मत्स्यपुराणMatsyapurāṇa

MPur, 110

109 of 175 · 43 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

मार्कण्डेय उवाच । (१।१)

mārkaṇḍeya uvāca

1.2१.२

शृणु राजन्प्रयागस्य माहात्म्यं पुनरेव तु । (१।२)

śṛṇu rājanprayāgasya māhātmyaṃ punareva tu |

1.3१.३

नैमिषं पुष्करं चैव गोतीर्थं सिन्धुसागरम् ॥ (१।३)

naimiṣaṃ puṣkaraṃ caiva gotīrthaṃ sindhusāgaram ||

2.1२.१

गया च चैत्रकं चैव गङ्गासागरमेव च । (२।१)

gayā ca caitrakaṃ caiva gaṅgāsāgarameva ca |

2.2२.२

एते चान्ये च बहवो ये च पुण्याः शिलोच्चयाः ॥ (२।२)

ete cānye ca bahavo ye ca puṇyāḥ śiloccayāḥ ||

3.1३.१

दश तीर्थसहस्राणि त्रिंशत्कोट्यस्तथा पराः । (३।१)

daśa tīrthasahasrāṇi triṃśatkoṭyastathā parāḥ |

3.2३.२

प्रयागे संस्थिता नित्यम् एवमाहुर्मनीषिणः ॥ (३।२)

prayāge saṃsthitā nityam evamāhurmanīṣiṇaḥ ||

4.1४.१

त्रीणि चाप्यग्निकुण्डानि येषां मध्ये तु जाह्नवी । (४।१)

trīṇi cāpyagnikuṇḍāni yeṣāṃ madhye tu jāhnavī |

4.2४.२

प्रयागादभिनिष्क्रान्ता सर्वतीर्थनमस्कृता ॥ (४।२)

prayāgādabhiniṣkrāntā sarvatīrthanamaskṛtā ||

5.1५.१

तपनस्य सुता देवी त्रिषु लोकेषु विश्रुता । (५।१)

tapanasya sutā devī triṣu lokeṣu viśrutā |

5.2५.२

यमुना गङ्गया सार्धं लोकभाविनी ॥ (५।२)

yamunā gaṅgayā sārdhaṃ lokabhāvinī ||

6.1६.१

गङ्गायमुनयोर्मध्ये पृथिव्या जघनं स्मृतम् । (६।१)

gaṅgāyamunayormadhye pṛthivyā jaghanaṃ smṛtam |

6.2६.२

प्रयागं राजशार्दूल कलां नार्हति षोडशीम् ॥ (६।२)

prayāgaṃ rājaśārdūla kalāṃ nārhati ṣoḍaśīm ||

7.1७.१

तिस्रः कोट्योऽर्धकोटिश्च तीर्थानां वायुरब्रवीत् । (७।१)

tisraḥ koṭyo'rdhakoṭiśca tīrthānāṃ vāyurabravīt |

7.2७.२

दिवि भुव्यन्तरिक्षे च तत्सर्वं जाह्नवी स्मृता ॥ (७।२)

divi bhuvyantarikṣe ca tatsarvaṃ jāhnavī smṛtā ||

8.1८.१

प्रयागं समधिष्ठानं कम्बलाश्वतरावुभौ । (८।१)

prayāgaṃ samadhiṣṭhānaṃ kambalāśvatarāvubhau |

8.2८.२

भोगवत्यथ या चैषा वेदिरेषा प्रजापतेः ॥ (८।२)

bhogavatyatha yā caiṣā vedireṣā prajāpateḥ ||

9.1९.१

तत्र वेदाश्च यज्ञाश्च मूर्तिमन्तो युधिष्ठिर । (९।१)

tatra vedāśca yajñāśca mūrtimanto yudhiṣṭhira |

9.2९.२

प्रजापतिम् उपासन्ते ऋषयश्च तपोधनाः ॥ (९।२)

prajāpatim upāsante ṛṣayaśca tapodhanāḥ ||

10.1१०.१

यजन्ते क्रतुभिर् देवास्तथा चक्रधरा नृपाः । (१०।१)

yajante kratubhir devāstathā cakradharā nṛpāḥ |

10.2१०.२

ततः पुण्यतमं नास्ति त्रिषु लोकेषु भारत ॥ (१०।२)

tataḥ puṇyatamaṃ nāsti triṣu lokeṣu bhārata ||

11.1११.१

प्रभावात्सर्वतीर्थेभ्यः प्रभवत्यधिकं विभो । (११।१)

prabhāvātsarvatīrthebhyaḥ prabhavatyadhikaṃ vibho |

11.2११.२

दश तीर्थसहस्राणि तिस्रः कोट्यस्तथा पराः ॥ (११।२)

daśa tīrthasahasrāṇi tisraḥ koṭyastathā parāḥ ||

12.1१२.१

यत्र गङ्गा महाभागा स देशस्तत्तपोधनम् । (१२।१)

yatra gaṅgā mahābhāgā sa deśastattapodhanam |

12.2१२.२

सिद्धक्षेत्रं च विज्ञेयं गङ्गातीरसमन्वितम् ॥ (१२।२)

siddhakṣetraṃ ca vijñeyaṃ gaṅgātīrasamanvitam ||

13.1१३.१

इदं सत्यं विजानीयात् साधूनामात्मनश्च वै । (१३।१)

idaṃ satyaṃ vijānīyāt sādhūnāmātmanaśca vai |

13.2१३.२

सुहृदश्च जपेत्कर्णे शिष्यस्यानुगतस्य च ॥ (१३।२)

suhṛdaśca japetkarṇe śiṣyasyānugatasya ca ||

14.1१४.१

इदं धन्यमिदं स्वर्ग्यमिदं सत्यमिदं सुखम् । (१४।१)

idaṃ dhanyamidaṃ svargyamidaṃ satyamidaṃ sukham |

14.2१४.२

इदं पुण्यमिदं धर्म्यं पावनं धर्ममुत्तमम् ॥ (१४।२)

idaṃ puṇyamidaṃ dharmyaṃ pāvanaṃ dharmamuttamam ||

15.1१५.१

महर्षीणामिदं गुह्यं सर्वपापप्रणाशनम् । (१५।१)

maharṣīṇāmidaṃ guhyaṃ sarvapāpapraṇāśanam |

15.2१५.२

अधीत्य च द्विजोऽप्येतन्निर्मलः स्वर्गमाप्नुयात् ॥ (१५।२)

adhītya ca dvijo'pyetannirmalaḥ svargamāpnuyāt ||

16.1१६.१

य इदं शृणुयान्नित्यं तीर्थं पुण्यं सदा शुचिः । (१६।१)

ya idaṃ śṛṇuyānnityaṃ tīrthaṃ puṇyaṃ sadā śuciḥ |

16.2१६.२

जातिस्मरत्वं लभते नाकपृष्ठे च मोदते ॥ (१६।२)

jātismaratvaṃ labhate nākapṛṣṭhe ca modate ||

17.1१७.१

प्राप्यन्ते तानि तीर्थानि सद्भिः शिष्टानुदर्शिभिः । (१७।१)

prāpyante tāni tīrthāni sadbhiḥ śiṣṭānudarśibhiḥ |

17.2१७.२

स्नाहि तीर्थेषु कौरव्य न च वक्रमतिर्भव ॥ (१७।२)

snāhi tīrtheṣu kauravya na ca vakramatirbhava ||

18.1१८.१

त्वया च सम्यक्पृष्टेन कथितं वै मया विभो । (१८।१)

tvayā ca samyakpṛṣṭena kathitaṃ vai mayā vibho |

18.2१८.२

पितरस्तारिताः सर्वे तथैव च पितामहाः ॥ (१८।२)

pitarastāritāḥ sarve tathaiva ca pitāmahāḥ ||

19.1१९.१

व्रतं दानं तपस्तीर्थं यागाः सर्वे सदक्षिणाः । (१९।१)

vrataṃ dānaṃ tapastīrthaṃ yāgāḥ sarve sadakṣiṇāḥ |

19.2१९.२

योगाः सांख्यं सदाचारो ये चान्ये ज्ञानहेतवः । (१९।२)

yogāḥ sāṃkhyaṃ sadācāro ye cānye jñānahetavaḥ |

19.3१९.३

प्रयागस्य तु सर्वे ते कलां नार्हन्ति षोडशीम् ॥ (१९।३)

prayāgasya tu sarve te kalāṃ nārhanti ṣoḍaśīm ||

20.1२०.१

एवं ज्ञानं च योगश्च तीर्थं चैव युधिष्ठिर । (२०।१)

evaṃ jñānaṃ ca yogaśca tīrthaṃ caiva yudhiṣṭhira |

20.2२०.२

बहुक्लेशेन युज्यन्ते तेन यान्ति परां गतिम् । (२०।२)

bahukleśena yujyante tena yānti parāṃ gatim |

20.3२०.३

त्रिकालं जायते ज्ञानं स्वर्गलोकं गमिष्यति ॥ (२०।३)

trikālaṃ jāyate jñānaṃ svargalokaṃ gamiṣyati ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MPur, 110

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit