मत्स्यपुराणMatsyapurāṇa

MPur, 46

45 of 175 · 62 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

सूत उवाच । (१।१)

sūta uvāca

1.2१.२

ऐक्ष्वाकी सुषुवे शूरं ख्यातमद्भुतमीढुषम् । (१।२)

aikṣvākī suṣuve śūraṃ khyātamadbhutamīḍhuṣam |

1.3१.३

पौरुषाज्जज्ञिरे शूराद्भोजायां पुत्रका दश ॥ (१।३)

pauruṣājjajñire śūrādbhojāyāṃ putrakā daśa ||

2.1२.१

वसुदेवो महाबाहुः पूर्वमानकदुन्दुभिः । (२।१)

vasudevo mahābāhuḥ pūrvamānakadundubhiḥ |

2.2२.२

देवमार्गस्ततो जज्ञे ततो देवश्रवाः पुनः ॥ (२।२)

devamārgastato jajñe tato devaśravāḥ punaḥ ||

3.1३.१

अनाधृष्टिः शिनिश्चैव नन्दश्चैव ससृञ्जयः । (३।१)

anādhṛṣṭiḥ śiniścaiva nandaścaiva sasṛñjayaḥ |

3.2३.२

श्यामः शमीकः संयूपः पञ्च चास्य वराङ्गनाः ॥ (३।२)

śyāmaḥ śamīkaḥ saṃyūpaḥ pañca cāsya varāṅganāḥ ||

4.1४.१

श्रुतकीर्तिः पृथा चैव श्रुतादेवी श्रुतश्रवाः । (४।१)

śrutakīrtiḥ pṛthā caiva śrutādevī śrutaśravāḥ |

4.2४.२

राजाधिदेवी च तथा पञ्चैता वीरमातरः ॥ (४।२)

rājādhidevī ca tathā pañcaitā vīramātaraḥ ||

5.1५.१

कृतस्य तु श्रुतादेवी सुग्रीवं सुषुवे सुतम् । (५।१)

kṛtasya tu śrutādevī sugrīvaṃ suṣuve sutam |

5.2५.२

कैकेय्यां श्रुतकीर्त्यां तु जज्ञे सो ऽनुव्रतो नृपः ॥ (५।२)

kaikeyyāṃ śrutakīrtyāṃ tu jajñe so 'nuvrato nṛpaḥ ||

6.1६.१

श्रुतश्रवसि चैद्यस्य सुनीथः समपद्यत । (६।१)

śrutaśravasi caidyasya sunīthaḥ samapadyata |

6.2६.२

बहुशो धर्मचारी स संबभूवारिमर्दनः ॥ (६।२)

bahuśo dharmacārī sa saṃbabhūvārimardanaḥ ||

7.1७.१

अथ सख्येन वृद्धेऽसौ कुन्तिभोजे सुतां ददौ । (७।१)

atha sakhyena vṛddhe'sau kuntibhoje sutāṃ dadau |

7.2७.२

एवं कुन्ती समाख्याता वसुदेवस्वसा पृथा ॥ (७।२)

evaṃ kuntī samākhyātā vasudevasvasā pṛthā ||

8.1८.१

वसुदेवेन सा दत्ता पाण्डोर्भार्या ह्य् अनिन्दिता । (८।१)

vasudevena sā dattā pāṇḍorbhāryā hy aninditā |

8.2८.२

पाण्डोरर्थेन सा जज्ञे देवपुत्रान् महारथान् ॥ (८।२)

pāṇḍorarthena sā jajñe devaputrān mahārathān ||

9.1९.१

धर्माद्युधिष्ठिरो जज्ञे वायोर्जज्ञे वृकादेरः । (९।१)

dharmādyudhiṣṭhiro jajñe vāyorjajñe vṛkāderaḥ |

9.2९.२

इन्द्राद्धनंजयश् चैव शक्रतुल्यपराक्रमः ॥ (९।२)

indrāddhanaṃjayaś caiva śakratulyaparākramaḥ ||

10.1१०.१

माद्रवत्यां तु जनिताव् अश्विभ्याभिति शुश्रुम । (१०।१)

mādravatyāṃ tu janitāv aśvibhyābhiti śuśruma |

10.2१०.२

नकुलः सहदेवश्च रूपशीलगुणान्वितौ ॥ (१०।२)

nakulaḥ sahadevaśca rūpaśīlaguṇānvitau ||

11.1११.१

रोहिणी पौरवी नाम भार्या ह्य् आनकदुन्दुभेः । (११।१)

rohiṇī pauravī nāma bhāryā hy ānakadundubheḥ |

11.2११.२

लेभे ज्येष्ठं सुतं रामं सारणं च सुतं प्रियम् ॥ (११।२)

lebhe jyeṣṭhaṃ sutaṃ rāmaṃ sāraṇaṃ ca sutaṃ priyam ||

12.1१२.१

दुर्दमं दमनं सुभ्रुं पिण्डारकमहाहनू । (१२।१)

durdamaṃ damanaṃ subhruṃ piṇḍārakamahāhanū |

12.2१२.२

चित्राक्ष्यौ द्वे कुमार्यौ तु रोहिण्यां जज्ञिरे तदा ॥ (१२।२)

citrākṣyau dve kumāryau tu rohiṇyāṃ jajñire tadā ||

13.1१३.१

देवक्यां जज्ञिरे शौरेः सुषेणः कीर्तिमानपि । (१३।१)

devakyāṃ jajñire śaureḥ suṣeṇaḥ kīrtimānapi |

13.2१३.२

उदासी भद्रसेनश्च ऋषिवासस्तथैव च । (१३।२)

udāsī bhadrasenaśca ṛṣivāsastathaiva ca |

13.3१३.३

षष्ठो भद्रविदेहश्च कंसः सर्वानघातयत् ॥ (१३।३)

ṣaṣṭho bhadravidehaśca kaṃsaḥ sarvānaghātayat ||

14.1१४.१

प्रथमा या अमावास्या वार्षिकी तु भविष्यति । (१४।१)

prathamā yā amāvāsyā vārṣikī tu bhaviṣyati |

14.2१४.२

तस्यां जज्ञे महाबाहुः पूर्वं कृष्णः प्रजापतिः ॥ (१४।२)

tasyāṃ jajñe mahābāhuḥ pūrvaṃ kṛṣṇaḥ prajāpatiḥ ||

15.1१५.१

अनुजा त्व् अभवत्कृष्णा सुभद्रा भद्रभाषिणी । (१५।१)

anujā tv abhavatkṛṣṇā subhadrā bhadrabhāṣiṇī |

15.2१५.२

देवक्यां तु महातेजा जज्ञे शूरो महायशाः ॥ (१५।२)

devakyāṃ tu mahātejā jajñe śūro mahāyaśāḥ ||

16.1१६.१

सहदेवस्तु ताम्रायां जज्ञे शौरिः कुलोद्वहः । (१६।१)

sahadevastu tāmrāyāṃ jajñe śauriḥ kulodvahaḥ |

16.2१६.२

उपासङ्गधरं लेभे तनयं देवरक्षिता । (१६।२)

upāsaṅgadharaṃ lebhe tanayaṃ devarakṣitā |

16.3१६.३

एकां कन्यां च सुभगां कंसस्ताम् अभ्यघातयत् ॥ (१६।३)

ekāṃ kanyāṃ ca subhagāṃ kaṃsastām abhyaghātayat ||

17.1१७.१

विजयं रोचमानं च वर्धमानं तु देवलम् । (१७।१)

vijayaṃ rocamānaṃ ca vardhamānaṃ tu devalam |

17.2१७.२

एते सर्वे महात्मानो ह्य् उपदेव्यां प्रजज्ञिरे ॥ (१७।२)

ete sarve mahātmāno hy upadevyāṃ prajajñire ||

18.1१८.१

अवगाहो महात्मा च वृकदेव्यामजायत । (१८।१)

avagāho mahātmā ca vṛkadevyāmajāyata |

18.2१८.२

वृकदेव्यां स्वयं जज्ञे नन्दको नाम नामतः ॥ (१८।२)

vṛkadevyāṃ svayaṃ jajñe nandako nāma nāmataḥ ||

19.1१९.१

सप्तमं देवकीपुत्रं मदनं सुषुवे नृप । (१९।१)

saptamaṃ devakīputraṃ madanaṃ suṣuve nṛpa |

19.2१९.२

गवेषणं महाभागं संग्रामेष्वपराजितम् ॥ (१९।२)

gaveṣaṇaṃ mahābhāgaṃ saṃgrāmeṣvaparājitam ||

20.1२०.१

श्रद्धादेव्या विहारे तु वने हि विचरन्पुरा । (२०।१)

śraddhādevyā vihāre tu vane hi vicaranpurā |

20.2२०.२

वैश्यायामदधाच्छौरिः पुत्रं कौशिकमग्रजम् ॥ (२०।२)

vaiśyāyāmadadhācchauriḥ putraṃ kauśikamagrajam ||

21.1२१.१

सुतनू रथराजी च शौरेरास्तां परिग्रहौ । (२१।१)

sutanū ratharājī ca śaurerāstāṃ parigrahau |

21.2२१.२

पुण्ड्रश्च कपिलश्चैव वसुदेवात्मजौ बलौ ॥ (२१।२)

puṇḍraśca kapilaścaiva vasudevātmajau balau ||

22.1२२.१

जरा नाम निषादोऽभूत्प्रथमः स धनुर्धरः । (२२।१)

jarā nāma niṣādo'bhūtprathamaḥ sa dhanurdharaḥ |

22.2२२.२

सौभद्रश्च भवश्चैव महासत्त्वौ बभूवतुः ॥ (२२।२)

saubhadraśca bhavaścaiva mahāsattvau babhūvatuḥ ||

23.1२३.१

देवभागसुतश्चापि नाम्नासाव् उद्धवः स्मृतः । (२३।१)

devabhāgasutaścāpi nāmnāsāv uddhavaḥ smṛtaḥ |

23.2२३.२

पण्डितं प्रथमं प्राहुर्देवश्रवःसमुद्भवम् ॥ (२३।२)

paṇḍitaṃ prathamaṃ prāhurdevaśravaḥsamudbhavam ||

24.1२४.१

ऐक्ष्वाक्यलभतापत्यमनाधृष्टेर्यशस्विनी । (२४।१)

aikṣvākyalabhatāpatyamanādhṛṣṭeryaśasvinī |

24.2२४.२

निधूतसत्त्वं शत्रुघ्नं श्राद्धस्तस्मादजायत ॥ (२४।२)

nidhūtasattvaṃ śatrughnaṃ śrāddhastasmādajāyata ||

25.1२५.१

करूषायानपत्याय कृष्णस्तुष्टः सुतं ददौ । (२५।१)

karūṣāyānapatyāya kṛṣṇastuṣṭaḥ sutaṃ dadau |

25.2२५.२

सुचन्द्रं तु महाभागं वीर्यवन्तं महाबलम् ॥ (२५।२)

sucandraṃ tu mahābhāgaṃ vīryavantaṃ mahābalam ||

26.1२६.१

जाम्बवत्याः सुताव् एतौ द्वौ च सत्कृतलक्षणौ । (२६।१)

jāmbavatyāḥ sutāv etau dvau ca satkṛtalakṣaṇau |

26.2२६.२

चारुदेष्णश्च साम्बश्च वीर्यवन्तौ महाबलौ ॥ (२६।२)

cārudeṣṇaśca sāmbaśca vīryavantau mahābalau ||

27.1२७.१

तन्तिपालश्च तन्तिश्च नन्दनस्य सुताव् उभौ । (२७।१)

tantipālaśca tantiśca nandanasya sutāv ubhau |

27.2२७.२

शमीकपुत्राश् चत्वारो विक्रान्ताः सुमहाबलाः । (२७।२)

śamīkaputrāś catvāro vikrāntāḥ sumahābalāḥ |

27.3२७.३

विराजश्च धनुश्चैव श्यामश्च सृञ्जयस्तथा ॥ (२७।३)

virājaśca dhanuścaiva śyāmaśca sṛñjayastathā ||

28.1२८.१

अनपत्योऽभवच्छ्यामः शमीकस्तु वनं ययौ । (२८।१)

anapatyo'bhavacchyāmaḥ śamīkastu vanaṃ yayau |

28.2२८.२

जुगुप्समानो भोजत्वं राजर्षित्वमवाप्तवान् ॥ (२८।२)

jugupsamāno bhojatvaṃ rājarṣitvamavāptavān ||

29.1२९.१

कृष्णस्य जन्माभ्युदयं यः कीर्तयति नित्यशः । (२९।१)

kṛṣṇasya janmābhyudayaṃ yaḥ kīrtayati nityaśaḥ |

29.2२९.२

शृणोति मानवो नित्यं सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥ (२९।२)

śṛṇoti mānavo nityaṃ sarvapāpaiḥ pramucyate ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MPur, 46

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit