सूत उवाच । (१।१)

तमालोक्य पलायन्तं विभ्रष्टध्वजकार्मुकम् । (१।२)

हरिं देवः सहस्राक्षो मेने भग्नं दुराहवे ॥ (१।३)

दैत्यांश्च मुदितान्दृष्ट्वा कर्तव्यं नाध्यगच्छत । (२।१)

अथायान्निकटे विष्णोः सुरेशः पाकशासनः ॥ (२।२)

उवाच चैनं मधुरं प्रोत्साहपरिबृंहकम् । (३।१)

किमेभिः क्रीडसे देव दानवैर्दुष्टमानसैः ॥ (३।२)

दुर्जनैर्लब्धरन्ध्रस्य पुरुषस्य कुतः क्रियाः । (४।१)

शक्तेनोपेक्षितो नीचो मन्यते बलमात्मनः ॥ (४।२)

तस्मान्न नीचं मतिमान्दुर्गहीनं हि संत्यजेत् । (५।१)

अथाग्रेसरसंपत्त्या रथिनो जयमाप्नुयुः ॥ (५।२)

कस्ते सखाभवच्चाग्रे हिरण्याक्षवधे विभो । (६।१)

हिरण्यकशिपुर्दैत्यो वीर्यशाली मदोद्धतः ॥ (६।२)

त्वां प्राप्यापश्यदसुरो विषमं स्मृतिविभ्रमम् । (७।१)

पूर्वेऽप्यतिबला ये च दैत्येन्द्राः सुरविद्विषः ॥ (७।२)

विनाशमागताः प्राप्य शलभा इव पावकम् । (८।१)

युगे युगे च दैत्यानां त्वमेवान्तकरो हरे ॥ (८।२)

तथैवाद्येह मग्नानां भव विष्णो सुराश्रयः । (९।१)

एवमुक्तस्ततो विष्णुर्व्यवर्धत महाभुजः ॥ (९।२)

ऋद्ध्या परमया युक्तः सर्वभूताश्रयोऽरिहा । (१०।१)

अथोवाच सहस्राक्षं कालक्षमम् अधोक्षजः ॥ (१०।२)

दैत्येन्द्राः स्वैर्वधोपायैः शक्या हन्तुं हि नान्यतः । (११।१)

दुर्जयस्तारको दैत्यो मुक्त्वा सप्तदिनं शिशुम् ॥ (११।२)

कश्चित्स्त्रीवध्यतां प्राप्तो वधेऽन्यस्य कुमारिका । (१२।१)

जम्भस्तु वध्यतां प्राप्तो दानवः क्रूरविक्रमः ॥ (१२।२)

तस्माद्वीर्येण दिव्येन जहि जम्भं जगद्वरम् । (१३।१)

अवध्यः सर्वभूतानां त्वां विना स तु दानवः ॥ (१३।२)

मया गुप्तो रणे जम्भं जगत्कण्टकमुद्धर । (१४।१)

तद्वैकुण्ठवचः श्रुत्वा सहस्राक्षो ऽमरारिहा ॥ (१४।२)

समादिशत्सुरान्सर्वान् सैन्यस्य रचनां प्रति । (१५।१)

यत्सारं सर्वलोकेषु वीर्यस्य तपसोऽपि च ॥ (१५।२)

तदेकादश रुद्रांस्तु चकाराग्रेसरान्हरिः । (१६।१)

व्यालभोगाङ्गसंनद्धा बलिनो नीलकंधराः ॥ (१६।२)

चन्द्रखण्डनृमुण्डालीमण्डितोरुशिखण्डिनः । (१७।१)

शूलज्वालावलिप्ताङ्गा भुजमण्डलभैरवाः ॥ (१७।२)

पिङ्गोत्तुङ्गजटाजूटाः सिंहचर्मानुषङ्गिणः । (१८।१)

कपालीशादयो रुद्रा विद्रावितमहासुराः ॥ (१८।२)

कपाली पिङ्गलो भीमो विरूपाक्षो विलोहितः । (१९।१)

अजेशः शासनः शास्ता शंभुश्चण्डो ध्रुवस्तथा ॥ (१९।२)

एत एकादशानन्तबला रुद्राः प्रभाविणः । (२०।१)

पालयन्तो बलस्याग्रे दारयन्तश्च दानवान् ॥ (२०।२)

आप्याययन्तस्त्रिदशान्गर्जन्त इव चाम्बुदाः । (२१।१)

हिमाचलाभे महति काञ्चनाम्बुरुहस्रजि ॥ (२१।२)

प्रचलच्चामरे हेमघण्टासंघातमण्डिते । (२२।१)

ऐरावते चतुर्दन्ते मातङ्गेऽचलसंस्थिते ॥ (२२।२)

महामदजलस्रावे कामरूपे शतक्रतुः । (२३।१)

तस्थौ हिमगिरेः शृङ्गे भानुमानिव दीप्तिमान् ॥ (२३।२)

तस्यारक्षत्पदं सव्यं मारुतोऽमितविक्रमः । (२४।१)

जुगोपापरमग्निस्तु ज्वालापूरितदिङ्मुखः ॥ (२४।२)

पृष्ठरक्षोऽभवद्विष्णुः ससैन्यस्य शतक्रतोः । (२५।१)

आदित्या वसवो विश्वे मरुतश्चाश्विनावपि ॥ (२५।२)

गन्धर्वा राक्षसा यक्षाः सकिंनरमहोरगाः । (२६।१)

नानाविधायुधाश्चित्रा दधाना हेमभूषणाः ॥ (२६।२)

कोटिशः कोटिशः कृत्वा वृन्दं चिह्नोपलक्षितम् । (२७।१)

विश्रामयन्तः स्वां कीर्तिं बन्दिवृन्दपुरःसराः । (२७।२)

चेरुर्दैत्यवधे हृष्टाः सहेन्द्राः सुरजातयः ॥ (२७।३)

शतक्रतोरमरनिकायपालिता पताकिनी गजशतवाजिनादिता । (२८।१)

सितोन्नतध्वजपटकोटिमण्डिता बभूव सा दितिसुतशोकवर्धिनी ॥ (२८।२)

आयान्तीम् अवलोक्याथ सुरसेनां गजासुरः । (२९।१)

गजरूपी महाम्भोदसंघातो भाति भैरवः ॥ (२९।२)

परश्वधायुधो दैत्यो दंशितोष्ठकसंपुटः । (३०।१)

ममर्द च रणे देवांश्चिक्षेपान्यान्करेण तु ॥ (३०।२)

परान्परशुना जघ्ने दैत्येन्द्रो रौद्रविक्रमः । (३१।१)

तस्य पातयतः सेनां यक्षगन्धर्वकिंनराः ॥ (३१।२)

मुमुचुः संहताः सर्वे चित्रशस्त्रास्त्रसंहतिम् । (३२।१)

पाशान् परश्वधांश्चक्रान् भिन्दिपालान् समुद्गरान् ॥ (३२।२)

कुन्तान्प्रासान् असींस्तीक्ष्णान्मुद्गरांश्चापि दुःसहान् । (३३।१)

तान्सर्वान्सोऽग्रसद्दैत्यः कवलानिव यूथपः ॥ (३३।२)

कोपास्फालितदीर्घाग्रकरास्फोटेन पातयन् । (३४।१)

विचचार रणे देवान्दुष्प्रेक्ष्ये गजदानवः ॥ (३४।२)

यस्मिन्यस्मिन्निपतति सुरवृन्दे गजासुरः । (३५।१)

तस्मिंस्तस्मिन्महाशब्दो हाहाकारकृतोऽभवत् ॥ (३५।२)

अथ विद्रवमाणं तद्बलं प्रेक्ष्य समन्ततः । (३६।१)

रुद्राः परस्परं प्रोचुर् अहंकारोत्थितार्चिषः ॥ (३६।२)

भो भो गृह्णीत दैत्येन्द्रं मर्दतैनं हताश्रयम् । (३७।१)

कर्षतैनं शितैः शूलैर्भञ्जतैनं च मर्मसु ॥ (३७।२)

कपाली वाक्यमाकर्ण्य शूलं शितशिखामुखम् । (३८।१)

संमार्ज्य वामहस्तेन संरम्भविवृतेक्षणः ॥ (३८।२)

अधावद्भृकुटीवक्रो दैत्येन्द्राभिमुखो रणे । (३९।१)

दृढेन मुष्टिबन्धेन शूलं विष्टभ्य निर्मलम् ॥ (३९।२)

जघान कुम्भदेशे तु कपाली गजदानवम् । (४०।१)

ततो दशापि ते रुद्रा निर्मलायोमयै रणे ॥ (४०।२)

जघ्नुः शूलैश्च दैत्येन्द्रं शैलवर्ष्माणमाहवे । (४१।१)

स्रुतशोणितरन्ध्रस्तु शितशूलमुखार्दितः ॥ (४१।२)

बभौ कृष्णच्छविर् दैत्यः शरदीवामलं सरः । (४२।१)

प्रोत्फुल्लारुणनीलाब्जसंघातः सर्वतोदिशम् ॥ (४२।२)

भस्मशुभ्रतनुछायै रुद्रैर्हंसैरिवावृतः । (४३।१)

उपस्थितार्तिर्दैत्योऽथ प्रचलत्कर्णपल्लवः ॥ (४३।२)

शंभुं बिभेद दशनैर्नाभिदेशे गजासुरः । (४४।१)

दृष्ट्वा सक्तं तु रुद्राभ्यां नव रुद्रास्ततोऽद्भुतम् ॥ (४४।२)

ततक्षुर्विविधैः शस्त्रैः शरीरममरद्विषः । (४५।१)

निर्भया बलिनो युद्धे रणभूमौ व्यवस्थिताः ॥ (४५।२)

मृतं महिषमासाद्य वने गोमायवो यथा । (४६।१)

कपालिनं परित्यज्य गतश्चासुरपुंगवः ॥ (४६।२)

वेगेन कुपितो दैत्यो नव रुद्रानुपाद्रवत् । (४७।१)

ममर्द चरणाघातैर् दन्तैश्चापि करेण च ॥ (४७।२)

स तैस्तुमुलयुद्धेन श्रममासादितो यदा । (४८।१)

तदा कपाली जग्राह करं तस्यामरद्विषः ॥ (४८।२)

भ्रामयामास वेगेन ह्यतीव च गजासुरम् । (४९।१)

दृष्ट्वा श्रमातुरं दैत्यं किंचित्स्फुरितजीवितम् ॥ (४९।२)

निरुत्साहं रणे तस्मिन्गतयुद्धोत्सवोद्यमम् । (५०।१)

ततः पतत एवास्य चर्म चोत्कृत्य भैरवम् ॥ (५०।२)

स्रवत्सर्वाङ्गरक्तौघं चकाराम्बरमात्मनः । (५१।१)

दृष्ट्वा विनिहतं दैत्यं दानवेन्द्रा महाबलाः ॥ (५१।२)

वित्रेसुर्दुद्रुवुर्जग्मुर्निपेतुश्च सहस्रशः । (५२।१)

दृष्ट्वा कपालिनो रूपं गजचर्माम्बरावृतम् ॥ (५२।२)

दिक्षु भूमौ तमेवोग्रं रुद्रं दैत्या व्यलोकयन् । (५३।१)

एवं विलुलिते तस्मिन्दानवेन्द्रे महाबले ॥ (५३।२)

द्विपाधिरूढो दैत्येन्द्रो हतदुन्दुभिना ततः । (५४।१)

कल्पान्ताम्बुधराभेण दुर्धरेणापि दानवः ॥ (५४।२)

निमिरभ्यपतत्तूर्णं सुरसैन्यानि लोडयन् ॥ (५५।०)

यां यां निमिगजो याति दिशं तां तां सवाहना । (५६।१)

संत्यज्य दुद्रुवुर्देवा भयार्तास्त्यक्तहेतयः । (५६।२)

गन्धेन सुरमातङ्गा दुद्रुवुस्तस्य हस्तिनः ॥ (५६।३)

पलायितेषु सैन्येषु सुराणां पाकशासनः । (५७।१)

तस्थौ दिक्पालकैः सार्धमष्टभिः केशवेन च ॥ (५७।२)

सम्प्राप्तो निमिमातङ्गो यावच्छक्रगजं प्रति । (५८।१)

तावच्छक्रगजो यातो मुक्त्वा नादं स भैरवम् ॥ (५८।२)

ध्रियमाणोऽपि यत्नेन स रणे नैव तिष्ठति । (५९।१)

पलायिते गजे तस्मिन्नारूढः पाकशासनः ॥ (५९।२)

विपरीतमुखोऽयुध्यद्दानवेन्द्रबलं प्रति । (६०।१)

शतक्रतुस्तु वज्रेण निमिं वक्षस्यताडयत् ॥ (६०।२)

गदया दन्तिनश्चास्य गण्डदेशेऽहनद्दृढम् । (६१।१)

तत्प्रहारमचिन्त्यैव निमिर्निर्भयपौरुषः ॥ (६१।२)

ऐरावणं कटीदेशे मुद्गरेणाभ्यताडयत् । (६२।१)

स हतो मुद्गरेणाथ शक्रकुञ्जर आहवे ॥ (६२।२)

जगाम पश्चाच्चरणैर्धरणीं भूधराकृतिः । (६३।१)

लाघवात्क्षिप्रमुत्थाय ततोऽमरमहागजः ॥ (६३।२)

रणादपससर्पाशु भीषितो निमिहस्तिना । (६४।१)

ततो वायुर्ववौ रूक्षो बहुशर्करपांसुलः ॥ (६४।२)

संमुखो निमिमातङ्गो जवनाचलकम्पनः । (६५।१)

स्रुतरक्तो बभौ शैलो घनधातुह्रदो यथा ॥ (६५।२)

धनेशोऽपि गदां गुर्वीं तस्य दानवहस्तिनः । (६६।१)

चिक्षेप वेगाद्दैत्येन्द्रो निपपातास्य मूर्धनि ॥ (६६।२)

गजो गदानिपातेन स तेन परिमूर्छितः । (६७।१)

दन्तैर्भित्त्वा धरां वेगात्पपाताचलसंनिभः ॥ (६७।२)

पतिते तु गजे तस्मिन्सिंहनादो महानभूत् । (६८।१)

सर्वतः सुरसैन्यानां गजबृंहितबृंहितैः ॥ (६८।२)

ह्रेषारवेण चाश्वानां गुणास्फोटैश्च धन्विनाम् । (६९।१)

गजं तं निहतं दृष्ट्वा निमिं चापि पराङ्मुखम् ॥ (६९।२)

श्रुत्वा च सिंहनादं च सुराणामतिकोपनः । (७०।१)

जम्भो जज्वाल कोपेन पीताज्य इव पावकः ॥ (७०।२)

स सुरान्कोपरक्ताक्षो धनुष्यारोप्य सायकम् । (७१।१)

तिष्ठतेत्यब्रवीत्तावत्सारथिं चाप्यचोदयत् ॥ (७१।२)

वेगेन चलतस्तस्य तद्रथस्याभवद्द्युतिः । (७२।१)

यथादित्यसहस्रस्याभ्युदितस्योदयाचले ॥ (७२।२)

पताकिना रथेनाजौ किङ्किणीजालमालिना । (७३।१)

शशिशुभ्रातपत्रेण स तेन स्यन्दनेन तु ॥ (७३।२)

घट्टयन्सुरसैन्यानां हृदयं समदृश्यत । (७४।१)

तम् आयान्तम् अभिप्रेक्ष्य धनुष्याहितसायकः ॥ (७४।२)

शतक्रतुरदीनात्मा दृढमाधत्त कार्मुकम् । (७५।१)

बाणं च तैलधौताग्रमर्धचन्द्रमजिह्मगम् ॥ (७५।२)

तेनास्य सशरं चापं रणे चिछेद वृत्रहा । (७६।१)

क्षिप्रं संत्यज्य तच्चापं जम्भो दानवनन्दनः ॥ (७६।२)

अन्यत्कार्मुकमादाय वेगवद्भारसाधनम् । (७७।१)

शरांश्चाशीविषाकारांस्तैलधौतानजिह्मगान् ॥ (७७।२)

शक्रं विव्याध दशभिर्जत्रुदेशे तु पत्त्रिभिः । (७८।१)

हृदये च त्रिभिश्चापि द्वाभ्यां च स्कन्धयोर् द्वयोः ॥ (७८।२)

शक्रोऽपि दानवेन्द्राय बाणजालमपीदृशम् । (७९।१)

अप्राप्तान्दानवेन्द्रस्तु शराञ्छक्रभुजेरितान् ॥ (७९।२)

चिछेद दशधाकाशे शरैरग्निशिखोपमैः । (८०।१)

ततस्तु शरजालेन देवेन्द्रो दानवेश्वरम् ॥ (८०।२)

आच्छादयत यत्नेन वर्षास्विव घनैर्नभः । (८१।१)

दैत्योऽपि बाणजालं तद्व्यधमत्सायकैः शितैः ॥ (८१।२)

यथा वायुर्घनाटोपं परिवार्य दिशो मुखे । (८२।१)

शक्रोऽथ क्रोधसंरम्भान्न विशेषयते यदा ॥ (८२।२)

दानवेन्द्रं तदा चक्रे गन्धर्वास्त्रं महाद्भुतम् । (८३।१)

तदुत्थतेजसा व्याप्तमभूद्गमनगोचरम् ॥ (८३।२)

गन्धर्वनगरैश् चापि नानाप्राकारतोरणैः । (८४।१)

मुञ्चद्भिरद्भुताकारैरस्त्रवृष्टिं समन्ततः ॥ (८४।२)

अथास्त्रवृष्ट्या दैत्यानां हन्यमाना महाचमूः । (८५।१)

जम्भं शरणमागच्छदप्रमेयपराक्रमम् ॥ (८५।२)

व्याकुलोऽपि स्वयं दैत्यः सहस्राक्षास्त्रपीडितः । (८६।१)

स्मरन्साधुसमाचारं भीतत्राणपरोऽभवत् ॥ (८६।२)

अथास्त्रं मौसलं नाम मुमोच दितिनन्दनः । (८७।१)

ततोऽयोमुसलैः सर्वमभवत्पूरितं जगत् ॥ (८७।२)

एकप्रहारकरणैरप्रधृष्यैः समन्ततः । (८८।१)

गन्धर्वनगरं तेषु गन्धर्वास्त्रविनिर्मितम् ॥ (८८।२)

गान्धर्वमस्त्रं संधाय सुरसैन्येषु चापरम् । (८९।१)

एकैकेन प्रहारेण गजानश्वान्महारथान् ॥ (८९।२)

रथाश्वान्सोऽहनत्क्षिप्रं शतशोऽथ सहस्रशः । (९०।१)

ततः सुराधिपस्त्वाष्ट्रमस्त्रं च समुदीरयत् ॥ (९०।२)

संध्यमाने ततस्त्वाष्ट्रे निश्चेरुः पावकार्चिषः । (९१।१)

ततो यन्त्रमयान् दिव्यान् आयुधान्दुष्प्रधर्षिणः ॥ (९१।२)

तैर्यन्त्रैरभवद्बद्धमन्तरिक्षे वितानकम् । (९२।१)

वितानकेन तेनाथ प्रशमं मौसले गते ॥ (९२।२)

शैलास्त्रं मुमुचे जम्भो यन्त्रसंघातताडनम् । (९३।१)

व्यामप्रमाणैरुपलैस्ततो वर्षमवर्तत ॥ (९३।२)

त्वाष्ट्रस्य निर्मितान्याशु यन्त्राणि तदनन्तरम् । (९४।१)

तेनोपलनिपातेन गतानि तिलशस्ततः ॥ (९४।२)

यन्त्राणि तिलशः कृत्वा शैलास्त्रं परमूर्धसु । (९५।१)

निपपातातिवेगेनादारयत्पृथिवीं ततः ॥ (९५।२)

ततो वज्रास्त्रम् अकरोत्सहस्राक्षः पुरंदरः । (९६।१)

तदोपलमहावर्षं व्यशीर्यत समन्ततः ॥ (९६।२)

ततः प्रशान्ते शैलास्त्रे जम्भो भूधरसंनिभः । (९७।१)

ऐषीकमस्त्रमकरोदभीतोऽतिपराक्रमः ॥ (९७।२)

ऐषीकेणागमन्नाशं वज्रास्त्रं शक्रवल्लभम् । (९८।१)

विजृम्भत्यथ चैषीके परमास्त्रेऽतिदुर्धरे ॥ (९८।२)

जज्वलुर्देवसैन्यानि सस्यन्दनगजानि तु । (९९।१)

दह्यमानेष्वनीकेषु तेजसा सुरसत्तमः ॥ (९९।२)

आग्नेयमस्त्रमकरोद्बलवान्पाकशासनः । (१००।१)

तेनास्त्रेण तदस्त्रं च बभ्रंशे तदनन्तरम् ॥ (१००।२)

तस्मिन्प्रतिहते चास्त्रे पावकास्त्रं व्यजृम्भत । (१०१।१)

जज्वाल कायं जम्भस्य सरथं च ससारथिम् ॥ (१०१।२)

ततः प्रतिहतः सोऽथ दैत्येन्द्रः प्रतिभानवान् । (१०२।१)

वारुणास्त्रं मुमोचाथ शमनं पावकार्चिषाम् ॥ (१०२।२)

ततो जलधरैर्व्योम स्फुरद्विद्युल्लताकुलैः । (१०३।१)

गम्भीरमुरजध्वानैर् आपूरितम् इवाम्बरम् ॥ (१०३।२)

करीन्द्रकरतुल्याभिर् जलधाराभिर् अम्बरात् । (१०४।१)

पतन्तीभिर्जगत्सर्वं क्षणेनापूरितं बभौ ॥ (१०४।२)

शान्तमाग्नेयमस्त्रं तत्प्रविलोक्य सुराधिपः । (१०५।१)

वायव्यम् अस्त्रम् अकरोन्मेघसंघातनाशनम् ॥ (१०५।२)

वायव्यास्त्रबलेनाथ निर्धूते मेघमण्डले । (१०६।१)

बभूव विमलं व्योम नीलोत्पलदलप्रभम् ॥ (१०६।२)

वायुना चातिघोरेण कम्पितास्ते तु दानवाः । (१०७।१)

न शेकुस्तत्र ते स्थातुं रणे ऽतिबलिनोऽपि ये ॥ (१०७।२)

तदा जम्भोऽभवच्छैलो दशयोजनविस्तृतः । (१०८।१)

मारुतप्रतिघातार्थं दानवानां भयापहः ॥ (१०८।२)

मुक्तनानायुधोदग्रतेजोऽभिज्वलितद्रुमः । (१०९।१)

ततः प्रशमिते वायौ दैत्येन्द्रे पर्वताकृतौ ॥ (१०९।२)

महाशनीं वज्रमयीं मुमोचाशु शतक्रतुः । (११०।१)

तयाशन्या पतितया दैत्यस्याचलरूपिणः ॥ (११०।२)

कन्दराणि व्यशीर्यन्त समन्तान्निर्झराणि तु । (१११।१)

ततः सा दानवेन्द्रस्य शैलमाया न्यवर्तत ॥ (१११।२)

निवृत्तशैलमायोऽथ दानवेन्द्रो मदोत्कटः । (११२।१)

बभूव कुञ्जरो भीमो महाशैलसमाकृतिः ॥ (११२।२)

स ममर्द सुरानीकं दन्तैश्चाप्यहनत्सुरान् । (११३।१)

बभञ्ज पृष्ठतः कांश्चित्करेणावेष्ट्य दानवः ॥ (११३।२)

ततः क्षपयतस्तस्य सुरसैन्यानि वृत्रहा । (११४।१)

अस्त्रं त्रैलोक्यदुर्धर्षं नारसिंहं मुमोच ह ॥ (११४।२)

ततः सिंहसहस्राणि निश्चेरुर्मन्त्रतेजसा । (११५।१)

कृष्णदंष्ट्राट्टहासानि क्रकचाभनखानि च ॥ (११५।२)

तैर्विपाटितगात्रोऽसौ गजमायां व्यपोथयत् । (११६।१)

ततश्चाशीविषो घोरोऽभवत्फणशताकुलः ॥ (११६।२)

विषनिःश्वासनिर्दग्धं सुरसैन्यं महारथः । (११७।१)

ततोऽस्त्रं गारुडं चक्रे शक्रश्चारुभुजस्तदा ॥ (११७।२)

ततो गरुत्मतस्तस्मात्सहस्राणि विनिर्ययुः । (११८।१)

तैर्गरुत्मद्भिरासाद्य जम्भो भुजगरूपवान् ॥ (११८।२)

कृतस्तु खण्डशो दैत्यः सास्य माया व्यनश्यत । (११९।१)

प्रनष्टायां तु मायायां ततो जम्भो महासुरः । (११९।२)

चकार रूपमतुलं चन्द्रादित्यपथानुगम् । (११९।३)

विवृत्तवदनो ग्रस्तुमियेष सुरपुंगवान् ॥ (११९।४)

ततोऽस्य विविशुर्वक्त्रं समहारथकुञ्जरा । (१२०।१)

सुरसेनाविशद्भीमं पातालोत्तानतालुकम् ॥ (१२०।२)

सैन्येषु ग्रस्यमानेषु दानवेन बलीयसा । (१२१।१)

शक्रो दैन्यं समापन्नः श्रान्तबाहुः सवाहनः ॥ (१२१।२)

कर्तव्यतां नाध्यगच्छत्प्रोवाचेदं जनार्दनम् । (१२२।१)

किमनन्तरमत्रास्ति कर्तव्यस्यावशेषितम् ॥ (१२२।२)

यदाश्रित्य घटामोऽस्य दानवस्य युयुत्सवः । (१२३।१)

ततो हरिरुवाचेदं वज्रायुधमुदारधीः ॥ (१२३।२)

न सांप्रतं रणस्त्याज्यस्त्वया कातरभैरवः । (१२४।१)

वर्धस्वाशु महामायां पुरंदर रिपुं प्रति ॥ (१२४।२)

मयैष लक्षितो दैत्योऽधिष्ठितः प्राप्तपौरुषः । (१२५।१)

मा शक्र मोहमागच्छ क्षिप्रमस्त्रं स्मर प्रभो ॥ (१२५।२)

ततः शक्रः प्रकुपितो दानवं प्रति देवराट् । (१२६।१)

नारायणास्त्रं प्रयतो मुमोचासुरवक्षसि ॥ (१२६।२)

एतस्मिन्नन्तरे दैत्यो विवृतास्यो ऽग्रसत्क्षणात् । (१२७।१)

त्रीणि लक्षाणि गन्धर्वीकिंनरोरगराक्षसान् । (१२७।२)

ततो नारायणास्त्रं तत्पपातासुरवक्षसि । (१२७।३)

महास्त्रभिन्नहृदयः सुस्राव रुधिरं च सः ॥ (१२७।४)

रणागारमिवोद्गारं तत्याजासुरनन्दनः । (१२८।१)

तदस्त्रतेजसा तस्य रूपं दैत्यस्य नाशितम् ॥ (१२८।२)

ततश्चान्तर्दधे दैत्यो वियत्यनुपलक्षितः । (१२९।१)

गगनस्थः स दैत्येन्द्रः शस्त्रासनमतीन्द्रियम् ॥ (१२९।२)

मुमोच सुरसैन्यानां संहारे कारणं परम् । (१३०।१)

प्रासान्परश्वधांश् चक्रान् बाणान् वज्रान् समुद्गरान् ॥ (१३०।२)

कुठारान्सह खड्गैश्च भिन्दिपालानयोगुडान् । (१३१।१)

ववर्ष दानवो रौद्रो ह्यबन्ध्यानक्षयानपि ॥ (१३१।२)

तैरस्त्रैर्दानवैर्मुक्तैर्देवानीकेषु भीषणैः । (१३२।१)

बाहुभिर्धरणिः पूर्णा शिरोभिश्च सकुण्डलैः ॥ (१३२।२)

ऊरुभिर् गजहस्ताभैः करीन्द्रैर्वाचलोपमैः । (१३३।१)

भग्नेषादण्डचक्राक्षै रथैः सारथिभिः सह ॥ (१३३।२)

दुःसंचाराभवत्पृथ्वी मांसशोणितकर्दमा । (१३४।१)

रुधिरौघह्रदावर्ता शवराशिशिलोच्चयैः ॥ (१३४।२)

कबन्धनृत्यसंकुले स्रवद्वसास्रकर्दमे जगत्त्रयोपसंहृतौ समे समस्तदेहिनाम् । (१३५।१)

शृगालगृध्रवायसाः परं प्रमोदमादधुः क्वचिद्विकृष्टलोचनः शवस्य रौति वायसः ॥ (१३५।२)

विकृष्टपीवरान्त्रकाः प्रयान्ति जम्बुकाः क्वचित् क्वचित्स्थितोऽतिभीषणः श्वचञ्चुचर्वितो बकः । (१३६।१)

मृतस्य मांसमाहरञ्छ्वजातयश्च संस्थिताः क्वचिद्वृको गजासृजं पपौ निलीयतान्त्रतः ॥ (१३६।२)

क्वचित् तुरंगमण्डली विकृष्यते श्वजातिभिः क्वचित्पिशाचजातकैः प्रपीतशोणितासवैः । (१३७।१)

स्वकामिनीयुतैर्द्रुतं प्रमोदमत्तसंभ्रमैर् ममैतदानयाननं खुरोऽयमस्तु मे प्रियः ॥ (१३७।२)

करोऽयमब्जसंनिभो ममास्तु कर्णपूरकः सरोषम् ईक्षतेऽपरा वपां विना प्रियं तदा । (१३८।१)

परा प्रिया ह्यवाप यद्भृतोष्णशोणितासवं विकृष्य शवचर्म तत्प्रबद्धसान्द्रपल्लवम् ॥ (१३८।२)

चकार यक्षकामिनी तरुं कुठारपाटितं गजस्य दन्तमात्मजं प्रगृह्य कुम्भसंपुटम् । (१३९।१)

विपाट्य मौक्तिकं परं प्रियप्रसादमिच्छते समांसशोणितासवं पपुश्च यक्षराक्षसाः ॥ (१३९।२)

मृताश्वकेशवासितं रसं प्रगृह्य पाणिना प्रियाविमुक्तजीवितं समानयासृगासवम् । (१४०।१)

न पथ्यतां प्रयाति मे गतं श्मशानगोचरं नरस्य तज्जहात्यसौ प्रशस्य किंनराननम् ॥ (१४०।२)

स नाग एष नो भयं दधाति मुक्तजीवितो न दानवस्य शक्यते मया तदेकयाननम् । (१४१।१)

इति प्रियाय वल्लभा वदन्ति यक्षयोषितः परे कपालपाणयः पिशाचयक्षराक्षसाः ॥ (१४१।२)

वदन्ति देहि देहि मे ममातिभक्ष्यचारिणः परेऽवतीर्य शोणितापगासु धौतमूर्तया । (१४२।१)

पितॄन् प्रतर्प्य देवताः समर्चयन्ति चामिषैर् गजोडुपे सुसंस्थितास्तरन्ति शोणितं ह्रदम् ॥ (१४२।२)

इति प्रगाढसंकटे सुरासुरे सुसंगरे भयं समुझ्य दुर्जया भटाः स्फुटन्ति मानिनः ॥ (१४३।०)

तत शक्रो धनेशश्च वरुणः पवनोऽनलः । (१४४।१)

यमोऽपि निरृतिश्चापि दिव्यास्त्राणि महाबलाः ॥ (१४४।२)

आकाशे मुमुचुः सर्वे दानवानभिसंध्य ते । (१४५।१)

अस्त्राणि व्यर्थतां जग्मुर्देवानां दानवान्प्रति ॥ (१४५।२)

संरम्भेणाप्ययुध्यन्त संहतास्तुमुलेन च । (१४६।१)

गतिं न विविदुश्चापि श्रान्ता दैत्यस्य देवताः ॥ (१४६।२)

दैत्यास्त्रभिन्नसर्वाङ्गा ह्यकिंचित्करतां गताः । (१४७।१)

परस्परं व्यलीयन्त गावः शीतार्दिता इव ॥ (१४७।२)

तदवस्थान्हरिर्दृष्ट्वा देवाञ्छक्रमुवाच ह । (१४८।१)

ब्रह्मास्त्रं स्मर देवेन्द्र यस्यावध्यो न विद्यते । (१४८।२)

विष्णुना चोदितः शक्रः सस्मारास्त्रं महौजसम् ॥ (१४८।३)

सम्पूजितं नित्यमरातिनाशनं समाहितं बाणममित्रघातने । (१४९।१)

धनुष्यजय्ये विनियोज्य बुद्धिमानभूत्ततो मन्त्रसमाधिमानसः ॥ (१४९।२)

स मन्त्रमुच्चार्य यतान्तराशयो वधाय दैत्यस्य धियाभिसंध्य तु । (१५०।१)

विकृष्य कर्णान्तम् अकुण्ठदीधितिं मुमोच वीक्ष्याम्बरमार्गमुन्मुखः ॥ (१५०।२)

अथासुरः प्रेक्ष्य महास्त्रमाहितं विहाय मायामवनौ व्यतिष्ठत । (१५१।१)

प्रवेपमानेन मुखेन शुष्यता बलेन गात्रेण च संभ्रमाकुलः ॥ (१५१।२)

ततस्तु तस्यास्त्रवराभिमन्त्रितः शरोऽर्धचन्द्रप्रतिमो महारणे । (१५२।१)

पुरंदरस्यासनबन्धुतां गतो नवार्कबिम्बं वपुषा विडम्बयन् ॥ (१५२।२)

किरीटकोटिस्फुटकान्तिसंकटं सुगन्धिनानाकुसुमाधिवासितम् । (१५३।१)

प्रकीर्णधूमज्वलनाभमूर्धजं पपात जम्भस्य शिरः सकुण्डलम् ॥ (१५३।२)

तस्मिन्विनिहते जम्भे दानवेन्द्राः पराङ्मुखाः । (१५४।१)

ततस्ते भग्नसंकल्पाः प्रययुर्यत्र तारकः ॥ (१५४।२)

तांस्तु त्रस्तान्समालोक्य श्रुत्वारोषमगात्परम् । (१५५।१)

स जम्भदानवेन्द्रं तु सुरै रणमुखे हतम् ॥ (१५५।२)

सावलेपं ससंरम्भं सगर्वं सपराक्रमम् । (१५६।१)

साविष्कारम् अनाकारं तारको भावमाविशत् ॥ (१५६।२)

स जैत्रं रथमास्थाय सहस्रेण गरुत्मताम् । (१५७।१)

संरम्भाद्दानवेन्द्रस्तु सुरै रणमुखे गतः ॥ (१५७।२)

सर्वायुधपरिष्कारः सर्वास्त्रपरिरक्षितः । (१५८।१)

त्रैलोक्यऋद्धिसम्पन्नः सुविस्तृतमहाननः ॥ (१५८।२)

रणायाभ्यपतत्तूर्णं सैन्येन महता वृतः । (१५९।१)

जम्भास्त्रक्षतसर्वाङ्गं त्यक्त्वैरावतदन्तिनम् ॥ (१५९।२)

सज्जं मातलिना गुप्तं रथमिन्द्रस्य तेजसा । (१६०।१)

तप्तहेमपरिष्कारं महारत्नसमन्वितम् ॥ (१६०।२)

चतुर्योजनविस्तीर्णं सिद्धसंघपरिष्कृतम् । (१६१।१)

गन्धर्वकिंनरोद्गीतमप्सरोनृत्यसंकुलम् ॥ (१६१।२)

सर्वायुधम् असंबाधं विचित्ररचनोज्ज्वलम् । (१६२।१)

तं रथं देवराजस्य परिवार्य समन्ततः ॥ (१६२।२)

दंशिता लोकपालास्तु तस्थुः सगरुडध्वजाः । (१६३।१)

ततश्चचाल वसुधा ततो रूक्षो मरुद्ववौ ॥ (१६३।२)

ततोऽम्बुधय उद्भूतास्ततो नष्टा रविप्रभा । (१६४।१)

ततस्तमः समुद्भूतं नातोऽदृश्यन्त तारकाः ॥ (१६४।२)

ततो जज्वलुरस्त्राणि ततोऽकम्पत वाहिनी । (१६५।१)

एकतस्तारको दैत्यः सुरसंघस्तु चैकतः ॥ (१६५।२)

लोकावसादमेकत्र जगत्पालनमेकतः । (१६६।१)

चराचराणि भूतानि सुरासुरविभेदतः ॥ (१६६।२)

तद्द्विधाप्येकतां यातं ददृशुः प्रेक्षका इव । (१६७।१)

यद्वस्तु किंचिल् लोकेषु त्रिषु सत्तास्वरूपकम् । (१६७।२)

तत् तत्रादृश्यद् अखिलं खिलीभूतविभूतिकम् ॥ (१६७।३)

अस्त्राणि तेजांसि धनानि धैर्यं सेनाबलं वीर्यपराक्रमौ च । (१६८।१)

सत्त्वौजसां तन्निकरं बभूव सुरासुराणां तपसो बलेन ॥ (१६८।२)

अथाभिमुखम् आयान्तं नवभिर्नतपर्वभिः । (१६९।१)

बाणैरनलकल्पाग्रैर्बिभिदुस्तारकं हृदि ॥ (१६९।२)

स तानचिन्त्य दैत्येन्द्रः सुरबाणान्गतान्हृदि । (१७०।१)

नवभिर्नवभिर्बाणैः सुरान्विव्याध दानवः ॥ (१७०।२)

जगद्धरणसम्भूतैः शल्यैरिव पुरःसरैः । (१७१।१)

ततोऽच्छिन्नं शरव्रातं संग्रामे मुमुचुः सुराः ॥ (१७१।२)

अनन्तरं च कान्तानाम् अश्रुपातम् इवानिशम् । (१७२।१)

तदप्राप्तं वियत्येव नाशयामास दानवः ॥ (१७२।२)

शरैर्यथा कुचरितैः प्रख्यातं परमागतम् । (१७३।१)

सुनिर्मलं क्रमायातं कुपुत्रः स्वं महाकुलम् ॥ (१७३।२)

ततो निवार्य तद्बाणजालं सुरभुजेरितम् । (१७४।१)

बाणैर्व्योम दिशः पृथ्वीं पूरयामास दानवः ॥ (१७४।२)

चिछेद पुङ्खदेशेषु स्वके स्थाने च लाघवात् । (१७५।१)

बाणजालैः सुतीक्ष्णाग्रैः कङ्कबर्हिणवाजितैः ॥ (१७५।२)

कर्णान्तकृष्टैर्विमलैः सुवर्णरजतोज्ज्वलैः । (१७६।१)

शास्त्रार्थैः संशयप्राप्तान्यथार्थान्वै विकल्पितैः ॥ (१७६।२)

ततः शतेन बाणानां शक्रं विव्याध दानवः । (१७७।१)

नारायणं च सप्तत्या नवत्या च हुताशनम् ॥ (१७७।२)

दशभिर्मारुतं मूर्ध्नि यमं दशभिरेव च । (१७८।१)

धनदं चैव सप्तत्या वरुणं च तथाष्टभिः ॥ (१७८।२)

विंशत्या निरृतिं दैत्यः पुनश्चाष्टाभिरेव च । (१७९।१)

विव्याध पुनरेकैकं दशभिर्दशभिः शरैः ॥ (१७९।२)

तथा च मातलिं दैत्यो विव्याध त्रिभिराशुगैः । (१८०।१)

गरुडं दशभिश्चैव स विव्याध पतत्रिभिः ॥ (१८०।२)

पुनश्च दैत्यो देवानां तिलशो नतपर्वभिः । (१८१।१)

चकार वर्मजातानि चिछेद च धनूंषि तु । (१८१।२)

ततो विकवचा देवा विधनुष्काः शरैः कृताः ॥ (१८१।३)

अथान्यानि चापानि तस्मिन्सरोषा रणे लोकपाला गृहीत्वा समन्तात् । (१८२।१)

शरैरक्षयैर्दानवेन्द्रं ततक्षुस्तदा दानवोऽमर्षसंरक्तनेत्रः ॥ (१८२।२)

शरानग्निकल्पान्ववर्षामराणां ततो बाणमादाय कल्पानलाभम् । (१८३।१)

जघानोरसि क्षिप्रमिन्द्रं सुबाहुं महेन्द्रो व्यकम्पद्रथोपस्थ एव ॥ (१८३।२)

विलोक्यान्तरिक्षे सहस्रार्कबिम्बं पुनर्दानवो विष्णुमुद्भूतवीर्यम् । (१८४।१)

शराभ्यां जघानांसमूले सलीलं ततः केशवस्यापतच्छार्ङ्गमग्रे ॥ (१८४।२)

ततस्तारकः प्रेतनाथं पृषत्कैर्वसुं तस्य सव्ये स्मरन्क्षुद्रभावम् । (१८५।१)

शरैरग्निकल्पैर्जलेशस्य कायं रणेऽशोषयद्दुर्जयो दैत्यराजः ॥ (१८५।२)

शरैरग्निकल्पैश्चकाराशु दैत्यस्तथा राक्षसान्भीतभीतान्दिशासु । (१८६।१)

पृषत्कैश्च रूक्षैर्विकारप्रयुक्तं चकारानिलं लीलयैवासुरेशः ॥ (१८६।२)

क्षणाल्लब्धचित्ताः स्वयं विष्णुशक्रानलाद्याः सुसंहत्य तीक्ष्णैः पृषत्कैः । (१८७।१)

प्रचक्रुः प्रचण्डेन दैत्येन सार्धं महासंगरं संगरग्रासकल्पम् ॥ (१८७।२)

अथानम्य चापं हरिस्तीक्ष्णबाणैर् हनत्सारथिं दैत्यराजस्य हृद्यम् । (१८८।१)

ध्वजं धूमकेतुः किरीटं महेन्द्रो धनेशो धनुः काञ्चनानद्धपृष्ठम् । (१८८।२)

यमो बाहुदण्डं रथाङ्गानि वायुर्निशाचारिणाम् ईश्वरस्यापि वर्म ॥ (१८८।३)

दृष्ट्वा तद्युद्धममरैरकृत्रिमपराक्रमम् । (१८९।१)

दैत्यनाथः कृतं संख्ये स्वबाहुयुगबान्धवः ॥ (१८९।२)

मुमोच मुद्गरं भीमं सहस्राक्षाय संगरे । (१९०।१)

दृष्ट्वा मुद्गरम् आयान्तम् अनिवार्यमथाम्बरे ॥ (१९०।२)

रथादाप्लुत्य धरणीमगमत्पाकशासनः । (१९१।१)

मुद्गरोऽपि रथोपस्थे पपात परुषस्वनः ॥ (१९१।२)

स रथं चूर्णयामास न ममार च मातलिः । (१९२।१)

गृहीत्वा पट्टिशं दैत्यो जघानोरसि केशवम् ॥ (१९२।२)

स्कन्धे गरुत्मतः सोऽपि निषसाद विचेतनः । (१९३।१)

खड्गेन राक्षसेन्द्रस्य निचकर्त च वाहनम् ॥ (१९३।२)

यमं च पातयामास भूमौ दैत्यो भुशुण्डिना । (१९४।१)

वह्निं च भिन्दिपालेन ताडयामास मूर्धनि ॥ (१९४।२)

वायुं च दोर्भ्यामुत्क्षिप्य पातयामास भूतले । (१९५।१)

धनेशं च धनुष्कोट्या कुट्टयामास कोपनः ॥ (१९५।२)

ततो देवनिकायानामेकैकं समरे ततः । (१९६।१)

जघानास्त्रैरसंख्येयैर्दैत्येन्द्रो ऽमितविक्रमः ॥ (१९६।२)

लब्धसंज्ञः क्षणाद्विष्णुश्चक्रं जग्राह दुर्धरम् । (१९७।१)

दानवेन्द्रवसासिक्तं पिशिताशनकोन्मुखम् ॥ (१९७।२)

मुमोच दानवेन्द्रस्य दृढं वक्षसि केशवः । (१९८।१)

पपात चक्रं दैत्यस्य हृदये भास्करद्युति ॥ (१९८।२)

व्यशीर्यत ततः काये नीलोत्पलमिवाश्मनि । (१९९।१)

ततो वज्रं महेन्द्रस्तु प्रमुमोचार्चितं चिरम् ॥ (१९९।२)

यस्मिञ्जयाशा शक्रस्य दानवेन्द्ररणे त्वभूत् । (२००।१)

तारकस्य सुसंप्राप्य शरीरं शौर्यशालिनः ॥ (२००।२)

व्यशीर्यत विकीर्णार्चिः शतधा खण्डतां गतम् । (२०१।१)

विनाशमगमन्मुक्तं वायुनासुरवक्षसि ॥ (२०१।२)

ज्वलितं ज्वलनाभासमङ्कुशं कुलिशं यथा । (२०२।१)

विनाशमागतं दृष्ट्वा वायुश्चाङ्कुशमाहवे ॥ (२०२।२)

रुष्टः शैलेन्द्रमुत्पाट्य पुष्पितद्रुमकन्दरम् । (२०३।१)

चिक्षेप दानवेन्द्राय पञ्चयोजनविस्तृतम् ॥ (२०३।२)

महीधरं तम् आयान्तं दैत्यः स्मितमुखस्तदा । (२०४।१)

जग्राह वामहस्तेन बालकन्दुकलीलया ॥ (२०४।२)

ततो दण्डं समुद्यम्य कृतान्तः क्रोधमूर्छितः । (२०५।१)

दैत्येन्द्रं मूर्ध्नि चिक्षेप भ्राम्य वेगेन दुर्जयः ॥ (२०५।२)

सोऽसुरस्यापतन्मूर्ध्नि दैत्यस्तं च न बुद्धवान् । (२०६।१)

कल्पान्तदहनालोकामजय्यां ज्वलनस्ततः ॥ (२०६।२)

शक्तिं चिक्षेप दुर्धर्षां दानवेन्द्राय संयुगे । (२०७।१)

नवा शिरीषमालेव सास्य वक्षस्यराजत ॥ (२०७।२)

ततः खड्गं समाकृष्य कोशाद् आकाशनिर्मलम् । (२०८।१)

भासितासितदिग्भागं लोकपालोऽपि निरृतिः ॥ (२०८।२)

चिक्षेप दानवेन्द्राय तस्य मूर्ध्नि पपात च । (२०९।१)

पतितश्चागमत्खड्गः स शीघ्रं शतखण्डताम् ॥ (२०९।२)

जलेशस्तूग्रदुर्धर्षं विषपावकभैरवम् । (२१०।१)

मुमोच पाशं दैत्यस्य भुजबन्धाभिलाषुकः ॥ (२१०।२)

स दैत्यभुजमासाद्य सर्पः सद्यो व्यपद्यत । (२११।१)

स्फुटितक्रकचक्रूरदशनालिर् महाहनुः ॥ (२११।२)

ततोऽश्विनौ समरुतः ससाध्याः समहोरगाः । (२१२।१)

यक्षराक्षसगन्धर्वा दिव्यनानास्त्रपाणयः ॥ (२१२।२)

जघ्नुर्दैत्येश्वरं सर्वे सम्भूय सुमहाबलाः । (२१३।१)

न चास्त्राण्यस्य सजन्ति गात्रे वज्राचलोपमे ॥ (२१३।२)

ततो रथादवप्लुत्य तारको दानवाधिपः । (२१४।१)

जघान कोटिशो देवान्करपार्ष्णिभिरेव च ॥ (२१४।२)

हतशेषाणि सैन्यानि देवानां विप्रदुद्रुवुः । (२१५।१)

दिशो भीतानि संत्यज्य रणोपकरणानि तु ॥ (२१५।२)

लोकपालांस्ततो दैत्यो बबन्धेन्द्रमुखान्रणे । (२१६।१)

सकेशवान्दृढैः पाशैः पशुमारः पशूनिव ॥ (२१६।२)

स भूयो रथमास्थाय जगाम स्वकमालयम् । (२१७।१)

सिद्धगन्धर्वसंघुष्टविपुलाचलमस्तकम् ॥ (२१७।२)

स्तूयमानो दितिसुतैरप्सरोभिर्विनोदितः । (२१८।१)

त्रैलोक्यलक्ष्मीस्तद्देशे प्राविशत्स्वपुरं यथा ॥ (२१८।२)

निषसादासने पद्मरागरत्नविनिर्मिते । (२१९।१)

ततः किंनरगन्धर्वनागनारीविनोदितैः । (२१९।२)

क्षणं विनोद्यमानस्तु प्रचलन्मणिकुण्डलः ॥ (२१९।३)