Devatā देवता

Aśvins

Ṛṣi ऋषि

Agastya Maitrāvaruṇi

Chandas छन्दस्

Jagatī, Triṣṭubh

1. Ṛk 1

   अभू॑दि॒दं व॒युन॒मो षु भू॑षता॒ रथो॒ वृष॑ण्वा॒न्मद॑ता मनीषिणः ।
   धि॒यं॒जि॒न्वा धिष्ण्या॑ वि॒श्पला॑वसू दि॒वो नपा॑ता सु॒कृते॒ शुचि॑व्रता ॥

   अभूद् इदं वयुनम् ओ षु भूषता रथो वृषण्वान् मदता मनीषिणः |
   धियञ्जिन्वा धिष्ण्या विश्पलावसू दिवो नपाता सुकृते शुचिव्रता ||

   ábhūdidám vayúnamó ṣú bhūṣatā rátho vṛ́ṣaṇvānmádatā manīṣiṇaḥ ǀ
   dhiyaṃjinvā́ dhíṣṇyā viśpálāvasū divó nápātā sukṛ́te śúcivratā ǁ

   abhūd idaṃ vayunam o ṣu bhūṣatā ratho vṛṣaṇvān madatā manīṣiṇaḥ |
   dhiyañjinvā dhiṣṇyā viśpalāvasū divo napātā sukṛte śucivratā ||

   अभू॑त् । इ॒दम् । व॒युन॑म् । ओ इति॑ । सु । भू॒ष॒त॒ । रथः॑ । वृष॑ण्ऽवान् । मद॑त । म॒नी॒षि॒णः॒ ।
   धि॒य॒म्ऽजि॒न्वा । धिष्ण्या॑ । वि॒श्पला॑वसू॒ इति॑ । दि॒वः । नपा॑ता । सु॒ऽकृते॑ । शुचि॑ऽव्रता ॥

   अभूत् । इदम् । वयुनम् । ओ इति । सु । भूषत । रथः । वृषण्ऽवान् । मदत । मनीषिणः ।
   धियम्ऽजिन्वा । धिष्ण्या । विश्पलावसू इति । दिवः । नपाता । सुऽकृते । शुचिऽव्रता ॥

   ábhūt ǀ idám ǀ vayúnam ǀ ó íti ǀ sú ǀ bhūṣata ǀ ráthaḥ ǀ vṛ́ṣaṇ-vān ǀ mádata ǀ manīṣiṇaḥ ǀ
   dhiyam-jinvā́ ǀ dhíṣṇyā ǀ viśpálāvasū íti ǀ diváḥ ǀ nápātā ǀ su-kṛ́te ǀ śúci-vratā ǁ

   abhūt ǀ idam ǀ vayunam ǀ o iti ǀ su ǀ bhūṣata ǀ rathaḥ ǀ vṛṣaṇ-vān ǀ madata ǀ manīṣiṇaḥ ǀ
   dhiyam-jinvā ǀ dhiṣṇyā ǀ viśpalāvasū iti ǀ divaḥ ǀ napātā ǀ su-kṛte ǀ śuci-vratā ǁ

   1.182.1 Aṣṭaka 2.4.27.1Anuvāka 1.24.20Interpretations

2. Ṛk 2

   इंद्र॑तमा॒ हि धिष्ण्या॑ म॒रुत्त॑मा द॒स्रा दंसि॑ष्ठा र॒थ्या॑ र॒थीत॑मा ।
   पू॒र्णं रथं॑ वहेथे॒ मध्व॒ आचि॑तं॒ तेन॑ दा॒श्वांस॒मुप॑ याथो अश्विना ॥

   इन्द्रतमा हि धिष्ण्या मरुत्तमा दस्रा दंसिष्ठा रथ्या रथीतमा |
   पूर्णं रथं वहेथे मध्व आचितं तेन दाश्वांसम् उप याथो अश्विना ||

   índratamā hí dhíṣṇyā marúttamā dasrā́ dáṃsiṣṭhā rathyā́ rathī́tamā ǀ
   pūrṇám rátham vahethe mádhva ā́citam téna dāśvā́ṃsamúpa yātho aśvinā ǁ

   indratamā hi dhiṣṇyā maruttamā dasrā daṃsiṣṭhā rathyā rathītamā |
   pūrṇaṃ rathaṃ vahethe madhva ācitaṃ tena dāśvāṃsam upa yātho aśvinā ||

   इन्द्र॑ऽतमा । हि । धिष्ण्या॑ । म॒रुत्ऽत॑मा । द॒स्रा । दंसि॑ष्ठा । र॒थ्या॑ । र॒थिऽत॑मा ।
   पू॒र्णम् । रथ॑म् । व॒हे॒थे॒ इति॑ । मध्वः॑ । आऽचि॑तम् । तेन॑ । दा॒श्वांस॑म् । उप॑ । या॒थः॒ । अ॒श्वि॒ना॒ ॥

   इन्द्रऽतमा । हि । धिष्ण्या । मरुत्ऽतमा । दस्रा । दंसिष्ठा । रथ्या । रथिऽतमा ।
   पूर्णम् । रथम् । वहेथे इति । मध्वः । आऽचितम् । तेन । दाश्वांसम् । उप । याथः । अश्विना ॥

   índra-tamā ǀ hí ǀ dhíṣṇyā ǀ marút-tamā ǀ dasrā́ ǀ dáṃsiṣṭhā ǀ rathyā́ ǀ rathí-tamā ǀ
   pūrṇám ǀ rátham ǀ vahethe íti ǀ mádhvaḥ ǀ ā́-citam ǀ téna ǀ dāśvā́ṃsam ǀ úpa ǀ yāthaḥ ǀ aśvinā ǁ

   indra-tamā ǀ hi ǀ dhiṣṇyā ǀ marut-tamā ǀ dasrā ǀ daṃsiṣṭhā ǀ rathyā ǀ rathi-tamā ǀ
   pūrṇam ǀ ratham ǀ vahethe iti ǀ madhvaḥ ǀ ā-citam ǀ tena ǀ dāśvāṃsam ǀ upa ǀ yāthaḥ ǀ aśvinā ǁ

   1.182.2 Aṣṭaka 2.4.27.2Anuvāka 1.24.21Interpretations

3. Ṛk 3

   किमत्र॑ दस्रा कृणुथः॒ किमा॑साथे॒ जनो॒ यः कश्चि॒दह॑विर्मही॒यते॑ ।
   अति॑ क्रमिष्टं जु॒रतं॑ प॒णेरसुं॒ ज्योति॒र्विप्रा॑य कृणुतं वच॒स्यवे॑ ॥

   किम् अत्र दस्रा कृणुथः किम् आसाथे जनो यः कश् चिद् अहविर् महीयते |
   अति क्रमिष्टं जुरतम् पणेर् असुं ज्योतिर् विप्राय कृणुतं वचस्यवे ||

   kímátra dasrā kṛṇuthaḥ kímāsāthe jáno yáḥ káścidáhavirmahīyáte ǀ
   áti kramiṣṭam jurátam paṇérásum jyótirvíprāya kṛṇutam vacasyáve ǁ

   kim atra dasrā kṛṇuthaḥ kim āsāthe jano yaḥ kaś cid ahavir mahīyate |
   ati kramiṣṭaṃ juratam paṇer asuṃ jyotir viprāya kṛṇutaṃ vacasyave ||

   किम् । अत्र॑ । द॒स्रा॒ । कृ॒णु॒थः॒ । किम् । आ॒सा॒थे॒ इति॑ । जनः॑ । यः । कः । चि॒त् । अह॑विः । म॒ही॒यते॑ ।
   अति॑ । क्र॒मि॒ष्ट॒म् । जु॒रत॑म् । प॒णेः । असु॑म् । ज्योतिः॑ । विप्रा॑य । कृ॒णु॒त॒म् । व॒च॒स्यवे॑ ॥

   किम् । अत्र । दस्रा । कृणुथः । किम् । आसाथे इति । जनः । यः । कः । चित् । अहविः । महीयते ।
   अति । क्रमिष्टम् । जुरतम् । पणेः । असुम् । ज्योतिः । विप्राय । कृणुतम् । वचस्यवे ॥

   kím ǀ átra ǀ dasrā ǀ kṛṇuthaḥ ǀ kím ǀ āsāthe íti ǀ jánaḥ ǀ yáḥ ǀ káḥ ǀ cit ǀ áhaviḥ ǀ mahīyáte ǀ
   áti ǀ kramiṣṭam ǀ jurátam ǀ paṇéḥ ǀ ásum ǀ jyótiḥ ǀ víprāya ǀ kṛṇutam ǀ vacasyáve ǁ

   kim ǀ atra ǀ dasrā ǀ kṛṇuthaḥ ǀ kim ǀ āsāthe iti ǀ janaḥ ǀ yaḥ ǀ kaḥ ǀ cit ǀ ahaviḥ ǀ mahīyate ǀ
   ati ǀ kramiṣṭam ǀ juratam ǀ paṇeḥ ǀ asum ǀ jyotiḥ ǀ viprāya ǀ kṛṇutam ǀ vacasyave ǁ

   1.182.3 Aṣṭaka 2.4.27.3Anuvāka 1.24.22Interpretations

4. Ṛk 4

   जं॒भय॑तम॒भितो॒ राय॑तः॒ शुनो॑ ह॒तं मृधो॑ वि॒दथु॒स्तान्य॑श्विना ।
   वाचं॑वाचं जरि॒तू र॒त्निनीं॑ कृतमु॒भा शंसं॑ नासत्यावतं॒ मम॑ ॥

   जम्भयतम् अभितो रायतः शुनो हतम् मृधो विदथुस् तान्य् अश्विना |
   वाचं-वाचं जरितू रत्निनीं कृतम् उभा शंसं नासत्यावतम् मम ||

   jambháyatamabhíto rā́yataḥ śúno hatám mṛ́dho vidáthustā́nyaśvinā ǀ
   vā́caṃvācam jaritū́ ratnínīm kṛtamubhā́ śáṃsam nāsatyāvatam máma ǁ

   jambhayatam abhito rāyataḥ śuno hatam mṛdho vidathus tāny aśvinā |
   vācaṃ-vācaṃ jaritū ratninīṃ kṛtam ubhā śaṃsaṃ nāsatyāvatam mama ||

   ज॒म्भय॑तम् । अ॒भितः॑ । राय॑तः । शुनः॑ । ह॒तम् । मृधः॑ । वि॒दथुः॑ । तानि॑ । अ॒श्वि॒ना॒ ।
   वाच॑म्ऽवाचम् । ज॒रि॒तुः । र॒त्निनी॑म् । कृ॒त॒म् । उ॒भा । शंस॑म् । ना॒स॒त्या॒ । अ॒व॒त॒म् । मम॑ ॥

   जम्भयतम् । अभितः । रायतः । शुनः । हतम् । मृधः । विदथुः । तानि । अश्विना ।
   वाचम्ऽवाचम् । जरितुः । रत्निनीम् । कृतम् । उभा । शंसम् । नासत्या । अवतम् । मम ॥

   jambháyatam ǀ abhítaḥ ǀ rā́yataḥ ǀ śúnaḥ ǀ hatám ǀ mṛ́dhaḥ ǀ vidáthuḥ ǀ tā́ni ǀ aśvinā ǀ
   vā́cam-vācam ǀ jaritúḥ ǀ ratnínīm ǀ kṛtam ǀ ubhā́ ǀ śáṃsam ǀ nāsatyā ǀ avatam ǀ máma ǁ

   jambhayatam ǀ abhitaḥ ǀ rāyataḥ ǀ śunaḥ ǀ hatam ǀ mṛdhaḥ ǀ vidathuḥ ǀ tāni ǀ aśvinā ǀ
   vācam-vācam ǀ jarituḥ ǀ ratninīm ǀ kṛtam ǀ ubhā ǀ śaṃsam ǀ nāsatyā ǀ avatam ǀ mama ǁ

   1.182.4 Aṣṭaka 2.4.27.4Anuvāka 1.24.23Interpretations

5. Ṛk 5

   यु॒वमे॒तं च॑क्रथुः॒ सिंधु॑षु प्ल॒वमा॑त्म॒न्वंतं॑ प॒क्षिणं॑ तौ॒ग्र्याय॒ कं ।
   येन॑ देव॒त्रा मन॑सा निरू॒हथुः॑ सुपप्त॒नी पे॑तथुः॒ क्षोद॑सो म॒हः ॥

   युवम् एतं चक्रथुः सिन्धुषु प्लवम् आत्मन्वन्तम् पक्षिणं तौग्र्याय कम् |
   येन देवत्रा मनसा निरूहथुः सुपप्तनी पेतथुः क्षोदसो महः ||

   yuvámetám cakrathuḥ síndhuṣu plavámātmanvántam pakṣíṇam taugryā́ya kám ǀ
   yéna devatrā́ mánasā nirūháthuḥ supaptanī́ petathuḥ kṣódaso maháḥ ǁ

   yuvam etaṃ cakrathuḥ sindhuṣu plavam ātmanvantam pakṣiṇaṃ taugryāya kam |
   yena devatrā manasā nirūhathuḥ supaptanī petathuḥ kṣodaso mahaḥ ||

   यु॒वम् । ए॒तम् । च॒क्र॒तुः॒ । सिन्धु॑षु । प्ल॒वम् । आ॒त्म॒न्ऽवन्त॑म् । प॒क्षिण॑म् । तौ॒ग्र्याय॑ । कम् ।
   येन॑ । दे॒व॒ऽत्रा । मन॑सा । निः॒ऽऊ॒हथुः॑ । सु॒ऽप॒प्त॒नि । पे॒त॒थुः॒ । क्षोद॑सः । म॒हः ॥

   युवम् । एतम् । चक्रतुः । सिन्धुषु । प्लवम् । आत्मन्ऽवन्तम् । पक्षिणम् । तौग्र्याय । कम् ।
   येन । देवऽत्रा । मनसा । निःऽऊहथुः । सुऽपप्तनि । पेतथुः । क्षोदसः । महः ॥

   yuvám ǀ etám ǀ cakratuḥ ǀ síndhuṣu ǀ plavám ǀ ātman-vántam ǀ pakṣíṇam ǀ taugryā́ya ǀ kám ǀ
   yéna ǀ deva-trā́ ǀ mánasā ǀ niḥ-ūháthuḥ ǀ su-paptaní ǀ petathuḥ ǀ kṣódasaḥ ǀ maháḥ ǁ

   yuvam ǀ etam ǀ cakratuḥ ǀ sindhuṣu ǀ plavam ǀ ātman-vantam ǀ pakṣiṇam ǀ taugryāya ǀ kam ǀ
   yena ǀ deva-trā ǀ manasā ǀ niḥ-ūhathuḥ ǀ su-paptani ǀ petathuḥ ǀ kṣodasaḥ ǀ mahaḥ ǁ

   1.182.5 Aṣṭaka 2.4.27.5Anuvāka 1.24.24Interpretations

6. Ṛk 6

   अव॑विद्धं तौ॒ग्र्यम॒प्स्वं१॒॑तर॑नारंभ॒णे तम॑सि॒ प्रवि॑द्धं ।
   चत॑स्रो॒ नावो॒ जठ॑लस्य॒ जुष्टा॒ उद॒श्विभ्या॑मिषि॒ताः पा॑रयंति ॥

   अवविद्धं तौग्र्यम् अप्स्व् अन्तर् अनारम्भणे तमसि प्रविद्धम् |
   चतस्रो नावो जठलस्य जुष्टा उद् अश्विभ्याम् इषिताः पारयन्ति ||

   ávaviddham taugryámapsvántáranārambhaṇé támasi práviddham ǀ
   cátasro nā́vo jáṭhalasya júṣṭā údaśvíbhyāmiṣitā́ḥ pārayanti ǁ

   avaviddhaṃ taugryam apsv antar anārambhaṇe tamasi praviddham |
   catasro nāvo jaṭhalasya juṣṭā ud aśvibhyām iṣitāḥ pārayanti ||

   अव॑ऽविद्धम् । तौ॒ग्र्यम् । अ॒प्ऽसु । अ॒न्तः । अ॒ना॒र॒म्भ॒णे । तम॑सि । प्रऽवि॑द्धम् ।
   चत॑स्रः । नावः॑ । जठ॑लस्य । जुष्टाः॑ । उत् । अ॒श्विऽभ्या॑म् । इ॒षि॒ताः । पा॒र॒य॒न्ति॒ ॥

   अवऽविद्धम् । तौग्र्यम् । अप्ऽसु । अन्तः । अनारम्भणे । तमसि । प्रऽविद्धम् ।
   चतस्रः । नावः । जठलस्य । जुष्टाः । उत् । अश्विऽभ्याम् । इषिताः । पारयन्ति ॥

   áva-viddham ǀ taugryám ǀ ap-sú ǀ antáḥ ǀ anārambhaṇé ǀ támasi ǀ prá-viddham ǀ
   cátasraḥ ǀ nā́vaḥ ǀ jáṭhalasya ǀ júṣṭāḥ ǀ út ǀ aśví-bhyām ǀ iṣitā́ḥ ǀ pārayanti ǁ

   ava-viddham ǀ taugryam ǀ ap-su ǀ antaḥ ǀ anārambhaṇe ǀ tamasi ǀ pra-viddham ǀ
   catasraḥ ǀ nāvaḥ ǀ jaṭhalasya ǀ juṣṭāḥ ǀ ut ǀ aśvi-bhyām ǀ iṣitāḥ ǀ pārayanti ǁ

   1.182.6 Aṣṭaka 2.4.28.1Anuvāka 1.24.25Interpretations

7. Ṛk 7

   कः स्वि॑द्वृ॒क्षो निष्ठि॑तो॒ मध्ये॒ अर्ण॑सो॒ यं तौ॒ग्र्यो ना॑धि॒तः प॒र्यष॑स्वजत् ।
   प॒र्णा मृ॒गस्य॑ प॒तरो॑रिवा॒रभ॒ उद॑श्विना ऊहथुः॒ श्रोम॑ताय॒ कं ॥

   कः स्विद् वृक्षो निष्ठितो मध्ये अर्णसो यं तौग्र्यो नाधितः पर्यषस्वजत् |
   पर्णा मृगस्य पतरोर् इवारभ उद् अश्विना ऊहथुः श्रोमताय कम् ||

   káḥ svidvṛkṣó níṣṭhito mádhye árṇaso yám taugryó nādhitáḥ paryáṣasvajat ǀ
   parṇā́ mṛgásya patárorivārábha údaśvinā ūhathuḥ śrómatāya kám ǁ

   kaḥ svid vṛkṣo niṣṭhito madhye arṇaso yaṃ taugryo nādhitaḥ paryaṣasvajat |
   parṇā mṛgasya pataror ivārabha ud aśvinā ūhathuḥ śromatāya kam ||

   कः । स्वि॒त् । वृ॒क्षः । निःऽस्थि॑तः । मध्ये॑ । अर्ण॑सः । यम् । तौ॒ग्र्यः । ना॒धि॒तः । प॒रि॒ऽअस॑स्वजत् ।
   प॒र्णा । मृ॒गस्य॑ । प॒तरोः॑ऽइव । आ॒ऽरभे॑ । उत् । अ॒श्वि॒ना॒ । ऊ॒ह॒थुः॒ । श्रोम॑ताय । कम् ॥

   कः । स्वित् । वृक्षः । निःऽस्थितः । मध्ये । अर्णसः । यम् । तौग्र्यः । नाधितः । परिऽअसस्वजत् ।
   पर्णा । मृगस्य । पतरोःऽइव । आऽरभे । उत् । अश्विना । ऊहथुः । श्रोमताय । कम् ॥

   káḥ ǀ svit ǀ vṛkṣáḥ ǀ níḥ-sthitaḥ ǀ mádhye ǀ árṇasaḥ ǀ yám ǀ taugryáḥ ǀ nādhitáḥ ǀ pari-ásasvajat ǀ
   parṇā́ ǀ mṛgásya ǀ patároḥ-iva ǀ ā-rábhe ǀ út ǀ aśvinā ǀ ūhathuḥ ǀ śrómatāya ǀ kám ǁ

   kaḥ ǀ svit ǀ vṛkṣaḥ ǀ niḥ-sthitaḥ ǀ madhye ǀ arṇasaḥ ǀ yam ǀ taugryaḥ ǀ nādhitaḥ ǀ pari-asasvajat ǀ
   parṇā ǀ mṛgasya ǀ pataroḥ-iva ǀ ā-rabhe ǀ ut ǀ aśvinā ǀ ūhathuḥ ǀ śromatāya ǀ kam ǁ

   1.182.7 Aṣṭaka 2.4.28.2Anuvāka 1.24.26Interpretations

8. Ṛk 8

   तद्वां॑ नरा नासत्या॒वनु॑ ष्या॒द्यद्वां॒ माना॑स उ॒चथ॒मवो॑चन् ।
   अ॒स्माद॒द्य सद॑सः सो॒म्यादा वि॒द्यामे॒षं वृ॒जनं॑ जी॒रदा॑नुं ॥

   तद् वां नरा नासत्याव् अनु ष्याद् यद् वाम् मानास उचथम् अवोचन् |
   अस्माद् अद्य सदसः सोम्याद् आ विद्यामेषं वृजनं जीरदानुम् ||

   tádvām narā nāsatyāvánu ṣyādyádvām mā́nāsa ucáthamávocan ǀ
   asmā́dadyá sádasaḥ somyā́dā́ vidyā́meṣám vṛjánam jīrádānum ǁ

   tad vāṃ narā nāsatyāv anu ṣyād yad vām mānāsa ucatham avocan |
   asmād adya sadasaḥ somyād ā vidyāmeṣaṃ vṛjanaṃ jīradānum ||

   तत् । वा॒म् । न॒रा॒ । ना॒स॒त्यौ॒ । अनु॑ । स्या॒त् । यत् । वा॒म् । माना॑सः । उ॒चथ॑म् । अवो॑चन् ।
   अ॒स्मात् । अ॒द्य । सद॑सः । सो॒म्यात् । आ । वि॒द्याम॑ । इ॒षम् । वृ॒जन॑म् । जी॒रऽदा॑नुम् ॥

   तत् । वाम् । नरा । नासत्यौ । अनु । स्यात् । यत् । वाम् । मानासः । उचथम् । अवोचन् ।
   अस्मात् । अद्य । सदसः । सोम्यात् । आ । विद्याम । इषम् । वृजनम् । जीरऽदानुम् ॥

   tát ǀ vām ǀ narā ǀ nāsatyau ǀ ánu ǀ syāt ǀ yát ǀ vām ǀ mā́nāsaḥ ǀ ucátham ǀ ávocan ǀ
   asmā́t ǀ adyá ǀ sádasaḥ ǀ somyā́t ǀ ā́ ǀ vidyā́ma ǀ iṣám ǀ vṛjánam ǀ jīrá-dānum ǁ

   tat ǀ vām ǀ narā ǀ nāsatyau ǀ anu ǀ syāt ǀ yat ǀ vām ǀ mānāsaḥ ǀ ucatham ǀ avocan ǀ
   asmāt ǀ adya ǀ sadasaḥ ǀ somyāt ǀ ā ǀ vidyāma ǀ iṣam ǀ vṛjanam ǀ jīra-dānum ǁ

   1.182.8 Aṣṭaka 2.4.28.3Anuvāka 1.24.27Interpretations

Text, recitation and interpretations from the Ṛgveda database of theveda.org.in.