Devatā देवता

Agni

Ṛṣi ऋषि

Dīrghatamas Aucathya

Chandas छन्दस्

Triṣṭubh

1. Ṛk 1

   त्रि॒मू॒र्धानं॑ स॒प्तर॑श्मिं गृणी॒षेऽनू॑नम॒ग्निं पि॒त्रोरु॒पस्थे॑ ।
   नि॒ष॒त्तम॑स्य॒ चर॑तो ध्रु॒वस्य॒ विश्वा॑ दि॒वो रो॑च॒नाप॑प्रि॒वांसं॑ ॥

   त्रिमूर्धानं सप्तरश्मिं गृणीषे ऽनूनम् अग्निम् पित्रोर् उपस्थे |
   निषत्तम् अस्य चरतो ध्रुवस्य विश्वा दिवो रोचनापप्रिवांसम् ||

   trimūrdhā́nam saptáraśmim gṛṇīṣé’nūnamagním pitrórupásthe ǀ
   niṣattámasya cárato dhruvásya víśvā divó rocanā́paprivā́ṃsam ǁ

   trimūrdhānaṃ saptaraśmiṃ gṛṇīṣe 'nūnam agnim pitror upasthe |
   niṣattam asya carato dhruvasya viśvā divo rocanāpaprivāṃsam ||

   त्रि॒ऽमू॒र्धान॑म् । स॒प्तऽर॑श्मिम् । गृ॒णी॒षे॒ । अनू॑नम् । अ॒ग्निम् । पि॒त्रोः । उ॒पऽस्थे॑ ।
   नि॒ऽस॒त्तम् । अ॒स्य॒ । चर॑तः । ध्रु॒वस्य॑ । विश्वा॑ । दि॒वः । रो॒च॒ना । आ॒प॒प्रि॒ऽवांस॑म् ॥

   त्रिऽमूर्धानम् । सप्तऽरश्मिम् । गृणीषे । अनूनम् । अग्निम् । पित्रोः । उपऽस्थे ।
   निऽसत्तम् । अस्य । चरतः । ध्रुवस्य । विश्वा । दिवः । रोचना । आपप्रिऽवांसम् ॥

   tri-mūrdhā́nam ǀ saptá-raśmim ǀ gṛṇīṣe ǀ ánūnam ǀ agním ǀ pitróḥ ǀ upá-sthe ǀ
   ni-sattám ǀ asya ǀ cárataḥ ǀ dhruvásya ǀ víśvā ǀ diváḥ ǀ rocanā́ ǀ āpapri-vā́ṃsam ǁ

   tri-mūrdhānam ǀ sapta-raśmim ǀ gṛṇīṣe ǀ anūnam ǀ agnim ǀ pitroḥ ǀ upa-sthe ǀ
   ni-sattam ǀ asya ǀ carataḥ ǀ dhruvasya ǀ viśvā ǀ divaḥ ǀ rocanā ǀ āpapri-vāṃsam ǁ

   1.146.1 Aṣṭaka 2.2.15.1Anuvāka 1.21.60Interpretations

2. Ṛk 2

   उ॒क्षा म॒हाँ अ॒भि व॑वक्ष एने अ॒जर॑स्तस्थावि॒तऊ॑तिर्ऋ॒ष्वः ।
   उ॒र्व्याः प॒दो नि द॑धाति॒ सानौ॑ रि॒हंत्यूधो॑ अरु॒षासो॑ अस्य ॥

   उक्षा महां अभि ववक्ष एने अजरस् तस्थाव् इतऊतिर् ऋष्वः |
   उर्व्याः पदो नि दधाति सानौ रिहन्त्य् ऊधो अरुषासो अस्य ||

   ukṣā́ mahā́m̐ abhí vavakṣa ene ajárastasthāvitáūtirṛṣváḥ ǀ
   urvyā́ḥ padó ní dadhāti sā́nau rihántyū́dho aruṣā́so asya ǁ

   ukṣā mahāṃ abhi vavakṣa ene ajaras tasthāv itaūtir ṛṣvaḥ |
   urvyāḥ pado ni dadhāti sānau rihanty ūdho aruṣāso asya ||

   उ॒क्षा । म॒हान् । अ॒भि । व॒व॒क्षे॒ । ए॒ने॒ इति॑ । अ॒जरः॑ । त॒स्थौ॒ । इ॒तःऽऊ॑तिः । ऋ॒ष्वः ।
   उ॒र्व्याः । प॒दः । नि । द॒धा॒ति॒ । सानौ॑ । रि॒हन्ति॑ । ऊधः॑ । अ॒रु॒षासः॑ । अ॒स्य॒ ॥

   उक्षा । महान् । अभि । ववक्षे । एने इति । अजरः । तस्थौ । इतःऽऊतिः । ऋष्वः ।
   उर्व्याः । पदः । नि । दधाति । सानौ । रिहन्ति । ऊधः । अरुषासः । अस्य ॥

   ukṣā́ ǀ mahā́n ǀ abhí ǀ vavakṣe ǀ ene íti ǀ ajáraḥ ǀ tasthau ǀ itáḥ-ūtiḥ ǀ ṛṣváḥ ǀ
   urvyā́ḥ ǀ padáḥ ǀ ní ǀ dadhāti ǀ sā́nau ǀ rihánti ǀ ū́dhaḥ ǀ aruṣā́saḥ ǀ asya ǁ

   ukṣā ǀ mahān ǀ abhi ǀ vavakṣe ǀ ene iti ǀ ajaraḥ ǀ tasthau ǀ itaḥ-ūtiḥ ǀ ṛṣvaḥ ǀ
   urvyāḥ ǀ padaḥ ǀ ni ǀ dadhāti ǀ sānau ǀ rihanti ǀ ūdhaḥ ǀ aruṣāsaḥ ǀ asya ǁ

   1.146.2 Aṣṭaka 2.2.15.2Anuvāka 1.21.61Interpretations

3. Ṛk 3

   स॒मा॒नं व॒त्सम॒भि सं॒चरं॑ती॒ विष्व॑ग्धे॒नू वि च॑रतः सु॒मेके॑ ।
   अ॒न॒प॒वृ॒ज्याँ अध्व॑नो॒ मिमा॑ने॒ विश्वा॒न्केताँ॒ अधि॑ म॒हो दधा॑ने ॥

   समानं वत्सम् अभि संचरन्ती विष्वग् धेनू वि चरतः सुमेके |
   अनपवृज्यां अध्वनो मिमाने विश्वान् केतां अधि महो दधाने ||

   samānám vatsámabhí saṃcárantī víṣvagdhenū́ ví carataḥ suméke ǀ
   anapavṛjyā́m̐ ádhvano mímāne víśvānkétām̐ ádhi mahó dádhāne ǁ

   samānaṃ vatsam abhi saṃcarantī viṣvag dhenū vi carataḥ sumeke |
   anapavṛjyāṃ adhvano mimāne viśvān ketāṃ adhi maho dadhāne ||

   स॒मा॒नम् । व॒त्सम् । अ॒भि । स॒ञ्चर॑न्ती॒ इति॑ स॒म्ऽचर॑न्ती । विष्व॑क् । धे॒नू इति॑ । वि । च॒र॒तः॒ । सु॒मेके॒ इति॑ सु॒ऽमेके॑ ।
   अ॒न॒प॒ऽवृ॒ज्यान् । अध्व॑नः । मिमा॑ने॒ इति॑ । विश्वा॑न् । केता॑न् । अधि॑ । म॒हः । दधा॑ने॒ इति॑ ॥

   समानम् । वत्सम् । अभि । सञ्चरन्ती इति सम्ऽचरन्ती । विष्वक् । धेनू इति । वि । चरतः । सुमेके इति सुऽमेके ।
   अनपऽवृज्यान् । अध्वनः । मिमाने इति । विश्वान् । केतान् । अधि । महः । दधाने इति ॥

   samānám ǀ vatsám ǀ abhí ǀ sañcárantī íti sam-cárantī ǀ víṣvak ǀ dhenū́ íti ǀ ví ǀ carataḥ ǀ suméke íti su-méke ǀ
   anapa-vṛjyā́n ǀ ádhvanaḥ ǀ mímāne íti ǀ víśvān ǀ kétān ǀ ádhi ǀ maháḥ ǀ dádhāne íti ǁ

   samānam ǀ vatsam ǀ abhi ǀ sañcarantī iti sam-carantī ǀ viṣvak ǀ dhenū iti ǀ vi ǀ carataḥ ǀ sumeke iti su-meke ǀ
   anapa-vṛjyān ǀ adhvanaḥ ǀ mimāne iti ǀ viśvān ǀ ketān ǀ adhi ǀ mahaḥ ǀ dadhāne iti ǁ

   1.146.3 Aṣṭaka 2.2.15.3Anuvāka 1.21.62Interpretations

4. Ṛk 4

   धीरा॑सः प॒दं क॒वयो॑ नयंति॒ नाना॑ हृ॒दा रक्ष॑माणा अजु॒र्यं ।
   सिषा॑संतः॒ पर्य॑पश्यंत॒ सिंधु॑मा॒विरे॑भ्यो अभव॒त्सूर्यो॒ नॄन् ॥

   धीरासः पदं कवयो नयन्ति नाना हृदा रक्षमाणा अजुर्यम् |
   सिषासन्तः पर्य् अपश्यन्त सिन्धुम् आविर् एभ्यो अभवत् सूर्यो नॄन् ||

   dhī́rāsaḥ padám kaváyo nayanti nā́nā hṛdā́ rákṣamāṇā ajuryám ǀ
   síṣāsantaḥ páryapaśyanta síndhumāvírebhyo abhavatsū́ryo nṝ́n ǁ

   dhīrāsaḥ padaṃ kavayo nayanti nānā hṛdā rakṣamāṇā ajuryam |
   siṣāsantaḥ pary apaśyanta sindhum āvir ebhyo abhavat sūryo nṝn ||

   धीरा॑सः । प॒दम् । क॒वयः॑ । न॒य॒न्ति॒ । नाना॑ । हृ॒दा । रक्ष॑माणाः । अ॒जु॒र्यम् ।
   सिसा॑सन्तः । परि॑ । अ॒प॒श्य॒न्त॒ । सिन्धु॑म् । आ॒विः । ए॒भ्यः॒ । अ॒भ॒व॒त् । सूर्यः॑ । नॄन् ॥

   धीरासः । पदम् । कवयः । नयन्ति । नाना । हृदा । रक्षमाणाः । अजुर्यम् ।
   सिसासन्तः । परि । अपश्यन्त । सिन्धुम् । आविः । एभ्यः । अभवत् । सूर्यः । नॄन् ॥

   dhī́rāsaḥ ǀ padám ǀ kaváyaḥ ǀ nayanti ǀ nā́nā ǀ hṛdā́ ǀ rákṣamāṇāḥ ǀ ajuryám ǀ
   sísāsantaḥ ǀ pári ǀ apaśyanta ǀ síndhum ǀ āvíḥ ǀ ebhyaḥ ǀ abhavat ǀ sū́ryaḥ ǀ nṝ́n ǁ

   dhīrāsaḥ ǀ padam ǀ kavayaḥ ǀ nayanti ǀ nānā ǀ hṛdā ǀ rakṣamāṇāḥ ǀ ajuryam ǀ
   sisāsantaḥ ǀ pari ǀ apaśyanta ǀ sindhum ǀ āviḥ ǀ ebhyaḥ ǀ abhavat ǀ sūryaḥ ǀ nṝn ǁ

   1.146.4 Aṣṭaka 2.2.15.4Anuvāka 1.21.63Interpretations

5. Ṛk 5

   दि॒दृ॒क्षेण्यः॒ परि॒ काष्ठा॑सु॒ जेन्य॑ ई॒ळेन्यो॑ म॒हो अर्भा॑य जी॒वसे॑ ।
   पु॒रु॒त्रा यदभ॑व॒त्सूरहै॑भ्यो॒ गर्भे॑भ्यो म॒घवा॑ वि॒श्वद॑र्शतः ॥

   दिदृक्षेण्यः परि काष्ठासु जेन्य ईळेन्यो महो अर्भाय जीवसे |
   पुरुत्रा यद् अभवत् सूर् अहैभ्यो गर्भेभ्यो मघवा विश्वदर्शतः ||

   didṛkṣéṇyaḥ pári kā́ṣṭhāsu jénya īḷényo mahó árbhāya jīváse ǀ
   purutrā́ yádábhavatsū́ráhaibhyo gárbhebhyo maghávā viśvádarśataḥ ǁ

   didṛkṣeṇyaḥ pari kāṣṭhāsu jenya īḷenyo maho arbhāya jīvase |
   purutrā yad abhavat sūr ahaibhyo garbhebhyo maghavā viśvadarśataḥ ||

   दि॒दृ॒क्षेण्यः॑ । परि॑ । काष्ठा॑सु । जेन्यः॑ । ई॒ळेन्यः॑ । म॒हः । अर्भा॑य । जी॒वसे॑ ।
   पु॒रु॒ऽत्रा । यत् । अभ॑वत् । सूः । अह॑ । ए॒भ्यः॒ । गर्भे॑भ्यः । म॒घऽवा॑ । वि॒श्वऽद॑र्शतः ॥

   दिदृक्षेण्यः । परि । काष्ठासु । जेन्यः । ईळेन्यः । महः । अर्भाय । जीवसे ।
   पुरुऽत्रा । यत् । अभवत् । सूः । अह । एभ्यः । गर्भेभ्यः । मघऽवा । विश्वऽदर्शतः ॥

   didṛkṣéṇyaḥ ǀ pári ǀ kā́ṣṭhāsu ǀ jényaḥ ǀ īḷényaḥ ǀ maháḥ ǀ árbhāya ǀ jīváse ǀ
   puru-trā́ ǀ yát ǀ ábhavat ǀ sū́ḥ ǀ áha ǀ ebhyaḥ ǀ gárbhebhyaḥ ǀ maghá-vā ǀ viśvá-darśataḥ ǁ

   didṛkṣeṇyaḥ ǀ pari ǀ kāṣṭhāsu ǀ jenyaḥ ǀ īḷenyaḥ ǀ mahaḥ ǀ arbhāya ǀ jīvase ǀ
   puru-trā ǀ yat ǀ abhavat ǀ sūḥ ǀ aha ǀ ebhyaḥ ǀ garbhebhyaḥ ǀ magha-vā ǀ viśva-darśataḥ ǁ

   1.146.5 Aṣṭaka 2.2.15.5Anuvāka 1.21.64Interpretations

Text, recitation and interpretations from the Ṛgveda database of theveda.org.in.