Devatā देवता

1-15: Uṣas; 16-18: Aśvins

Ṛṣi ऋषि

Gotama Rāhūgaṇa

Chandas छन्दस्

Triṣṭubh, Uṣṇih, Jagatī

1. Ṛk 1

   ए॒ता उ॒ त्या उ॒षसः॑ के॒तुम॑क्रत॒ पूर्वे॒ अर्धे॒ रज॑सो भा॒नुमं॑जते ।
   नि॒ष्कृ॒ण्वा॒ना आयु॑धानीव धृ॒ष्णवः॒ प्रति॒ गावोऽरु॑षीर्यंति मा॒तरः॑ ॥

   एता उ त्या उषसः केतुम् अक्रत पूर्वे अर्धे रजसो भानुम् अञ्जते |
   निष्कृण्वाना आयुधानीव धृष्णवः प्रति गावो ऽरुषीर् यन्ति मातरः ||

   etā́ u tyā́ uṣásaḥ ketúmakrata pū́rve árdhe rájaso bhānúmañjate ǀ
   niṣkṛṇvānā́ ā́yudhānīva dhṛṣṇávaḥ práti gā́vó’ruṣīryanti mātáraḥ ǁ

   etā u tyā uṣasaḥ ketum akrata pūrve ardhe rajaso bhānum añjate |
   niṣkṛṇvānā āyudhānīva dhṛṣṇavaḥ prati gāvo 'ruṣīr yanti mātaraḥ ||

   ए॒ताः । ऊं॒ इति॑ । त्याः । उ॒षसः॑ । के॒तुम् । अ॒क्र॒त॒ । पूर्वे॑ । अर्धे॑ । रज॑सः । भा॒नुम् । अ॒ञ्ज॒ते॒ ।
   निः॒ऽकृ॒ण्वा॒नाः । आयु॑धानिऽइव । धृ॒ष्णवः॑ । प्रति॑ । गावः॑ । अरु॑षीः । य॒न्ति॒ । मा॒तरः॑ ॥

   एताः । ऊं इति । त्याः । उषसः । केतुम् । अक्रत । पूर्वे । अर्धे । रजसः । भानुम् । अञ्जते ।
   निःऽकृण्वानाः । आयुधानिऽइव । धृष्णवः । प्रति । गावः । अरुषीः । यन्ति । मातरः ॥

   etā́ḥ ǀ ūṃ íti ǀ tyā́ḥ ǀ uṣásaḥ ǀ ketúm ǀ akrata ǀ pū́rve ǀ árdhe ǀ rájasaḥ ǀ bhānúm ǀ añjate ǀ
   niḥ-kṛṇvānā́ḥ ǀ ā́yudhāni-iva ǀ dhṛṣṇávaḥ ǀ práti ǀ gā́vaḥ ǀ áruṣīḥ ǀ yanti ǀ mātáraḥ ǁ

   etāḥ ǀ ūṃ iti ǀ tyāḥ ǀ uṣasaḥ ǀ ketum ǀ akrata ǀ pūrve ǀ ardhe ǀ rajasaḥ ǀ bhānum ǀ añjate ǀ
   niḥ-kṛṇvānāḥ ǀ āyudhāni-iva ǀ dhṛṣṇavaḥ ǀ prati ǀ gāvaḥ ǀ aruṣīḥ ǀ yanti ǀ mātaraḥ ǁ

   1.92.1 Aṣṭaka 1.6.24.1Anuvāka 1.14.77Interpretations

2. Ṛk 2

   उद॑पप्तन्नरु॒णा भा॒नवो॒ वृथा॑ स्वा॒युजो॒ अरु॑षी॒र्गा अ॑युक्षत ।
   अक्र॑न्नु॒षासो॑ व॒युना॑नि पू॒र्वथा॒ रुशं॑तं भा॒नुमरु॑षीरशिश्रयुः ॥

   उद् अपप्तन्न् अरुणा भानवो वृथा स्वायुजो अरुषीर् गा अयुक्षत |
   अक्रन्न् उषासो वयुनानि पूर्वथा रुशन्तम् भानुम् अरुषीर् अशिश्रयुः ||

   údapaptannaruṇā́ bhānávo vṛ́thā svāyújo áruṣīrgā́ ayukṣata ǀ
   ákrannuṣā́so vayúnāni pūrváthā rúśantam bhānúmáruṣīraśiśrayuḥ ǁ

   ud apaptann aruṇā bhānavo vṛthā svāyujo aruṣīr gā ayukṣata |
   akrann uṣāso vayunāni pūrvathā ruśantam bhānum aruṣīr aśiśrayuḥ ||

   उत् । अ॒प॒प्त॒न् । अ॒रु॒णाः । भा॒नवः॑ । वृथा॑ । सु॒ऽआ॒युजः॑ । अरु॑षीः । गाः । अ॒यु॒क्ष॒त॒ ।
   अक्र॑न् । उ॒षसः॑ । व॒युना॑नि । पू॒र्वऽथा॑ । रुश॑न्तम् । भा॒नुम् । अरु॑षीः । अ॒शि॒श्र॒युः॒ ॥

   उत् । अपप्तन् । अरुणाः । भानवः । वृथा । सुऽआयुजः । अरुषीः । गाः । अयुक्षत ।
   अक्रन् । उषसः । वयुनानि । पूर्वऽथा । रुशन्तम् । भानुम् । अरुषीः । अशिश्रयुः ॥

   út ǀ apaptan ǀ aruṇā́ḥ ǀ bhānávaḥ ǀ vṛ́thā ǀ su-āyújaḥ ǀ áruṣīḥ ǀ gā́ḥ ǀ ayukṣata ǀ
   ákran ǀ uṣásaḥ ǀ vayúnāni ǀ pūrvá-thā ǀ rúśantam ǀ bhānúm ǀ áruṣīḥ ǀ aśiśrayuḥ ǁ

   ut ǀ apaptan ǀ aruṇāḥ ǀ bhānavaḥ ǀ vṛthā ǀ su-āyujaḥ ǀ aruṣīḥ ǀ gāḥ ǀ ayukṣata ǀ
   akran ǀ uṣasaḥ ǀ vayunāni ǀ pūrva-thā ǀ ruśantam ǀ bhānum ǀ aruṣīḥ ǀ aśiśrayuḥ ǁ

   1.92.2 Aṣṭaka 1.6.24.2Anuvāka 1.14.78Interpretations

3. Ṛk 3

   अर्चं॑ति॒ नारी॑र॒पसो॒ न वि॒ष्टिभिः॑ समा॒नेन॒ योज॑ने॒ना प॑रा॒वतः॑ ।
   इषं॒ वहं॑तीः सु॒कृते॑ सु॒दान॑वे॒ विश्वेदह॒ यज॑मानाय सुन्व॒ते ॥

   अर्चन्ति नारीर् अपसो न विष्टिभिः समानेन योजनेना परावतः |
   इषं वहन्तीः सुकृते सुदानवे विश्वेद् अह यजमानाय सुन्वते ||

   árcanti nā́rīrapáso ná viṣṭíbhiḥ samānéna yójanenā́ parāvátaḥ ǀ
   íṣam váhantīḥ sukṛ́te sudā́nave víśvédáha yájamānāya sunvaté ǁ

   arcanti nārīr apaso na viṣṭibhiḥ samānena yojanenā parāvataḥ |
   iṣaṃ vahantīḥ sukṛte sudānave viśved aha yajamānāya sunvate ||

   अर्च॑न्ति । नारीः॑ । अ॒पसः॑ । न । वि॒ष्टिऽभिः॑ । स॒मा॒नेन॑ । योज॑नेन । आ । प॒रा॒ऽवतः॑ ।
   इष॑म् । वह॑न्तीः । सु॒ऽकृते॑ । सु॒ऽदान॑वे । विश्वा॑ । इत् । अह॑ । यज॑मानाय । सु॒न्व॒ते ॥

   अर्चन्ति । नारीः । अपसः । न । विष्टिऽभिः । समानेन । योजनेन । आ । पराऽवतः ।
   इषम् । वहन्तीः । सुऽकृते । सुऽदानवे । विश्वा । इत् । अह । यजमानाय । सुन्वते ॥

   árcanti ǀ nā́rīḥ ǀ apásaḥ ǀ ná ǀ viṣṭí-bhiḥ ǀ samānéna ǀ yójanena ǀ ā́ ǀ parā-vátaḥ ǀ
   íṣam ǀ váhantīḥ ǀ su-kṛ́te ǀ su-dā́nave ǀ víśvā ǀ ít ǀ áha ǀ yájamānāya ǀ sunvaté ǁ

   arcanti ǀ nārīḥ ǀ apasaḥ ǀ na ǀ viṣṭi-bhiḥ ǀ samānena ǀ yojanena ǀ ā ǀ parā-vataḥ ǀ
   iṣam ǀ vahantīḥ ǀ su-kṛte ǀ su-dānave ǀ viśvā ǀ it ǀ aha ǀ yajamānāya ǀ sunvate ǁ

   1.92.3 Aṣṭaka 1.6.24.3Anuvāka 1.14.79Interpretations

4. Ṛk 4

   अधि॒ पेशां॑सि वपते नृ॒तूरि॒वापो॑र्णुते॒ वक्ष॑ उ॒स्रेव॒ बर्ज॑हं ।
   ज्योति॒र्विश्व॑स्मै॒ भुव॑नाय कृण्व॒ती गावो॒ न व्र॒जं व्यु१॒॑षा आ॑व॒र्तमः॑ ॥

   अधि पेशांसि वपते नृतूर् इवापोर्णुते वक्ष उस्रेव बर्जहम् |
   ज्योतिर् विश्वस्मै भुवनाय कृण्वती गावो न व्रजं व्य् उषा आवर् तमः ||

   ádhi péśāṃsi vapate nṛtū́rivā́porṇute vákṣa usréva bárjaham ǀ
   jyótirvíśvasmai bhúvanāya kṛṇvatī́ gā́vo ná vrajám vyúṣā́ āvartámaḥ ǁ

   adhi peśāṃsi vapate nṛtūr ivāporṇute vakṣa usreva barjaham |
   jyotir viśvasmai bhuvanāya kṛṇvatī gāvo na vrajaṃ vy uṣā āvar tamaḥ ||

   अधि॑ । पेशां॑सि । व॒प॒ते॒ । नृ॒तूःऽइ॑व । अप॑ । ऊ॒र्णु॒ते॒ । वक्षः॑ । उ॒स्राऽइ॑व । बर्ज॑हम् ।
   ज्योतिः॑ । विश्व॑स्मै । भुव॑नाय । कृ॒ण्व॒ती । गावः॑ । न । व्र॒जम् । वि । उ॒षाः । आ॒व॒रित्या॑वः । तमः॑ ॥

   अधि । पेशांसि । वपते । नृतूःऽइव । अप । ऊर्णुते । वक्षः । उस्राऽइव । बर्जहम् ।
   ज्योतिः । विश्वस्मै । भुवनाय । कृण्वती । गावः । न । व्रजम् । वि । उषाः । आवरित्यावः । तमः ॥

   ádhi ǀ péśāṃsi ǀ vapate ǀ nṛtū́ḥ-iva ǀ ápa ǀ ūrṇute ǀ vákṣaḥ ǀ usrā́-iva ǀ bárjaham ǀ
   jyótiḥ ǀ víśvasmai ǀ bhúvanāya ǀ kṛṇvatī́ ǀ gā́vaḥ ǀ ná ǀ vrajám ǀ ví ǀ uṣā́ḥ ǀ āvarítyāvaḥ ǀ támaḥ ǁ

   adhi ǀ peśāṃsi ǀ vapate ǀ nṛtūḥ-iva ǀ apa ǀ ūrṇute ǀ vakṣaḥ ǀ usrā-iva ǀ barjaham ǀ
   jyotiḥ ǀ viśvasmai ǀ bhuvanāya ǀ kṛṇvatī ǀ gāvaḥ ǀ na ǀ vrajam ǀ vi ǀ uṣāḥ ǀ āvarityāvaḥ ǀ tamaḥ ǁ

   1.92.4 Aṣṭaka 1.6.24.4Anuvāka 1.14.80Interpretations

5. Ṛk 5

   प्रत्य॒र्ची रुश॑दस्या अदर्शि॒ वि ति॑ष्ठते॒ बाध॑ते कृ॒ष्णमभ्वं॑ ।
   स्वरुं॒ न पेशो॑ वि॒दथे॑ष्वं॒जंचि॒त्रं दि॒वो दु॑हि॒ता भा॒नुम॑श्रेत् ॥

   प्रत्य् अर्ची रुशद् अस्या अदर्शि वि तिष्ठते बाधते कृष्णम् अभ्वम् |
   स्वरुं न पेशो विदथेष्व् अञ्जञ् चित्रं दिवो दुहिता भानुम् अश्रेत् ||

   prátyarcī́ rúśadasyā adarśi ví tiṣṭhate bā́dhate kṛṣṇámábhvam ǀ
   svárum ná péśo vidátheṣvañjáñcitrám divó duhitā́ bhānúmaśret ǁ

   praty arcī ruśad asyā adarśi vi tiṣṭhate bādhate kṛṣṇam abhvam |
   svaruṃ na peśo vidatheṣv añjañ citraṃ divo duhitā bhānum aśret ||

   प्रति॑ । अ॒र्चिः । रुश॑त् । अ॒स्याः॒ । अ॒द॒र्शि॒ । वि । ति॒ष्ठ॒ते॒ । बाध॑ते । कृ॒ष्णम् । अभ्व॑म् ।
   स्वरु॑म् । न । पेशः॑ । वि॒दथे॑षु । अ॒ञ्जन् । चि॒त्रम् । दि॒वः । दु॒हि॒ता । भा॒नुम् । अ॒श्रे॒त् ॥

   प्रति । अर्चिः । रुशत् । अस्याः । अदर्शि । वि । तिष्ठते । बाधते । कृष्णम् । अभ्वम् ।
   स्वरुम् । न । पेशः । विदथेषु । अञ्जन् । चित्रम् । दिवः । दुहिता । भानुम् । अश्रेत् ॥

   práti ǀ arcíḥ ǀ rúśat ǀ asyāḥ ǀ adarśi ǀ ví ǀ tiṣṭhate ǀ bā́dhate ǀ kṛṣṇám ǀ ábhvam ǀ
   svárum ǀ ná ǀ péśaḥ ǀ vidátheṣu ǀ añján ǀ citrám ǀ diváḥ ǀ duhitā́ ǀ bhānúm ǀ aśret ǁ

   prati ǀ arciḥ ǀ ruśat ǀ asyāḥ ǀ adarśi ǀ vi ǀ tiṣṭhate ǀ bādhate ǀ kṛṣṇam ǀ abhvam ǀ
   svarum ǀ na ǀ peśaḥ ǀ vidatheṣu ǀ añjan ǀ citram ǀ divaḥ ǀ duhitā ǀ bhānum ǀ aśret ǁ

   1.92.5 Aṣṭaka 1.6.24.5Anuvāka 1.14.81Interpretations

6. Ṛk 6

   अता॑रिष्म॒ तम॑सस्पा॒रम॒स्योषा उ॒च्छंती॑ व॒युना॑ कृणोति ।
   श्रि॒ये छंदो॒ न स्म॑यते विभा॒ती सु॒प्रती॑का सौमन॒साया॑जीगः ॥

   अतारिष्म तमसस् पारम् अस्योषा उच्छन्ती वयुना कृणोति |
   श्रिये छन्दो न स्मयते विभाती सुप्रतीका सौमनसायाजीगः ||

   átāriṣma támasaspārámasyóṣā́ ucchántī vayúnā kṛṇoti ǀ
   śriyé chándo ná smayate vibhātī́ suprátīkā saumanasā́yājīgaḥ ǁ

   atāriṣma tamasas pāram asyoṣā ucchantī vayunā kṛṇoti |
   śriye chando na smayate vibhātī supratīkā saumanasāyājīgaḥ ||

   अता॑रिष्म । तम॑सः । पा॒रम् । अ॒स्य । उ॒षाः । उ॒च्छन्ती॑ । व॒युना॑ । कृ॒णो॒ति॒ ।
   श्रि॒ये । छन्दः॑ । न । स्म॒य॒ते॒ । वि॒ऽभा॒ती । सु॒ऽप्रती॑का । सौ॒म॒न॒साय॑ । अ॒जी॒ग॒रिति॑ ॥

   अतारिष्म । तमसः । पारम् । अस्य । उषाः । उच्छन्ती । वयुना । कृणोति ।
   श्रिये । छन्दः । न । स्मयते । विऽभाती । सुऽप्रतीका । सौमनसाय । अजीगरिति ॥

   átāriṣma ǀ támasaḥ ǀ pārám ǀ asyá ǀ uṣā́ḥ ǀ ucchántī ǀ vayúnā ǀ kṛṇoti ǀ
   śriyé ǀ chándaḥ ǀ ná ǀ smayate ǀ vi-bhātī́ ǀ su-prátīkā ǀ saumanasā́ya ǀ ajīgaríti ǁ

   atāriṣma ǀ tamasaḥ ǀ pāram ǀ asya ǀ uṣāḥ ǀ ucchantī ǀ vayunā ǀ kṛṇoti ǀ
   śriye ǀ chandaḥ ǀ na ǀ smayate ǀ vi-bhātī ǀ su-pratīkā ǀ saumanasāya ǀ ajīgariti ǁ

   1.92.6 Aṣṭaka 1.6.25.1Anuvāka 1.14.82Interpretations

7. Ṛk 7

   भास्व॑ती ने॒त्री सू॒नृता॑नां दि॒वः स्त॑वे दुहि॒ता गोत॑मेभिः ।
   प्र॒जाव॑तो नृ॒वतो॒ अश्व॑बुध्या॒नुषो॒ गोअ॑ग्राँ॒ उप॑ मासि॒ वाजा॑न् ॥

   भास्वती नेत्री सूनृतानां दिव स्तवे दुहिता गोतमेभिः |
   प्रजावतो नृवतो अश्वबुध्यान् उषो गोअग्रां उप मासि वाजान् ||

   bhā́svatī netrī́ sūnṛ́tānām diváḥ stave duhitā́ gótamebhiḥ ǀ
   prajā́vato nṛváto áśvabudhyānúṣo góagrām̐ úpa māsi vā́jān ǁ

   bhāsvatī netrī sūnṛtānāṃ diva stave duhitā gotamebhiḥ |
   prajāvato nṛvato aśvabudhyān uṣo goagrāṃ upa māsi vājān ||

   भास्व॑ती । ने॒त्री । सू॒नृता॑नाम् । दि॒वः । स्त॒वे॒ । दु॒हि॒ता । गोत॑मेभिः ।
   प्र॒जाऽव॑तः । नृ॒ऽवतः॑ । अश्व॑ऽबुध्यान् । उषः॑ । गोऽअ॑ग्रान् । उप॑ । मा॒सि॒ । वाजा॑न् ॥

   भास्वती । नेत्री । सूनृतानाम् । दिवः । स्तवे । दुहिता । गोतमेभिः ।
   प्रजाऽवतः । नृऽवतः । अश्वऽबुध्यान् । उषः । गोऽअग्रान् । उप । मासि । वाजान् ॥

   bhā́svatī ǀ netrī́ ǀ sūnṛ́tānām ǀ diváḥ ǀ stave ǀ duhitā́ ǀ gótamebhiḥ ǀ
   prajā́-vataḥ ǀ nṛ-vátaḥ ǀ áśva-budhyān ǀ úṣaḥ ǀ gó-agrān ǀ úpa ǀ māsi ǀ vā́jān ǁ

   bhāsvatī ǀ netrī ǀ sūnṛtānām ǀ divaḥ ǀ stave ǀ duhitā ǀ gotamebhiḥ ǀ
   prajā-vataḥ ǀ nṛ-vataḥ ǀ aśva-budhyān ǀ uṣaḥ ǀ go-agrān ǀ upa ǀ māsi ǀ vājān ǁ

   1.92.7 Aṣṭaka 1.6.25.2Anuvāka 1.14.83Interpretations

8. Ṛk 8

   उष॒स्तम॑श्यां य॒शसं॑ सु॒वीरं॑ दा॒सप्र॑वर्गं र॒यिमश्व॑बुध्यं ।
   सु॒दंस॑सा॒ श्रव॑सा॒ या वि॒भासि॒ वाज॑प्रसूता सुभगे बृ॒हंतं॑ ॥

   उषस् तम् अश्यां यशसं सुवीरं दासप्रवर्गं रयिम् अश्वबुध्यम् |
   सुदंससा श्रवसा या विभासि वाजप्रसूता सुभगे बृहन्तम् ||

   úṣastámaśyām yaśásam suvī́ram dāsápravargam rayímáśvabudhyam ǀ
   sudáṃsasā śrávasā yā́ vibhā́si vā́japrasūtā subhage bṛhántam ǁ

   uṣas tam aśyāṃ yaśasaṃ suvīraṃ dāsapravargaṃ rayim aśvabudhyam |
   sudaṃsasā śravasā yā vibhāsi vājaprasūtā subhage bṛhantam ||

   उषः॑ । तम् । अ॒श्या॒म् । य॒शस॑म् । सु॒ऽवीर॑म् । दा॒सऽप्र॑वर्गम् । र॒यिम् । अश्व॑ऽबुध्यम् ।
   सु॒ऽदंस॑सा । श्रव॑सा । या । वि॒ऽभासि॑ । वाज॑ऽप्रसूता । सु॒ऽभ॒गे॒ । बृ॒हन्त॑म् ॥

   उषः । तम् । अश्याम् । यशसम् । सुऽवीरम् । दासऽप्रवर्गम् । रयिम् । अश्वऽबुध्यम् ।
   सुऽदंससा । श्रवसा । या । विऽभासि । वाजऽप्रसूता । सुऽभगे । बृहन्तम् ॥

   úṣaḥ ǀ tám ǀ aśyām ǀ yaśásam ǀ su-vī́ram ǀ dāsá-pravargam ǀ rayím ǀ áśva-budhyam ǀ
   su-dáṃsasā ǀ śrávasā ǀ yā́ ǀ vi-bhā́si ǀ vā́ja-prasūtā ǀ su-bhage ǀ bṛhántam ǁ

   uṣaḥ ǀ tam ǀ aśyām ǀ yaśasam ǀ su-vīram ǀ dāsa-pravargam ǀ rayim ǀ aśva-budhyam ǀ
   su-daṃsasā ǀ śravasā ǀ yā ǀ vi-bhāsi ǀ vāja-prasūtā ǀ su-bhage ǀ bṛhantam ǁ

   1.92.8 Aṣṭaka 1.6.25.3Anuvāka 1.14.84Interpretations

9. Ṛk 9

   विश्वा॑नि दे॒वी भुव॑नाभि॒चक्ष्या॑ प्रती॒ची चक्षु॑रुर्वि॒या वि भा॑ति ।
   विश्वं॑ जी॒वं च॒रसे॑ बो॒धयं॑ती॒ विश्व॑स्य॒ वाच॑मविदन्मना॒योः ॥

   विश्वानि देवी भुवनाभिचक्ष्या प्रतीची चक्षुर् उर्विया वि भाति |
   विश्वं जीवं चरसे बोधयन्ती विश्वस्य वाचम् अविदन् मनायोः ||

   víśvāni devī́ bhúvanābhicákṣyā pratīcī́ cákṣururviyā́ ví bhāti ǀ
   víśvam jīvám caráse bodháyantī víśvasya vā́camavidanmanāyóḥ ǁ

   viśvāni devī bhuvanābhicakṣyā pratīcī cakṣur urviyā vi bhāti |
   viśvaṃ jīvaṃ carase bodhayantī viśvasya vācam avidan manāyoḥ ||

   विश्वा॑नि । दे॒वी । भुव॑ना । अ॒भि॒ऽचक्ष्य॑ । प्र॒ती॒ची । चक्षुः॑ । उ॒र्वि॒या । वि । भा॒ति॒ ।
   विश्व॑म् । जी॒वम् । च॒रसे॑ । बो॒धय॑न्ती । विश्व॑स्य । वाच॑म् । अ॒वि॒द॒त् । म॒ना॒योः ॥

   विश्वानि । देवी । भुवना । अभिऽचक्ष्य । प्रतीची । चक्षुः । उर्विया । वि । भाति ।
   विश्वम् । जीवम् । चरसे । बोधयन्ती । विश्वस्य । वाचम् । अविदत् । मनायोः ॥

   víśvāni ǀ devī́ ǀ bhúvanā ǀ abhi-cákṣya ǀ pratīcī́ ǀ cákṣuḥ ǀ urviyā́ ǀ ví ǀ bhāti ǀ
   víśvam ǀ jīvám ǀ caráse ǀ bodháyantī ǀ víśvasya ǀ vā́cam ǀ avidat ǀ manāyóḥ ǁ

   viśvāni ǀ devī ǀ bhuvanā ǀ abhi-cakṣya ǀ pratīcī ǀ cakṣuḥ ǀ urviyā ǀ vi ǀ bhāti ǀ
   viśvam ǀ jīvam ǀ carase ǀ bodhayantī ǀ viśvasya ǀ vācam ǀ avidat ǀ manāyoḥ ǁ

   1.92.9 Aṣṭaka 1.6.25.4Anuvāka 1.14.85Interpretations

10. Ṛk 10

    पुनः॑पुन॒र्जाय॑माना पुरा॒णी स॑मा॒नं वर्ण॑म॒भि शुंभ॑माना ।
    श्व॒घ्नीव॑ कृ॒त्नुर्विज॑ आमिना॒ना मर्त॑स्य दे॒वी ज॒रयं॒त्यायुः॑ ॥

    पुनः-पुनर् जायमाना पुराणी समानं वर्णम् अभि शुम्भमाना |
    श्वघ्नीव कृत्नुर् विज आमिनाना मर्तस्य देवी जरयन्त्य् आयुः ||

    púnaḥpunarjā́yamānā purāṇī́ samānám várṇamabhí śúmbhamānā ǀ
    śvaghnī́va kṛtnúrvíja āminānā́ mártasya devī́ jaráyantyā́yuḥ ǁ

    punaḥ-punar jāyamānā purāṇī samānaṃ varṇam abhi śumbhamānā |
    śvaghnīva kṛtnur vija āminānā martasya devī jarayanty āyuḥ ||

    पुनः॑ऽपुनः । जाय॑माना । पु॒रा॒णी । स॒मा॒नम् । वर्ण॑म् । अ॒भि । शुम्भ॑माना ।
    श्व॒घ्नीऽइ॑व । कृ॒त्नुः । विजः॑ । आ॒ऽमि॒ना॒ना । मर्त॑स्य । दे॒वी । ज॒रय॑न्ती । आयुः॑ ॥

    पुनःऽपुनः । जायमाना । पुराणी । समानम् । वर्णम् । अभि । शुम्भमाना ।
    श्वघ्नीऽइव । कृत्नुः । विजः । आऽमिनाना । मर्तस्य । देवी । जरयन्ती । आयुः ॥

    púnaḥ-punaḥ ǀ jā́yamānā ǀ purāṇī́ ǀ samānám ǀ várṇam ǀ abhí ǀ śúmbhamānā ǀ
    śvaghnī́-iva ǀ kṛtnúḥ ǀ víjaḥ ǀ ā-minānā́ ǀ mártasya ǀ devī́ ǀ jaráyantī ǀ ā́yuḥ ǁ

    punaḥ-punaḥ ǀ jāyamānā ǀ purāṇī ǀ samānam ǀ varṇam ǀ abhi ǀ śumbhamānā ǀ
    śvaghnī-iva ǀ kṛtnuḥ ǀ vijaḥ ǀ ā-minānā ǀ martasya ǀ devī ǀ jarayantī ǀ āyuḥ ǁ

    1.92.10 Aṣṭaka 1.6.25.5Anuvāka 1.14.86Interpretations

11. Ṛk 11

    व्यू॒र्ण्व॒ती दि॒वो अंताँ॑ अबो॒ध्यप॒ स्वसा॑रं सनु॒तर्यु॑योति ।
    प्र॒मि॒न॒ती म॑नु॒ष्या॑ यु॒गानि॒ योषा॑ जा॒रस्य॒ चक्ष॑सा॒ वि भा॑ति ॥

    व्यूर्ण्वती दिवो अन्तां अबोध्य् अप स्वसारं सनुतर् युयोति |
    प्रमिनती मनुष्या युगानि योषा जारस्य चक्षसा वि भाति ||

    vyūrṇvatī́ divó ántām̐ abodhyápa svásāram sanutáryuyoti ǀ
    praminatī́ manuṣyā́ yugā́ni yóṣā jārásya cákṣasā ví bhāti ǁ

    vyūrṇvatī divo antāṃ abodhy apa svasāraṃ sanutar yuyoti |
    praminatī manuṣyā yugāni yoṣā jārasya cakṣasā vi bhāti ||

    वि॒ऽऊ॒र्ण्व॒ती । दि॒वः । अन्ता॑न् । अ॒बो॒धि॒ । अप॑ । स्वसा॑रम् । स॒नु॒तः । यु॒यो॒ति॒ ।
    प्र॒ऽमि॒न॒ती । म॒नु॒ष्या॑ । यु॒गानि॑ । योषा॑ । जा॒रस्य॑ । चक्ष॑सा । वि । भा॒ति॒ ॥

    विऽऊर्ण्वती । दिवः । अन्तान् । अबोधि । अप । स्वसारम् । सनुतः । युयोति ।
    प्रऽमिनती । मनुष्या । युगानि । योषा । जारस्य । चक्षसा । वि । भाति ॥

    vi-ūrṇvatī́ ǀ diváḥ ǀ ántān ǀ abodhi ǀ ápa ǀ svásāram ǀ sanutáḥ ǀ yuyoti ǀ
    pra-minatī́ ǀ manuṣyā́ ǀ yugā́ni ǀ yóṣā ǀ jārásya ǀ cákṣasā ǀ ví ǀ bhāti ǁ

    vi-ūrṇvatī ǀ divaḥ ǀ antān ǀ abodhi ǀ apa ǀ svasāram ǀ sanutaḥ ǀ yuyoti ǀ
    pra-minatī ǀ manuṣyā ǀ yugāni ǀ yoṣā ǀ jārasya ǀ cakṣasā ǀ vi ǀ bhāti ǁ

    1.92.11 Aṣṭaka 1.6.26.1Anuvāka 1.14.87Interpretations

12. Ṛk 12

    प॒शून्न चि॒त्रा सु॒भगा॑ प्रथा॒ना सिंधु॒र्न क्षोद॑ उर्वि॒या व्य॑श्वैत् ।
    अमि॑नती॒ दैव्या॑नि व्र॒तानि॒ सूर्य॑स्य चेति र॒श्मिभि॑र्दृशा॒ना ॥

    पशून् न चित्रा सुभगा प्रथाना सिन्धुर् न क्षोद उर्विया व्य् अश्वैत् |
    अमिनती दैव्यानि व्रतानि सूर्यस्य चेति रश्मिभिर् दृशाना ||

    paśū́nná citrā́ subhágā prathānā́ síndhurná kṣóda urviyā́ vyáśvait ǀ
    áminatī dáivyāni vratā́ni sū́ryasya ceti raśmíbhirdṛśānā́ ǁ

    paśūn na citrā subhagā prathānā sindhur na kṣoda urviyā vy aśvait |
    aminatī daivyāni vratāni sūryasya ceti raśmibhir dṛśānā ||

    प॒शून् । न । चि॒त्रा । सु॒ऽभगा॑ । प्र॒था॒ना । सिन्धुः॑ । न । क्षोदः॑ । उ॒र्वि॒या । वि । अ॒श्वै॒त् ।
    अमि॑नती । दैव्या॑नि । व्र॒तानि॑ । सूर्य॑स्य । चे॒ति॒ । र॒श्मिऽभिः॑ । दृ॒शा॒ना ॥

    पशून् । न । चित्रा । सुऽभगा । प्रथाना । सिन्धुः । न । क्षोदः । उर्विया । वि । अश्वैत् ।
    अमिनती । दैव्यानि । व्रतानि । सूर्यस्य । चेति । रश्मिऽभिः । दृशाना ॥

    paśū́n ǀ ná ǀ citrā́ ǀ su-bhágā ǀ prathānā́ ǀ síndhuḥ ǀ ná ǀ kṣódaḥ ǀ urviyā́ ǀ ví ǀ aśvait ǀ
    áminatī ǀ dáivyāni ǀ vratā́ni ǀ sū́ryasya ǀ ceti ǀ raśmí-bhiḥ ǀ dṛśānā́ ǁ

    paśūn ǀ na ǀ citrā ǀ su-bhagā ǀ prathānā ǀ sindhuḥ ǀ na ǀ kṣodaḥ ǀ urviyā ǀ vi ǀ aśvait ǀ
    aminatī ǀ daivyāni ǀ vratāni ǀ sūryasya ǀ ceti ǀ raśmi-bhiḥ ǀ dṛśānā ǁ

    1.92.12 Aṣṭaka 1.6.26.2Anuvāka 1.14.88Interpretations

13. Ṛk 13

    उष॒स्तच्चि॒त्रमा भ॑रा॒स्मभ्यं॑ वाजिनीवति ।
    येन॑ तो॒कं च॒ तन॑यं च॒ धाम॑हे ॥

    उषस् तच् चित्रम् आ भरास्मभ्यं वाजिनीवति |
    येन तोकं च तनयं च धामहे ||

    úṣastáccitrámā́ bharāsmábhyam vājinīvati ǀ
    yéna tokám ca tánayam ca dhā́mahe ǁ

    uṣas tac citram ā bharāsmabhyaṃ vājinīvati |
    yena tokaṃ ca tanayaṃ ca dhāmahe ||

    उषः॑ । तत् । चि॒त्रम् । आ । भ॒र॒ । अ॒स्मभ्य॑म् । वा॒जि॒नी॒ऽव॒ति॒ ।
    येन॑ । तो॒कम् । च॒ । तन॑यम् । च॒ । धाम॑हे ॥

    उषः । तत् । चित्रम् । आ । भर । अस्मभ्यम् । वाजिनीऽवति ।
    येन । तोकम् । च । तनयम् । च । धामहे ॥

    úṣaḥ ǀ tát ǀ citrám ǀ ā́ ǀ bhara ǀ asmábhyam ǀ vājinī-vati ǀ
    yéna ǀ tokám ǀ ca ǀ tánayam ǀ ca ǀ dhā́mahe ǁ

    uṣaḥ ǀ tat ǀ citram ǀ ā ǀ bhara ǀ asmabhyam ǀ vājinī-vati ǀ
    yena ǀ tokam ǀ ca ǀ tanayam ǀ ca ǀ dhāmahe ǁ

    1.92.13 Aṣṭaka 1.6.26.3Anuvāka 1.14.89Interpretations

14. Ṛk 14

    उषो॑ अ॒द्येह गो॑म॒त्यश्वा॑वति विभावरि ।
    रे॒वद॒स्मे व्यु॑च्छ सूनृतावति ॥

    उषो अद्येह गोमत्य् अश्वावति विभावरि |
    रेवद् अस्मे व्य् उच्छ सूनृतावति ||

    úṣo adyéhá gomatyáśvāvati vibhāvari ǀ
    revádasmé vyúccha sūnṛtāvati ǁ

    uṣo adyeha gomaty aśvāvati vibhāvari |
    revad asme vy uccha sūnṛtāvati ||

    उषः॑ । अ॒द्य । इ॒ह । गो॒ऽम॒ति॒ । अश्व॑ऽवति । वि॒भा॒ऽव॒रि॒ ।
    रे॒वत् । अ॒स्मे इति॑ । वि । उ॒च्छ॒ । सू॒नृ॒ता॒ऽव॒ति॒ ॥

    उषः । अद्य । इह । गोऽमति । अश्वऽवति । विभाऽवरि ।
    रेवत् । अस्मे इति । वि । उच्छ । सूनृताऽवति ॥

    úṣaḥ ǀ adyá ǀ ihá ǀ go-mati ǀ áśva-vati ǀ vibhā-vari ǀ
    revát ǀ asmé íti ǀ ví ǀ uccha ǀ sūnṛtā-vati ǁ

    uṣaḥ ǀ adya ǀ iha ǀ go-mati ǀ aśva-vati ǀ vibhā-vari ǀ
    revat ǀ asme iti ǀ vi ǀ uccha ǀ sūnṛtā-vati ǁ

    1.92.14 Aṣṭaka 1.6.26.4Anuvāka 1.14.90Interpretations

15. Ṛk 15

    यु॒क्ष्वा हि वा॑जिनीव॒त्यश्वाँ॑ अ॒द्यारु॒णाँ उ॑षः ।
    अथा॑ नो॒ विश्वा॒ सौभ॑गा॒न्या व॑ह ॥

    युक्ष्वा हि वाजिनीवत्य् अश्वां अद्यारुणां उषः |
    अथा नो विश्वा सौभगान्य् आ वह ||

    yukṣvā́ hí vājinīvatyáśvām̐ adyā́ruṇā́m̐ uṣaḥ ǀ
    áthā no víśvā sáubhagānyā́ vaha ǁ

    yukṣvā hi vājinīvaty aśvāṃ adyāruṇāṃ uṣaḥ |
    athā no viśvā saubhagāny ā vaha ||

    यु॒क्ष्व । हि । वा॒जि॒नी॒ऽव॒ति॒ । अश्वा॑न् । अ॒द्य । अ॒रु॒णान् । उ॒षः॒ ।
    अथ॑ । नः॒ । विश्वा॑ । सौभ॑गानि । आ । व॒ह॒ ॥

    युक्ष्व । हि । वाजिनीऽवति । अश्वान् । अद्य । अरुणान् । उषः ।
    अथ । नः । विश्वा । सौभगानि । आ । वह ॥

    yukṣvá ǀ hí ǀ vājinī-vati ǀ áśvān ǀ adyá ǀ aruṇā́n ǀ uṣaḥ ǀ
    átha ǀ naḥ ǀ víśvā ǀ sáubhagāni ǀ ā́ ǀ vaha ǁ

    yukṣva ǀ hi ǀ vājinī-vati ǀ aśvān ǀ adya ǀ aruṇān ǀ uṣaḥ ǀ
    atha ǀ naḥ ǀ viśvā ǀ saubhagāni ǀ ā ǀ vaha ǁ

    1.92.15 Aṣṭaka 1.6.26.5Anuvāka 1.14.91Interpretations

16. Ṛk 16

    अश्वि॑ना व॒र्तिर॒स्मदा गोम॑द्दस्रा॒ हिर॑ण्यवत् ।
    अ॒र्वाग्रथं॒ सम॑नसा॒ नि य॑च्छतं ॥

    अश्विना वर्तिर् अस्मद् आ गोमद् दस्रा हिरण्यवत् |
    अर्वाग् रथं समनसा नि यच्छतम् ||

    áśvinā vartírasmádā́ gómaddasrā híraṇyavat ǀ
    arvā́grátham sámanasā ní yacchatam ǁ

    aśvinā vartir asmad ā gomad dasrā hiraṇyavat |
    arvāg rathaṃ samanasā ni yacchatam ||

    अश्वि॑ना । व॒र्तिः । अ॒स्मत् । आ । गोऽम॑त् । द॒स्रा॒ । हिर॑ण्यऽवत् ।
    अ॒र्वाक् । रथ॑म् । सऽम॑नसा । नि । य॒च्छ॒त॒म् ॥

    अश्विना । वर्तिः । अस्मत् । आ । गोऽमत् । दस्रा । हिरण्यऽवत् ।
    अर्वाक् । रथम् । सऽमनसा । नि । यच्छतम् ॥

    áśvinā ǀ vartíḥ ǀ asmát ǀ ā́ ǀ gó-mat ǀ dasrā ǀ híraṇya-vat ǀ
    arvā́k ǀ rátham ǀ sá-manasā ǀ ní ǀ yacchatam ǁ

    aśvinā ǀ vartiḥ ǀ asmat ǀ ā ǀ go-mat ǀ dasrā ǀ hiraṇya-vat ǀ
    arvāk ǀ ratham ǀ sa-manasā ǀ ni ǀ yacchatam ǁ

    1.92.16 Aṣṭaka 1.6.27.1Anuvāka 1.14.92Interpretations

17. Ṛk 17

    यावि॒त्था श्लोक॒मा दि॒वो ज्योति॒र्जना॑य च॒क्रथुः॑ ।
    आ न॒ ऊर्जं॑ वहतमश्विना यु॒वं ॥

    याव् इत्था श्लोकम् आ दिवो ज्योतिर् जनाय चक्रथुः |
    आ न ऊर्जं वहतम् अश्विना युवम् ||

    yā́vitthā́ ślókamā́ divó jyótirjánāya cakráthuḥ ǀ
    ā́ na ū́rjam vahatamaśvinā yuvám ǁ

    yāv itthā ślokam ā divo jyotir janāya cakrathuḥ |
    ā na ūrjaṃ vahatam aśvinā yuvam ||

    यौ । इ॒त्था । श्लोक॑म् । आ । दि॒वः । ज्योतिः॑ । जना॑य । च॒क्रथुः॑ ।
    आ । नः॒ । ऊर्ज॑म् । व॒ह॒त॒म् । अ॒श्वि॒ना॒ । यु॒वम् ॥

    यौ । इत्था । श्लोकम् । आ । दिवः । ज्योतिः । जनाय । चक्रथुः ।
    आ । नः । ऊर्जम् । वहतम् । अश्विना । युवम् ॥

    yáu ǀ itthā́ ǀ ślókam ǀ ā́ ǀ diváḥ ǀ jyótiḥ ǀ jánāya ǀ cakráthuḥ ǀ
    ā́ ǀ naḥ ǀ ū́rjam ǀ vahatam ǀ aśvinā ǀ yuvám ǁ

    yau ǀ itthā ǀ ślokam ǀ ā ǀ divaḥ ǀ jyotiḥ ǀ janāya ǀ cakrathuḥ ǀ
    ā ǀ naḥ ǀ ūrjam ǀ vahatam ǀ aśvinā ǀ yuvam ǁ

    1.92.17 Aṣṭaka 1.6.27.2Anuvāka 1.14.93Interpretations

18. Ṛk 18

    एह दे॒वा म॑यो॒भुवा॑ द॒स्रा हिर॑ण्यवर्तनी ।
    उ॒ष॒र्बुधो॑ वहंतु॒ सोम॑पीतये ॥

    एह देवा मयोभुवा दस्रा हिरण्यवर्तनी |
    उषर्बुधो वहन्तु सोमपीतये ||

    éhá devā́ mayobhúvā dasrā́ híraṇyavartanī ǀ
    uṣarbúdho vahantu sómapītaye ǁ

    eha devā mayobhuvā dasrā hiraṇyavartanī |
    uṣarbudho vahantu somapītaye ||

    आ । इ॒ह । दे॒वा । म॒यः॒ऽभुवा॑ । द॒स्रा । हिर॑ण्यवर्तनी॒ इति॒ हिर॑ण्यऽवर्तनी ।
    उ॒षः॒ऽबुधः॑ । व॒ह॒न्तु॒ । सोम॑ऽपीतये ॥

    आ । इह । देवा । मयःऽभुवा । दस्रा । हिरण्यवर्तनी इति हिरण्यऽवर्तनी ।
    उषःऽबुधः । वहन्तु । सोमऽपीतये ॥

    ā́ ǀ ihá ǀ devā́ ǀ mayaḥ-bhúvā ǀ dasrā́ ǀ híraṇyavartanī íti híraṇya-vartanī ǀ
    uṣaḥ-búdhaḥ ǀ vahantu ǀ sóma-pītaye ǁ

    ā ǀ iha ǀ devā ǀ mayaḥ-bhuvā ǀ dasrā ǀ hiraṇyavartanī iti hiraṇya-vartanī ǀ
    uṣaḥ-budhaḥ ǀ vahantu ǀ soma-pītaye ǁ

    1.92.18 Aṣṭaka 1.6.27.3Anuvāka 1.14.94Interpretations

Text, recitation and interpretations from the Ṛgveda database of theveda.org.in.