Devatā देवता

Ṛbhus

Ṛṣi ऋषि

Dīrghatamas Aucathya

Chandas छन्दस्

Jagatī, Triṣṭubh

1. Ṛk 1

   किमु॒ श्रेष्ठः॒ किं यवि॑ष्ठो न॒ आज॑ग॒न्किमी॑यते दू॒त्यं१॒॑ कद्यदू॑चि॒म ।
   न निं॑दिम चम॒सं यो म॑हाकु॒लोऽग्ने॑ भ्रात॒र्द्रुण॒ इद्भू॒तिमू॑दिम ॥

   किम् उ श्रेष्ठः किं यविष्ठो न आजगन् किम् ईयते दूत्यं कद् यद् ऊचिम |
   न निन्दिम चमसं यो महाकुलो ऽग्ने भ्रातर् द्रुण इद् भूतिम् ऊदिम ||

   kímu śréṣṭhaḥ kím yáviṣṭho na ā́jagankímīyate dūtyám kádyádūcimá ǀ
   ná nindima camasám yó mahākuló’gne bhrātardrúṇa ídbhūtímūdima ǁ

   kim u śreṣṭhaḥ kiṃ yaviṣṭho na ājagan kim īyate dūtyaṃ kad yad ūcima |
   na nindima camasaṃ yo mahākulo 'gne bhrātar druṇa id bhūtim ūdima ||

   किम् । ऊं॒ इति॑ । श्रेष्ठः॑ । किम् । यवि॑ष्ठः । नः॒ । आ । अ॒ज॒ग॒न् । किम् । ई॒य॒ते॒ । दू॒त्य॑म् । कत् । यत् । ऊ॒चि॒म ।
   न । नि॒न्दि॒म॒ । च॒म॒सम् । यः । म॒हा॒ऽकु॒लः । अ॒ग्ने॒ । भ्रा॒तः॒ । द्रुणः॑ । इत् । भू॒तिम् । ऊ॒दि॒म॒ ॥

   किम् । ऊं इति । श्रेष्ठः । किम् । यविष्ठः । नः । आ । अजगन् । किम् । ईयते । दूत्यम् । कत् । यत् । ऊचिम ।
   न । निन्दिम । चमसम् । यः । महाऽकुलः । अग्ने । भ्रातः । द्रुणः । इत् । भूतिम् । ऊदिम ॥

   kím ǀ ūṃ íti ǀ śréṣṭhaḥ ǀ kím ǀ yáviṣṭhaḥ ǀ naḥ ǀ ā́ ǀ ajagan ǀ kím ǀ īyate ǀ dūtyám ǀ kát ǀ yát ǀ ūcimá ǀ
   ná ǀ nindima ǀ camasám ǀ yáḥ ǀ mahā-kuláḥ ǀ agne ǀ bhrātaḥ ǀ drúṇaḥ ǀ ít ǀ bhūtím ǀ ūdima ǁ

   kim ǀ ūṃ iti ǀ śreṣṭhaḥ ǀ kim ǀ yaviṣṭhaḥ ǀ naḥ ǀ ā ǀ ajagan ǀ kim ǀ īyate ǀ dūtyam ǀ kat ǀ yat ǀ ūcima ǀ
   na ǀ nindima ǀ camasam ǀ yaḥ ǀ mahā-kulaḥ ǀ agne ǀ bhrātaḥ ǀ druṇaḥ ǀ it ǀ bhūtim ǀ ūdima ǁ

   1.161.1 Aṣṭaka 2.3.4.0Interpretations

2. Ṛk 2

   एकं॑ चम॒सं च॒तुरः॑ कृणोतन॒ तद्वो॑ दे॒वा अ॑ब्रुवं॒तद्व॒ आग॑मं ।
   सौध॑न्वना॒ यद्ये॒वा क॑रि॒ष्यथ॑ सा॒कं दे॒वैर्य॒ज्ञिया॑सो भविष्यथ ॥

   एकं चमसं चतुरः कृणोतन तद् वो देवा अब्रुवन् तद् व आगमम् |
   सौधन्वना यद्य् एवा करिष्यथ साकं देवैर् यज्ञियासो भविष्यथ ||

   ékam camasám catúraḥ kṛṇotana tádvo devā́ abruvantádva ā́gamam ǀ
   sáudhanvanā yádyevā́ kariṣyátha sākám deváiryajñíyāso bhaviṣyatha ǁ

   ekaṃ camasaṃ caturaḥ kṛṇotana tad vo devā abruvan tad va āgamam |
   saudhanvanā yady evā kariṣyatha sākaṃ devair yajñiyāso bhaviṣyatha ||

   एक॑म् । च॒म॒सम् । च॒तुरः॑ । कृ॒णो॒त॒न॒ । तत् । वः॒ । दे॒वाः । अ॒ब्रु॒व॒न् । तत् । वः॒ । आ । अ॒ग॒म॒म् ।
   सौध॑न्वनाः । यदि॑ । ए॒व । क॒रि॒ष्यथ॑ । सा॒कम् । दे॒वैः । य॒ज्ञिया॑सः । भ॒वि॒ष्य॒थ॒ ॥

   एकम् । चमसम् । चतुरः । कृणोतन । तत् । वः । देवाः । अब्रुवन् । तत् । वः । आ । अगमम् ।
   सौधन्वनाः । यदि । एव । करिष्यथ । साकम् । देवैः । यज्ञियासः । भविष्यथ ॥

   ékam ǀ camasám ǀ catúraḥ ǀ kṛṇotana ǀ tát ǀ vaḥ ǀ devā́ḥ ǀ abruvan ǀ tát ǀ vaḥ ǀ ā́ ǀ agamam ǀ
   sáudhanvanāḥ ǀ yádi ǀ evá ǀ kariṣyátha ǀ sākám ǀ deváiḥ ǀ yajñíyāsaḥ ǀ bhaviṣyatha ǁ

   ekam ǀ camasam ǀ caturaḥ ǀ kṛṇotana ǀ tat ǀ vaḥ ǀ devāḥ ǀ abruvan ǀ tat ǀ vaḥ ǀ ā ǀ agamam ǀ
   saudhanvanāḥ ǀ yadi ǀ eva ǀ kariṣyatha ǀ sākam ǀ devaiḥ ǀ yajñiyāsaḥ ǀ bhaviṣyatha ǁ

   1.161.2 Aṣṭaka 2.3.4.0Interpretations

3. Ṛk 3

   अ॒ग्निं दू॒तं प्रति॒ यदब्र॑वीत॒नाश्वः॒ कर्त्वो॒ रथ॑ उ॒तेह कर्त्वः॑ ।
   धे॒नुः कर्त्वा॑ युव॒शा कर्त्वा॒ द्वा तानि॑ भ्रात॒रनु॑ वः कृ॒त्व्येम॑सि ॥

   अग्निं दूतम् प्रति यद् अब्रवीतनाश्वः कर्त्वो रथ उतेह कर्त्वः |
   धेनुः कर्त्वा युवशा कर्त्वा द्वा तानि भ्रातर् अनु वः कृत्व्य् एमसि ||

   agním dūtám práti yádábravītanā́śvaḥ kártvo rátha utéhá kártvaḥ ǀ
   dhenúḥ kártvā yuvaśā́ kártvā dvā́ tā́ni bhrātaránu vaḥ kṛtvyémasi ǁ

   agniṃ dūtam prati yad abravītanāśvaḥ kartvo ratha uteha kartvaḥ |
   dhenuḥ kartvā yuvaśā kartvā dvā tāni bhrātar anu vaḥ kṛtvy emasi ||

   अ॒ग्निम् । दू॒तम् । प्रति॑ । यत् । अब्र॑वीतन । अश्वः॑ । कर्त्वः॑ । रथः॑ । उ॒त । इ॒ह । कर्त्वः॑ ।
   धे॒नुः । कर्त्वा॑ । यु॒व॒शा । कर्त्वा॑ । द्वा । तानि॑ । भ्रा॒तः॒ । अनु॑ । वः॒ । कृ॒त्वी । आ । इ॒म॒सि॒ ॥

   अग्निम् । दूतम् । प्रति । यत् । अब्रवीतन । अश्वः । कर्त्वः । रथः । उत । इह । कर्त्वः ।
   धेनुः । कर्त्वा । युवशा । कर्त्वा । द्वा । तानि । भ्रातः । अनु । वः । कृत्वी । आ । इमसि ॥

   agním ǀ dūtám ǀ práti ǀ yát ǀ ábravītana ǀ áśvaḥ ǀ kártvaḥ ǀ ráthaḥ ǀ utá ǀ ihá ǀ kártvaḥ ǀ
   dhenúḥ ǀ kártvā ǀ yuvaśā́ ǀ kártvā ǀ dvā́ ǀ tā́ni ǀ bhrātaḥ ǀ ánu ǀ vaḥ ǀ kṛtvī́ ǀ ā́ ǀ imasi ǁ

   agnim ǀ dūtam ǀ prati ǀ yat ǀ abravītana ǀ aśvaḥ ǀ kartvaḥ ǀ rathaḥ ǀ uta ǀ iha ǀ kartvaḥ ǀ
   dhenuḥ ǀ kartvā ǀ yuvaśā ǀ kartvā ǀ dvā ǀ tāni ǀ bhrātaḥ ǀ anu ǀ vaḥ ǀ kṛtvī ǀ ā ǀ imasi ǁ

   1.161.3 Aṣṭaka 2.3.4.0Interpretations

4. Ṛk 4

   च॒कृ॒वांस॑ ऋभव॒स्तद॑पृच्छत॒ क्वेद॑भू॒द्यः स्य दू॒तो न॒ आज॑गन् ।
   य॒दावाख्य॑च्चम॒सांच॒तुरः॑ कृ॒तानादित्त्वष्टा॒ ग्नास्वं॒तर्न्या॑नजे ॥

   चकृवांस ऋभवस् तद् अपृच्छत क्वेद् अभूद् यः स्य दूतो न आजगन् |
   यदावाख्यच् चमसाञ् चतुरः कृतान् आद् इत् त्वष्टा ग्नास्व् अन्तर् न्य् आनजे ||

   cakṛvā́ṃsa ṛbhavastádapṛcchata kvédabhūdyáḥ syá dūtó na ā́jagan ǀ
   yadā́vā́khyaccamasā́ñcatúraḥ kṛtā́nā́díttváṣṭā gnā́svantárnyā́naje ǁ

   cakṛvāṃsa ṛbhavas tad apṛcchata kved abhūd yaḥ sya dūto na ājagan |
   yadāvākhyac camasāñ caturaḥ kṛtān ād it tvaṣṭā gnāsv antar ny ānaje ||

   च॒कृ॒ऽवांसः॑ । ऋ॒भ॒वः॒ । तत् । अ॒पृ॒च्छ॒त॒ । क्व॑ । इत् । अ॒भू॒त् । यः । स्यः । दू॒तः । नः॒ । आ । अज॑गन् ।
   य॒दा । अ॒व॒ऽअख्य॑त् । च॒म॒सान् । च॒तुरः॑ । कृ॒तान् । आत् । इत् । त्वष्टा॑ । ग्नासु॑ । अ॒न्तः । नि । आ॒न॒जे॒ ॥

   चकृऽवांसः । ऋभवः । तत् । अपृच्छत । क्व । इत् । अभूत् । यः । स्यः । दूतः । नः । आ । अजगन् ।
   यदा । अवऽअख्यत् । चमसान् । चतुरः । कृतान् । आत् । इत् । त्वष्टा । ग्नासु । अन्तः । नि । आनजे ॥

   cakṛ-vā́ṃsaḥ ǀ ṛbhavaḥ ǀ tát ǀ apṛcchata ǀ kvá ǀ ít ǀ abhūt ǀ yáḥ ǀ syáḥ ǀ dūtáḥ ǀ naḥ ǀ ā́ ǀ ájagan ǀ
   yadā́ ǀ ava-ákhyat ǀ camasā́n ǀ catúraḥ ǀ kṛtā́n ǀ ā́t ǀ ít ǀ tváṣṭā ǀ gnā́su ǀ antáḥ ǀ ní ǀ ānaje ǁ

   cakṛ-vāṃsaḥ ǀ ṛbhavaḥ ǀ tat ǀ apṛcchata ǀ kva ǀ it ǀ abhūt ǀ yaḥ ǀ syaḥ ǀ dūtaḥ ǀ naḥ ǀ ā ǀ ajagan ǀ
   yadā ǀ ava-akhyat ǀ camasān ǀ caturaḥ ǀ kṛtān ǀ āt ǀ it ǀ tvaṣṭā ǀ gnāsu ǀ antaḥ ǀ ni ǀ ānaje ǁ

   1.161.4 Aṣṭaka 2.3.4.0Interpretations

5. Ṛk 5

   हना॑मैनाँ॒ इति॒ त्वष्टा॒ यदब्र॑वीच्चम॒सं ये दे॑व॒पान॒मनिं॑दिषुः ।
   अ॒न्या नामा॑नि कृण्वते सु॒ते सचाँ॑ अ॒न्यैरे॑नान्क॒न्या॒३॒॑ नाम॑भिः स्परत् ॥

   हनामैनां इति त्वष्टा यद् अब्रवीच् चमसं ये देवपानम् अनिन्दिषुः |
   अन्या नामानि कृण्वते सुते सचां अन्यैर् एनान् कन्या नामभि स्परत् ||

   hánāmainām̐ íti tváṣṭā yádábravīccamasám yé devapā́namánindiṣuḥ ǀ
   anyā́ nā́māni kṛṇvate suté sácām̐ anyáirenānkanyā́ nā́mabhiḥ sparat ǁ

   hanāmaināṃ iti tvaṣṭā yad abravīc camasaṃ ye devapānam anindiṣuḥ |
   anyā nāmāni kṛṇvate sute sacāṃ anyair enān kanyā nāmabhi sparat ||

   हना॑म । ए॒ना॒न् । इति॑ । त्वष्टा॑ । यत् । अब्र॑वीत् । च॒म॒सम् । ये । दे॒व॒ऽपान॑म् । अनि॑न्दिषुः ।
   अ॒न्या । नामा॑नि । कृ॒ण्व॒ते॒ । सु॒ते । सचा॑ । अ॒न्यैः । ए॒ना॒न् । क॒न्या॑ । नाम॑ऽभिः । स्प॒र॒त् ॥

   हनाम । एनान् । इति । त्वष्टा । यत् । अब्रवीत् । चमसम् । ये । देवऽपानम् । अनिन्दिषुः ।
   अन्या । नामानि । कृण्वते । सुते । सचा । अन्यैः । एनान् । कन्या । नामऽभिः । स्परत् ॥

   hánāma ǀ enān ǀ íti ǀ tváṣṭā ǀ yát ǀ ábravīt ǀ camasám ǀ yé ǀ deva-pā́nam ǀ ánindiṣuḥ ǀ
   anyā́ ǀ nā́māni ǀ kṛṇvate ǀ suté ǀ sácā ǀ anyáiḥ ǀ enān ǀ kanyā́ ǀ nā́ma-bhiḥ ǀ sparat ǁ

   hanāma ǀ enān ǀ iti ǀ tvaṣṭā ǀ yat ǀ abravīt ǀ camasam ǀ ye ǀ deva-pānam ǀ anindiṣuḥ ǀ
   anyā ǀ nāmāni ǀ kṛṇvate ǀ sute ǀ sacā ǀ anyaiḥ ǀ enān ǀ kanyā ǀ nāma-bhiḥ ǀ sparat ǁ

   1.161.5 Aṣṭaka 2.3.4.0Interpretations

6. Ṛk 6

   इंद्रो॒ हरी॑ युयु॒जे अ॒श्विना॒ रथं॒ बृह॒स्पति॑र्वि॒श्वरू॑पा॒मुपा॑जत ।
   ऋ॒भुर्विभ्वा॒ वाजो॑ दे॒वाँ अ॑गच्छत॒ स्वप॑सो य॒ज्ञियं॑ भा॒गमै॑तन ॥

   इन्द्रो हरी युयुजे अश्विना रथम् बृहस्पतिर् विश्वरूपाम् उपाजत |
   ऋभुर् विभ्वा वाजो देवां अगच्छत स्वपसो यज्ञियम् भागम् ऐतन ||

   índro hárī yuyujé aśvínā rátham bṛ́haspátirviśvárūpāmúpājata ǀ
   ṛbhúrvíbhvā vā́jo devā́m̐ agacchata svápaso yajñíyam bhāgámaitana ǁ

   indro harī yuyuje aśvinā ratham bṛhaspatir viśvarūpām upājata |
   ṛbhur vibhvā vājo devāṃ agacchata svapaso yajñiyam bhāgam aitana ||

   इन्द्रः॑ । हरी॒ इति॑ । यु॒यु॒जे । अ॒श्विना॑ । रथ॑म् । बृह॒स्पतिः॑ । वि॒श्वऽरू॑पाम् । उप॑ । आ॒ज॒त॒ ।
   ऋ॒भुः । विऽभ्वा॑ । वाजः॑ । दे॒वान् । अ॒ग॒च्छ॒त॒ । सु॒ऽअप॑सः । य॒ज्ञिय॑म् । भा॒गम् । ऐ॒त॒न॒ ॥

   इन्द्रः । हरी इति । युयुजे । अश्विना । रथम् । बृहस्पतिः । विश्वऽरूपाम् । उप । आजत ।
   ऋभुः । विऽभ्वा । वाजः । देवान् । अगच्छत । सुऽअपसः । यज्ञियम् । भागम् । ऐतन ॥

   índraḥ ǀ hárī íti ǀ yuyujé ǀ aśvínā ǀ rátham ǀ bṛ́haspátiḥ ǀ viśvá-rūpām ǀ úpa ǀ ājata ǀ
   ṛbhúḥ ǀ ví-bhvā ǀ vā́jaḥ ǀ devā́n ǀ agacchata ǀ su-ápasaḥ ǀ yajñíyam ǀ bhāgám ǀ aitana ǁ

   indraḥ ǀ harī iti ǀ yuyuje ǀ aśvinā ǀ ratham ǀ bṛhaspatiḥ ǀ viśva-rūpām ǀ upa ǀ ājata ǀ
   ṛbhuḥ ǀ vi-bhvā ǀ vājaḥ ǀ devān ǀ agacchata ǀ su-apasaḥ ǀ yajñiyam ǀ bhāgam ǀ aitana ǁ

   1.161.6 Aṣṭaka 2.3.5.0Interpretations

7. Ṛk 7

   निश्चर्म॑णो॒ गाम॑रिणीत धी॒तिभि॒र्या जरं॑ता युव॒शा ताकृ॑णोतन ।
   सौध॑न्वना॒ अश्वा॒दश्व॑मतक्षत यु॒क्त्वा रथ॒मुप॑ दे॒वाँ अ॑यातन ॥

   निश् चर्मणो गाम् अरिणीत धीतिभिर् या जरन्ता युवशा ताकृणोतन |
   सौधन्वना अश्वाद् अश्वम् अतक्षत युक्त्वा रथम् उप देवां अयातन ||

   níścármaṇo gā́mariṇīta dhītíbhiryā́ járantā yuvaśā́ tā́kṛṇotana ǀ
   sáudhanvanā áśvādáśvamatakṣata yuktvā́ ráthamúpa devā́m̐ ayātana ǁ

   niś carmaṇo gām ariṇīta dhītibhir yā jarantā yuvaśā tākṛṇotana |
   saudhanvanā aśvād aśvam atakṣata yuktvā ratham upa devāṃ ayātana ||

   निः । चर्म॑णः । गाम् । अ॒रि॒णी॒त॒ । धी॒तिऽभिः॑ । या । जर॑न्ता । यु॒व॒शा । ता । अ॒कृ॒णो॒त॒न॒ ।
   सौध॑न्वनाः । अश्वा॑त् । अश्व॑म् । अ॒त॒क्ष॒त॒ । यु॒क्त्वा । रथ॑म् । उप॑ । दे॒वान् । अ॒या॒त॒न॒ ॥

   निः । चर्मणः । गाम् । अरिणीत । धीतिऽभिः । या । जरन्ता । युवशा । ता । अकृणोतन ।
   सौधन्वनाः । अश्वात् । अश्वम् । अतक्षत । युक्त्वा । रथम् । उप । देवान् । अयातन ॥

   níḥ ǀ cármaṇaḥ ǀ gā́m ǀ ariṇīta ǀ dhītí-bhiḥ ǀ yā́ ǀ járantā ǀ yuvaśā́ ǀ tā́ ǀ akṛṇotana ǀ
   sáudhanvanāḥ ǀ áśvāt ǀ áśvam ǀ atakṣata ǀ yuktvā́ ǀ rátham ǀ úpa ǀ devā́n ǀ ayātana ǁ

   niḥ ǀ carmaṇaḥ ǀ gām ǀ ariṇīta ǀ dhīti-bhiḥ ǀ yā ǀ jarantā ǀ yuvaśā ǀ tā ǀ akṛṇotana ǀ
   saudhanvanāḥ ǀ aśvāt ǀ aśvam ǀ atakṣata ǀ yuktvā ǀ ratham ǀ upa ǀ devān ǀ ayātana ǁ

   1.161.7 Aṣṭaka 2.3.5.0Interpretations

8. Ṛk 8

   इ॒दमु॑द॒कं पि॑ब॒तेत्य॑ब्रवीतने॒दं वा॑ घा पिबता मुंज॒नेज॑नं ।
   सौध॑न्वना॒ यदि॒ तन्नेव॒ हर्य॑थ तृ॒तीये॑ घा॒ सव॑ने मादयाध्वै ॥

   इदम् उदकम् पिबतेत्य् अब्रवीतनेदं वा घा पिबता मुञ्जनेजनम् |
   सौधन्वना यदि तन् नेव हर्यथ तृतीये घा सवने मादयाध्वै ||

   idámudakám pibatétyabravītanedám vā ghā pibatā muñjanéjanam ǀ
   sáudhanvanā yádi tánnéva háryatha tṛtī́ye ghā sávane mādayādhvai ǁ

   idam udakam pibatety abravītanedaṃ vā ghā pibatā muñjanejanam |
   saudhanvanā yadi tan neva haryatha tṛtīye ghā savane mādayādhvai ||

   इ॒दम् । उ॒द॒कम् । पि॒ब॒त॒ । इति॑ । अ॒ब्र॒वी॒त॒न॒ । इ॒दम् । वा॒ । घ॒ । पि॒ब॒त॒ । मु॒ञ्ज॒ऽनेज॑नम् ।
   सौध॑न्वनाः । यदि॑ । तत् । नऽइ॑व । हर्य॑थ । तृ॒तीये॑ । घ॒ । सव॑ने । मा॒द॒या॒ध्वै॒ ॥

   इदम् । उदकम् । पिबत । इति । अब्रवीतन । इदम् । वा । घ । पिबत । मुञ्जऽनेजनम् ।
   सौधन्वनाः । यदि । तत् । नऽइव । हर्यथ । तृतीये । घ । सवने । मादयाध्वै ॥

   idám ǀ udakám ǀ pibata ǀ íti ǀ abravītana ǀ idám ǀ vā ǀ gha ǀ pibata ǀ muñja-néjanam ǀ
   sáudhanvanāḥ ǀ yádi ǀ tát ǀ ná-iva ǀ háryatha ǀ tṛtī́ye ǀ gha ǀ sávane ǀ mādayādhvai ǁ

   idam ǀ udakam ǀ pibata ǀ iti ǀ abravītana ǀ idam ǀ vā ǀ gha ǀ pibata ǀ muñja-nejanam ǀ
   saudhanvanāḥ ǀ yadi ǀ tat ǀ na-iva ǀ haryatha ǀ tṛtīye ǀ gha ǀ savane ǀ mādayādhvai ǁ

   1.161.8 Aṣṭaka 2.3.5.0Interpretations

9. Ṛk 9

   आपो॒ भूयि॑ष्ठा॒ इत्येको॑ अब्रवीद॒ग्निर्भूयि॑ष्ठ॒ इत्य॒न्यो अ॑ब्रवीत् ।
   व॒ध॒र्यंतीं॑ ब॒हुभ्यः॒ प्रैको॑ अब्रवीदृ॒ता वदं॑तश्चम॒साँ अ॑पिंशत ॥

   आपो भूयिष्ठा इत्य् एको अब्रवीद् अग्निर् भूयिष्ठ इत्य् अन्यो अब्रवीत् |
   वधर्यन्तीम् बहुभ्यः प्रैको अब्रवीद् ऋता वदन्तश् चमसां अपिंशत ||

   ā́po bhū́yiṣṭhā ítyéko abravīdagnírbhū́yiṣṭha ítyanyó abravīt ǀ
   vadharyántīm bahúbhyaḥ práiko abravīdṛtā́ vádantaścamasā́m̐ apiṃśata ǁ

   āpo bhūyiṣṭhā ity eko abravīd agnir bhūyiṣṭha ity anyo abravīt |
   vadharyantīm bahubhyaḥ praiko abravīd ṛtā vadantaś camasāṃ apiṃśata ||

   आपः॑ । भूयि॑ष्ठाः । इति॑ । एकः॑ । अ॒ब्र॒वी॒त् । अ॒ग्निः । भूयि॑ष्ठः । इति॑ । अ॒न्यः । अ॒ब्र॒वी॒त् ।
   व॒धः॒ऽयन्ती॑म् । ब॒हुऽभ्यः॑ । प्र । एकः॑ । अ॒ब्र॒वी॒त् । ऋ॒ता । वद॑न्तः । च॒म॒सान् । अ॒पिं॒श॒त॒ ॥

   आपः । भूयिष्ठाः । इति । एकः । अब्रवीत् । अग्निः । भूयिष्ठः । इति । अन्यः । अब्रवीत् ।
   वधःऽयन्तीम् । बहुऽभ्यः । प्र । एकः । अब्रवीत् । ऋता । वदन्तः । चमसान् । अपिंशत ॥

   ā́paḥ ǀ bhū́yiṣṭhāḥ ǀ íti ǀ ékaḥ ǀ abravīt ǀ agníḥ ǀ bhū́yiṣṭhaḥ ǀ íti ǀ anyáḥ ǀ abravīt ǀ
   vadhaḥ-yántīm ǀ bahú-bhyaḥ ǀ prá ǀ ékaḥ ǀ abravīt ǀ ṛtā́ ǀ vádantaḥ ǀ camasā́n ǀ apiṃśata ǁ

   āpaḥ ǀ bhūyiṣṭhāḥ ǀ iti ǀ ekaḥ ǀ abravīt ǀ agniḥ ǀ bhūyiṣṭhaḥ ǀ iti ǀ anyaḥ ǀ abravīt ǀ
   vadhaḥ-yantīm ǀ bahu-bhyaḥ ǀ pra ǀ ekaḥ ǀ abravīt ǀ ṛtā ǀ vadantaḥ ǀ camasān ǀ apiṃśata ǁ

   1.161.9 Aṣṭaka 2.3.5.0Interpretations

10. Ṛk 10

    श्रो॒णामेक॑ उद॒कं गामवा॑जति मां॒समेकः॑ पिंशति सू॒नयाभृ॑तं ।
    आ नि॒म्रुचः॒ शकृ॒देको॒ अपा॑भर॒त्किं स्वि॑त्पु॒त्रेभ्यः॑ पि॒तरा॒ उपा॑वतुः ॥

    श्रोणाम् एक उदकं गाम् अवाजति मांसम् एकः पिंशति सूनयाभृतम् |
    आ निम्रुचः शकृद् एको अपाभरत् किं स्वित् पुत्रेभ्यः पितरा उपावतुः ||

    śroṇā́méka udakám gā́mávājati māṃsámékaḥ piṃśati sūnáyā́bhṛtam ǀ
    ā́ nimrúcaḥ śákṛdéko ápābharatkím svitputrébhyaḥ pitárā úpāvatuḥ ǁ

    śroṇām eka udakaṃ gām avājati māṃsam ekaḥ piṃśati sūnayābhṛtam |
    ā nimrucaḥ śakṛd eko apābharat kiṃ svit putrebhyaḥ pitarā upāvatuḥ ||

    श्रो॒णाम् । एकः॑ । उ॒द॒कम् । गाम् । अव॑ । अ॒ज॒ति॒ । मां॒सम् । एकः॑ । पिं॒श॒ति॒ । सू॒नया॑ । आऽभृ॑तम् ।
    आ । नि॒ऽम्रुचः॑ । शकृ॑त् । एकः॑ । अप॑ । अ॒भ॒र॒त् । किम् । स्वि॒त् । पु॒त्रेभ्यः॑ । पि॒तरौ॑ । उप॑ । आ॒व॒तुः॒ ॥

    श्रोणाम् । एकः । उदकम् । गाम् । अव । अजति । मांसम् । एकः । पिंशति । सूनया । आऽभृतम् ।
    आ । निऽम्रुचः । शकृत् । एकः । अप । अभरत् । किम् । स्वित् । पुत्रेभ्यः । पितरौ । उप । आवतुः ॥

    śroṇā́m ǀ ékaḥ ǀ udakám ǀ gā́m ǀ áva ǀ ajati ǀ māṃsám ǀ ékaḥ ǀ piṃśati ǀ sūnáyā ǀ ā́-bhṛtam ǀ
    ā́ ǀ ni-mrúcaḥ ǀ śákṛt ǀ ékaḥ ǀ ápa ǀ abharat ǀ kím ǀ svit ǀ putrébhyaḥ ǀ pitárau ǀ úpa ǀ āvatuḥ ǁ

    śroṇām ǀ ekaḥ ǀ udakam ǀ gām ǀ ava ǀ ajati ǀ māṃsam ǀ ekaḥ ǀ piṃśati ǀ sūnayā ǀ ā-bhṛtam ǀ
    ā ǀ ni-mrucaḥ ǀ śakṛt ǀ ekaḥ ǀ apa ǀ abharat ǀ kim ǀ svit ǀ putrebhyaḥ ǀ pitarau ǀ upa ǀ āvatuḥ ǁ

    1.161.10 Aṣṭaka 2.3.5.0Interpretations

11. Ṛk 11

    उ॒द्वत्स्व॑स्मा अकृणोतना॒ तृणं॑ नि॒वत्स्व॒पः स्व॑प॒स्यया॑ नरः ।
    अगो॑ह्यस्य॒ यदस॑स्तना गृ॒हे तद॒द्येदमृ॑भवो॒ नानु॑ गच्छथ ॥

    उद्वत्स्व् अस्मा अकृणोतना तृणं निवत्स्व् अपः स्वपस्यया नरः |
    अगोह्यस्य यद् असस्तना गृहे तद् अद्येदम् ऋभवो नानु गच्छथ ||

    udvátsvasmā akṛṇotanā tṛ́ṇam nivátsvapáḥ svapasyáyā naraḥ ǀ
    ágohyasya yádásastanā gṛhé tádadyédámṛbhavo nā́nu gacchatha ǁ

    udvatsv asmā akṛṇotanā tṛṇaṃ nivatsv apaḥ svapasyayā naraḥ |
    agohyasya yad asastanā gṛhe tad adyedam ṛbhavo nānu gacchatha ||

    उ॒द्वत्ऽसु॑ । अ॒स्मै॒ । अ॒कृ॒णो॒त॒न॒ । तृण॑म् । नि॒वत्ऽसु॑ । अ॒पः । सु॒ऽअ॒प॒स्यया॑ । न॒रः॒ ।
    अगो॑ह्यस्य । यत् । अस॑स्तन । गृ॒हे । तत् । अ॒द्य । इ॒दम् । ऋ॒भ॒वः॒ । न । अनु॑ । ग॒च्छ॒थ॒ ॥

    उद्वत्ऽसु । अस्मै । अकृणोतन । तृणम् । निवत्ऽसु । अपः । सुऽअपस्यया । नरः ।
    अगोह्यस्य । यत् । असस्तन । गृहे । तत् । अद्य । इदम् । ऋभवः । न । अनु । गच्छथ ॥

    udvát-su ǀ asmai ǀ akṛṇotana ǀ tṛ́ṇam ǀ nivát-su ǀ apáḥ ǀ su-apasyáyā ǀ naraḥ ǀ
    ágohyasya ǀ yát ǀ ásastana ǀ gṛhé ǀ tát ǀ adyá ǀ idám ǀ ṛbhavaḥ ǀ ná ǀ ánu ǀ gacchatha ǁ

    udvat-su ǀ asmai ǀ akṛṇotana ǀ tṛṇam ǀ nivat-su ǀ apaḥ ǀ su-apasyayā ǀ naraḥ ǀ
    agohyasya ǀ yat ǀ asastana ǀ gṛhe ǀ tat ǀ adya ǀ idam ǀ ṛbhavaḥ ǀ na ǀ anu ǀ gacchatha ǁ

    1.161.11 Aṣṭaka 2.3.6.0Interpretations

12. Ṛk 12

    स॒म्मील्य॒ यद्भुव॑ना प॒र्यस॑र्पत॒ क्व॑ स्वित्ता॒त्या पि॒तरा॑ व आसतुः ।
    अश॑पत॒ यः क॒रस्नं॑ व आद॒दे यः प्राब्र॑वी॒त्प्रो तस्मा॑ अब्रवीतन ॥

    सम्मील्य यद् भुवना पर्यसर्पत क्व स्वित् तात्या पितरा व आसतुः |
    अशपत यः करस्नं व आददे यः प्राब्रवीत् प्रो तस्मा अब्रवीतन ||

    sammī́lya yádbhúvanā paryásarpata kvá svittātyā́ pitárā va āsatuḥ ǀ
    áśapata yáḥ karásnam va ādadé yáḥ prā́bravītpró tásmā abravītana ǁ

    sammīlya yad bhuvanā paryasarpata kva svit tātyā pitarā va āsatuḥ |
    aśapata yaḥ karasnaṃ va ādade yaḥ prābravīt pro tasmā abravītana ||

    स॒म्ऽमील्य॑ । यत् । भुव॑ना । प॒रि॒ऽअस॑र्पत । क्व॑ । स्वि॒त् । ता॒त्या । पि॒तरा॑ । वः॒ । आ॒स॒तुः॒ ।
    अश॑पत । यः । क॒रस्न॑म् । वः॒ । आ॒ऽद॒दे । यः । प्र । अब्र॑वीत् । प्रो इति॑ । तस्मै॑ । अ॒ब्र॒वी॒त॒न॒ ॥

    सम्ऽमील्य । यत् । भुवना । परिऽअसर्पत । क्व । स्वित् । तात्या । पितरा । वः । आसतुः ।
    अशपत । यः । करस्नम् । वः । आऽददे । यः । प्र । अब्रवीत् । प्रो इति । तस्मै । अब्रवीतन ॥

    sam-mī́lya ǀ yát ǀ bhúvanā ǀ pari-ásarpata ǀ kvá ǀ svit ǀ tātyā́ ǀ pitárā ǀ vaḥ ǀ āsatuḥ ǀ
    áśapata ǀ yáḥ ǀ karásnam ǀ vaḥ ǀ ā-dadé ǀ yáḥ ǀ prá ǀ ábravīt ǀ pró íti ǀ tásmai ǀ abravītana ǁ

    sam-mīlya ǀ yat ǀ bhuvanā ǀ pari-asarpata ǀ kva ǀ svit ǀ tātyā ǀ pitarā ǀ vaḥ ǀ āsatuḥ ǀ
    aśapata ǀ yaḥ ǀ karasnam ǀ vaḥ ǀ ā-dade ǀ yaḥ ǀ pra ǀ abravīt ǀ pro iti ǀ tasmai ǀ abravītana ǁ

    1.161.12 Aṣṭaka 2.3.6.0Interpretations

13. Ṛk 13

    सु॒षु॒प्वांस॑ ऋभव॒स्तद॑पृच्छ॒तागो॑ह्य॒ क इ॒दं नो॑ अबूबुधत् ।
    श्वानं॑ ब॒स्तो बो॑धयि॒तार॑मब्रवीत्संवत्स॒र इ॒दम॒द्या व्य॑ख्यत ॥

    सुषुप्वांस ऋभवस् तद् अपृच्छतागोह्य क इदं नो अबूबुधत् |
    श्वानम् बस्तो बोधयितारम् अब्रवीत् संवत्सर इदम् अद्या व्य् अख्यत ||

    suṣupvā́ṃsa ṛbhavastádapṛcchatā́gohya ká idám no abūbudhat ǀ
    śvā́nam bastó bodhayitā́ramabravītsaṃvatsará idámadyā́ vyákhyata ǁ

    suṣupvāṃsa ṛbhavas tad apṛcchatāgohya ka idaṃ no abūbudhat |
    śvānam basto bodhayitāram abravīt saṃvatsara idam adyā vy akhyata ||

    सु॒सु॒प्वांसः॑ । ऋ॒भ॒वः॒ । तत् । अ॒पृ॒च्छ॒त॒ । अगो॑ह्य । कः । इ॒दम् । नः॒ । अ॒बू॒बु॒ध॒त् ।
    श्वान॑म् । ब॒स्तः । बो॒ध॒यि॒तार॑म् । अ॒ब्र॒वी॒त् । सं॒व॒त्स॒रे । इ॒दम् । अ॒द्य । वि । अ॒ख्य॒त॒ ॥

    सुसुप्वांसः । ऋभवः । तत् । अपृच्छत । अगोह्य । कः । इदम् । नः । अबूबुधत् ।
    श्वानम् । बस्तः । बोधयितारम् । अब्रवीत् । संवत्सरे । इदम् । अद्य । वि । अख्यत ॥

    susupvā́ṃsaḥ ǀ ṛbhavaḥ ǀ tát ǀ apṛcchata ǀ ágohya ǀ káḥ ǀ idám ǀ naḥ ǀ abūbudhat ǀ
    śvā́nam ǀ bastáḥ ǀ bodhayitā́ram ǀ abravīt ǀ saṃvatsaré ǀ idám ǀ adyá ǀ ví ǀ akhyata ǁ

    susupvāṃsaḥ ǀ ṛbhavaḥ ǀ tat ǀ apṛcchata ǀ agohya ǀ kaḥ ǀ idam ǀ naḥ ǀ abūbudhat ǀ
    śvānam ǀ bastaḥ ǀ bodhayitāram ǀ abravīt ǀ saṃvatsare ǀ idam ǀ adya ǀ vi ǀ akhyata ǁ

    1.161.13 Aṣṭaka 2.3.6.0Interpretations

14. Ṛk 14

    दि॒वा यां॑ति म॒रुतो॒ भूम्या॒ग्निर॒यं वातो॑ अं॒तरि॑क्षेण याति ।
    अ॒द्भिर्या॑ति॒ वरु॑णः समु॒द्रैर्यु॒ष्माँ इ॒च्छंतः॑ शवसो नपातः ॥

    दिवा यान्ति मरुतो भूम्याग्निर् अयं वातो अन्तरिक्षेण याति |
    अद्भिर् याति वरुणः समुद्रैर् युष्मां इच्छन्तः शवसो नपातः ||

    divā́ yānti marúto bhū́myāgnírayám vā́to antárikṣeṇa yāti ǀ
    adbhíryāti váruṇaḥ samudráiryuṣmā́m̐ icchántaḥ śavaso napātaḥ ǁ

    divā yānti maruto bhūmyāgnir ayaṃ vāto antarikṣeṇa yāti |
    adbhir yāti varuṇaḥ samudrair yuṣmāṃ icchantaḥ śavaso napātaḥ ||

    दि॒वा । या॒न्ति॒ । म॒रुतः॑ । भूम्या॑ । अ॒ग्निः । अ॒यम् । वातः॑ । अ॒न्तरि॑क्षेण । या॒ति॒ ।
    अ॒त्ऽभिः । या॒ति॒ । वरु॑णः । स॒मु॒द्रैः । यु॒ष्मान् । इ॒च्छन्तः॑ । श॒व॒सः॒ । न॒पा॒तः॒ ॥

    दिवा । यान्ति । मरुतः । भूम्या । अग्निः । अयम् । वातः । अन्तरिक्षेण । याति ।
    अत्ऽभिः । याति । वरुणः । समुद्रैः । युष्मान् । इच्छन्तः । शवसः । नपातः ॥

    divā́ ǀ yānti ǀ marútaḥ ǀ bhū́myā ǀ agníḥ ǀ ayám ǀ vā́taḥ ǀ antárikṣeṇa ǀ yāti ǀ
    at-bhíḥ ǀ yāti ǀ váruṇaḥ ǀ samudráiḥ ǀ yuṣmā́n ǀ icchántaḥ ǀ śavasaḥ ǀ napātaḥ ǁ

    divā ǀ yānti ǀ marutaḥ ǀ bhūmyā ǀ agniḥ ǀ ayam ǀ vātaḥ ǀ antarikṣeṇa ǀ yāti ǀ
    at-bhiḥ ǀ yāti ǀ varuṇaḥ ǀ samudraiḥ ǀ yuṣmān ǀ icchantaḥ ǀ śavasaḥ ǀ napātaḥ ǁ

    1.161.14 Aṣṭaka 2.3.6.0Interpretations

Text, recitation and interpretations from the Ṛgveda database of theveda.org.in.