Ṛgveda · Maṇḍala 1

Sūkta 3

Aśvins · Indra · Viśvedevās · Sarasvatī · Madhucchandas Vaiśvāmitra · 12 ṛks

Link
Devatā देवता
1-3: Aśvins; 4-6: Indra; 7-9: Viśvedevās; 10-12: Sarasvatī
Ṛṣi ऋषि
Madhucchandas Vaiśvāmitra
Chandas छन्दस्
Gāyatrī
Metres by ṛk

1st set of styles gāyatrī (1, 3, 5-10, 12); pipīlikāmadhyānicṛdgāyatrī (4, 11); nicṛdgāyatrī (2)

2nd set of styles gāyatrī

  1. Ṛk 1

    अश्वि॑ना॒ यज्व॑री॒रिषो॒ द्रव॑त्पाणी॒ शुभ॑स्पती ।
    पुरु॑भुजा चन॒स्यतं॑ ॥

    अश्विना यज्वरीर् इषो द्रवत्पाणी शुभस् पती |
    पुरुभुजा चनस्यतम् ||

    áśvinā yájvarīríṣo drávatpāṇī śúbhaspatī ǀ
    púrubhujā canasyátam ǁ

    aśvinā yajvarīr iṣo dravatpāṇī śubhas patī |
    purubhujā canasyatam ||

    अश्वि॑ना । यज्व॑रीः । इषः॑ । द्रव॑त्पाणी॒ इति॒ द्रव॑त्ऽपाणी । शुभः॑ । प॒ती॒ इति॑ ।
    पुरु॑ऽभुजा । च॒न॒स्यत॑म् ॥

    अश्विना । यज्वरीः । इषः । द्रवत्पाणी इति द्रवत्ऽपाणी । शुभः । पती इति ।
    पुरुऽभुजा । चनस्यतम् ॥

    áśvinā ǀ yájvarīḥ ǀ íṣaḥ ǀ drávatpāṇī íti drávat-pāṇī ǀ śúbhaḥ ǀ patī íti ǀ
    púru-bhujā ǀ canasyátam ǁ

    aśvinā ǀ yajvarīḥ ǀ iṣaḥ ǀ dravatpāṇī iti dravat-pāṇī ǀ śubhaḥ ǀ patī iti ǀ
    puru-bhujā ǀ canasyatam ǁ

    1.3.1 Aṣṭaka 1.1.5.1Anuvāka 1.1.19

  2. Ṛk 2

    अश्वि॑ना॒ पुरु॑दंससा॒ नरा॒ शवी॑रया धि॒या ।
    धिष्ण्या॒ वन॑तं॒ गिरः॑ ॥

    अश्विना पुरुदंससा नरा शवीरया धिया |
    धिष्ण्या वनतं गिरः ||

    áśvinā púrudaṃsasā nárā śávīrayā dhiyā́ ǀ
    dhíṣṇyā vánatam gíraḥ ǁ

    aśvinā purudaṃsasā narā śavīrayā dhiyā |
    dhiṣṇyā vanataṃ giraḥ ||

    अश्वि॑ना । पुरु॑ऽदंससा । नरा॑ । शवी॑रया । धि॒या ।
    धिष्ण्या॑ । वन॑तम् । गिरः॑ ॥

    अश्विना । पुरुऽदंससा । नरा । शवीरया । धिया ।
    धिष्ण्या । वनतम् । गिरः ॥

    áśvinā ǀ púru-daṃsasā ǀ nárā ǀ śávīrayā ǀ dhiyā́ ǀ
    dhíṣṇyā ǀ vánatam ǀ gíraḥ ǁ

    aśvinā ǀ puru-daṃsasā ǀ narā ǀ śavīrayā ǀ dhiyā ǀ
    dhiṣṇyā ǀ vanatam ǀ giraḥ ǁ

    1.3.2 Aṣṭaka 1.1.5.2Anuvāka 1.1.20

  3. Ṛk 3

    दस्रा॑ यु॒वाक॑वः सु॒ता नास॑त्या वृ॒क्तब॑र्हिषः ।
    आ या॑तं रुद्रवर्तनी ॥

    दस्रा युवाकवः सुता नासत्या वृक्तबर्हिषः |
    आ यातं रुद्रवर्तनी ||

    dásrā yuvā́kavaḥ sutā́ nā́satyā vṛktábarhiṣaḥ ǀ
    ā́ yātam rudravartanī ǁ

    dasrā yuvākavaḥ sutā nāsatyā vṛktabarhiṣaḥ |
    ā yātaṃ rudravartanī ||

    दस्रा॑ । यु॒वाक॑वः । सु॒ताः । नास॑त्या । वृ॒क्तऽब॑र्हिषः ।
    आ । या॒त॒म् । रु॒द्र॒व॒र्त॒नी॒ इति॑ रुद्रऽवर्तनी ॥

    दस्रा । युवाकवः । सुताः । नासत्या । वृक्तऽबर्हिषः ।
    आ । यातम् । रुद्रवर्तनी इति रुद्रऽवर्तनी ॥

    dásrā ǀ yuvā́kavaḥ ǀ sutā́ḥ ǀ nā́satyā ǀ vṛktá-barhiṣaḥ ǀ
    ā́ ǀ yātam ǀ rudravartanī íti rudra-vartanī ǁ

    dasrā ǀ yuvākavaḥ ǀ sutāḥ ǀ nāsatyā ǀ vṛkta-barhiṣaḥ ǀ
    ā ǀ yātam ǀ rudravartanī iti rudra-vartanī ǁ

    1.3.3 Aṣṭaka 1.1.5.3Anuvāka 1.1.21

  4. Ṛk 4

    इंद्रा या॑हि चित्रभानो सु॒ता इ॒मे त्वा॒यवः॑ ।
    अण्वी॑भि॒स्तना॑ पू॒तासः॑ ॥

    इन्द्रा याहि चित्रभानो सुता इमे त्वायवः |
    अण्वीभिस् तना पूतासः ||

    índrā́ yāhi citrabhāno sutā́ imé tvāyávaḥ ǀ
    áṇvībhistánā pūtā́saḥ ǁ

    indrā yāhi citrabhāno sutā ime tvāyavaḥ |
    aṇvībhis tanā pūtāsaḥ ||

    इन्द्र॑ । आ । या॒हि॒ । चि॒त्र॒भा॒नो॒ इति॑ चित्रऽभानो । सु॒ताः । इ॒मे । त्वा॒ऽयवः॑ ।
    अण्वी॑भिः । तना॑ । पू॒तासः॑ ॥

    इन्द्र । आ । याहि । चित्रभानो इति चित्रऽभानो । सुताः । इमे । त्वाऽयवः ।
    अण्वीभिः । तना । पूतासः ॥

    índra ǀ ā́ ǀ yāhi ǀ citrabhāno íti citra-bhāno ǀ sutā́ḥ ǀ imé ǀ tvā-yávaḥ ǀ
    áṇvībhiḥ ǀ tánā ǀ pūtā́saḥ ǁ

    indra ǀ ā ǀ yāhi ǀ citrabhāno iti citra-bhāno ǀ sutāḥ ǀ ime ǀ tvā-yavaḥ ǀ
    aṇvībhiḥ ǀ tanā ǀ pūtāsaḥ ǁ

    1.3.4 Aṣṭaka 1.1.5.4Anuvāka 1.1.22

  5. Ṛk 5

    इंद्रा या॑हि धि॒येषि॒तो विप्र॑जूतः सु॒ताव॑तः ।
    उप॒ ब्रह्मा॑णि वा॒घतः॑ ॥

    इन्द्रा याहि धियेषितो विप्रजूतः सुतावतः |
    उप ब्रह्माणि वाघतः ||

    índrā́ yāhi dhiyéṣitó víprajūtaḥ sutā́vataḥ ǀ
    úpa bráhmāṇi vāghátaḥ ǁ

    indrā yāhi dhiyeṣito viprajūtaḥ sutāvataḥ |
    upa brahmāṇi vāghataḥ ||

    इन्द्र॑ । आ । या॒हि॒ । धि॒या । इ॒षि॒तः । विप्र॑ऽजूतः । सु॒तऽव॑तः ।
    उप॑ । ब्रह्मा॑णि । वा॒घतः॑ ॥

    इन्द्र । आ । याहि । धिया । इषितः । विप्रऽजूतः । सुतऽवतः ।
    उप । ब्रह्माणि । वाघतः ॥

    índra ǀ ā́ ǀ yāhi ǀ dhiyā́ ǀ iṣitáḥ ǀ vípra-jūtaḥ ǀ sutá-vataḥ ǀ
    úpa ǀ bráhmāṇi ǀ vāghátaḥ ǁ

    indra ǀ ā ǀ yāhi ǀ dhiyā ǀ iṣitaḥ ǀ vipra-jūtaḥ ǀ suta-vataḥ ǀ
    upa ǀ brahmāṇi ǀ vāghataḥ ǁ

    1.3.5 Aṣṭaka 1.1.5.5Anuvāka 1.1.23

  6. Ṛk 6

    इंद्रा या॑हि॒ तूतु॑जान॒ उप॒ ब्रह्मा॑णि हरिवः ।
    सु॒ते द॑धिष्व न॒श्चनः॑ ॥

    इन्द्रा याहि तूतुजान उप ब्रह्माणि हरिवः |
    सुते दधिष्व नश् चनः ||

    índrā́ yāhi tū́tujāna úpa bráhmāṇi harivaḥ ǀ
    suté dadhiṣva naścánaḥ ǁ

    indrā yāhi tūtujāna upa brahmāṇi harivaḥ |
    sute dadhiṣva naś canaḥ ||

    इन्द्र॑ । आ । या॒हि॒ । तूतु॑जानः । उप॑ । ब्रह्मा॑णि । ह॒रि॒ऽवः॒ ।
    सु॒ते । द॒धि॒ष्व॒ । नः॒ । चनः॑ ॥

    इन्द्र । आ । याहि । तूतुजानः । उप । ब्रह्माणि । हरिऽवः ।
    सुते । दधिष्व । नः । चनः ॥

    índra ǀ ā́ ǀ yāhi ǀ tū́tujānaḥ ǀ úpa ǀ bráhmāṇi ǀ hari-vaḥ ǀ
    suté ǀ dadhiṣva ǀ naḥ ǀ cánaḥ ǁ

    indra ǀ ā ǀ yāhi ǀ tūtujānaḥ ǀ upa ǀ brahmāṇi ǀ hari-vaḥ ǀ
    sute ǀ dadhiṣva ǀ naḥ ǀ canaḥ ǁ

    1.3.6 Aṣṭaka 1.1.5.6Anuvāka 1.1.24

  7. Ṛk 7

    ओमा॑सश्चर्षणीधृतो॒ विश्वे॑ देवास॒ आ ग॑त ।
    दा॒श्वांसो॑ दा॒शुषः॑ सु॒तं ॥

    ओमासश् चर्षणीधृतो विश्वे देवास आ गत |
    दाश्वांसो दाशुषः सुतम् ||

    ómāsaścarṣaṇīdhṛto víśve devāsa ā́ gata ǀ
    dāśvā́ṃso dāśúṣaḥ sutám ǁ

    omāsaś carṣaṇīdhṛto viśve devāsa ā gata |
    dāśvāṃso dāśuṣaḥ sutam ||

    ओमा॑सः । च॒र्ष॒णि॒ऽधृ॒तः॒ । विश्वे॑ । दे॒वा॒सः॒ । आ । ग॒त॒ ।
    दा॒श्वांसः॑ । दा॒शुषः॑ । सु॒तम् ॥

    ओमासः । चर्षणिऽधृतः । विश्वे । देवासः । आ । गत ।
    दाश्वांसः । दाशुषः । सुतम् ॥

    ómāsaḥ ǀ carṣaṇi-dhṛtaḥ ǀ víśve ǀ devāsaḥ ǀ ā́ ǀ gata ǀ
    dāśvā́ṃsaḥ ǀ dāśúṣaḥ ǀ sutám ǁ

    omāsaḥ ǀ carṣaṇi-dhṛtaḥ ǀ viśve ǀ devāsaḥ ǀ ā ǀ gata ǀ
    dāśvāṃsaḥ ǀ dāśuṣaḥ ǀ sutam ǁ

    1.3.7 Aṣṭaka 1.1.6.1Anuvāka 1.1.25

  8. Ṛk 8

    विश्वे॑ दे॒वासो॑ अ॒प्तुरः॑ सु॒तमा गं॑त॒ तूर्ण॑यः ।
    उ॒स्रा इ॑व॒ स्वस॑राणि ॥

    विश्वे देवासो अप्तुरः सुतम् आ गन्त तूर्णयः |
    उस्रा इव स्वसराणि ||

    víśve devā́so aptúraḥ sutámā́ ganta tū́rṇayaḥ ǀ
    usrā́ iva svásarāṇi ǁ

    viśve devāso apturaḥ sutam ā ganta tūrṇayaḥ |
    usrā iva svasarāṇi ||

    विश्वे॑ । दे॒वासः॑ । अ॒प्ऽतुरः॑ । सु॒तम् । आ । ग॒न्त॒ । तूर्ण॑यः ।
    उ॒स्राःऽइ॑व । स्वस॑राणि ॥

    विश्वे । देवासः । अप्ऽतुरः । सुतम् । आ । गन्त । तूर्णयः ।
    उस्राःऽइव । स्वसराणि ॥

    víśve ǀ devā́saḥ ǀ ap-túraḥ ǀ sutám ǀ ā́ ǀ ganta ǀ tū́rṇayaḥ ǀ
    usrā́ḥ-iva ǀ svásarāṇi ǁ

    viśve ǀ devāsaḥ ǀ ap-turaḥ ǀ sutam ǀ ā ǀ ganta ǀ tūrṇayaḥ ǀ
    usrāḥ-iva ǀ svasarāṇi ǁ

    1.3.8 Aṣṭaka 1.1.6.2Anuvāka 1.1.26

  9. Ṛk 9

    विश्वे॑ दे॒वासो॑ अ॒स्रिध॒ एहि॑मायासो अ॒द्रुहः॑ ।
    मेधं॑ जुषंत॒ वह्न॑यः ॥

    विश्वे देवासो अस्रिध एहिमायासो अद्रुहः |
    मेधं जुषन्त वह्नयः ||

    víśve devā́so asrídha éhimāyāso adrúhaḥ ǀ
    médham juṣanta váhnayaḥ ǁ

    viśve devāso asridha ehimāyāso adruhaḥ |
    medhaṃ juṣanta vahnayaḥ ||

    विश्वे॑ । दे॒वासः॑ । अ॒स्रिधः॑ । एहि॑ऽमायासः । अ॒द्रुहः॑ ।
    मेध॑म् । जु॒ष॒न्त॒ । वह्न॑यः ॥

    विश्वे । देवासः । अस्रिधः । एहिऽमायासः । अद्रुहः ।
    मेधम् । जुषन्त । वह्नयः ॥

    víśve ǀ devā́saḥ ǀ asrídhaḥ ǀ éhi-māyāsaḥ ǀ adrúhaḥ ǀ
    médham ǀ juṣanta ǀ váhnayaḥ ǁ

    viśve ǀ devāsaḥ ǀ asridhaḥ ǀ ehi-māyāsaḥ ǀ adruhaḥ ǀ
    medham ǀ juṣanta ǀ vahnayaḥ ǁ

    1.3.9 Aṣṭaka 1.1.6.3Anuvāka 1.1.27

  10. Ṛk 10

    पा॒व॒का नः॒ सर॑स्वती॒ वाजे॑भिर्वा॒जिनी॑वती ।
    य॒ज्ञं व॑ष्टु धि॒याव॑सुः ॥

    पावका नः सरस्वती वाजेभिर् वाजिनीवती |
    यज्ञं वष्टु धियावसुः ||

    pāvakā́ naḥ sárasvatī vā́jebhirvājínīvatī ǀ
    yajñám vaṣṭu dhiyā́vasuḥ ǁ

    pāvakā naḥ sarasvatī vājebhir vājinīvatī |
    yajñaṃ vaṣṭu dhiyāvasuḥ ||

    पा॒व॒का । नः॒ । सर॑स्वती । वाजे॑भिः । वा॒जिनी॑ऽवती ।
    य॒ज्ञम् । व॒ष्टु॒ । धि॒याऽव॑सुः ॥

    पावका । नः । सरस्वती । वाजेभिः । वाजिनीऽवती ।
    यज्ञम् । वष्टु । धियाऽवसुः ॥

    pāvakā́ ǀ naḥ ǀ sárasvatī ǀ vā́jebhiḥ ǀ vājínī-vatī ǀ
    yajñám ǀ vaṣṭu ǀ dhiyā́-vasuḥ ǁ

    pāvakā ǀ naḥ ǀ sarasvatī ǀ vājebhiḥ ǀ vājinī-vatī ǀ
    yajñam ǀ vaṣṭu ǀ dhiyā-vasuḥ ǁ

    1.3.10 Aṣṭaka 1.1.6.4Anuvāka 1.1.28

  11. Ṛk 11

    चो॒द॒यि॒त्री सू॒नृता॑नां॒ चेतं॑ती सुमती॒नां ।
    य॒ज्ञं द॑धे॒ सर॑स्वती ॥

    चोदयित्री सूनृतानां चेतन्ती सुमतीनाम् |
    यज्ञं दधे सरस्वती ||

    codayitrī́ sūnṛ́tānām cétantī sumatīnā́m ǀ
    yajñám dadhe sárasvatī ǁ

    codayitrī sūnṛtānāṃ cetantī sumatīnām |
    yajñaṃ dadhe sarasvatī ||

    चो॒द॒यि॒त्री । सू॒नृता॑नाम् । चेत॑न्ती । सु॒ऽम॒ती॒नाम् ।
    य॒ज्ञम् । द॒धे॒ । सर॑स्वती ॥

    चोदयित्री । सूनृतानाम् । चेतन्ती । सुऽमतीनाम् ।
    यज्ञम् । दधे । सरस्वती ॥

    codayitrī́ ǀ sūnṛ́tānām ǀ cétantī ǀ su-matīnā́m ǀ
    yajñám ǀ dadhe ǀ sárasvatī ǁ

    codayitrī ǀ sūnṛtānām ǀ cetantī ǀ su-matīnām ǀ
    yajñam ǀ dadhe ǀ sarasvatī ǁ

    1.3.11 Aṣṭaka 1.1.6.5Anuvāka 1.1.29

  12. Ṛk 12

    म॒हो अर्णः॒ सर॑स्वती॒ प्र चे॑तयति के॒तुना॑ ।
    धियो॒ विश्वा॒ वि रा॑जति ॥

    महो अर्णः सरस्वती प्र चेतयति केतुना |
    धियो विश्वा वि राजति ||

    mahó árṇaḥ sárasvatī prá cetayati ketúnā ǀ
    dhíyo víśvā ví rājati ǁ

    maho arṇaḥ sarasvatī pra cetayati ketunā |
    dhiyo viśvā vi rājati ||

    म॒हः । अर्णः॑ । सर॑स्वती । प्र । चे॒त॒य॒ति॒ । के॒तुना॑ ।
    धियः॑ । विश्वाः॑ । वि । रा॒ज॒ति॒ ॥

    महः । अर्णः । सरस्वती । प्र । चेतयति । केतुना ।
    धियः । विश्वाः । वि । राजति ॥

    maháḥ ǀ árṇaḥ ǀ sárasvatī ǀ prá ǀ cetayati ǀ ketúnā ǀ
    dhíyaḥ ǀ víśvāḥ ǀ ví ǀ rājati ǁ

    mahaḥ ǀ arṇaḥ ǀ sarasvatī ǀ pra ǀ cetayati ǀ ketunā ǀ
    dhiyaḥ ǀ viśvāḥ ǀ vi ǀ rājati ǁ

    1.3.12 Aṣṭaka 1.1.6.6Anuvāka 1.1.30

Text, recitation and interpretations from the Ṛgveda database of theveda.org.in.

Ṛgveda 1.3 · Aśvins · Indra · Viśvedevās · Sarasvatī

Interpretations

Sri Aurobindo

Ṛk 1

O Aswins, drivers of galloping hooves, lords of happiness with your many joys, take delight in our forces of sacrifice.

Ṛk 2

O Aswins, O Strong Ones, doers of your many deeds, wise of understanding, delight in our Words with your forceful thought.

Ṛk 3

O puissant and formidable in your ways, Lords of the journey, mixed are the wine-offerings and cut the sacred grass, come to us.

Ṛk 4

Come, O Indra of the brilliant light; these wine-offerings are desirous of thee, they are purified in particles and mass.

Ṛk 5

Come, O Indra, impelled by the thought, driven by the illumined seer, to the words of knowledge of the speaker of the word, the offerer of the Wine.

Ṛk 6

Come, O Indra, hastening to the words of knowledge, O driver of strong steeds; uphold our delight in the wine offering.

Ṛk 7

Benignant upholders of seeing man, O all gods, come, givers to the wine-offering of the giver.

Ṛk 8

O all gods, doers of the work, come in your speed to the wine-offering, like the Cows of Brightness to the stalls of their repose.

Ṛk 9

May the all gods, who cast not down nor harm, Bringers who have the movement of creative knowledge, accept our sacrifice.

Ṛk 10

May purifying Saraswati, opulent with her plenitudes, rich in thought, desire our sacrifice.

Ṛk 11

Impeller of true words, awakener to right thinkings, Saraswati upholds our sacrifice.

Ṛk 12

Saraswati awakens us by the intuition conscious of the Great Sea of the Light and illumines all our thoughts.