सूत उवाच । (१।१)

पूरोः पुत्रो महातेजा राजा स जनमेजयः । (१।२)

प्राचीत्वतः सुतस्तस्य यः प्राचीमकरोद्दिशम् ॥ (१।३)

प्राचीत्वतस्य तनयो मनस्युश्च तथाभवत् । (२।१)

राजा पीतायुधो नाम मनस्योरभवत्सुतः ॥ (२।२)

दायादस्तस्य चाप्यासीद्धुन्धुर्नाम महीपतिः । (३।१)

धुन्धोर्बहुविधः पुत्रः सम्पातिस्तस्य चात्मजः ॥ (३।२)

सम्पातेस्तु रंहवर्चा भद्राश्वस्तस्य चात्मजः । (४।१)

भद्राश्वस्य धृतायां तु दशाप्सरसि सूनवः ॥ (४।२)

औचेयुश्च हृषेयुश्च कक्षेयुश्च सनेयुकः । (५।१)

धृतेयुश्च विनेयुश्च स्थलेयुश्चैव सत्तमः ॥ (५।२)

धर्मेयुः संनतेयुश्च पुण्येयुश्चेति ते दश । (६।१)

औचेयोर्ज्वलना नाम भार्या वै तक्षकात्मजा ॥ (६।२)

तस्यां स जनयामास अन्तिनारं महीपतिम् । (७।१)

अन्तिनारो मनस्विन्यां पुत्राञ्जज्ञे पराञ्छुभान् ॥ (७।२)

अमूर्तरयसं वीरं त्रिवनं चैव धार्मिकम् । (८।१)

गौरी कन्या तृतीया च मान्धातुर्जननी शुभा ॥ (८।२)

इलिना तु यमस्यासीत्कन्या याजनयत्सुतान् । (९।१)

ब्रह्मवादपराक्रान्ताञ्छुभदा त्व् इलिना ह्य् अभूत् ॥ (९।२)

उपदानवी सुतांल्लेभे चतुरस्त्विलिनात्मजात् । (१०।१)

ऋष्यन्तमथ दुष्यन्तं प्रवीरम् अनधं तथा ॥ (१०।२)

चक्रवर्ती ततो यज्ञे दुष्यन्तात्समितिंजयः । (११।१)

शकुन्तलायां भरतो यस्य नाम्ना च भारताः ॥ (११।२)

दौष्यन्तीं प्रति राजानं वागूचे चाशरीरिणी । (१२।१)

माता भस्त्रा पितुः पुत्रो येन जातः स एव सः ॥ (१२।२)

भरस्व पुत्रं दुष्यन्त मावमंस्थाः शकुन्तलाम् । (१३।१)

रेतोधां नयते पुत्रः परेतं यमसादनात् । (१३।२)

त्वं चास्य धाता गर्भस्य सत्यमाह शकुन्तला ॥ (१३।३)

भरतस्य विनष्टेषु तनयेषु पुरा किल । (१४।१)

पुत्राणां मातृकात् कोपात् सुमहान् संक्षयः कृतः ॥ (१४।२)

ततो मरुद्भिरानीय पुत्रः स तु बृहस्पतेः । (१५।१)

संक्रामितो भरद्वाजो मरुद्भिर्भरतस्य तु ॥ (१५।२)

ऋषय ऊचुः । (१६।१)

भरतस्य भरद्वाजः पुत्रार्थं मारुतैः कथम् । (१६।२)

संक्रामितो महातेजास् तन्नो ब्रूहि यथातथम् ॥ (१६।३)

सूत उवाच । (१७।१)

पत्न्यामापन्नसत्त्वायामुशिजः स स्थितो भुवि । (१७।२)

भ्रातुर्भार्यां स दृष्ट्वा तु बृहस्पतिरुवाच ह ॥ (१७।३)

उपतिष्ठ स्वलंकृत्य मैथुनाय च मां शुभे । (१८।१)

एवमुक्ताब्रवीदेनं स्वयमेव बृहस्पतिम् ॥ (१८।२)

गर्भः परिणतश्चायं ब्रह्म व्याहरते गिरा । (१९।१)

अमोघरेतास्त्वं चापि धर्मं चैवं विगर्हितम् ॥ (१९।२)

एवमुक्तोऽब्रवीदेनां स्वयमेव बृहस्पतिः । (२०।१)

नोपदेष्टव्यो विनयस्त्वया मे वरवर्णिनि ॥ (२०।२)

धर्षमाणः प्रसह्यैनां मैथुनायोपचक्रमे । (२१।१)

ततो बृहस्पतिं गर्भो धर्षमाणमुवाच ह ॥ (२१।२)

संनिविष्टो ह्य् अहं पूर्वमिह नाम बृहस्पते । (२२।१)

अमोघरेताश्च भवान्नावकाश इह द्वयोः ॥ (२२।२)

एवमुक्तः स गर्भेण कुपितः प्रत्युवाच ह । (२३।१)

यस्मात्त्वमीदृशे काले सर्वभूतेप्सिते सति । (२३।२)

अभिषेधसि तस्मात्त्वं तमो दीर्घं प्रवेक्ष्यसि ॥ (२३।३)

ततः कामं संनिवर्त्य तस्यानन्दाद्बृहस्पतेः । (२४।१)

तद्रेतस्त्वपतद्भूमौ निवृत्तं शिशुकोऽभवत् ॥ (२४।२)

सद्योजातं कुमारं तु दृष्ट्वा तं ममताब्रवीत् । (२५।१)

गमिष्यामि गृहं स्वं वै भरस्वैनं बृहस्पते ॥ (२५।२)

एवमुक्त्वा गता सा तु गतायां सो ऽपि तं त्यजत् । (२६।१)

मातापितृभ्यां त्यक्तं तु दृष्ट्वा तं मरुतः शिशुम् । (२६।२)

जगृहुस्तं भरद्वाजं मरुतः कृपया स्थिताः ॥ (२६।३)

तस्मिन्काले तु भरतो बहुभिर् ऋतुभिर्विभुः । (२७।१)

पुत्रनैमित्तिकैर्यज्ञैरयजत्पुत्रलिप्सया ॥ (२७।२)

यदा स यजमानस्तु पुत्रं नासादयत्प्रभुः । (२८।१)

ततः क्रतुं मरुत्सोमं पुत्रार्थे समुपाहरत् ॥ (२८।२)

तेन ते मरुतस्तस्य मरुत्सोमेन तुष्टुवुः । (२९।१)

उपनिन्युर्भरद्वाजं पुत्रार्थं भरताय वै ॥ (२९।२)

दायादोऽङ्गिरसः सूनोरौरसस्तु बृहस्पतेः । (३०।१)

संक्रामितो भरद्वाजो मरुद्भिर्भरतं प्रति ॥ (३०।२)

भरतस्तु भरद्वाजं पुत्रं प्राप्य विभुर् ब्रवीत् । (३१।१)

आदाव् आत्महिताय त्वं कृतार्थो ऽहं त्वया विभो ॥ (३१।२)

पूर्वं तु वितथे तस्मिन्कृते वै पुत्रजन्मनि । (३२।१)

ततस्तु वितथो नाम भरद्वाजो नृपोऽभवत् ॥ (३२।२)

तस्मादपि भरद्वाजाद्ब्राह्मणाः क्षत्रिया भुवि । (३३।१)

द्व्यामुष्यायणकौलीनाः स्मृतास्ते द्विविधेन च ॥ (३३।२)

ततो जाते हि वितथे भरतश्च दिवं ययौ । (३४।१)

भरद्वाजो दिवं यातो ह्य् अभिषिच्य सुतमृषिः ॥ (३४।२)

दायादो वितथस्यासीद्भुवमन्युर् महायशाः । (३५।१)

महाभूतोपमाः पुत्राश् चत्वारो भुवमन्यवः ॥ (३५।२)

बृहत्क्षत्रो महावीर्यो नरो गर्गश्च वीर्यवान् । (३६।१)

नरस्य संकृतिः पुत्रस्तस्य पुत्रो महायशाः ॥ (३६।२)

गुरुधी रन्तिदेवश्च सत्कृत्यां ताव् उभौ स्मृतौ । (३७।१)

गर्गस्य चैव दायादः शिबिर्विद्वानजायत ॥ (३७।२)

स्मृताः शैब्यास्ततो गर्गाः क्षत्रोपेता द्विजातयः । (३८।१)

आहार्यतनयश्चैव धीमानासीद् उरुक्षवः ॥ (३८।२)

तस्य भार्या विशाला तु सुषुवे पुत्रकत्रयम् । (३९।१)

त्र्युषणं पुष्करिं चैव कविं चैव महायशाः ॥ (३९।२)

उरुक्षवाः स्मृता ह्य् एते सर्वे ब्राह्मणतां गताः । (४०।१)

काव्यानां तु वरा ह्य् एते त्रयः प्रोक्ता महर्षयः ॥ (४०।२)

गर्गाः संकृतयः काव्याः क्षत्रोपेता द्विजातयः । (४१।१)

संभृताङ्गिरसो दक्षा बृहत्क्षत्रस्य च क्षितिः ॥ (४१।२)

बृहत्क्षत्रस्य दायादो हस्तिनामा बभूव ह । (४२।१)

तेनेदं निर्मितं पूर्वं पुरं तु गजसाह्वयम् ॥ (४२।२)

हस्तिनश्चैव दायादास् त्रयः परमकीर्तयः । (४३।१)

अजमीढो द्विमीढश्च पुरुमीढस्तथैव च ॥ (४३।२)

अजमीढस्य पत्न्यस्तु तिस्रः कुरुकुलोद्वहाः । (४४।१)

नीलिनी धूमिनी चैव केशिनी चैव विश्रुता ॥ (४४।२)

स तासु जनयामास पुत्रान्वै देववर्चसः । (४५।१)

तपसोऽन्ते महातेजा जाता वृद्धस्य धार्मिकाः ॥ (४५।२)

भारद्वाजप्रसादेन विस्तरं तेषु मे शृणु । (४६।१)

आजमीढस्य केशिन्यां कण्वः समभवत्किल ॥ (४६।२)

मेधातिथिः सुतस्तस्य तस्मात्काण्वायना द्विजाः । (४७।१)

अजमीढस्य भूमिन्यां जज्ञे बृहदनुर् नृपः ॥ (४७।२)

बृहदनोर् बृहन्तोऽथ बृहन्तस्य बृहन्मनाः । (४८।१)

बृहन्मनःसुतश्चापि बृहद्धनुरिति श्रुतः ॥ (४८।२)

बृहद्धनोर् बृहदिषुः पुत्रस्तस्य जयद्रथः । (४९।१)

अश्वजित्तनयस्तस्य सेनजित् तस्य चात्मजः ॥ (४९।२)

अथ सेनजितः पुत्राश् चत्वारो लोकविश्रुताः । (५०।१)

रुचिराश्वश्च काव्यश्च राजा दृढरथस्तथा ॥ (५०।२)

वत्सश्चावर्तको राजा यस्यैते परिवत्सकाः । (५१।१)

रुचिराश्वस्य दायादः पृथुसेनो महायशाः ॥ (५१।२)

पृथुसेनस्य पौरस्तु पौरान्नीपो ऽथ जज्ञिवान् । (५२।१)

नीपस्यैकशतं त्व् आसीत् पुत्राणाम् अमितौजसाम् ॥ (५२।२)

नीपा इति समाख्याता राजानः सर्व एव ते । (५३।१)

तेषां वंशकरः श्रीमान्नीपानां कीर्तिवर्धनः ॥ (५३।२)

काव्याच्च समरो नाम सदेष्टसमरो ऽभवत् । (५४।१)

समरस्य पारसम्पारौ सदश्व इति ते त्रयः ॥ (५४।२)

पुत्राः सर्वगुणोपेता जाता वै विश्रुता भुवि । (५५।१)

पारपुत्रः पृथुर्जातः पृथोस्तु सुकृतो ऽभवत् ॥ (५५।२)

जज्ञे सर्वगुणोपेतो विभ्राजस्तस्य चात्मजः । (५६।१)

विभ्राजस्य तु दायादस्त्वणुहो नाम वीर्यवान् ॥ (५६।२)

बभूव शुकजामाता कृत्वीभर्ता महायशाः । (५७।१)

अणुहस्य तु दायादो ब्रह्मदत्तो महीपतिः ॥ (५७।२)

युगदत्तः सुतस्तस्य विष्वक्सेनो महायशाः । (५८।१)

विभ्राजः पुनर् आजातः सुकृतेनेह कर्मणा ॥ (५८।२)

विष्वक्सेनस्य पुत्रस्तु उदक्सेनो बभूव ह । (५९।१)

भल्लाटस्तस्य पुत्रस्तु तस्यासीज्जनमेजयः । (५९।२)

उग्रायुधेन तस्यार्थे सर्वे नीपाः प्रणाशिताः ॥ (५९।३)

ऋषय ऊचुः । (६०।१)

उग्रायुधः कस्य सुतः कस्य वंशे स कथ्यते । (६०।२)

किमर्थं तेन ते नीपाः सर्वे चैव प्रणाशिताः ॥ (६०।३)

सूत उवाच । (६१।१)

उग्रायुधः सूर्यवंश्यस्तपस्तेपे वराश्रमे । (६१।२)

स्थाणुभूतोऽष्टसाहस्रं तं भेजे जनमेजयः ॥ (६१।३)

तस्य राज्यं प्रतिश्रुत्य नीपान् आजघ्निवान् प्रभुः । (६२।१)

उवाच सान्त्वं विविधं जघ्नुस्ते वै ह्य् उभाव् अपि ॥ (६२।२)

हन्यमानागतान् ऊचे यस्माद्धेतोर्न मे वचः । (६३।१)

शरणागतरक्षार्थं तस्मादेवं शपामि वः ॥ (६३।२)

यदि मे ऽस्ति तपस्तप्तं सर्वान्नयतु वो यमः । (६४।१)

ततस्तान् कृप्यमाणांस्तु यमेन पुरतः स तु ॥ (६४।२)

कृपया परयाविष्टो जनमेजयम् ऊचिवान् । (६५।१)

गतानेतानिमान्वीरांस्त्वं मे रक्षितुमर्हसि ॥ (६५।२)

जनमेजय उवाच । (६६।१)

अरे पापा दुराचारा भवितारोऽस्य किंकराः । (६६।२)

तथेत्युक्तस्ततो राजा यमेन युयुधे चिरम् ॥ (६६।३)

व्याधिभिर्नारकैर्घोरैर्यमेन सह तान्बलात् । (६७।१)

विजित्य मुनये प्रादात्तदद्भुतमिवाभवत् ॥ (६७।२)

यमस्तुष्टस्ततस्तस्मै मुक्तिज्ञानं ददौ परम् । (६८।१)

सर्वे यथोचितं कृत्वा जग्मुस्ते कृष्णमव्ययम् ॥ (६८।२)

येषां तु चरितं गृह्य हन्यते नापमृत्युभिः । (६९।१)

इह लोके परे चैव सुखमक्षय्यमश्नुते ॥ (६९।२)

अजमीढस्य धूमिन्यां विद्वाञ्जज्ञे यवीनरः । (७०।१)

धृतिमांस्तस्य पुत्रस्तु तस्य सत्यधृतिः स्मृतः । (७०।२)

अथ सत्यधृतेः पुत्रो दृढनेमिः प्रतापवान् ॥ (७०।३)

दृढनेमिसुतश्चापि सुधर्मा नाम पार्थिवः । (७१।१)

आसीत्सुधर्मतनयः सार्वभौमः प्रतापवान् ॥ (७१।२)

सार्वभौमेति विख्यातः पृथिव्याम् एकराड् बभौ । (७२।१)

तस्यान्ववाये महति महापौरवनन्दनः ॥ (७२।२)

महापौरवपुत्रस्तु राजा रुक्मरथः स्मृतः । (७३।१)

अथ रुक्मरथस्यासीत् सुपार्श्वो नाम पार्थिवः ॥ (७३।२)

सुपार्श्वतनयश्चापि सुमतिर्नाम धार्मिकः । (७४।१)

सुमतेरपि धर्मात्मा राजा संनतिमानपि ॥ (७४।२)

तस्यासीत्संनतिमतः कृतो नाम सुतो महान् । (७५।१)

हिरण्यनाभिनः शिष्यः कौशल्यस्य महात्मनः ॥ (७५।२)

चतुर्विंशतिधा येन प्रोक्ता वै सामसंहिताः । (७६।१)

स्मृतास्ते प्राच्यसामानः कार्ता नामेह सामगाः ॥ (७६।२)

कार्तिरुग्रायुधोऽसौ वै महापौरववर्धनः । (७७।१)

बभूव येन विक्रम्य पृथुकस्य पिता हतः ॥ (७७।२)

नीलो नाम महाराजः पाञ्चालाधिपतिर्वशी । (७८।१)

उग्रायुधस्य दायादः क्षेमो नाम महायशाः ॥ (७८।२)

क्षेमात्सुनीथः संजज्ञे सुनीथस्य नृपंजयः । (७९।१)

नृपंजयाच्च विरथ इत्येते पौरवाः स्तुताः ॥ (७९।२)