MPur, 159
Select a line for its word-by-word analysis.
वामं विदार्य निष्क्रान्तः सुतो देव्याः पुनः शिशुः । (१।२)
vāmaṃ vidārya niṣkrāntaḥ suto devyāḥ punaḥ śiśuḥ |
स्कन्दाच्च वदने वह्नेः शुक्रात्सुवदनोऽरिहा ॥ (१।३)
skandācca vadane vahneḥ śukrātsuvadano'rihā ||
शाखाभिधाः समाख्याताः षट्सु वक्त्रेषु विस्तृताः ॥ (२।२)
śākhābhidhāḥ samākhyātāḥ ṣaṭsu vaktreṣu vistṛtāḥ ||
यतस्ततो विशाखोऽसौ ख्यातो लोकेषु षण्मुखः । (३।१)
yatastato viśākho'sau khyāto lokeṣu ṣaṇmukhaḥ |
स्कन्दो विशाखः षड्वक्त्रः कार्तिकेयश्च विश्रुतः ॥ (३।२)
skando viśākhaḥ ṣaḍvaktraḥ kārtikeyaśca viśrutaḥ ||
चैत्रस्यैव सिते पक्षे पञ्चम्यां पाकशासनः । (५।१)
caitrasyaiva site pakṣe pañcamyāṃ pākaśāsanaḥ |
तस्यामेव ततः षष्ठ्यामभिषिक्तो गुहः प्रभुः । (६।१)
tasyāmeva tataḥ ṣaṣṭhyāmabhiṣikto guhaḥ prabhuḥ |
सर्वैरमरसंघातैर्ब्रह्मेन्द्रोपेन्द्रभास्करैः ॥ (६।२)
sarvairamarasaṃghātairbrahmendropendrabhāskaraiḥ ||
गन्धमाल्यैः शुभैर्धूपैस्तथा क्रीडनकैरपि । (७।१)
gandhamālyaiḥ śubhairdhūpaistathā krīḍanakairapi |
पत्न्यर्थं देवदेवस्य ददौ विष्णुस्तदायुधम् । (९।१)
patnyarthaṃ devadevasya dadau viṣṇustadāyudham |
ददौ क्रीडनकं त्वष्टा कुक्कुटं कामरूपिणम् । (१०।२)
dadau krīḍanakaṃ tvaṣṭā kukkuṭaṃ kāmarūpiṇam |
जानुभ्यामवनौ स्थित्वा सुरसंघास्तमस्तुवन् । (१२।१)
jānubhyāmavanau sthitvā surasaṃghāstamastuvan |
स्तोत्रेणानेन वरदं षण्मुखं मुख्यशः सुराः ॥ (१२।२)
stotreṇānena varadaṃ ṣaṇmukhaṃ mukhyaśaḥ surāḥ ||
नमः कुमाराय महाप्रभाय स्कन्दाय च स्कन्दितदानवाय । (१३।२)
namaḥ kumārāya mahāprabhāya skandāya ca skanditadānavāya |
नवार्कविद्युद्द्युतये नमोऽस्तु ते नमोऽस्तु ते षण्मुख कामरूप ॥ (१३।३)
navārkavidyuddyutaye namo'stu te namo'stu te ṣaṇmukha kāmarūpa ||
पिनद्धनानाभरणाय भर्त्रे नमो रणे दानवदारणाय । (१४।१)
pinaddhanānābharaṇāya bhartre namo raṇe dānavadāraṇāya |
नमोऽस्तु तेऽर्कप्रतिमप्रभाय नमोऽस्तु गुह्याय गुहाय तुभ्यम् ॥ (१४।२)
namo'stu te'rkapratimaprabhāya namo'stu guhyāya guhāya tubhyam ||
नमोऽस्तु त्रैलोक्यभयापहाय नमोऽस्तु ते बाल कृपापराय । (१५।१)
namo'stu trailokyabhayāpahāya namo'stu te bāla kṛpāparāya |
नमो विशालामललोचनाय नमो विशाखाय महाव्रताय ॥ (१५।२)
namo viśālāmalalocanāya namo viśākhāya mahāvratāya ||
नमो नमस्ते ऽस्तु मनोहराय नमो नमस्तेऽस्तु रणोत्कटाय । (१६।१)
namo namaste 'stu manoharāya namo namaste'stu raṇotkaṭāya |
नमो मयूरोज्ज्वलवाहनाय नमोऽस्तु केयूरधराय तुभ्यम् ॥ (१६।२)
namo mayūrojjvalavāhanāya namo'stu keyūradharāya tubhyam ||
नमो धृतोदग्रपताकिने नमस्ते नमः प्रभावप्रणताय तेऽस्तु । (१७।१)
namo dhṛtodagrapatākine namaste namaḥ prabhāvapraṇatāya te'stu |
नमस्ते नमस्ते वरवीर्यशालिने कृपापरो नो भव भव्यमूर्ते ॥ (१७।२)
namaste namaste varavīryaśāline kṛpāparo no bhava bhavyamūrte ||
क्रियापरा यज्ञपतिं च स्तुत्वा विनेमुरेवं त्वमराधिपाद्याः । (१८।१)
kriyāparā yajñapatiṃ ca stutvā vinemurevaṃ tvamarādhipādyāḥ |
एवं तदा षड्वदनस्तु सेन्द्रानुवाच तुष्टश्च गुहस्ततस्तान् । (१८।२)
evaṃ tadā ṣaḍvadanastu sendrānuvāca tuṣṭaśca guhastatastān |
निरीक्ष्य नेत्रैरमलैः सुरेशाञ्शत्रून्हनिष्यामि गतज्वराः स्थ ॥ (१८।३)
nirīkṣya netrairamalaiḥ sureśāñśatrūnhaniṣyāmi gatajvarāḥ stha ||
कं वः कामं प्रयच्छामि देवता ब्रूत निर्वृताः । (१९।२)
kaṃ vaḥ kāmaṃ prayacchāmi devatā brūta nirvṛtāḥ |
यद्यप्यसाध्यं हृद्यं वो हृदये चिन्तितं परम् ॥ (१९।३)
yadyapyasādhyaṃ hṛdyaṃ vo hṛdaye cintitaṃ param ||
इत्युक्तास्तु सुरास्तेन प्रोचुः प्रणतमौलयः । (२०।१)
ityuktāstu surāstena procuḥ praṇatamaulayaḥ |
दैत्येन्द्रस्तारको नाम सर्वामरकुलान्तकृत् । (२१।१)
daityendrastārako nāma sarvāmarakulāntakṛt |
स तु गत्वाब्रवीद्दैत्यं निर्भयो भीमदर्शनः ॥ (२४।२)
sa tu gatvābravīddaityaṃ nirbhayo bhīmadarśanaḥ ||
शक्रस्त्वामाह देवेशो दैत्यकेतो दिवस्पतिः । (२५।२)
śakrastvāmāha deveśo daityaketo divaspatiḥ |
तारकासुर तच्छ्रुत्वा घटशक्त्या यथेच्छया ॥ (२५।३)
tārakāsura tacchrutvā ghaṭaśaktyā yathecchayā ||
तस्याहं शासकस्तेऽद्य राजास्मि भुवनत्रये ॥ (२६।२)
tasyāhaṃ śāsakaste'dya rājāsmi bhuvanatraye ||
निस्त्रपत्वान्न ते लज्जा विद्यते शक्र दुर्मते ॥ (२८।३)
nistrapatvānna te lajjā vidyate śakra durmate ||
नालब्धसंश्रयः शक्रो वक्तुमेवं हि चार्हति ॥ (२९।२)
nālabdhasaṃśrayaḥ śakro vaktumevaṃ hi cārhati ||
जितः स शक्रो नाकस्माज्जायते संश्रयाश्रयः । (३०।१)
jitaḥ sa śakro nākasmājjāyate saṃśrayāśrayaḥ |
निमित्तानि च दुष्टानि सोऽपश्यद्दुष्टचेष्टितः ॥ (३०।२)
nimittāni ca duṣṭāni so'paśyadduṣṭaceṣṭitaḥ ||
भुजनेत्रप्रकम्पं च वक्त्रशोषमनोभ्रमम् ॥ (३१।२)
bhujanetraprakampaṃ ca vaktraśoṣamanobhramam ||
स्वकान्तावक्त्रपद्मानां म्लानतां च व्यलोकयत् । (३२।१)
svakāntāvaktrapadmānāṃ mlānatāṃ ca vyalokayat |
दुष्टांश्च प्राणिनो रौद्रान्सोऽपश्यद्दुष्टवेदिनः ॥ (३२।२)
duṣṭāṃśca prāṇino raudrānso'paśyadduṣṭavedinaḥ ||
तदचिन्त्वैव दितिजो न्यस्तचिन्तोऽभवत्क्षणात् । (३३।१)
tadacintvaiva ditijo nyastacinto'bhavatkṣaṇāt |
तां भूषणनिबद्धां च किंनरोद्गतिनादिताम् ॥ (३५।२)
tāṃ bhūṣaṇanibaddhāṃ ca kiṃnarodgatināditām ||
विकोशास्त्रपरिष्कारां वर्मनिर्मलदर्शनाम् ॥ (३६।२)
vikośāstrapariṣkārāṃ varmanirmaladarśanām ||
बन्द्युद्घुष्टस्तुतिरवां नानावाद्यनिनादिताम् । (३७।१)
bandyudghuṣṭastutiravāṃ nānāvādyanināditām |
सेनां नाकसदां दैत्यः प्रासादस्थो व्यलोकयत् ॥ (३७।२)
senāṃ nākasadāṃ daityaḥ prāsādastho vyalokayat ||
अपूर्वः को भवेद्योद्धा यो मया न विनिर्जितः ॥ (३८।२)
apūrvaḥ ko bhavedyoddhā yo mayā na vinirjitaḥ ||
ततश्चिन्ताकुलो दैत्यः शुश्राव कटुकाक्षरम् । (३९।१)
tataścintākulo daityaḥ śuśrāva kaṭukākṣaram |
जयातुलशक्तिदीधितिपिञ्जर भुजदण्डचण्डरणरभस । (४०।२)
jayātulaśaktidīdhitipiñjara bhujadaṇḍacaṇḍaraṇarabhasa |
सुरवदन कुमुदकाननविकासनेन्दो कुमार जय दितिजकुलमहोदधिवडवानल ॥ (४०।३)
suravadana kumudakānanavikāsanendo kumāra jaya ditijakulamahodadhivaḍavānala ||
षण्मुख मधुररवमयूररथ सुरमुकुटकोटिघट्टितचरणनखाङ्कुरमहासन । (४१।१)
ṣaṇmukha madhuraravamayūraratha suramukuṭakoṭighaṭṭitacaraṇanakhāṅkuramahāsana |
जय ललितचूडाकलापनवविमलदलकमलकान्त दैत्यवंशदुःसहदावानल ॥ (४१।२)
jaya lalitacūḍākalāpanavavimaladalakamalakānta daityavaṃśaduḥsahadāvānala ||
जय विशाख विभो जय सकललोकतारक जय देवसेनानायक । (४२।१)
jaya viśākha vibho jaya sakalalokatāraka jaya devasenānāyaka |
स्कन्द जय गौरीनन्दन घण्टाप्रिय प्रिय विशाख विभो धृतपताकप्रकीर्णपटल । (४२।२)
skanda jaya gaurīnandana ghaṇṭāpriya priya viśākha vibho dhṛtapatākaprakīrṇapaṭala |
जय जनितसंभ्रम लीलालूनाखिलाराते जय सकललोकतारक दितिजासुरवरतारकान्तक । (४३।१)
jaya janitasaṃbhrama līlālūnākhilārāte jaya sakalalokatāraka ditijāsuravaratārakāntaka |
स्कन्द जय बाल सप्तवासर जय भुवनावलिशोकविनाशन ॥ (४३।२)
skanda jaya bāla saptavāsara jaya bhuvanāvaliśokavināśana ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.