Ṛgveda · Maṇḍala 1

Sūkta 28

Indra · Sunu Somam (Soma Pressing) · Śunaḥśepa Ājīgarti · 9 ṛks

Link
Devatā देवता
1-4: Indra; 5-9: Sunu Somam (Soma Pressing)
Ṛṣi ऋषि
Śunaḥśepa Ājīgarti
Chandas छन्दस्
Anuṣṭubh, Gāyatrī
Metres by ṛk

1st set of styles anuṣṭup (1-6); gāyatrī (7-9)

2nd set of styles anuṣṭubh (1-6); gāyatrī (7-9)

  1. Ṛk 1

    यत्र॒ ग्रावा॑ पृ॒थुबु॑ध्न ऊ॒र्ध्वो भव॑ति॒ सोत॑वे ।
    उ॒लूख॑लसुताना॒मवेद्विं॑द्र जल्गुलः ॥

    यत्र ग्रावा पृथुबुध्न ऊर्ध्वो भवति सोतवे |
    उलूखलसुतानाम् अवेद् व् इन्द्र जल्गुलः ||

    yátra grā́vā pṛthúbudhna ūrdhvó bhávati sótave ǀ
    ulū́khalasutānāmávédvindra jalgulaḥ ǁ

    yatra grāvā pṛthubudhna ūrdhvo bhavati sotave |
    ulūkhalasutānām aved v indra jalgulaḥ ||

    यत्र॑ । ग्रावा॑ । पृ॒थुऽबु॑ध्नः । ऊ॒र्ध्वः । भव॑ति । सोत॑वे ।
    उ॒लूख॑लऽसुतानाम् । अव॑ । इत् । ऊं॒ इति॑ । इ॒न्द्र॒ । ज॒ल्गु॒लः॒ ॥

    यत्र । ग्रावा । पृथुऽबुध्नः । ऊर्ध्वः । भवति । सोतवे ।
    उलूखलऽसुतानाम् । अव । इत् । ऊं इति । इन्द्र । जल्गुलः ॥

    yátra ǀ grā́vā ǀ pṛthú-budhnaḥ ǀ ūrdhváḥ ǀ bhávati ǀ sótave ǀ
    ulū́khala-sutānām ǀ áva ǀ ít ǀ ūṃ íti ǀ indra ǀ jalgulaḥ ǁ

    yatra ǀ grāvā ǀ pṛthu-budhnaḥ ǀ ūrdhvaḥ ǀ bhavati ǀ sotave ǀ
    ulūkhala-sutānām ǀ ava ǀ it ǀ ūṃ iti ǀ indra ǀ jalgulaḥ ǁ

    1.28.1 Aṣṭaka 1.2.25.1Anuvāka 1.6.60

  2. Ṛk 2

    यत्र॒ द्वावि॑व ज॒घना॑धिषव॒ण्या॑ कृ॒ता ।
    उ॒लूख॑लसुताना॒मवेद्विं॑द्र जल्गुलः ॥

    यत्र द्वाव् इव जघनाधिषवण्या कृता |
    उलूखलसुतानाम् अवेद् व् इन्द्र जल्गुलः ||

    yátra dvā́viva jaghánādhiṣavaṇyā́ kṛtā́ ǀ
    ulū́khalasutānāmávédvindra jalgulaḥ ǁ

    yatra dvāv iva jaghanādhiṣavaṇyā kṛtā |
    ulūkhalasutānām aved v indra jalgulaḥ ||

    यत्र॑ । द्वौऽइ॑व । ज॒घना॑ । अ॒धि॒ऽस॒व॒न्या॑ । कृ॒ता ।
    उ॒लूख॑लऽसुतानाम् । अव॑ । इत् । ऊं॒ इति॑ । इ॒न्द्र॒ । ज॒ल्गु॒लः॒ ॥

    यत्र । द्वौऽइव । जघना । अधिऽसवन्या । कृता ।
    उलूखलऽसुतानाम् । अव । इत् । ऊं इति । इन्द्र । जल्गुलः ॥

    yátra ǀ dváu-iva ǀ jaghánā ǀ adhi-savanyā́ ǀ kṛtā́ ǀ
    ulū́khala-sutānām ǀ áva ǀ ít ǀ ūṃ íti ǀ indra ǀ jalgulaḥ ǁ

    yatra ǀ dvau-iva ǀ jaghanā ǀ adhi-savanyā ǀ kṛtā ǀ
    ulūkhala-sutānām ǀ ava ǀ it ǀ ūṃ iti ǀ indra ǀ jalgulaḥ ǁ

    1.28.2 Aṣṭaka 1.2.25.2Anuvāka 1.6.61

  3. Ṛk 3

    यत्र॒ नार्य॑पच्य॒वमु॑पच्य॒वं च॒ शिक्ष॑ते ।
    उ॒लूख॑लसुताना॒मवेद्विं॑द्र जल्गुलः ॥

    यत्र नार्य् अपच्यवम् उपच्यवं च शिक्षते |
    उलूखलसुतानाम् अवेद् व् इन्द्र जल्गुलः ||

    yátra nā́ryapacyavámupacyavám ca śíkṣate ǀ
    ulū́khalasutānāmávédvindra jalgulaḥ ǁ

    yatra nāry apacyavam upacyavaṃ ca śikṣate |
    ulūkhalasutānām aved v indra jalgulaḥ ||

    यत्र॑ । नारी॑ । अ॒प॒ऽच्य॒वम् । उ॒प॒ऽच्य॒वम् । च॒ । शिक्ष॑ते ।
    उ॒लूख॑लऽसुतानाम् । अव॑ । इत् । ऊं॒ इति॑ । इ॒न्द्र॒ । ज॒ल्गु॒लः॒ ॥

    यत्र । नारी । अपऽच्यवम् । उपऽच्यवम् । च । शिक्षते ।
    उलूखलऽसुतानाम् । अव । इत् । ऊं इति । इन्द्र । जल्गुलः ॥

    yátra ǀ nā́rī ǀ apa-cyavám ǀ upa-cyavám ǀ ca ǀ śíkṣate ǀ
    ulū́khala-sutānām ǀ áva ǀ ít ǀ ūṃ íti ǀ indra ǀ jalgulaḥ ǁ

    yatra ǀ nārī ǀ apa-cyavam ǀ upa-cyavam ǀ ca ǀ śikṣate ǀ
    ulūkhala-sutānām ǀ ava ǀ it ǀ ūṃ iti ǀ indra ǀ jalgulaḥ ǁ

    1.28.3 Aṣṭaka 1.2.25.3Anuvāka 1.6.62

  4. Ṛk 4

    यत्र॒ मंथां॑ विब॒ध्नते॑ र॒श्मीन्यमि॑त॒वा इ॑व ।
    उ॒लूख॑लसुताना॒मवेद्विं॑द्र जल्गुलः ॥

    यत्र मन्थां विबध्नते रश्मीन् यमितवा इव |
    उलूखलसुतानाम् अवेद् व् इन्द्र जल्गुलः ||

    yátra mánthām vibadhnáte raśmī́nyámitavā́ iva ǀ
    ulū́khalasutānāmávédvindra jalgulaḥ ǁ

    yatra manthāṃ vibadhnate raśmīn yamitavā iva |
    ulūkhalasutānām aved v indra jalgulaḥ ||

    यत्र॑ । मन्था॑म् । वि॒ऽब॒ध्नते॑ । र॒श्मीन् । यमि॑त॒वैऽइ॑व ।
    उ॒लूख॑लऽसुतानाम् । अव॑ । इत् । ऊं॒ इति॑ । इ॒न्द्र॒ । ज॒ल्गु॒लः॒ ॥

    यत्र । मन्थाम् । विऽबध्नते । रश्मीन् । यमितवैऽइव ।
    उलूखलऽसुतानाम् । अव । इत् । ऊं इति । इन्द्र । जल्गुलः ॥

    yátra ǀ mánthām ǀ vi-badhnáte ǀ raśmī́n ǀ yámitavái-iva ǀ
    ulū́khala-sutānām ǀ áva ǀ ít ǀ ūṃ íti ǀ indra ǀ jalgulaḥ ǁ

    yatra ǀ manthām ǀ vi-badhnate ǀ raśmīn ǀ yamitavai-iva ǀ
    ulūkhala-sutānām ǀ ava ǀ it ǀ ūṃ iti ǀ indra ǀ jalgulaḥ ǁ

    1.28.4 Aṣṭaka 1.2.25.4Anuvāka 1.6.63

  5. Ṛk 5

    यच्चि॒द्धि त्वं गृ॒हेगृ॑ह॒ उलू॑खलक यु॒ज्यसे॑ ।
    इ॒ह द्यु॒मत्त॑मं वद॒ जय॑तामिव दुंदु॒भिः ॥

    यच् चिद् धि त्वं गृहे-गृह उलूखलक युज्यसे |
    इह द्युमत्तमं वद जयताम् इव दुन्दुभिः ||

    yácciddhí tvám gṛhégṛha úlūkhalaka yujyáse ǀ
    ihá dyumáttamam vada jáyatāmiva dundubhíḥ ǁ

    yac cid dhi tvaṃ gṛhe-gṛha ulūkhalaka yujyase |
    iha dyumattamaṃ vada jayatām iva dundubhiḥ ||

    यत् । चि॒त् । हि । त्वम् । गृ॒हेऽगृ॑हे । उलू॑खलक । यु॒ज्यसे॑ ।
    इ॒ह । द्यु॒मत्ऽत॑मम् । व॒द॒ । जय॑ताम्ऽइव । दु॒न्दु॒भिः ॥

    यत् । चित् । हि । त्वम् । गृहेऽगृहे । उलूखलक । युज्यसे ।
    इह । द्युमत्ऽतमम् । वद । जयताम्ऽइव । दुन्दुभिः ॥

    yát ǀ cit ǀ hí ǀ tvám ǀ gṛhé-gṛhe ǀ úlūkhalaka ǀ yujyáse ǀ
    ihá ǀ dyumát-tamam ǀ vada ǀ jáyatām-iva ǀ dundubhíḥ ǁ

    yat ǀ cit ǀ hi ǀ tvam ǀ gṛhe-gṛhe ǀ ulūkhalaka ǀ yujyase ǀ
    iha ǀ dyumat-tamam ǀ vada ǀ jayatām-iva ǀ dundubhiḥ ǁ

    1.28.5 Aṣṭaka 1.2.25.5Anuvāka 1.6.64

  6. Ṛk 6

    उ॒त स्म॑ ते वनस्पते॒ वातो॒ वि वा॒त्यग्र॒मित् ।
    अथो॒ इंद्रा॑य॒ पात॑वे सु॒नु सोम॑मुलूखल ॥

    उत स्म ते वनस्पते वातो वि वात्य् अग्रम् इत् |
    अथो इन्द्राय पातवे सुनु सोमम् उलूखल ||

    utá sma te vanaspate vā́to ví vātyágramít ǀ
    átho índrāya pā́tave sunú sómamulūkhala ǁ

    uta sma te vanaspate vāto vi vāty agram it |
    atho indrāya pātave sunu somam ulūkhala ||

    उ॒त । स्म॒ । ते॒ । व॒न॒स्प॒ते॒ । वातः॑ । वि । वा॒ति॒ । अग्र॑म् । इत् ।
    अथो॒ इति॑ । इन्द्रा॑य । पात॑वे । सु॒नु । सोम॑म् । उ॒लू॒ख॒ल॒ ॥

    उत । स्म । ते । वनस्पते । वातः । वि । वाति । अग्रम् । इत् ।
    अथो इति । इन्द्राय । पातवे । सुनु । सोमम् । उलूखल ॥

    utá ǀ sma ǀ te ǀ vanaspate ǀ vā́taḥ ǀ ví ǀ vāti ǀ ágram ǀ ít ǀ
    átho íti ǀ índrāya ǀ pā́tave ǀ sunú ǀ sómam ǀ ulūkhala ǁ

    uta ǀ sma ǀ te ǀ vanaspate ǀ vātaḥ ǀ vi ǀ vāti ǀ agram ǀ it ǀ
    atho iti ǀ indrāya ǀ pātave ǀ sunu ǀ somam ǀ ulūkhala ǁ

    1.28.6 Aṣṭaka 1.2.26.1Anuvāka 1.6.65

  7. Ṛk 7

    आ॒य॒जी वा॑ज॒सात॑मा॒ ता ह्यु१॒॑च्चा वि॑जर्भृ॒तः ।
    हरी॑ इ॒वांधां॑सि॒ बप्स॑ता ॥

    आयजी वाजसातमा ता ह्य् उच्चा विजर्भृतः |
    हरी इवान्धांसि बप्सता ||

    āyajī́ vājasā́tamā tā́ hyúccā́ vijarbhṛtáḥ ǀ
    hárī ivā́ndhāṃsi bápsatā ǁ

    āyajī vājasātamā tā hy uccā vijarbhṛtaḥ |
    harī ivāndhāṃsi bapsatā ||

    आ॒य॒जी इत्या॑ऽय॒जी । वा॒ज॒ऽसात॑मा । ता । हि । उ॒च्चा । वि॒ऽज॒र्भृ॒तः ।
    हरी॑ इ॒वेति॒ हरी॑ऽइव । अन्धां॑सि । बप्स॑ता ॥

    आयजी इत्याऽयजी । वाजऽसातमा । ता । हि । उच्चा । विऽजर्भृतः ।
    हरी इवेति हरीऽइव । अन्धांसि । बप्सता ॥

    āyajī́ ítyā-yajī́ ǀ vāja-sā́tamā ǀ tā́ ǀ hí ǀ uccā́ ǀ vi-jarbhṛtáḥ ǀ
    hárī ivéti hárī-iva ǀ ándhāṃsi ǀ bápsatā ǁ

    āyajī ityā-yajī ǀ vāja-sātamā ǀ tā ǀ hi ǀ uccā ǀ vi-jarbhṛtaḥ ǀ
    harī iveti harī-iva ǀ andhāṃsi ǀ bapsatā ǁ

    1.28.7 Aṣṭaka 1.2.26.2Anuvāka 1.6.66

  8. Ṛk 8

    ता नो॑ अ॒द्य व॑नस्पती ऋ॒ष्वावृ॒ष्वेभिः॑ सो॒तृभिः॑ ।
    इंद्रा॑य॒ मधु॑मत्सुतं ॥

    ता नो अद्य वनस्पती ऋष्वाव् ऋष्वेभिः सोतृभिः |
    इन्द्राय मधुमत् सुतम् ||

    tā́ no adyá vanaspatī ṛṣvā́vṛṣvébhiḥ sotṛ́bhiḥ ǀ
    índrāya mádhumatsutam ǁ

    tā no adya vanaspatī ṛṣvāv ṛṣvebhiḥ sotṛbhiḥ |
    indrāya madhumat sutam ||

    ता । नः॒ । अ॒द्य । व॒न॒स्प॒ती॒ इति॑ । ऋ॒ष्वौ । ऋ॒ष्वेभिः॑ । सो॒तृऽभिः॑ ।
    इन्द्रा॑य । मधु॑ऽमत् । सु॒त॒म् ॥

    ता । नः । अद्य । वनस्पती इति । ऋष्वौ । ऋष्वेभिः । सोतृऽभिः ।
    इन्द्राय । मधुऽमत् । सुतम् ॥

    tā́ ǀ naḥ ǀ adyá ǀ vanaspatī íti ǀ ṛṣváu ǀ ṛṣvébhiḥ ǀ sotṛ́-bhiḥ ǀ
    índrāya ǀ mádhu-mat ǀ sutam ǁ

    tā ǀ naḥ ǀ adya ǀ vanaspatī iti ǀ ṛṣvau ǀ ṛṣvebhiḥ ǀ sotṛ-bhiḥ ǀ
    indrāya ǀ madhu-mat ǀ sutam ǁ

    1.28.8 Aṣṭaka 1.2.26.3Anuvāka 1.6.67

  9. Ṛk 9

    उच्छि॒ष्टं च॒म्वो॑र्भर॒ सोमं॑ प॒वित्र॒ आ सृ॑ज ।
    नि धे॑हि॒ गोरधि॑ त्व॒चि ॥

    उच् छिष्टं चम्वोर् भर सोमम् पवित्र आ सृज |
    नि धेहि गोर् अधि त्वचि ||

    úcchiṣṭám camvórbhara sómam pavítra ā́ sṛja ǀ
    ní dhehi górádhi tvací ǁ

    uc chiṣṭaṃ camvor bhara somam pavitra ā sṛja |
    ni dhehi gor adhi tvaci ||

    उत् । शि॒ष्टम् । च॒म्वोः॑ । भ॒र॒ । सोम॑म् । प॒वित्रे॑ । आ । सृ॒ज॒ ।
    नि । धे॒हि॒ । गोः । अधि॑ । त्व॒चि ॥

    उत् । शिष्टम् । चम्वोः । भर । सोमम् । पवित्रे । आ । सृज ।
    नि । धेहि । गोः । अधि । त्वचि ॥

    út ǀ śiṣṭám ǀ camvóḥ ǀ bhara ǀ sómam ǀ pavítre ǀ ā́ ǀ sṛja ǀ
    ní ǀ dhehi ǀ góḥ ǀ ádhi ǀ tvací ǁ

    ut ǀ śiṣṭam ǀ camvoḥ ǀ bhara ǀ somam ǀ pavitre ǀ ā ǀ sṛja ǀ
    ni ǀ dhehi ǀ goḥ ǀ adhi ǀ tvaci ǁ

    1.28.9 Aṣṭaka 1.2.26.4Anuvāka 1.6.68

Text, recitation and interpretations from the Ṛgveda database of theveda.org.in.

Ṛgveda 1.28 · Indra · Sunu Somam (Soma Pressing)

Interpretations

Sri Aurobindo

Ṛk 1

Where the stone wide-bottomed is upturned for the distilling, there may the mortar, O Indra, preserve of the distillings of the Pestle.

Ṛk 2

Where, as it seemeth, two buttocks are made a support for the distilling, there may the mortar, O Indra, preserve of the distillings of the Pestle.

Ṛk 3

Where a woman learns the fall to the stroke and the fall away from the stroke, may the mortar, O Indra, preserve of the distillings of the Pestle.

Ṛk 4

[Not translated.]

Ṛk 5

Whensoever thou, O Pestle, art put to thy work in house and house, speak here with deepest force like the drum of conquering hosts.

Ṛk 6

Since for thee, O lord of the woodland (of delight), the wind blows in its ways before thee, then do thou distil for Indra’s drinking the Soma juice.

Ṛk 7

She who was firmest in enduring strength was put to the action, for there were two that were high and wielded by one who had great vigour, they ranged like horses that feed in their pastures.

Ṛk 8

Today may these two lords of the woodland (of delight), impetuous and wielded by impetuous distillers, express for Indra the honeyed juice.

Ṛk 9

Fill in here the Soma that is left from the dish; in thy purity pour it forth and fill us with light to the very skin.