मत्स्यपुराणMatsyapurāṇa

MPur, 37

36 of 175 · 33 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

इन्द्र उवाच । (१।१)

indra uvāca

1.2१.२

सर्वाणि कार्याणि समाप्य राजन् गृहान्परित्यज्य वनं गतोऽसि । (१।२)

sarvāṇi kāryāṇi samāpya rājan gṛhānparityajya vanaṃ gato'si |

1.3१.३

तत्त्वां पृच्छामि नहुषस्य पुत्र केनापि तुल्यस्तपसा ययाते ॥ (१।३)

tattvāṃ pṛcchāmi nahuṣasya putra kenāpi tulyastapasā yayāte ||

2.1२.१

ययातिरुवाच । (२।१)

yayātiruvāca |

2.2२.२

नाहं देवमनुष्येषु न गन्धर्वमहर्षिषु । (२।२)

nāhaṃ devamanuṣyeṣu na gandharvamaharṣiṣu |

2.3२.३

आत्मनस्तपसा तुल्यं कंचित्पश्यामि वासव ॥ (२।३)

ātmanastapasā tulyaṃ kaṃcitpaśyāmi vāsava ||

3.1३.१

इन्द्र उवाच । (३।१)

indra uvāca

3.2३.२

यदावमंस्थाः सदृशः श्रेयसश्च पापीयसश् चाविदितप्रभावः । (३।२)

yadāvamaṃsthāḥ sadṛśaḥ śreyasaśca pāpīyasaś cāviditaprabhāvaḥ |

3.3३.३

तस्माल्लोका ह्य् अन्तवन्तस्तवेमे क्षीणे पुण्ये पतितोऽस्यद्य राजन् ॥ (३।३)

tasmāllokā hy antavantastaveme kṣīṇe puṇye patito'syadya rājan ||

4.1४.१

ययातिरुवाच । (४।१)

yayātiruvāca |

4.2४.२

सुरर्षिगन्धर्वनरावमानात्क्षयं गता मे यदि शक्रलोकाः । (४।२)

surarṣigandharvanarāvamānātkṣayaṃ gatā me yadi śakralokāḥ |

4.3४.३

इच्छाम्यहं सुरलोकाद्विहीनः सतां मध्ये पतितुं देवराज ॥ (४।३)

icchāmyahaṃ suralokādvihīnaḥ satāṃ madhye patituṃ devarāja ||

5.1५.१

इन्द्र उवाच । (५।१)

indra uvāca

5.2५.२

सतां सकाशे पतितोऽसि राजंश्च्युतः प्रतिष्ठां यत्र लब्धासि भूयः । (५।२)

satāṃ sakāśe patito'si rājaṃścyutaḥ pratiṣṭhāṃ yatra labdhāsi bhūyaḥ |

5.3५.३

एवं विदित्वा तु पुनर्ययाते न ते ऽवमान्याः सदृशः श्रेयसे च ॥ (५।३)

evaṃ viditvā tu punaryayāte na te 'vamānyāḥ sadṛśaḥ śreyase ca ||

6.1६.१

शौनक उवाच । (६।१)

śaunaka uvāca

6.2६.२

ततः पपातामरराजजुष्टात्पुण्याल्लोकात्पतमानं ययातिम् । (६।२)

tataḥ papātāmararājajuṣṭātpuṇyāllokātpatamānaṃ yayātim |

6.3६.३

सम्प्रेक्ष्य राजर्षिवरो ऽष्टकस् तमुवाच सद्धर्मविधानगोप्ता ॥ (६।३)

samprekṣya rājarṣivaro 'ṣṭakas tamuvāca saddharmavidhānagoptā ||

7.1७.१

अष्टक उवाच । (७।१)

aṣṭaka uvāca

7.2७.२

कस्त्वं युवा वासवतुल्यरूपः स्वतेजसा दीप्यमानो यथाग्निः । (७।२)

kastvaṃ yuvā vāsavatulyarūpaḥ svatejasā dīpyamāno yathāgniḥ |

7.3७.३

पतस्युदीर्णाम्बुधरप्रकाशः खे खेचराणां प्रवरो यथार्कः ॥ (७।३)

patasyudīrṇāmbudharaprakāśaḥ khe khecarāṇāṃ pravaro yathārkaḥ ||

8.1८.१

दृष्ट्वा च त्वां सूर्यपथात्पतन्तं वैश्वानरार्कद्युतिमप्रमेयम् । (८।१)

dṛṣṭvā ca tvāṃ sūryapathātpatantaṃ vaiśvānarārkadyutimaprameyam |

8.2८.२

किंनुस्विद् एतत् पततीव सर्वे वितर्कयन्तः परिमोहिताः स्मः ॥ (८।२)

kiṃnusvid etat patatīva sarve vitarkayantaḥ parimohitāḥ smaḥ ||

9.1९.१

दृष्ट्वा च त्वाधिष्ठितं देवमार्गे शक्रार्कविष्णुप्रतिमप्रभावम् । (९।१)

dṛṣṭvā ca tvādhiṣṭhitaṃ devamārge śakrārkaviṣṇupratimaprabhāvam |

9.2९.२

प्रत्युद्गतास्त्वां वयमद्य सर्वे तस्मात्पाते तव जिज्ञासमानाः ॥ (९।२)

pratyudgatāstvāṃ vayamadya sarve tasmātpāte tava jijñāsamānāḥ ||

10.1१०.१

न चापि त्वां धृष्णवः प्रष्टुमग्रे न च त्वमस्मान्पृच्छसि के वयं स्म । (१०।१)

na cāpi tvāṃ dhṛṣṇavaḥ praṣṭumagre na ca tvamasmānpṛcchasi ke vayaṃ sma |

10.2१०.२

तत्त्वां पृच्छामि स्पृहणीयरूपं कस्य त्वं वा किंनिमित्तं त्वमागाः ॥ (१०।२)

tattvāṃ pṛcchāmi spṛhaṇīyarūpaṃ kasya tvaṃ vā kiṃnimittaṃ tvamāgāḥ ||

11.1११.१

भयं तु ते व्येतु विषादमोहौ त्यजाशु देवेन्द्रसमानरूप । (११।१)

bhayaṃ tu te vyetu viṣādamohau tyajāśu devendrasamānarūpa |

11.2११.२

त्वां वर्तमानं हि सतां सकाशे शक्रो न सोढुं बलहापि शक्तः ॥ (११।२)

tvāṃ vartamānaṃ hi satāṃ sakāśe śakro na soḍhuṃ balahāpi śaktaḥ ||

12.1१२.१

सन्तः प्रतिष्ठा हि सुखच्युतानां सतां सदैवामरराजकल्प । (१२।१)

santaḥ pratiṣṭhā hi sukhacyutānāṃ satāṃ sadaivāmararājakalpa |

12.2१२.२

ते संगताः स्थावरजङ्गमेशाः प्रतिष्ठितस्त्वं सदृशेषु सत्सु ॥ (१२।२)

te saṃgatāḥ sthāvarajaṅgameśāḥ pratiṣṭhitastvaṃ sadṛśeṣu satsu ||

13.1१३.१

प्रभुरग्निः प्रतपने भूमिरावपने प्रभुः । (१३।१)

prabhuragniḥ pratapane bhūmirāvapane prabhuḥ |

13.2१३.२

प्रभुः सूर्यः प्रकाशाच्च सतां चाभ्यागतः प्रभुः ॥ (१३।२)

prabhuḥ sūryaḥ prakāśācca satāṃ cābhyāgataḥ prabhuḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MPur, 37

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit