MPur, 46
Select a line for its word-by-word analysis.
ऐक्ष्वाकी सुषुवे शूरं ख्यातमद्भुतमीढुषम् । (१।२)
aikṣvākī suṣuve śūraṃ khyātamadbhutamīḍhuṣam |
श्यामः शमीकः संयूपः पञ्च चास्य वराङ्गनाः ॥ (३।२)
śyāmaḥ śamīkaḥ saṃyūpaḥ pañca cāsya varāṅganāḥ ||
श्रुतकीर्तिः पृथा चैव श्रुतादेवी श्रुतश्रवाः । (४।१)
śrutakīrtiḥ pṛthā caiva śrutādevī śrutaśravāḥ |
कृतस्य तु श्रुतादेवी सुग्रीवं सुषुवे सुतम् । (५।१)
kṛtasya tu śrutādevī sugrīvaṃ suṣuve sutam |
कैकेय्यां श्रुतकीर्त्यां तु जज्ञे सो ऽनुव्रतो नृपः ॥ (५।२)
kaikeyyāṃ śrutakīrtyāṃ tu jajñe so 'nuvrato nṛpaḥ ||
अथ सख्येन वृद्धेऽसौ कुन्तिभोजे सुतां ददौ । (७।१)
atha sakhyena vṛddhe'sau kuntibhoje sutāṃ dadau |
वसुदेवेन सा दत्ता पाण्डोर्भार्या ह्य् अनिन्दिता । (८।१)
vasudevena sā dattā pāṇḍorbhāryā hy aninditā |
पाण्डोरर्थेन सा जज्ञे देवपुत्रान् महारथान् ॥ (८।२)
pāṇḍorarthena sā jajñe devaputrān mahārathān ||
धर्माद्युधिष्ठिरो जज्ञे वायोर्जज्ञे वृकादेरः । (९।१)
dharmādyudhiṣṭhiro jajñe vāyorjajñe vṛkāderaḥ |
माद्रवत्यां तु जनिताव् अश्विभ्याभिति शुश्रुम । (१०।१)
mādravatyāṃ tu janitāv aśvibhyābhiti śuśruma |
रोहिणी पौरवी नाम भार्या ह्य् आनकदुन्दुभेः । (११।१)
rohiṇī pauravī nāma bhāryā hy ānakadundubheḥ |
लेभे ज्येष्ठं सुतं रामं सारणं च सुतं प्रियम् ॥ (११।२)
lebhe jyeṣṭhaṃ sutaṃ rāmaṃ sāraṇaṃ ca sutaṃ priyam ||
चित्राक्ष्यौ द्वे कुमार्यौ तु रोहिण्यां जज्ञिरे तदा ॥ (१२।२)
citrākṣyau dve kumāryau tu rohiṇyāṃ jajñire tadā ||
देवक्यां जज्ञिरे शौरेः सुषेणः कीर्तिमानपि । (१३।१)
devakyāṃ jajñire śaureḥ suṣeṇaḥ kīrtimānapi |
षष्ठो भद्रविदेहश्च कंसः सर्वानघातयत् ॥ (१३।३)
ṣaṣṭho bhadravidehaśca kaṃsaḥ sarvānaghātayat ||
प्रथमा या अमावास्या वार्षिकी तु भविष्यति । (१४।१)
prathamā yā amāvāsyā vārṣikī tu bhaviṣyati |
तस्यां जज्ञे महाबाहुः पूर्वं कृष्णः प्रजापतिः ॥ (१४।२)
tasyāṃ jajñe mahābāhuḥ pūrvaṃ kṛṣṇaḥ prajāpatiḥ ||
अनुजा त्व् अभवत्कृष्णा सुभद्रा भद्रभाषिणी । (१५।१)
anujā tv abhavatkṛṣṇā subhadrā bhadrabhāṣiṇī |
सहदेवस्तु ताम्रायां जज्ञे शौरिः कुलोद्वहः । (१६।१)
sahadevastu tāmrāyāṃ jajñe śauriḥ kulodvahaḥ |
एकां कन्यां च सुभगां कंसस्ताम् अभ्यघातयत् ॥ (१६।३)
ekāṃ kanyāṃ ca subhagāṃ kaṃsastām abhyaghātayat ||
एते सर्वे महात्मानो ह्य् उपदेव्यां प्रजज्ञिरे ॥ (१७।२)
ete sarve mahātmāno hy upadevyāṃ prajajñire ||
वृकदेव्यां स्वयं जज्ञे नन्दको नाम नामतः ॥ (१८।२)
vṛkadevyāṃ svayaṃ jajñe nandako nāma nāmataḥ ||
श्रद्धादेव्या विहारे तु वने हि विचरन्पुरा । (२०।१)
śraddhādevyā vihāre tu vane hi vicaranpurā |
वैश्यायामदधाच्छौरिः पुत्रं कौशिकमग्रजम् ॥ (२०।२)
vaiśyāyāmadadhācchauriḥ putraṃ kauśikamagrajam ||
पुण्ड्रश्च कपिलश्चैव वसुदेवात्मजौ बलौ ॥ (२१।२)
puṇḍraśca kapilaścaiva vasudevātmajau balau ||
जरा नाम निषादोऽभूत्प्रथमः स धनुर्धरः । (२२।१)
jarā nāma niṣādo'bhūtprathamaḥ sa dhanurdharaḥ |
सौभद्रश्च भवश्चैव महासत्त्वौ बभूवतुः ॥ (२२।२)
saubhadraśca bhavaścaiva mahāsattvau babhūvatuḥ ||
देवभागसुतश्चापि नाम्नासाव् उद्धवः स्मृतः । (२३।१)
devabhāgasutaścāpi nāmnāsāv uddhavaḥ smṛtaḥ |
पण्डितं प्रथमं प्राहुर्देवश्रवःसमुद्भवम् ॥ (२३।२)
paṇḍitaṃ prathamaṃ prāhurdevaśravaḥsamudbhavam ||
निधूतसत्त्वं शत्रुघ्नं श्राद्धस्तस्मादजायत ॥ (२४।२)
nidhūtasattvaṃ śatrughnaṃ śrāddhastasmādajāyata ||
सुचन्द्रं तु महाभागं वीर्यवन्तं महाबलम् ॥ (२५।२)
sucandraṃ tu mahābhāgaṃ vīryavantaṃ mahābalam ||
जाम्बवत्याः सुताव् एतौ द्वौ च सत्कृतलक्षणौ । (२६।१)
jāmbavatyāḥ sutāv etau dvau ca satkṛtalakṣaṇau |
चारुदेष्णश्च साम्बश्च वीर्यवन्तौ महाबलौ ॥ (२६।२)
cārudeṣṇaśca sāmbaśca vīryavantau mahābalau ||
तन्तिपालश्च तन्तिश्च नन्दनस्य सुताव् उभौ । (२७।१)
tantipālaśca tantiśca nandanasya sutāv ubhau |
शमीकपुत्राश् चत्वारो विक्रान्ताः सुमहाबलाः । (२७।२)
śamīkaputrāś catvāro vikrāntāḥ sumahābalāḥ |
विराजश्च धनुश्चैव श्यामश्च सृञ्जयस्तथा ॥ (२७।३)
virājaśca dhanuścaiva śyāmaśca sṛñjayastathā ||
जुगुप्समानो भोजत्वं राजर्षित्वमवाप्तवान् ॥ (२८।२)
jugupsamāno bhojatvaṃ rājarṣitvamavāptavān ||
कृष्णस्य जन्माभ्युदयं यः कीर्तयति नित्यशः । (२९।१)
kṛṣṇasya janmābhyudayaṃ yaḥ kīrtayati nityaśaḥ |
शृणोति मानवो नित्यं सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥ (२९।२)
śṛṇoti mānavo nityaṃ sarvapāpaiḥ pramucyate ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.