Ṛgveda · Maṇḍala 1

Sūkta 115

Sūrya · Kutsa Āṅgirasa · 6 ṛks

Link
Devatā देवता
Sūrya
Ṛṣi ऋषि
Kutsa Āṅgirasa
Chandas छन्दस्
Triṣṭubh
Metres by ṛk

1st set of styles nicṛttriṣṭup (1, 2, 6); triṣṭup (4, 5); virāṭtrisṭup (3)

2nd set of styles triṣṭubh

  1. Ṛk 1

    चि॒त्रं दे॒वाना॒मुद॑गा॒दनी॑कं॒ चक्षु॑र्मि॒त्रस्य॒ वरु॑णस्या॒ग्नेः ।
    आप्रा॒ द्यावा॑पृथि॒वी अं॒तरि॑क्षं॒ सूर्य॑ आ॒त्मा जग॑तस्त॒स्थुष॑श्च ॥

    चित्रं देवानाम् उद् अगाद् अनीकं चक्षुर् मित्रस्य वरुणस्याग्नेः |
    आप्रा द्यावापृथिवी अन्तरिक्षं सूर्य आत्मा जगतस् तस्थुषश् च ||

    citrám devā́nāmúdagādánīkam cákṣurmitrásya váruṇasyāgnéḥ ǀ
    ā́prā dyā́vāpṛthivī́ antárikṣam sū́rya ātmā́ jágatastasthúṣaśca ǁ

    citraṃ devānām ud agād anīkaṃ cakṣur mitrasya varuṇasyāgneḥ |
    āprā dyāvāpṛthivī antarikṣaṃ sūrya ātmā jagatas tasthuṣaś ca ||

    चि॒त्रम् । दे॒वाना॑म् । उत् । अ॒गा॒त् । अनी॑कम् । चक्षुः॑ । मि॒त्रस्य॑ । वरु॑णस्य । अ॒ग्नेः ।
    आ । अ॒प्राः॒ । द्यावा॑पृथि॒वी इति॑ । अ॒न्तरि॑क्षम् । सूर्यः॑ । आ॒त्मा । जग॑तः । त॒स्थुषः॑ । च॒ ॥

    चित्रम् । देवानाम् । उत् । अगात् । अनीकम् । चक्षुः । मित्रस्य । वरुणस्य । अग्नेः ।
    आ । अप्राः । द्यावापृथिवी इति । अन्तरिक्षम् । सूर्यः । आत्मा । जगतः । तस्थुषः । च ॥

    citrám ǀ devā́nām ǀ út ǀ agāt ǀ ánīkam ǀ cákṣuḥ ǀ mitrásya ǀ váruṇasya ǀ agnéḥ ǀ
    ā́ ǀ aprāḥ ǀ dyā́vāpṛthivī́ íti ǀ antárikṣam ǀ sū́ryaḥ ǀ ātmā́ ǀ jágataḥ ǀ tasthúṣaḥ ǀ ca ǁ

    citram ǀ devānām ǀ ut ǀ agāt ǀ anīkam ǀ cakṣuḥ ǀ mitrasya ǀ varuṇasya ǀ agneḥ ǀ
    ā ǀ aprāḥ ǀ dyāvāpṛthivī iti ǀ antarikṣam ǀ sūryaḥ ǀ ātmā ǀ jagataḥ ǀ tasthuṣaḥ ǀ ca ǁ

    1.115.1 Aṣṭaka 1.8.7.0

  2. Ṛk 2

    सूर्यो॑ दे॒वीमु॒षसं॒ रोच॑मानां॒ मर्यो॒ न योषा॑म॒भ्ये॑ति प॒श्चात् ।
    यत्रा॒ नरो॑ देव॒यंतो॑ यु॒गानि॑ वितन्व॒ते प्रति॑ भ॒द्राय॑ भ॒द्रं ॥

    सूर्यो देवीम् उषसं रोचमानाम् मर्यो न योषाम् अभ्य् एति पश्चात् |
    यत्रा नरो देवयन्तो युगानि वितन्वते प्रति भद्राय भद्रम् ||

    sū́ryo devī́muṣásam rócamānām máryo ná yóṣāmabhyéti paścā́t ǀ
    yátrā náro devayánto yugā́ni vitanvaté práti bhadrā́ya bhadrám ǁ

    sūryo devīm uṣasaṃ rocamānām maryo na yoṣām abhy eti paścāt |
    yatrā naro devayanto yugāni vitanvate prati bhadrāya bhadram ||

    सूर्यः॑ । दे॒वीम् । उ॒षस॑म् । रोच॑मानाम् । मर्यः॑ । न । योषा॑म् । अ॒भि । ए॒ति॒ । प॒श्चात् ।
    यत्र॑ । नरः॑ । दे॒व॒ऽयन्तः॑ । यु॒गानि॑ । वि॒ऽत॒न्व॒ते । प्रति॑ । भ॒द्राय॑ । भ॒द्रम् ॥

    सूर्यः । देवीम् । उषसम् । रोचमानाम् । मर्यः । न । योषाम् । अभि । एति । पश्चात् ।
    यत्र । नरः । देवऽयन्तः । युगानि । विऽतन्वते । प्रति । भद्राय । भद्रम् ॥

    sū́ryaḥ ǀ devī́m ǀ uṣásam ǀ rócamānām ǀ máryaḥ ǀ ná ǀ yóṣām ǀ abhí ǀ eti ǀ paścā́t ǀ
    yátra ǀ náraḥ ǀ deva-yántaḥ ǀ yugā́ni ǀ vi-tanvaté ǀ práti ǀ bhadrā́ya ǀ bhadrám ǁ

    sūryaḥ ǀ devīm ǀ uṣasam ǀ rocamānām ǀ maryaḥ ǀ na ǀ yoṣām ǀ abhi ǀ eti ǀ paścāt ǀ
    yatra ǀ naraḥ ǀ deva-yantaḥ ǀ yugāni ǀ vi-tanvate ǀ prati ǀ bhadrāya ǀ bhadram ǁ

    1.115.2 Aṣṭaka 1.8.7.0

  3. Ṛk 3

    भ॒द्रा अश्वा॑ ह॒रितः॒ सूर्य॑स्य चि॒त्रा एत॑ग्वा अनु॒माद्या॑सः ।
    न॒म॒स्यंतो॑ दि॒व आ पृ॒ष्ठम॑स्थुः॒ परि॒ द्यावा॑पृथि॒वी यं॑ति स॒द्यः ॥

    भद्रा अश्वा हरितः सूर्यस्य चित्रा एतग्वा अनुमाद्यासः |
    नमस्यन्तो दिव आ पृष्ठम् अस्थुः परि द्यावापृथिवी यन्ति सद्यः ||

    bhadrā́ áśvā harítaḥ sū́ryasya citrā́ étagvā anumā́dyāsaḥ ǀ
    namasyánto divá ā́ pṛṣṭhámasthuḥ pári dyā́vāpṛthivī́ yanti sadyáḥ ǁ

    bhadrā aśvā haritaḥ sūryasya citrā etagvā anumādyāsaḥ |
    namasyanto diva ā pṛṣṭham asthuḥ pari dyāvāpṛthivī yanti sadyaḥ ||

    भ॒द्राः । अश्वाः॑ । ह॒रितः॑ । सूर्य॑स्य । चि॒त्राः । एत॑ऽग्वाः । अ॒नु॒ऽमाद्या॑सः ।
    न॒म॒स्यन्तः॑ । दि॒वः । आ । पृ॒ष्ठम् । अ॒स्थुः॒ । परि॑ । द्यावा॑पृथि॒वी इति॑ । य॒न्ति॒ । स॒द्यः ॥

    भद्राः । अश्वाः । हरितः । सूर्यस्य । चित्राः । एतऽग्वाः । अनुऽमाद्यासः ।
    नमस्यन्तः । दिवः । आ । पृष्ठम् । अस्थुः । परि । द्यावापृथिवी इति । यन्ति । सद्यः ॥

    bhadrā́ḥ ǀ áśvāḥ ǀ harítaḥ ǀ sū́ryasya ǀ citrā́ḥ ǀ éta-gvāḥ ǀ anu-mā́dyāsaḥ ǀ
    namasyántaḥ ǀ diváḥ ǀ ā́ ǀ pṛṣṭhám ǀ asthuḥ ǀ pári ǀ dyā́vāpṛthivī́ íti ǀ yanti ǀ sadyáḥ ǁ

    bhadrāḥ ǀ aśvāḥ ǀ haritaḥ ǀ sūryasya ǀ citrāḥ ǀ eta-gvāḥ ǀ anu-mādyāsaḥ ǀ
    namasyantaḥ ǀ divaḥ ǀ ā ǀ pṛṣṭham ǀ asthuḥ ǀ pari ǀ dyāvāpṛthivī iti ǀ yanti ǀ sadyaḥ ǁ

    1.115.3 Aṣṭaka 1.8.7.0

  4. Ṛk 4

    तत्सूर्य॑स्य देव॒त्वं तन्म॑हि॒त्वं म॒ध्या कर्तो॒र्वित॑तं॒ सं ज॑भार ।
    य॒देदयु॑क्त ह॒रितः॑ स॒धस्था॒दाद्रात्री॒ वास॑स्तनुते सि॒मस्मै॑ ॥

    तत् सूर्यस्य देवत्वं तन् महित्वम् मध्या कर्तोर् विततं सं जभार |
    यदेद् अयुक्त हरितः सधस्थाद् आद् रात्री वासस् तनुते सिमस्मै ||

    tátsū́ryasya devatvám tánmahitvám madhyā́ kártorvítatam sám jabhāra ǀ
    yadédáyukta harítaḥ sadhásthādā́drā́trī vā́sastanute simásmai ǁ

    tat sūryasya devatvaṃ tan mahitvam madhyā kartor vitataṃ saṃ jabhāra |
    yaded ayukta haritaḥ sadhasthād ād rātrī vāsas tanute simasmai ||

    तत् । सूर्य॑स्य । दे॒व॒ऽत्वम् । तत् । म॒हि॒ऽत्वम् । म॒ध्या । कर्तोः॑ । विऽत॑तम् । सम् । ज॒भा॒र॒ ।
    य॒दा । इत् । अयु॑क्त । ह॒रितः॑ । स॒धऽस्था॑त् । आत् । रात्री॑ । वासः॑ । त॒नु॒ते॒ । सि॒मस्मै॑ ॥

    तत् । सूर्यस्य । देवऽत्वम् । तत् । महिऽत्वम् । मध्या । कर्तोः । विऽततम् । सम् । जभार ।
    यदा । इत् । अयुक्त । हरितः । सधऽस्थात् । आत् । रात्री । वासः । तनुते । सिमस्मै ॥

    tát ǀ sū́ryasya ǀ deva-tvám ǀ tát ǀ mahi-tvám ǀ madhyā́ ǀ kártoḥ ǀ ví-tatam ǀ sám ǀ jabhāra ǀ
    yadā́ ǀ ít ǀ áyukta ǀ harítaḥ ǀ sadhá-sthāt ǀ ā́t ǀ rā́trī ǀ vā́saḥ ǀ tanute ǀ simásmai ǁ

    tat ǀ sūryasya ǀ deva-tvam ǀ tat ǀ mahi-tvam ǀ madhyā ǀ kartoḥ ǀ vi-tatam ǀ sam ǀ jabhāra ǀ
    yadā ǀ it ǀ ayukta ǀ haritaḥ ǀ sadha-sthāt ǀ āt ǀ rātrī ǀ vāsaḥ ǀ tanute ǀ simasmai ǁ

    1.115.4 Aṣṭaka 1.8.7.0

  5. Ṛk 5

    तन्मि॒त्रस्य॒ वरु॑णस्याभि॒चक्षे॒ सूर्यो॑ रू॒पं कृ॑णुते॒ द्योरु॒पस्थे॑ ।
    अ॒नं॒तम॒न्यद्रुश॑दस्य॒ पाजः॑ कृ॒ष्णम॒न्यद्ध॒रितः॒ सं भ॑रंति ॥

    तन् मित्रस्य वरुणस्याभिचक्षे सूर्यो रूपं कृणुते द्योर् उपस्थे |
    अनन्तम् अन्यद् रुशद् अस्य पाजः कृष्णम् अन्यद् धरितः सम् भरन्ति ||

    tánmitrásya váruṇasyābhicákṣe sū́ryo rūpám kṛṇute dyórupásthe ǀ
    anantámanyádrúśadasya pā́jaḥ kṛṣṇámanyáddharítaḥ sám bharanti ǁ

    tan mitrasya varuṇasyābhicakṣe sūryo rūpaṃ kṛṇute dyor upasthe |
    anantam anyad ruśad asya pājaḥ kṛṣṇam anyad dharitaḥ sam bharanti ||

    तत् । मि॒त्रस्य॑ । वरु॑णस्य । अ॒भि॒ऽचक्षे॑ । सूर्यः॑ । रू॒पम् । कृ॒णु॒ते॒ । द्योः । उ॒पऽस्थे॑ ।
    अ॒न॒न्तम् । अ॒न्यत् । रुश॑त् । अ॒स्य॒ । पाजः॑ । कृ॒ष्णम् । अ॒न्यत् । ह॒रितः॑ । सम् । भ॒र॒न्ति॒ ॥

    तत् । मित्रस्य । वरुणस्य । अभिऽचक्षे । सूर्यः । रूपम् । कृणुते । द्योः । उपऽस्थे ।
    अनन्तम् । अन्यत् । रुशत् । अस्य । पाजः । कृष्णम् । अन्यत् । हरितः । सम् । भरन्ति ॥

    tát ǀ mitrásya ǀ váruṇasya ǀ abhi-cákṣe ǀ sū́ryaḥ ǀ rūpám ǀ kṛṇute ǀ dyóḥ ǀ upá-sthe ǀ
    anantám ǀ anyát ǀ rúśat ǀ asya ǀ pā́jaḥ ǀ kṛṣṇám ǀ anyát ǀ harítaḥ ǀ sám ǀ bharanti ǁ

    tat ǀ mitrasya ǀ varuṇasya ǀ abhi-cakṣe ǀ sūryaḥ ǀ rūpam ǀ kṛṇute ǀ dyoḥ ǀ upa-sthe ǀ
    anantam ǀ anyat ǀ ruśat ǀ asya ǀ pājaḥ ǀ kṛṣṇam ǀ anyat ǀ haritaḥ ǀ sam ǀ bharanti ǁ

    1.115.5 Aṣṭaka 1.8.7.0

  6. Ṛk 6

    अ॒द्या दे॑वा॒ उदि॑ता॒ सूर्य॑स्य॒ निरंह॑सः पिपृ॒ता निर॑व॒द्यात् ।
    तन्नो॑ मि॒त्रो वरु॑णो मामहंता॒मदि॑तिः॒ सिंधुः॑ पृथि॒वी उ॒त द्यौः ॥

    अद्या देवा उदिता सूर्यस्य निर् अंहसः पिपृता निर् अवद्यात् |
    तन् नो मित्रो वरुणो मामहन्ताम् अदितिः सिन्धुः पृथिवी उत द्यौः ||

    adyā́ devā úditā sū́ryasya níráṃhasaḥ pipṛtā́ níravadyā́t ǀ
    tánno mitró váruṇo māmahantāmáditiḥ síndhuḥ pṛthivī́ utá dyáuḥ ǁ

    adyā devā uditā sūryasya nir aṃhasaḥ pipṛtā nir avadyāt |
    tan no mitro varuṇo māmahantām aditiḥ sindhuḥ pṛthivī uta dyauḥ ||

    अ॒द्य । दे॒वाः॒ । उत्ऽइ॑ता । सूर्य॑स्य । निः । अंह॑सः । पि॒पृ॒त । निः । अ॒व॒द्यात् ।
    तत् । नः॒ । मि॒त्रः । वरु॑णः । म॒म॒ह॒न्ता॒म् । अदि॑तिः । सिन्धुः॑ । पृ॒थि॒वी । उ॒त । द्यौः ॥

    अद्य । देवाः । उत्ऽइता । सूर्यस्य । निः । अंहसः । पिपृत । निः । अवद्यात् ।
    तत् । नः । मित्रः । वरुणः । ममहन्ताम् । अदितिः । सिन्धुः । पृथिवी । उत । द्यौः ॥

    adyá ǀ devāḥ ǀ út-itā ǀ sū́ryasya ǀ níḥ ǀ áṃhasaḥ ǀ pipṛtá ǀ níḥ ǀ avadyā́t ǀ
    tát ǀ naḥ ǀ mitráḥ ǀ váruṇaḥ ǀ mamahantām ǀ áditiḥ ǀ síndhuḥ ǀ pṛthivī́ ǀ utá ǀ dyáuḥ ǁ

    adya ǀ devāḥ ǀ ut-itā ǀ sūryasya ǀ niḥ ǀ aṃhasaḥ ǀ pipṛta ǀ niḥ ǀ avadyāt ǀ
    tat ǀ naḥ ǀ mitraḥ ǀ varuṇaḥ ǀ mamahantām ǀ aditiḥ ǀ sindhuḥ ǀ pṛthivī ǀ uta ǀ dyauḥ ǁ

    1.115.6 Aṣṭaka 1.8.7.0

Text, recitation and interpretations from the Ṛgveda database of theveda.org.in.

Ṛgveda 1.115 · Sūrya

Interpretations

Kapali Shastri

Ṛk 1

Translation

The sun is the Truth-Light.

Commentary

The wonderful face of the Gods has arisen, the eye of Mitra, Varuna, Agni. The Sun, soul of all that moves and moves not, has filled the Heaven and Earth and the Firmament.

Footnote

Or, brilliance

Ṛk 2

Commentary

The Sun follows the divine resplendent Ushas as a man does a woman. Then do seekers of God extend (the sacrifice) over ages to the auspicious (Truth) for happy weal.

Ṛk 3

Commentary

The auspicious Steeds, lustrous, many -hued, leading to the goal, duly praiseworthy, worshipful, have ascended to the summit of the sky and they speed round Earth and Heaven instantly.

Ṛk 4

Commentary

Such is the divinity, such the greatness of the Sun that he withdraws what spread over the task unfinished. When he has unyoked his coursers from their station, then does the Night spread the veil over all.

Ṛk 5

Commentary

In the lap of the sky the Sun displays his form in the sight of Mitra and Varuna; his bay-steeds well maintain his eternal power, bright (at one time) and dark (at another).

Ṛk 6

Commentary

This day, O Gods , with the rising of the Sun, deliver us from wrong action and sin. And may Mitra, Varuna, Aditi, Ocean, Earth and Heaven, grant it.

Footnote

Or, Rays of Truth