MPur, 37
Select a line for its word-by-word analysis.
सर्वाणि कार्याणि समाप्य राजन् गृहान्परित्यज्य वनं गतोऽसि । (१।२)
sarvāṇi kāryāṇi samāpya rājan gṛhānparityajya vanaṃ gato'si |
तत्त्वां पृच्छामि नहुषस्य पुत्र केनापि तुल्यस्तपसा ययाते ॥ (१।३)
tattvāṃ pṛcchāmi nahuṣasya putra kenāpi tulyastapasā yayāte ||
यदावमंस्थाः सदृशः श्रेयसश्च पापीयसश् चाविदितप्रभावः । (३।२)
yadāvamaṃsthāḥ sadṛśaḥ śreyasaśca pāpīyasaś cāviditaprabhāvaḥ |
तस्माल्लोका ह्य् अन्तवन्तस्तवेमे क्षीणे पुण्ये पतितोऽस्यद्य राजन् ॥ (३।३)
tasmāllokā hy antavantastaveme kṣīṇe puṇye patito'syadya rājan ||
सुरर्षिगन्धर्वनरावमानात्क्षयं गता मे यदि शक्रलोकाः । (४।२)
surarṣigandharvanarāvamānātkṣayaṃ gatā me yadi śakralokāḥ |
इच्छाम्यहं सुरलोकाद्विहीनः सतां मध्ये पतितुं देवराज ॥ (४।३)
icchāmyahaṃ suralokādvihīnaḥ satāṃ madhye patituṃ devarāja ||
सतां सकाशे पतितोऽसि राजंश्च्युतः प्रतिष्ठां यत्र लब्धासि भूयः । (५।२)
satāṃ sakāśe patito'si rājaṃścyutaḥ pratiṣṭhāṃ yatra labdhāsi bhūyaḥ |
एवं विदित्वा तु पुनर्ययाते न ते ऽवमान्याः सदृशः श्रेयसे च ॥ (५।३)
evaṃ viditvā tu punaryayāte na te 'vamānyāḥ sadṛśaḥ śreyase ca ||
ततः पपातामरराजजुष्टात्पुण्याल्लोकात्पतमानं ययातिम् । (६।२)
tataḥ papātāmararājajuṣṭātpuṇyāllokātpatamānaṃ yayātim |
सम्प्रेक्ष्य राजर्षिवरो ऽष्टकस् तमुवाच सद्धर्मविधानगोप्ता ॥ (६।३)
samprekṣya rājarṣivaro 'ṣṭakas tamuvāca saddharmavidhānagoptā ||
कस्त्वं युवा वासवतुल्यरूपः स्वतेजसा दीप्यमानो यथाग्निः । (७।२)
kastvaṃ yuvā vāsavatulyarūpaḥ svatejasā dīpyamāno yathāgniḥ |
पतस्युदीर्णाम्बुधरप्रकाशः खे खेचराणां प्रवरो यथार्कः ॥ (७।३)
patasyudīrṇāmbudharaprakāśaḥ khe khecarāṇāṃ pravaro yathārkaḥ ||
दृष्ट्वा च त्वां सूर्यपथात्पतन्तं वैश्वानरार्कद्युतिमप्रमेयम् । (८।१)
dṛṣṭvā ca tvāṃ sūryapathātpatantaṃ vaiśvānarārkadyutimaprameyam |
किंनुस्विद् एतत् पततीव सर्वे वितर्कयन्तः परिमोहिताः स्मः ॥ (८।२)
kiṃnusvid etat patatīva sarve vitarkayantaḥ parimohitāḥ smaḥ ||
दृष्ट्वा च त्वाधिष्ठितं देवमार्गे शक्रार्कविष्णुप्रतिमप्रभावम् । (९।१)
dṛṣṭvā ca tvādhiṣṭhitaṃ devamārge śakrārkaviṣṇupratimaprabhāvam |
प्रत्युद्गतास्त्वां वयमद्य सर्वे तस्मात्पाते तव जिज्ञासमानाः ॥ (९।२)
pratyudgatāstvāṃ vayamadya sarve tasmātpāte tava jijñāsamānāḥ ||
न चापि त्वां धृष्णवः प्रष्टुमग्रे न च त्वमस्मान्पृच्छसि के वयं स्म । (१०।१)
na cāpi tvāṃ dhṛṣṇavaḥ praṣṭumagre na ca tvamasmānpṛcchasi ke vayaṃ sma |
तत्त्वां पृच्छामि स्पृहणीयरूपं कस्य त्वं वा किंनिमित्तं त्वमागाः ॥ (१०।२)
tattvāṃ pṛcchāmi spṛhaṇīyarūpaṃ kasya tvaṃ vā kiṃnimittaṃ tvamāgāḥ ||
भयं तु ते व्येतु विषादमोहौ त्यजाशु देवेन्द्रसमानरूप । (११।१)
bhayaṃ tu te vyetu viṣādamohau tyajāśu devendrasamānarūpa |
त्वां वर्तमानं हि सतां सकाशे शक्रो न सोढुं बलहापि शक्तः ॥ (११।२)
tvāṃ vartamānaṃ hi satāṃ sakāśe śakro na soḍhuṃ balahāpi śaktaḥ ||
सन्तः प्रतिष्ठा हि सुखच्युतानां सतां सदैवामरराजकल्प । (१२।१)
santaḥ pratiṣṭhā hi sukhacyutānāṃ satāṃ sadaivāmararājakalpa |
ते संगताः स्थावरजङ्गमेशाः प्रतिष्ठितस्त्वं सदृशेषु सत्सु ॥ (१२।२)
te saṃgatāḥ sthāvarajaṅgameśāḥ pratiṣṭhitastvaṃ sadṛśeṣu satsu ||
प्रभुरग्निः प्रतपने भूमिरावपने प्रभुः । (१३।१)
prabhuragniḥ pratapane bhūmirāvapane prabhuḥ |
प्रभुः सूर्यः प्रकाशाच्च सतां चाभ्यागतः प्रभुः ॥ (१३।२)
prabhuḥ sūryaḥ prakāśācca satāṃ cābhyāgataḥ prabhuḥ ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.