्रयच्छ मे ॥ (६४।२)

पुण्यस्त्वं शङ्ख पुण्यानां मङ्गलानां च मङ्गलम् । (६५।१)

विष्णुना विधृतश्चासि ततः शान्तिं प्रयच्छ मे ॥ (६५।२)

धर्मस्त्वं वृषरूपेण जगदानन्दकारक । (६६।१)

अष्टमूर्तेरधिष्ठानमतः शान्तिं प्रयच्छ मे ॥ (६६।२)

हिरण्यगर्भगर्भस्त्वं हेमबीजं विभावसोः । (६७।१)

अनन्तपुण्यफलदम् अतः शान्तिं प्रयच्छ मे ॥ (६७।२)

पीतवस्त्रयुगं यस्माद्वासुदेवस्य वल्लभम् । (६८।१)

प्रदानात्तस्य मे विष्णो ह्यतः शान्तिं प्रयच्छ मे ॥ (६८।२)

विष्णुस्त्वमश्वरूपेण यस्मादमृतसम्भवः । (६९।१)

चन्द्रार्कवाहनो नित्यमतः शान्तिं प्रयच्छ मे ॥ (६९।२)

यस्मात्त्वं पृथिवी सर्वा धेनुः केशवसंनिभा । (७०।१)

सर्वपापहरा नित्यमतः शान्तिं प्रयच्छ मे ॥ (७०।२)

यस्मादायासकर्माणि तवाधीनानि सर्वदा । (७१।१)

लाङ्गलाद्यायुधादीनि तस्माच्छान्तिं प्रयच्छ मे ॥ (७१।२)

यस्मात्त्वं सर्वयज्ञानामङ्गत्वेन व्यवस्थितः । (७२।१)

यानं विभावसोर्नित्यमतः शान्तिं प्रयच्छ मे ॥ (७२।२)

गवामङ्गेषु तिष्ठन्ति भुवनानि चतुर्दश । (७३।१)

यस्मात्तस्माच्छ्रिये मे स्यादिह लोके परत्र च ॥ (७३।२)

यस्मादशून्यं शयनं केशवस्य च सर्वदा । (७४।१)

शय्या ममाप्यशून्यास्तु दत्ता जन्मनि जन्मनि ॥ (७४।२)

यथा रत्नेषु सर्वेषु सर्वे देवाः प्रतिष्ठिताः । (७५।१)

तथा रत्नानि यच्छन्तु रत्नदानेन मे सुराः ॥ (७५।२)

यथा भूमिप्रदानस्य कलां नार्हन्ति षोडशीम् । (७६।१)

दानान्यन्यानि मे शान्तिर्भूमिदानाद्भवत्विह ॥ (७६।२)

एवं सम्पूजयेद्भक्त्या वित्तशाठ्येन वर्जितः । (७७।१)

रत्नकाञ्चनवस्त्रौघैर्धूपमाल्यानुलेपनैः ॥ (७७।२)

अनेन विधिना यस्तु ग्रहपूजां समाचरेत् । (७८।१)

सर्वान्कामानवाप्नोति प्रेत्य स्वर्गे महीयते ॥ (७८।२)

यस्तु पीडाकरो नित्यमल्पवित्तस्य वा ग्रहः । (७९।१)

तं च यत्नेन सम्पूज्य शेषानप्यर्चयेद्बुधः ॥ (७९।२)

ग्रहा गावो नरेन्द्राश्च ब्राह्मणाश्च विशेषतः । (८०।१)

पूजिताः पूजयन्त्येते निर्दहन्त्यवमानिताः ॥ (८०।२)

यथा बाणप्रहाराणां कवचं भवति वारणम् । (८१।१)

तद्वद्दैवोपघातानां शान्तिर्भवति वारणम् ॥ (८१।२)

तस्मान्न दक्षिणाहीनं कर्तव्यं भूतिमिच्छता । (८२।१)

सम्पूर्णया दक्षिणया यस्मादेकोऽपि तुष्यति ॥ (८२।२)

सदैवायुतहोमोऽयं नवग्रहमखे स्थितः । (८३।१)

विवाहोत्सवयज्ञेषु प्रतिष्ठादिषु कर्मसु ॥ (८३।२)

निर्विघ्नार्थं मुनिश्रेष्ठ तथोद्वेगाद्भुतेषु च । (८४।१)

कथितोऽयुतहोमोऽयं लक्षहोममतः शृणु ॥ (८४।२)

सर्वकामाप्तये यस्माल्लक्षहोमं विदुर्बुधाः । (८५।१)

पितॄणां वल्लभं साक्षाद्भुक्तिमुक्तिफलप्रदम् ॥ (८५।२)

ग्रहताराबलं लब्ध्वा कृत्वा ब्राह्मणवाचनम् । (८६।१)

गृहस्योत्तरपूर्वेण मण्डपं कारयेद्बुधः ॥ (८६।२)

रुद्रायतनभूमौ वा चतुरस्रमुदङ्मुखम् । (८७।१)

दशहस्तमथाष्टौ वा हस्तान्कुर्याद्विधानतः ॥ (८७।२)

प्रागुदक्प्लवनां भूमिं कारयेद्यत्नतो बुधः । (८८।१)

प्रागुत्तरं समासाद्य प्रदेशं मण्डपस्य तु ॥ (८८।२)

शोभनं कारयेत्कुण्डं यथावल्लक्षणान्वितम् । (८९।१)

चतुरस्रं समन्तात्तु योनिवक्त्रं समेखलम् ॥ (८९।२)

चतुरङ्गुलविस्तारा मेखला तद्वदुच्छ्रिता । (९०।१)

प्रागुदक्प्लवना कार्या सर्वतः समवस्थिता ॥ (९०।२)

शान्त्यर्थं सर्वलोकानां नवग्रहमखः स्मृतः । (९१।१)

मानहीनाधिकं कुण्डमनेकभयदं भवेत् । (९१।२)

यस्मात् तस्मात् सुसम्पूर्णं शान्तिकुण्डं विधीयते ॥ (९१।३)

अस्माद्दशगुणः प्रोक्तो लक्षहोमः स्वयम्भुवा । (९२।१)

आहुतीभिः प्रयत्नेन दक्षिणाभिस्तथैव च ॥ (९२।२)

द्विहस्तविस्तृतं तद्वच्चतुर्हस्तायतं पुनः । (९३।१)

लक्षहोमे भवेत्कुण्डं योनिवक्त्रं त्रिमेखलम् ॥ (९३।२)

तस्य चोत्तरपूर्वेण वितस्तित्रयसंस्थितम् । (९४।१)

प्रागुदक्प्लवनं तच्च चतुरस्रं समन्ततः ॥ (९४।२)

विष्कम्भार्धोच्छ्रितं प्रोक्तं स्थण्डिलं विश्वकर्मणा । (९५।१)

संस्थापनाय देवानां वप्रत्रयसमावृतम् ॥ (९५।२)

द्व्यङ्गुलो ह्युच्छ्रितो वप्रः प्रथमः स उदाहृतः । (९६।१)

अङ्गुलोच्छ्रयसंयुक्तं वप्रद्वयमथोपरि ॥ (९६।२)

त्र्यङ्गुलस्य च विस्तारः सर्वेषां कथ्यते बुधैः । (९७।१)

दशाङ्गुलोच्छ्रिता भित्तिः स्थण्डिले स्यात्तथोपरि । (९७।२)

तस्मिन्नावाहयेद्देवान्पूर्ववत्पुष्पतण्डुलैः ॥ (९७।३)

आदित्याभिमुखाः सर्वाः साधिप्रत्यधिदेवताः । (९८।१)

स्थापनीया मुनिश्रेष्ठ नोत्तरेण पराङ्मुखाः ॥ (९८।२)

गरुत्मानधिकस्तत्र संपूज्यः श्रियमिच्छता । (९९।१)

सामध्वनिशरीरस्त्वं वाहनं परमेष्ठिनः । (९९।२)

विषपापहरो नित्यमतः शान्तिं प्रयच्छ मे ॥ (९९।३)

पूर्ववत्कुम्भमामन्त्र्य तद्वद्धोमं समाचरेत् । (१००।१)

सहस्राणां शतं हुत्वा समित्संख्याधिकं पुनः । (१००।२)

घृतकुम्भवसोर्धारां पातयेदनलोपरि ॥ (१००।३)

औदुम्बरीं तथार्द्रां च ऋज्वीं कोटरवर्जिताम् । (१०१।१)

बाहुमात्रां स्रुचं कृत्वा ततः स्तम्भद्वयोपरि । (१०१।२)

घृतधारां तया सम्यगग्नेरुपरि पातयेत् ॥ (१०१।३)

श्रावयेत्सूक्तमाग्नेयं वैष्णवं रौद्रमैन्दवम् । (१०२।१)

महावैश्वानरं साम ज्येष्ठसाम च वाचयेत् ॥ (१०२।२)

स्नानं च यजमानस्य पूर्ववत्स्वस्तिवाचनम् । (१०३।१)

दातव्या यजमानेन पूर्ववद्दक्षिणाः पृथक् ॥ (१०३।२)

कामक्रोधविहीनेन ऋत्विग्भ्यः शान्तचेतसा । (१०४।१)

नवग्रहमखे विप्राश् चत्वारो वेदवेदिनः ॥ (१०४।२)

अथवा ऋत्विजौ शान्तौ द्वावेव श्रुतिकोविदौ । (१०५।१)

कार्यावयुतहोमे तु न प्रसज्येत विस्तरे ॥ (१०५।२)

तद्वच्च दश चाष्टौ च लक्षहोमे तु ऋत्विजः । (१०६।१)

कर्तव्याः शक्तितस्तद्वच्चत्वारो वा विमत्सरः ॥ (१०६।२)

नवग्रहमखात्सर्वं लक्षहोमे दशोत्तरम् । (१०७।१)

भक्ष्यान्दद्यान्मुनिश्रेष्ठ भूषणान्यपि शक्तितः ॥ (१०७।२)

शयनानि सवस्त्राणि हैमानि कटकानि च । (१०८।१)

कर्णाङ्गुलिपवित्राणि कण्ठसूत्राणि शक्तिमान् ॥ (१०८।२)

न कुर्याद्दक्षिणाहीनं वित्तशाठ्येन मानवः । (१०९।१)

अददल्लोभतो मोहात्कुलक्षयम् अवाप्नुते ॥ (१०९।२)

अन्नदानं यथाशक्त्या कर्तव्यं भूतिमिच्छता । (११०।१)

अन्नहीनः कृतो यस्माद्दुर्भिक्षफलदो भवेत् ॥ (११०।२)

अन्नहीनो दहेद्राष्ट्रं मन्त्रहीनस्तु ऋत्विजः । (१११।१)

यष्टारं दक्षिणाहीनं नास्ति यज्ञसमो रिपुः ॥ (१११।२)

न वाप्यल्पधनः कुर्याल्लक्षहोमं नरः क्वचित् । (११२।१)

यस्मात्पीडाकरो नित्यं यज्ञे भवति विग्रहः ॥ (११२।२)

तमेव पूजयेद्भक्त्या द्वौ वा त्रीन्वा यथाविधि । (११३।१)

एकमप्यर्चयेद्भक्त्या ब्राह्मणं वेदपारगम् । (११३।२)

दक्षिणाभिः प्रयत्नेन न बहूनल्पवित्तवान् ॥ (११३।३)

लक्षहोमस्तु कर्तव्यो यथावित्तं भवेद्बहु । (११४।१)

यतः सर्वानवाप्नोति कुर्वन्कामान्विधानतः ॥ (११४।२)

पूज्यते शिवलोके च वस्वादित्यमरुद्गणैः । (११५।१)

यावत्कल्पशतान्यष्टावथ मोक्षमवाप्नुयात् ॥ (११५।२)

सकामो यस्त्विमं कुर्याल्लक्षहोमं यथाविधि । (११६।१)

स तं काममवाप्नोति पदमानन्त्यम् अश्नुते ॥ (११६।२)

पुत्रार्थी लभते पुत्रान्धनार्थी लभते धनम् । (११७।१)

भार्यार्थी शोभनां भार्यां कुमारी च शुभं पतिम् ॥ (११७।२)

भ्रष्टराज्यस्तथा राज्यं श्रीकामः श्रियमाप्नुयात् । (११८।१)

यं यं प्रार्थयते कामं स वै भवति पुष्कलः । (११८।२)

निष्कामः कुरुते यस्तु स परं ब्रह्म गच्छति ॥ (११८।३)

अस्माच्छतगुणः प्रोक्तः कोटिहोमः स्वयम्भुवा । (११९।१)

आहुतीभिः प्रयत्नेन दक्षिणाभिः फलेन च ॥ (११९।२)

पूर्ववद्ग्रहदेवानामावाहनविसर्जने । (१२०।१)

होममन्त्रास्त एवोक्ताः खाने दाने तथैव च । (१२०।२)

कुण्डमण्डपवेदीनां विशेषोऽयं निबोध मे ॥ (१२०।३)

कोटिहोमे चतुर्हस्तं चतुरस्रं तु सर्वतः । (१२१।१)

योनिवक्त्रद्वयोपेतं तदप्याहुस् त्रिमेखलम् ॥ (१२१।२)

द्व्यङ्गुलाभ्युच्छ्रिता कार्या प्रथमा मेखला बुधैः । (१२२।१)

त्र्यङ्गुलाभ्युच्छ्रिता तद्वद्द्वितीया परिकीर्तिता ॥ (१२२।२)

उच्छ्रायविस्तराभ्यां च तृतीया चतुरङ्गुला । (१२३।१)

द्व्यङ्गुलश्चेति विस्तारः पूर्वयोरेव शस्यते ॥ (१२३।२)

वितस्तिमात्रा योनिः स्यात्षट्सप्ताङ्गुलविस्तृता । (१२४।१)

कूर्मपृष्ठोन्नता मध्ये पार्श्वयोश्चाङ्गुलोच्छ्रिता ॥ (१२४।२)

गजौष्ठसदृशी तद्वदायता छिद्रसंयुता । (१२५।१)

एतत्सर्वेषु कुण्डेषु योनिलक्षणमुच्यते ॥ (१२५।२)

मेखलोपरि सर्वत्र अश्वत्थदलसंनिभम् । (१२६।१)

वेदी च कोटिहोमे स्याद्वितस्तीनां चतुष्टयम् ॥ (१२६।२)

चतुरस्रा समन्ताच्च त्रिभिर्वप्रैस्तु संयुता । (१२७।१)

वप्रप्रमाणं पूर्वोक्तं वेदीनां च तथोच्छ्रयः ॥ (१२७।२)

तथा षोडशहस्तः स्यान्मण्डपश्च चतुर्मुखः । (१२८।१)

पूर्वद्वारे च संस्थाप्य बह्वृचं वेदपारगम् ॥ (१२८।२)

यजुर्विदं तथा याम्ये पश्चिमे सामवेदिनम् । (१२९।१)

अथर्ववेदिनं तद्वदुत्तरे स्थापयेद्बुधः ॥ (१२९।२)

अष्टौ तु होमकाः कार्या वेदवेदाङ्गवेदिनः । (१३०।१)

एवं द्वादश विप्राः स्युर्वस्त्रमाल्यानुलेपनैः । (१३०।२)

पूर्ववत्पूजयेद्भक्त्या वस्त्राभरणभूषणैः ॥ (१३०।३)

रात्रिसूक्तं च रौद्रं च पावमानं सुमङ्गलम् । (१३१।१)

पूर्वतो बह्वृचः शान्तिं पठन्नास्ते ह्युदङ्मुखः ॥ (१३१।२)

शाक्तं शाक्रं च सौम्यं च कौष्माण्डं शान्तिमेव च । (१३२।१)

पाठयेद्दक्षिणद्वारि यजुर्वेदिनमुत्तमम् ॥ (१३२।२)

सुपर्णमथ वैराजमाग्नेयं रुद्रसंहिताम् । (१३३।१)

ज्येष्ठमास तथा शान्तिं छन्दोगः पश्चिमे जपेत् ॥ (१३३।२)

शान्तिसूक्तं च सौरं च तथा शाकुनकं शुभम् । (१३४।१)

पौष्टिकं च महाराज्यमुत्तरेणाप्यथर्ववित् ॥ (१३४।२)

पञ्चभिः सप्तभिर्वापि होमः कार्योऽत्र पूर्ववत् । (१३५।१)

स्नाने दाने च मन्त्राः स्युस्त एव मुनिसत्तम ॥ (१३५।२)

वसोर्धाराविधानं च लक्षहोमे विशिष्यते । (१३६।१)

अनेन विधिना यस्तु कोटिहोमं समाचरेत् । (१३६।२)

सर्वान्कामानवाप्नोति ततो विष्णुपदं व्रजेत् ॥ (१३६।३)

यः पठेच्छृणुयाद्वापि ग्रहयज्ञत्रयं नरः । (१३७।१)

सर्वपापविशुद्धात्मा पदमिन्द्रस्य गच्छति ॥ (१३७।२)

अश्वमेधसहस्राणि दश चाष्टौ च धर्मवित् । (१३८।१)

कृत्वा यत्फलमाप्नोति कौटिहोमात् तदश्नुते ॥ (१३८।२)

ब्रह्महत्यासहस्राणि भ्रूणहत्यार्बुदानि च । (१३९।१)

कोटिहोमेन नश्यन्ति यथावच्छिवभाषितम् ॥ (१३९।२)

वश्यकर्माभिचारादि तथैवोच्चाटनादिकम् । (१४०।१)

नवग्रहमखं कृत्वा ततः काम्यं समाचरेत् ॥ (१४०।२)

अन्यथा फलदं पुंसां न काम्यं जायते क्वचित् । (१४१।१)

तस्मादयुतहोमस्य विधानं पूर्वमाचरेत् ॥ (१४१।२)

वृत्तं वोच्चाटने कुण्डं तथा च वश्यकर्मणि । (१४२।१)

त्रिमेखलं चैकवक्त्रमरत्निर्विस्तरेण तु ॥ (१४२।२)

पलाशसमिधः शस्ता मधुगोरोचनान्विताः । (१४३।१)

चन्दनागुरुणा तद्वत् कुङ्कुमेनाभिषिञ्चिताः ॥ (१४३।२)

होमयेन्मधुसर्पिर्भ्यां बिल्वानि कमलानि च । (१४४।१)

सहस्राणि दशैवोक्तं सर्वदैव स्वयम्भुवा ॥ (१४४।२)

वश्यकर्मणि बिल्वानां पद्मानां चैव धर्मवित् । (१४५।१)

सुमित्रिया न आप ओषधय इति होमयेत् ॥ (१४५।२)

न चात्र स्थापनं कार्यं न च कुम्भाभिषेचनम् । (१४६।१)

स्नानं सर्वौषधैः कृत्वा शुक्लपुष्पाम्बरो गृही ॥ (१४६।२)

कण्ठसूत्रैः सकनकैर् विप्रान् समभिपूजयेत् । (१४७।१)

सूक्ष्मवस्त्राणि देयानि शुक्ला गावः सकाञ्चनाः ॥ (१४७।२)

अवश्यानि वशी कुर्यात्सर्वशत्रुबलान्यपि । (१४८।१)

अमित्राण्यपि मित्राणि होमोऽयं पापनाशनः ॥ (१४८।२)

विद्वेषणेऽभिचारे च त्रिकोणं कुण्डमिष्यते । (१४९।१)

द्विमेखलं कोणमुखं हस्तमात्रं च सर्वशः ॥ (१४९।२)

होमं कुर्युस्ततो विप्रा रक्तमाल्यानुलेपनाः । (१५०।१)

निवीतलोहितोष्णीषा लोहिताम्बरधारिणः ॥ (१५०।२)

नववायसरक्ताढ्यपात्रत्रयसमन्विताः । (१५१।१)

समिधो वामहस्तेन श्येनास्थिबलसंयुताः । (१५१।२)

होतव्या मुक्तकेशैस्तु ध्यायद्भिरशिवं रिपौ ॥ (१५१।३)

दुर्मित्रियास् तस्मै सन्तु तथा हुंफडितीति च । (१५२।१)

श्येनाभिचारमन्त्रेण क्षुरं समभिमन्त्र्य च ॥ (१५२।२)

प्रतिरूपं रिपोः कृत्वा क्षुरेण परिकर्तयेत् । (१५३।१)

रिपुरूपस्य शकलान्यथैवाग्नौ विनिष्क्षिपेत् ॥ (१५३।२)

ग्रहयज्ञविधानान्ते सदैवाभिचरन्पुनः । (१५४।१)

विद्वेषणं तथा कुर्वन्नेतदेव समाचरेत् ॥ (१५४।२)

इहैव फलदं पुंसामेतन्नामुत्र शोभनम् । (१५५।१)

तस्माच्छान्तिकमेवात्र कर्तव्यं भूतिमिच्छता ॥ (१५५।२)

ग्रहयज्ञत्रयं कुर्याद् यस् त्वकाम्येन मानवः । (१५६।१)

स विष्णोः पदमाप्नोति पुनरावृत्तिदुर्लभम् ॥ (१५६।२)

य इदं शृणुयान्नित्यं श्रावयेद्वापि मानवः । (१५७।१)

न तस्य ग्रहपीडा स्यान्न च बन्धुजनक्षयः ॥ (१५७।२)

ग्रहयज्ञत्रयं गेहे लिखितं यत्र तिष्ठति । (१५८।१)

न पीडा तत्र बालानां न रोगो न च बन्धनम् ॥ (१५८।२)

अशेषयज्ञफलदं निःशेषाघविनाशनम् । (१५९।१)

कोटिहोमं विदुः प्राज्ञा भुक्तिमुक्तिफलप्रदम् ॥ (१५९।२)

अश्वमेधफलं प्राहुर्लक्षहोमं सुरोत्तमाः । (१६०।१)

द्वादशाहमखस् तद्वन्नवग्रहमखः स्मृतः ॥ (१६०।२)

इति कथितमिदानीमुत्सवानन्दहेतोः सकलकलुषहारी देवयज्ञाभिषेकः । (१६१।१)

परिपठति य इत्थं यः शृणोति प्रसङ्गादभिभवति स शत्रूनायुरारोग्ययुक्तः ॥ (१६१।२)