MPur, 110
Select a line for its word-by-word analysis.
नैमिषं पुष्करं चैव गोतीर्थं सिन्धुसागरम् ॥ (१।३)
naimiṣaṃ puṣkaraṃ caiva gotīrthaṃ sindhusāgaram ||
एते चान्ये च बहवो ये च पुण्याः शिलोच्चयाः ॥ (२।२)
ete cānye ca bahavo ye ca puṇyāḥ śiloccayāḥ ||
दश तीर्थसहस्राणि त्रिंशत्कोट्यस्तथा पराः । (३।१)
daśa tīrthasahasrāṇi triṃśatkoṭyastathā parāḥ |
त्रीणि चाप्यग्निकुण्डानि येषां मध्ये तु जाह्नवी । (४।१)
trīṇi cāpyagnikuṇḍāni yeṣāṃ madhye tu jāhnavī |
गङ्गायमुनयोर्मध्ये पृथिव्या जघनं स्मृतम् । (६।१)
gaṅgāyamunayormadhye pṛthivyā jaghanaṃ smṛtam |
तिस्रः कोट्योऽर्धकोटिश्च तीर्थानां वायुरब्रवीत् । (७।१)
tisraḥ koṭyo'rdhakoṭiśca tīrthānāṃ vāyurabravīt |
दिवि भुव्यन्तरिक्षे च तत्सर्वं जाह्नवी स्मृता ॥ (७।२)
divi bhuvyantarikṣe ca tatsarvaṃ jāhnavī smṛtā ||
तत्र वेदाश्च यज्ञाश्च मूर्तिमन्तो युधिष्ठिर । (९।१)
tatra vedāśca yajñāśca mūrtimanto yudhiṣṭhira |
यजन्ते क्रतुभिर् देवास्तथा चक्रधरा नृपाः । (१०।१)
yajante kratubhir devāstathā cakradharā nṛpāḥ |
ततः पुण्यतमं नास्ति त्रिषु लोकेषु भारत ॥ (१०।२)
tataḥ puṇyatamaṃ nāsti triṣu lokeṣu bhārata ||
प्रभावात्सर्वतीर्थेभ्यः प्रभवत्यधिकं विभो । (११।१)
prabhāvātsarvatīrthebhyaḥ prabhavatyadhikaṃ vibho |
दश तीर्थसहस्राणि तिस्रः कोट्यस्तथा पराः ॥ (११।२)
daśa tīrthasahasrāṇi tisraḥ koṭyastathā parāḥ ||
सिद्धक्षेत्रं च विज्ञेयं गङ्गातीरसमन्वितम् ॥ (१२।२)
siddhakṣetraṃ ca vijñeyaṃ gaṅgātīrasamanvitam ||
इदं सत्यं विजानीयात् साधूनामात्मनश्च वै । (१३।१)
idaṃ satyaṃ vijānīyāt sādhūnāmātmanaśca vai |
इदं धन्यमिदं स्वर्ग्यमिदं सत्यमिदं सुखम् । (१४।१)
idaṃ dhanyamidaṃ svargyamidaṃ satyamidaṃ sukham |
इदं पुण्यमिदं धर्म्यं पावनं धर्ममुत्तमम् ॥ (१४।२)
idaṃ puṇyamidaṃ dharmyaṃ pāvanaṃ dharmamuttamam ||
अधीत्य च द्विजोऽप्येतन्निर्मलः स्वर्गमाप्नुयात् ॥ (१५।२)
adhītya ca dvijo'pyetannirmalaḥ svargamāpnuyāt ||
य इदं शृणुयान्नित्यं तीर्थं पुण्यं सदा शुचिः । (१६।१)
ya idaṃ śṛṇuyānnityaṃ tīrthaṃ puṇyaṃ sadā śuciḥ |
प्राप्यन्ते तानि तीर्थानि सद्भिः शिष्टानुदर्शिभिः । (१७।१)
prāpyante tāni tīrthāni sadbhiḥ śiṣṭānudarśibhiḥ |
स्नाहि तीर्थेषु कौरव्य न च वक्रमतिर्भव ॥ (१७।२)
snāhi tīrtheṣu kauravya na ca vakramatirbhava ||
त्वया च सम्यक्पृष्टेन कथितं वै मया विभो । (१८।१)
tvayā ca samyakpṛṣṭena kathitaṃ vai mayā vibho |
व्रतं दानं तपस्तीर्थं यागाः सर्वे सदक्षिणाः । (१९।१)
vrataṃ dānaṃ tapastīrthaṃ yāgāḥ sarve sadakṣiṇāḥ |
योगाः सांख्यं सदाचारो ये चान्ये ज्ञानहेतवः । (१९।२)
yogāḥ sāṃkhyaṃ sadācāro ye cānye jñānahetavaḥ |
प्रयागस्य तु सर्वे ते कलां नार्हन्ति षोडशीम् ॥ (१९।३)
prayāgasya tu sarve te kalāṃ nārhanti ṣoḍaśīm ||
एवं ज्ञानं च योगश्च तीर्थं चैव युधिष्ठिर । (२०।१)
evaṃ jñānaṃ ca yogaśca tīrthaṃ caiva yudhiṣṭhira |
बहुक्लेशेन युज्यन्ते तेन यान्ति परां गतिम् । (२०।२)
bahukleśena yujyante tena yānti parāṃ gatim |
त्रिकालं जायते ज्ञानं स्वर्गलोकं गमिष्यति ॥ (२०।३)
trikālaṃ jāyate jñānaṃ svargalokaṃ gamiṣyati ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.