Devatā देवता

Pūṣan

Ṛṣi ऋषि

Parucchepa Daivodāsi

Chandas छन्दस्

Atyaṣṭi

1. Ṛk 1

   प्रप्र॑ पू॒ष्णस्तु॑विजा॒तस्य॑ शस्यते महि॒त्वम॑स्य त॒वसो॒ न तं॑दते स्तो॒त्रम॑स्य॒ न तं॑दते ।
   अर्चा॑मि सुम्न॒यन्न॒हमंत्यू॑तिं मयो॒भुवं॑ ।
   विश्व॑स्य॒ यो मन॑ आयुयु॒वे म॒खो दे॒व आ॑युयु॒वे म॒खः ॥

   प्र-प्र पूष्णस् तुविजातस्य शस्यते महित्वम् अस्य तवसो न तन्दते स्तोत्रम् अस्य न तन्दते |
   अर्चामि सुम्नयन्न् अहम् अन्त्यूतिम् मयोभुवम् |
   विश्वस्य यो मन आयुयुवे मखो देव आयुयुवे मखः ||

   prápra pūṣṇástuvijātásya śasyate mahitvámasya taváso ná tandate stotrámasya ná tandate ǀ
   árcāmi sumnayánnahámántyūtim mayobhúvam ǀ
   víśvasya yó mána āyuyuvé makhó devá āyuyuvé makháḥ ǁ

   pra-pra pūṣṇas tuvijātasya śasyate mahitvam asya tavaso na tandate stotram asya na tandate |
   arcāmi sumnayann aham antyūtim mayobhuvam |
   viśvasya yo mana āyuyuve makho deva āyuyuve makhaḥ ||

   प्रऽप्र॑ । पू॒ष्णः । तु॒वि॒ऽजा॒तस्य॑ । श॒स्य॒ते॒ । म॒हि॒ऽत्वम् । अ॒स्य॒ । त॒वसः॑ । न । त॒न्द॒ते॒ । स्तो॒त्रम् । अ॒स्य॒ । न । त॒न्द॒ते॒ ।
   अर्चा॑मि । सु॒म्न॒ऽयन् । अ॒हम् । अन्ति॑ऽऊतिम् । म॒यः॒ऽभुव॑म् ।
   विश्व॑स्य । यः । मनः॑ । आ॒ऽयु॒यु॒वे । म॒खः । दे॒वः । आ॒ऽयु॒यु॒वे । म॒खः ॥

   प्रऽप्र । पूष्णः । तुविऽजातस्य । शस्यते । महिऽत्वम् । अस्य । तवसः । न । तन्दते । स्तोत्रम् । अस्य । न । तन्दते ।
   अर्चामि । सुम्नऽयन् । अहम् । अन्तिऽऊतिम् । मयःऽभुवम् ।
   विश्वस्य । यः । मनः । आऽयुयुवे । मखः । देवः । आऽयुयुवे । मखः ॥

   prá-pra ǀ pūṣṇáḥ ǀ tuvi-jātásya ǀ śasyate ǀ mahi-tvám ǀ asya ǀ tavásaḥ ǀ ná ǀ tandate ǀ stotrám ǀ asya ǀ ná ǀ tandate ǀ
   árcāmi ǀ sumna-yán ǀ ahám ǀ ánti-ūtim ǀ mayaḥ-bhúvam ǀ
   víśvasya ǀ yáḥ ǀ mánaḥ ǀ ā-yuyuvé ǀ makháḥ ǀ deváḥ ǀ ā-yuyuvé ǀ makháḥ ǁ

   pra-pra ǀ pūṣṇaḥ ǀ tuvi-jātasya ǀ śasyate ǀ mahi-tvam ǀ asya ǀ tavasaḥ ǀ na ǀ tandate ǀ stotram ǀ asya ǀ na ǀ tandate ǀ
   arcāmi ǀ sumna-yan ǀ aham ǀ anti-ūtim ǀ mayaḥ-bhuvam ǀ
   viśvasya ǀ yaḥ ǀ manaḥ ǀ ā-yuyuve ǀ makhaḥ ǀ devaḥ ǀ ā-yuyuve ǀ makhaḥ ǁ

   1.138.1 Aṣṭaka 2.2.2.0Interpretations

2. Ṛk 2

   प्र हि त्वा॑ पूषन्नजि॒रं न याम॑नि॒ स्तोमे॑भिः कृ॒ण्व ऋ॒णवो॒ यथा॒ मृध॒ उष्ट्रो॒ न पी॑परो॒ मृधः॑ ।
   हु॒वे यत्त्वा॑ मयो॒भुवं॑ दे॒वं स॒ख्याय॒ मर्त्यः॑ ।
   अ॒स्माक॑मांगू॒षान्द्यु॒म्निन॑स्कृधि॒ वाजे॑षु द्यु॒म्निन॑स्कृधि ॥

   प्र हि त्वा पूषन्न् अजिरं न यामनि स्तोमेभिः कृण्व ऋणवो यथा मृध उष्ट्रो न पीपरो मृधः |
   हुवे यत् त्वा मयोभुवं देवं सख्याय मर्त्यः |
   अस्माकम् आङ्गूषान् द्युम्निनस् कृधि वाजेषु द्युम्निनस् कृधि ||

   prá hí tvā pūṣannajirám ná yā́mani stómebhiḥ kṛṇvá ṛṇávo yáthā mṛ́dha úṣṭro ná pīparo mṛ́dhaḥ ǀ
   huvé yáttvā mayobhúvam devám sakhyā́ya mártyaḥ ǀ
   asmā́kamāṅgūṣā́ndyumnínaskṛdhi vā́jeṣu dyumnínaskṛdhi ǁ

   pra hi tvā pūṣann ajiraṃ na yāmani stomebhiḥ kṛṇva ṛṇavo yathā mṛdha uṣṭro na pīparo mṛdhaḥ |
   huve yat tvā mayobhuvaṃ devaṃ sakhyāya martyaḥ |
   asmākam āṅgūṣān dyumninas kṛdhi vājeṣu dyumninas kṛdhi ||

   प्र । हि । त्वा॒ । पू॒ष॒न् । अ॒जि॒रम् । न । याम॑नि । स्तोमे॑भिः । कृ॒ण्वे । ऋ॒णवः॑ । यथा॑ । मृधः॑ । उष्ट्रः॑ । न । पी॒प॒रः॒ । मृधः॑ ।
   हु॒वे । यत् । त्वा॒ । म॒यः॒ऽभुव॑म् । दे॒वम् । स॒ख्याय॑ । मर्त्यः॑ ।
   अ॒स्माक॑म् । आ॒ङ्गू॒षान् । द्यु॒म्निनः॑ । कृ॒धि॒ । वाजे॑षु । द्यु॒म्निनः॑ । कृ॒धि॒ ॥

   प्र । हि । त्वा । पूषन् । अजिरम् । न । यामनि । स्तोमेभिः । कृण्वे । ऋणवः । यथा । मृधः । उष्ट्रः । न । पीपरः । मृधः ।
   हुवे । यत् । त्वा । मयःऽभुवम् । देवम् । सख्याय । मर्त्यः ।
   अस्माकम् । आङ्गूषान् । द्युम्निनः । कृधि । वाजेषु । द्युम्निनः । कृधि ॥

   prá ǀ hí ǀ tvā ǀ pūṣan ǀ ajirám ǀ ná ǀ yā́mani ǀ stómebhiḥ ǀ kṛṇvé ǀ ṛṇávaḥ ǀ yáthā ǀ mṛ́dhaḥ ǀ úṣṭraḥ ǀ ná ǀ pīparaḥ ǀ mṛ́dhaḥ ǀ
   huvé ǀ yát ǀ tvā ǀ mayaḥ-bhúvam ǀ devám ǀ sakhyā́ya ǀ mártyaḥ ǀ
   asmā́kam ǀ āṅgūṣā́n ǀ dyumnínaḥ ǀ kṛdhi ǀ vā́jeṣu ǀ dyumnínaḥ ǀ kṛdhi ǁ

   pra ǀ hi ǀ tvā ǀ pūṣan ǀ ajiram ǀ na ǀ yāmani ǀ stomebhiḥ ǀ kṛṇve ǀ ṛṇavaḥ ǀ yathā ǀ mṛdhaḥ ǀ uṣṭraḥ ǀ na ǀ pīparaḥ ǀ mṛdhaḥ ǀ
   huve ǀ yat ǀ tvā ǀ mayaḥ-bhuvam ǀ devam ǀ sakhyāya ǀ martyaḥ ǀ
   asmākam ǀ āṅgūṣān ǀ dyumninaḥ ǀ kṛdhi ǀ vājeṣu ǀ dyumninaḥ ǀ kṛdhi ǁ

   1.138.2 Aṣṭaka 2.2.2.0Interpretations

3. Ṛk 3

   यस्य॑ ते पूषन्त्स॒ख्ये वि॑प॒न्यवः॒ क्रत्वा॑ चि॒त्संतोऽव॑सा बुभुज्रि॒र इति॒ क्रत्वा॑ बुभुज्रि॒रे ।
   तामनु॑ त्वा॒ नवी॑यसीं नि॒युतं॑ रा॒य ई॑महे ।
   अहे॑ळमान उरुशंस॒ सरी॑ भव॒ वाजे॑वाजे॒ सरी॑ भव ॥

   यस्य ते पूषन् सख्ये विपन्यवः क्रत्वा चित् सन्तो ऽवसा बुभुज्रिर इति क्रत्वा बुभुज्रिरे |
   ताम् अनु त्वा नवीयसीं नियुतं राय ईमहे |
   अहेऌअमान उरुशंस सरी भव वाजे-वाजे सरी भव ||

   yásya te pūṣantsakhyé vipanyávaḥ krátvā citsántó’vasā bubhujrirá íti krátvā bubhujriré ǀ
   tā́mánu tvā návīyasīm niyútam rāyá īmahe ǀ
   áheḷamāna uruśaṃsa sárī bhava vā́jevāje sárī bhava ǁ

   yasya te pūṣan sakhye vipanyavaḥ kratvā cit santo 'vasā bubhujrira iti kratvā bubhujrire |
   tām anu tvā navīyasīṃ niyutaṃ rāya īmahe |
   aheḷamāna uruśaṃsa sarī bhava vāje-vāje sarī bhava ||

   यस्य॑ । ते॒ । पू॒ष॒न् । स॒ख्ये । वि॒प॒न्यवः॑ । क्रत्वा॑ । चि॒त् । सन्तः॑ । अव॑सा । बु॒भु॒ज्रि॒रे । इति॑ । क्रत्वा॑ । बु॒भु॒ज्रि॒रे ।
   ताम् । अनु॑ । त्वा॒ । नवी॑यसीम् । नि॒ऽयुत॑म् । रा॒यः । ई॒म॒हे॒ ।
   अहे॑ळमानः । उ॒रु॒ऽशं॒स॒ । सरी॑ । भ॒व॒ । वाजे॑ऽवाजे । सरी॑ । भ॒व॒ ॥

   यस्य । ते । पूषन् । सख्ये । विपन्यवः । क्रत्वा । चित् । सन्तः । अवसा । बुभुज्रिरे । इति । क्रत्वा । बुभुज्रिरे ।
   ताम् । अनु । त्वा । नवीयसीम् । निऽयुतम् । रायः । ईमहे ।
   अहेळमानः । उरुऽशंस । सरी । भव । वाजेऽवाजे । सरी । भव ॥

   yásya ǀ te ǀ pūṣan ǀ sakhyé ǀ vipanyávaḥ ǀ krátvā ǀ cit ǀ sántaḥ ǀ ávasā ǀ bubhujriré ǀ íti ǀ krátvā ǀ bubhujriré ǀ
   tā́m ǀ ánu ǀ tvā ǀ návīyasīm ǀ ni-yútam ǀ rāyáḥ ǀ īmahe ǀ
   áheḷamānaḥ ǀ uru-śaṃsa ǀ sárī ǀ bhava ǀ vā́je-vāje ǀ sárī ǀ bhava ǁ

   yasya ǀ te ǀ pūṣan ǀ sakhye ǀ vipanyavaḥ ǀ kratvā ǀ cit ǀ santaḥ ǀ avasā ǀ bubhujrire ǀ iti ǀ kratvā ǀ bubhujrire ǀ
   tām ǀ anu ǀ tvā ǀ navīyasīm ǀ ni-yutam ǀ rāyaḥ ǀ īmahe ǀ
   aheḷamānaḥ ǀ uru-śaṃsa ǀ sarī ǀ bhava ǀ vāje-vāje ǀ sarī ǀ bhava ǁ

   1.138.3 Aṣṭaka 2.2.2.0Interpretations

4. Ṛk 4

   अ॒स्या ऊ॒ षु ण॒ उप॑ सा॒तये॑ भु॒वोऽहे॑ळमानो ररि॒वाँ अ॑जाश्व श्रवस्य॒ताम॑जाश्व ।
   ओ षु त्वा॑ ववृतीमहि॒ स्तोमे॑भिर्दस्म सा॒धुभिः॑ ।
   न॒हि त्वा॑ पूषन्नति॒मन्य॑ आघृणे॒ न ते॑ स॒ख्यम॑पह्नु॒वे ॥

   अस्या ऊ षु ण उप सातये भुवो ऽहेऌअमानो ररिवां अजाश्व श्रवस्यताम् अजाश्व |
   ओ षु त्वा ववृतीमहि स्तोमेभिर् दस्म साधुभिः |
   नहि त्वा पूषन्न् अतिमन्य आघृणे न ते सख्यम् अपह्नुवे ||

   asyā́ ū ṣú ṇa úpa sātáye bhuvó’heḷamāno rarivā́m̐ ajāśva śravasyatā́majāśva ǀ
   ó ṣú tvā vavṛtīmahi stómebhirdasma sādhúbhiḥ ǀ
   nahí tvā pūṣannatimánya āghṛṇe ná te sakhyámapahnuvé ǁ

   asyā ū ṣu ṇa upa sātaye bhuvo 'heḷamāno rarivāṃ ajāśva śravasyatām ajāśva |
   o ṣu tvā vavṛtīmahi stomebhir dasma sādhubhiḥ |
   nahi tvā pūṣann atimanya āghṛṇe na te sakhyam apahnuve ||

   अ॒स्याः । ऊं॒ इति॑ । सु । नः॒ । उप॑ । सा॒तये॑ । भु॒वः॒ । अहे॑ळमानः । र॒रि॒ऽवान् । अ॒ज॒ऽअ॒श्व॒ । श्र॒व॒स्य॒ताम् । अ॒ज॒ऽअ॒श्व॒ ।
   ओ इति॑ । सु । त्वा॒ । व॒वृ॒ती॒म॒हि॒ । स्तोमे॑भिः । द॒स्म॒ । सा॒धुऽभिः॑ ।
   न॒हि । त्वा॒ । पू॒ष॒न् । अ॒ति॒ऽमन्ये॑ । आ॒घृ॒णे॒ । न । ते॒ । स॒ख्यम् । अ॒प॒ऽह्नु॒वे ॥

   अस्याः । ऊं इति । सु । नः । उप । सातये । भुवः । अहेळमानः । ररिऽवान् । अजऽअश्व । श्रवस्यताम् । अजऽअश्व ।
   ओ इति । सु । त्वा । ववृतीमहि । स्तोमेभिः । दस्म । साधुऽभिः ।
   नहि । त्वा । पूषन् । अतिऽमन्ये । आघृणे । न । ते । सख्यम् । अपऽह्नुवे ॥

   asyā́ḥ ǀ ūṃ íti ǀ sú ǀ naḥ ǀ úpa ǀ sātáye ǀ bhuvaḥ ǀ áheḷamānaḥ ǀ rari-vā́n ǀ aja-aśva ǀ śravasyatā́m ǀ aja-aśva ǀ
   ó íti ǀ sú ǀ tvā ǀ vavṛtīmahi ǀ stómebhiḥ ǀ dasma ǀ sādhú-bhiḥ ǀ
   nahí ǀ tvā ǀ pūṣan ǀ ati-mánye ǀ āghṛṇe ǀ ná ǀ te ǀ sakhyám ǀ apa-hnuvé ǁ

   asyāḥ ǀ ūṃ iti ǀ su ǀ naḥ ǀ upa ǀ sātaye ǀ bhuvaḥ ǀ aheḷamānaḥ ǀ rari-vān ǀ aja-aśva ǀ śravasyatām ǀ aja-aśva ǀ
   o iti ǀ su ǀ tvā ǀ vavṛtīmahi ǀ stomebhiḥ ǀ dasma ǀ sādhu-bhiḥ ǀ
   nahi ǀ tvā ǀ pūṣan ǀ ati-manye ǀ āghṛṇe ǀ na ǀ te ǀ sakhyam ǀ apa-hnuve ǁ

   1.138.4 Aṣṭaka 2.2.2.0Interpretations

Text, recitation and interpretations from the Ṛgveda database of theveda.org.in.