Ṛgveda · Maṇḍala 1

Sūkta 95

Agni, Or The Fire At Dawn · Kutsa Āṅgirasa · 11 ṛks

Link
Devatā देवता
Agni, Or The Fire At Dawn
Ṛṣi ऋषि
Kutsa Āṅgirasa
Chandas छन्दस्
Triṣṭubh
Metres by ṛk

1st set of styles triṣṭup (2, 7, 8, 11); nicṛttriṣṭup (4-6, 10); virāṭtrisṭup (1, 3); bhurikpaṅkti (9)

2nd set of styles triṣṭubh

  1. Ṛk 1

    द्वे विरू॑पे चरतः॒ स्वर्थे॑ अ॒न्यान्या॑ व॒त्समुप॑ धापयेते ।
    हरि॑र॒न्यस्यां॒ भव॑ति स्व॒धावां॑छु॒क्रो अ॒न्यस्यां॑ ददृशे सु॒वर्चाः॑ ॥

    द्वे विरूपे चरतः स्वर्थे अन्यान्या वत्सम् उप धापयेते |
    हरिर् अन्यस्याम् भवति स्वधावाञ् छुक्रो अन्यस्यां ददृशे सुवर्चाः ||

    dvé vírūpe carataḥ svárthe anyā́nyā vatsámúpa dhāpayete ǀ
    háriranyásyām bhávati svadhā́vāñchukró anyásyām dadṛśe suvárcāḥ ǁ

    dve virūpe carataḥ svarthe anyānyā vatsam upa dhāpayete |
    harir anyasyām bhavati svadhāvāñ chukro anyasyāṃ dadṛśe suvarcāḥ ||

    द्वे इति॑ । विरू॑पे॒ इति॒ विऽरू॑पे । च॒र॒तः॒ । स्वर्थे॒ इति॑ सु॒ऽअर्थे॑ । अ॒न्याऽअ॑न्या । व॒त्सम् । उप॑ । धा॒प॒ये॒ते॒ इति॑ ।
    हरिः॑ । अ॒न्यस्या॑म् । भव॑ति । स्व॒धाऽवा॑न् । शु॒क्रः । अ॒न्यस्या॑म् । द॒दृ॒शे॒ । सु॒ऽवर्चाः॑ ॥

    द्वे इति । विरूपे इति विऽरूपे । चरतः । स्वर्थे इति सुऽअर्थे । अन्याऽअन्या । वत्सम् । उप । धापयेते इति ।
    हरिः । अन्यस्याम् । भवति । स्वधाऽवान् । शुक्रः । अन्यस्याम् । ददृशे । सुऽवर्चाः ॥

    dvé íti ǀ vírūpe íti ví-rūpe ǀ carataḥ ǀ svárthe íti su-árthe ǀ anyā́-anyā ǀ vatsám ǀ úpa ǀ dhāpayete íti ǀ
    háriḥ ǀ anyásyām ǀ bhávati ǀ svadhā́-vān ǀ śukráḥ ǀ anyásyām ǀ dadṛśe ǀ su-várcāḥ ǁ

    dve iti ǀ virūpe iti vi-rūpe ǀ carataḥ ǀ svarthe iti su-arthe ǀ anyā-anyā ǀ vatsam ǀ upa ǀ dhāpayete iti ǀ
    hariḥ ǀ anyasyām ǀ bhavati ǀ svadhā-vān ǀ śukraḥ ǀ anyasyām ǀ dadṛśe ǀ su-varcāḥ ǁ

    1.95.1 Aṣṭaka 1.7.1.0

  2. Ṛk 2

    दशे॒मं त्वष्टु॑र्जनयंत॒ गर्भ॒मतं॑द्रासो युव॒तयो॒ विभृ॑त्रं ।
    ति॒ग्मानी॑कं॒ स्वय॑शसं॒ जने॑षु वि॒रोच॑मानं॒ परि॑ षीं नयंति ॥

    दशेमं त्वष्टुर् जनयन्त गर्भम् अतन्द्रासो युवतयो विभृत्रम् |
    तिग्मानीकं स्वयशसं जनेषु विरोचमानम् परि षीं नयन्ति ||

    dáśemám tváṣṭurjanayanta gárbhamátandrāso yuvatáyo víbhṛtram ǀ
    tigmā́nīkam sváyaśasam jáneṣu virócamānam pári ṣīm nayanti ǁ

    daśemaṃ tvaṣṭur janayanta garbham atandrāso yuvatayo vibhṛtram |
    tigmānīkaṃ svayaśasaṃ janeṣu virocamānam pari ṣīṃ nayanti ||

    दश॑ । इ॒मम् । त्वष्टुः॑ । ज॒न॒य॒न्त॒ । गर्भ॑म् । अत॑न्द्रासः । यु॒व॒तयः॑ । विऽभृ॑त्रम् ।
    ति॒ग्मऽअ॑नी॑कम् । स्वऽय॑शसम् । जने॑षु । वि॒ऽरोच॑मानम् । परि॑ । सी॒म् । न॒य॒न्ति॒ ॥

    दश । इमम् । त्वष्टुः । जनयन्त । गर्भम् । अतन्द्रासः । युवतयः । विऽभृत्रम् ।
    तिग्मऽअनीकम् । स्वऽयशसम् । जनेषु । विऽरोचमानम् । परि । सीम् । नयन्ति ॥

    dáśa ǀ imám ǀ tváṣṭuḥ ǀ janayanta ǀ gárbham ǀ átandrāsaḥ ǀ yuvatáyaḥ ǀ ví-bhṛtram ǀ
    tigmá-anīkam ǀ svá-yaśasam ǀ jáneṣu ǀ vi-rócamānam ǀ pári ǀ sīm ǀ nayanti ǁ

    daśa ǀ imam ǀ tvaṣṭuḥ ǀ janayanta ǀ garbham ǀ atandrāsaḥ ǀ yuvatayaḥ ǀ vi-bhṛtram ǀ
    tigma-anīkam ǀ sva-yaśasam ǀ janeṣu ǀ vi-rocamānam ǀ pari ǀ sīm ǀ nayanti ǁ

    1.95.2 Aṣṭaka 1.7.1.0

  3. Ṛk 3

    त्रीणि॒ जाना॒ परि॑ भूषंत्यस्य समु॒द्र एकं॑ दि॒व्येक॑म॒प्सु ।
    पूर्वा॒मनु॒ प्र दिशं॒ पार्थि॑वानामृ॒तून्प्र॒शास॒द्वि द॑धावनु॒ष्ठु ॥

    त्रीणि जाना परि भूषन्त्य् अस्य समुद्र एकं दिव्य् एकम् अप्सु |
    पूर्वाम् अनु प्र दिशम् पार्थिवानाम् ऋतून् प्रशासद् वि दधाव् अनुष्ठु ||

    trī́ṇi jā́nā pári bhūṣantyasya samudrá ékam divyékamapsú ǀ
    pū́rvāmánu prá díśam pā́rthivānāmṛtū́npraśā́sadví dadhāvanuṣṭhú ǁ

    trīṇi jānā pari bhūṣanty asya samudra ekaṃ divy ekam apsu |
    pūrvām anu pra diśam pārthivānām ṛtūn praśāsad vi dadhāv anuṣṭhu ||

    त्रीणि॑ । जाना॑ । परि॑ । भू॒ष॒न्ति॒ । अ॒स्य॒ । स॒मु॒द्रे । एक॑म् । दि॒वि । एक॑म् । अ॒प्ऽसु ।
    पूर्वा॑म् । अनु॑ । प्र । दिश॑म् । पार्थि॑वानाम् । ऋ॒तून् । प्र॒ऽशास॑त् । वि । द॒धौ॒ । अ॒नु॒ष्ठु ॥

    त्रीणि । जाना । परि । भूषन्ति । अस्य । समुद्रे । एकम् । दिवि । एकम् । अप्ऽसु ।
    पूर्वाम् । अनु । प्र । दिशम् । पार्थिवानाम् । ऋतून् । प्रऽशासत् । वि । दधौ । अनुष्ठु ॥

    trī́ṇi ǀ jā́nā ǀ pári ǀ bhūṣanti ǀ asya ǀ samudré ǀ ékam ǀ diví ǀ ékam ǀ ap-sú ǀ
    pū́rvām ǀ ánu ǀ prá ǀ díśam ǀ pā́rthivānām ǀ ṛtū́n ǀ pra-śā́sat ǀ ví ǀ dadhau ǀ anuṣṭhú ǁ

    trīṇi ǀ jānā ǀ pari ǀ bhūṣanti ǀ asya ǀ samudre ǀ ekam ǀ divi ǀ ekam ǀ ap-su ǀ
    pūrvām ǀ anu ǀ pra ǀ diśam ǀ pārthivānām ǀ ṛtūn ǀ pra-śāsat ǀ vi ǀ dadhau ǀ anuṣṭhu ǁ

    1.95.3 Aṣṭaka 1.7.1.0

  4. Ṛk 4

    क इ॒मं वो॑ नि॒ण्यमा चि॑केत व॒त्सो मा॒तॄर्ज॑नयत स्व॒धाभिः॑ ।
    ब॒ह्वी॒नां गर्भो॑ अ॒पसा॑मु॒पस्था॑न्म॒हान्क॒विर्निश्च॑रति स्व॒धावा॑न् ॥

    क इमं वो निण्यम् आ चिकेत वत्सो मातॄर् जनयत स्वधाभिः |
    बह्वीनां गर्भो अपसाम् उपस्थान् महान् कविर् निश् चरति स्वधावान् ||

    ká imám vo niṇyámā́ ciketa vatsó mātṝ́rjanayata svadhā́bhiḥ ǀ
    bahvīnā́m gárbho apásāmupásthānmahā́nkavírníścarati svadhā́vān ǁ

    ka imaṃ vo niṇyam ā ciketa vatso mātṝr janayata svadhābhiḥ |
    bahvīnāṃ garbho apasām upasthān mahān kavir niś carati svadhāvān ||

    कः । इ॒मम् । वः॒ । नि॒ण्यम् । आ । चि॒के॒त॒ । व॒त्सः । मा॒तॄः । ज॒न॒य॒त॒ । स्व॒धाभिः॑ ।
    ब॒ह्वी॒नाम् । गर्भः॑ । अ॒पसा॑म् । उ॒पऽस्था॑त् । म॒हान् । क॒विः । निः । च॒र॒ति॒ । स्व॒धाऽवा॑न् ॥

    कः । इमम् । वः । निण्यम् । आ । चिकेत । वत्सः । मातॄः । जनयत । स्वधाभिः ।
    बह्वीनाम् । गर्भः । अपसाम् । उपऽस्थात् । महान् । कविः । निः । चरति । स्वधाऽवान् ॥

    káḥ ǀ imám ǀ vaḥ ǀ niṇyám ǀ ā́ ǀ ciketa ǀ vatsáḥ ǀ mātṝ́ḥ ǀ janayata ǀ svadhā́bhiḥ ǀ
    bahvīnā́m ǀ gárbhaḥ ǀ apásām ǀ upá-sthāt ǀ mahā́n ǀ kavíḥ ǀ níḥ ǀ carati ǀ svadhā́-vān ǁ

    kaḥ ǀ imam ǀ vaḥ ǀ niṇyam ǀ ā ǀ ciketa ǀ vatsaḥ ǀ mātṝḥ ǀ janayata ǀ svadhābhiḥ ǀ
    bahvīnām ǀ garbhaḥ ǀ apasām ǀ upa-sthāt ǀ mahān ǀ kaviḥ ǀ niḥ ǀ carati ǀ svadhā-vān ǁ

    1.95.4 Aṣṭaka 1.7.1.0

  5. Ṛk 5

    आ॒विष्ट्यो॑ वर्धते॒ चारु॑रासु जि॒ह्माना॑मू॒र्ध्वः स्वय॑शा उ॒पस्थे॑ ।
    उ॒भे त्वष्टु॑र्बिभ्यतु॒र्जाय॑मानात्प्रती॒ची सिं॒हं प्रति॑ जोषयेते ॥

    आविष्ट्यो वर्धते चारुर् आसु जिह्मानाम् ऊर्ध्वः स्वयशा उपस्थे |
    उभे त्वष्टुर् बिभ्यतुर् जायमानात् प्रतीची सिंहम् प्रति जोषयेते ||

    āvíṣṭyo vardhate cā́rurāsu jihmā́nāmūrdhváḥ sváyaśā upásthe ǀ
    ubhé tváṣṭurbibhyaturjā́yamānātpratīcī́ siṃhám práti joṣayete ǁ

    āviṣṭyo vardhate cārur āsu jihmānām ūrdhvaḥ svayaśā upasthe |
    ubhe tvaṣṭur bibhyatur jāyamānāt pratīcī siṃham prati joṣayete ||

    आ॒विःऽत्यः॑ । व॒र्ध॒ते॒ । चारुः॑ । आ॒सु॒ । जि॒ह्माना॑म् । ऊ॒र्ध्वः । स्वऽय॑शाः । उ॒पऽस्थे॑ ।
    उ॒भे इति॑ । त्वष्टुः॑ । बि॒भ्य॒तुः॒ । जाय॑मानात् । प्र॒ती॒ची इति॑ । सिं॒हम् । प्रति॑ । जो॒ष॒ये॒ते॒ इति॑ ॥

    आविःऽत्यः । वर्धते । चारुः । आसु । जिह्मानाम् । ऊर्ध्वः । स्वऽयशाः । उपऽस्थे ।
    उभे इति । त्वष्टुः । बिभ्यतुः । जायमानात् । प्रतीची इति । सिंहम् । प्रति । जोषयेते इति ॥

    āvíḥ-tyaḥ ǀ vardhate ǀ cā́ruḥ ǀ āsu ǀ jihmā́nām ǀ ūrdhváḥ ǀ svá-yaśāḥ ǀ upá-sthe ǀ
    ubhé íti ǀ tváṣṭuḥ ǀ bibhyatuḥ ǀ jā́yamānāt ǀ pratīcī́ íti ǀ siṃhám ǀ práti ǀ joṣayete íti ǁ

    āviḥ-tyaḥ ǀ vardhate ǀ cāruḥ ǀ āsu ǀ jihmānām ǀ ūrdhvaḥ ǀ sva-yaśāḥ ǀ upa-sthe ǀ
    ubhe iti ǀ tvaṣṭuḥ ǀ bibhyatuḥ ǀ jāyamānāt ǀ pratīcī iti ǀ siṃham ǀ prati ǀ joṣayete iti ǁ

    1.95.5 Aṣṭaka 1.7.1.0

  6. Ṛk 6

    उ॒भे भ॒द्रे जो॑षयेते॒ न मेने॒ गावो॒ न वा॒श्रा उप॑ तस्थु॒रेवैः॑ ।
    स दक्षा॑णां॒ दक्ष॑पतिर्बभूवां॒जंति॒ यं द॑क्षिण॒तो ह॒विर्भिः॑ ॥

    उभे भद्रे जोषयेते न मेने गावो न वाश्रा उप तस्थुर् एवैः |
    स दक्षाणां दक्षपतिर् बभूवाञ्जन्ति यं दक्षिणतो हविर्भिः ||

    ubhé bhadré joṣayete ná méne gā́vo ná vāśrā́ úpa tasthurévaiḥ ǀ
    sá dákṣāṇām dákṣapatirbabhūvāñjánti yám dakṣiṇató havírbhiḥ ǁ

    ubhe bhadre joṣayete na mene gāvo na vāśrā upa tasthur evaiḥ |
    sa dakṣāṇāṃ dakṣapatir babhūvāñjanti yaṃ dakṣiṇato havirbhiḥ ||

    उ॒भे इति॑ । भ॒द्रे इति॑ । जो॒ष॒ये॒ते॒ इति॑ । न । मेने॒ इति॑ । गावः॑ । न । वा॒श्राः । उप॑ । त॒स्थुः॒ । एवैः॑ ।
    सः । दक्षा॑णाम् । दक्ष॑ऽपतिः । ब॒भू॒व॒ । अ॒ञ्जन्ति॑ । यम् । द॒क्षि॒ण॒तः । ह॒विःऽभिः॑ ॥

    उभे इति । भद्रे इति । जोषयेते इति । न । मेने इति । गावः । न । वाश्राः । उप । तस्थुः । एवैः ।
    सः । दक्षाणाम् । दक्षऽपतिः । बभूव । अञ्जन्ति । यम् । दक्षिणतः । हविःऽभिः ॥

    ubhé íti ǀ bhadré íti ǀ joṣayete íti ǀ ná ǀ méne íti ǀ gā́vaḥ ǀ ná ǀ vāśrā́ḥ ǀ úpa ǀ tasthuḥ ǀ évaiḥ ǀ
    sáḥ ǀ dákṣāṇām ǀ dákṣa-patiḥ ǀ babhūva ǀ añjánti ǀ yám ǀ dakṣiṇatáḥ ǀ havíḥ-bhiḥ ǁ

    ubhe iti ǀ bhadre iti ǀ joṣayete iti ǀ na ǀ mene iti ǀ gāvaḥ ǀ na ǀ vāśrāḥ ǀ upa ǀ tasthuḥ ǀ evaiḥ ǀ
    saḥ ǀ dakṣāṇām ǀ dakṣa-patiḥ ǀ babhūva ǀ añjanti ǀ yam ǀ dakṣiṇataḥ ǀ haviḥ-bhiḥ ǁ

    1.95.6 Aṣṭaka 1.7.2.0

  7. Ṛk 7

    उद्यं॑यमीति सवि॒तेव॑ बा॒हू उ॒भे सिचौ॑ यतते भी॒म ऋं॒जन् ।
    उच्छु॒क्रमत्क॑मजते सि॒मस्मा॒न्नवा॑ मा॒तृभ्यो॒ वस॑ना जहाति ॥

    उद् यंयमीति सवितेव बाहू उभे सिचौ यतते भीम ऋञ्जन् |
    उच् छुक्रम् अत्कम् अजते सिमस्मान् नवा मातृभ्यो वसना जहाति ||

    údyaṃyamīti savitéva bāhū́ ubhé sícau yatate bhīmá ṛñján ǀ
    úcchukrámátkamajate simásmānnávā mātṛ́bhyo vásanā jahāti ǁ

    ud yaṃyamīti saviteva bāhū ubhe sicau yatate bhīma ṛñjan |
    uc chukram atkam ajate simasmān navā mātṛbhyo vasanā jahāti ||

    उत् । य॒म्य॒मी॒ति॒ । स॒वि॒ताऽइ॑व । बा॒हू इति॑ । उ॒भे इति॑ । सिचौ॑ । य॒त॒ते॒ । भी॒मः । ऋ॒ञ्जन् ।
    उत् । शु॒क्रम् । अत्क॑म् । अ॒ज॒ते॒ । सि॒मस्मा॑त् । नवा॑ । मा॒तृऽभ्यः॑ । वस॑ना । ज॒हा॒ति॒ ॥

    उत् । यम्यमीति । सविताऽइव । बाहू इति । उभे इति । सिचौ । यतते । भीमः । ऋञ्जन् ।
    उत् । शुक्रम् । अत्कम् । अजते । सिमस्मात् । नवा । मातृऽभ्यः । वसना । जहाति ॥

    út ǀ yamyamīti ǀ savitā́-iva ǀ bāhū́ íti ǀ ubhé íti ǀ sícau ǀ yatate ǀ bhīmáḥ ǀ ṛñján ǀ
    út ǀ śukrám ǀ átkam ǀ ajate ǀ simásmāt ǀ návā ǀ mātṛ́-bhyaḥ ǀ vásanā ǀ jahāti ǁ

    ut ǀ yamyamīti ǀ savitā-iva ǀ bāhū iti ǀ ubhe iti ǀ sicau ǀ yatate ǀ bhīmaḥ ǀ ṛñjan ǀ
    ut ǀ śukram ǀ atkam ǀ ajate ǀ simasmāt ǀ navā ǀ mātṛ-bhyaḥ ǀ vasanā ǀ jahāti ǁ

    1.95.7 Aṣṭaka 1.7.2.0

  8. Ṛk 8

    त्वे॒षं रू॒पं कृ॑णुत॒ उत्त॑रं॒ यत्सं॑पृंचा॒नः सद॑ने॒ गोभि॑र॒द्भिः ।
    क॒विर्बु॒ध्नं परि॑ मर्मृज्यते॒ धीः सा दे॒वता॑ता॒ समि॑तिर्बभूव ॥

    त्वेषं रूपं कृणुत उत्तरं यत् सम्पृञ्चानः सदने गोभिर् अद्भिः |
    कविर् बुध्नम् परि मर्मृज्यते धीः सा देवताता समितिर् बभूव ||

    tveṣám rūpám kṛṇuta úttaram yátsampṛñcānáḥ sádane góbhiradbhíḥ ǀ
    kavírbudhnám pári marmṛjyate dhī́ḥ sā́ devátātā sámitirbabhūva ǁ

    tveṣaṃ rūpaṃ kṛṇuta uttaraṃ yat sampṛñcānaḥ sadane gobhir adbhiḥ |
    kavir budhnam pari marmṛjyate dhīḥ sā devatātā samitir babhūva ||

    त्वे॒षम् । रू॒पम् । कृ॒णु॒ते॒ । उत्ऽत॑रम् । यत् । स॒म्ऽपृ॒ञ्चा॒नः । सद॑ने । गोभिः॑ । अ॒त्ऽभिः ।
    क॒विः । बु॒ध्नम् । परि॑ । म॒र्मृ॒ज्य॒ते॒ । धीः । सा । दे॒वऽता॑ता । सम्ऽइ॑तिः । ब॒भू॒व॒ ॥

    त्वेषम् । रूपम् । कृणुते । उत्ऽतरम् । यत् । सम्ऽपृञ्चानः । सदने । गोभिः । अत्ऽभिः ।
    कविः । बुध्नम् । परि । मर्मृज्यते । धीः । सा । देवऽताता । सम्ऽइतिः । बभूव ॥

    tveṣám ǀ rūpám ǀ kṛṇute ǀ út-taram ǀ yát ǀ sam-pṛñcānáḥ ǀ sádane ǀ góbhiḥ ǀ at-bhíḥ ǀ
    kavíḥ ǀ budhnám ǀ pári ǀ marmṛjyate ǀ dhī́ḥ ǀ sā́ ǀ devá-tātā ǀ sám-itiḥ ǀ babhūva ǁ

    tveṣam ǀ rūpam ǀ kṛṇute ǀ ut-taram ǀ yat ǀ sam-pṛñcānaḥ ǀ sadane ǀ gobhiḥ ǀ at-bhiḥ ǀ
    kaviḥ ǀ budhnam ǀ pari ǀ marmṛjyate ǀ dhīḥ ǀ sā ǀ deva-tātā ǀ sam-itiḥ ǀ babhūva ǁ

    1.95.8 Aṣṭaka 1.7.2.0

  9. Ṛk 9

    उ॒रु ते॒ ज्रयः॒ पर्ये॑ति बु॒ध्नं वि॒रोच॑मानं महि॒षस्य॒ धाम॑ ।
    विश्वे॑भिरग्ने॒ स्वय॑शोभिरि॒द्धोऽद॑ब्धेभिः पा॒युभिः॑ पाह्य॒स्मान् ॥

    उरु ते ज्रयः पर्य् एति बुध्नं विरोचमानम् महिषस्य धाम |
    विश्वेभिर् अग्ने स्वयशोभिर् इद्धो ऽदब्धेभिः पायुभिः पाह्य् अस्मान् ||

    urú te jráyaḥ páryeti budhnám virócamānam mahiṣásya dhā́ma ǀ
    víśvebhiragne sváyaśobhiriddhó’dabdhebhiḥ pāyúbhiḥ pāhyasmā́n ǁ

    uru te jrayaḥ pary eti budhnaṃ virocamānam mahiṣasya dhāma |
    viśvebhir agne svayaśobhir iddho 'dabdhebhiḥ pāyubhiḥ pāhy asmān ||

    उ॒रु । ते॒ । ज्रयः॑ । परि॑ । ए॒ति॒ । बु॒ध्नम् । वि॒ऽरोच॑मानम् । म॒हि॒षस्य॑ । धाम॑ ।
    विश्वे॑भिः । अ॒ग्ने॒ । स्वय॑शःऽभिः । इ॒द्धः । अद॑ब्धेभिः । पा॒युऽभिः॑ । पा॒हि॒ । अ॒स्मान् ॥

    उरु । ते । ज्रयः । परि । एति । बुध्नम् । विऽरोचमानम् । महिषस्य । धाम ।
    विश्वेभिः । अग्ने । स्वयशःऽभिः । इद्धः । अदब्धेभिः । पायुऽभिः । पाहि । अस्मान् ॥

    urú ǀ te ǀ jráyaḥ ǀ pári ǀ eti ǀ budhnám ǀ vi-rócamānam ǀ mahiṣásya ǀ dhā́ma ǀ
    víśvebhiḥ ǀ agne ǀ sváyaśaḥ-bhiḥ ǀ iddháḥ ǀ ádabdhebhiḥ ǀ pāyú-bhiḥ ǀ pāhi ǀ asmā́n ǁ

    uru ǀ te ǀ jrayaḥ ǀ pari ǀ eti ǀ budhnam ǀ vi-rocamānam ǀ mahiṣasya ǀ dhāma ǀ
    viśvebhiḥ ǀ agne ǀ svayaśaḥ-bhiḥ ǀ iddhaḥ ǀ adabdhebhiḥ ǀ pāyu-bhiḥ ǀ pāhi ǀ asmān ǁ

    1.95.9 Aṣṭaka 1.7.2.0

  10. Ṛk 10

    धन्व॒न्त्स्रोतः॑ कृणुते गा॒तुमू॒र्मिं शु॒क्रैरू॒र्मिभि॑र॒भि न॑क्षति॒ क्षां ।
    विश्वा॒ सना॑नि ज॒ठरे॑षु धत्ते॒ऽंतर्नवा॑सु चरति प्र॒सूषु॑ ॥

    धन्वन् स्रोतः कृणुते गातुम् ऊर्मिं शुक्रैर् ऊर्मिभिर् अभि नक्षति क्षाम् |
    विश्वा सनानि जठरेषु धत्ते ऽन्तर् नवासु चरति प्रसूषु ||

    dhánvantsrótaḥ kṛṇute gātúmūrmím śukráirūrmíbhirabhí nakṣati kṣā́m ǀ
    víśvā sánāni jaṭháreṣu dhatte’ntárnávāsu carati prasū́ṣu ǁ

    dhanvan srotaḥ kṛṇute gātum ūrmiṃ śukrair ūrmibhir abhi nakṣati kṣām |
    viśvā sanāni jaṭhareṣu dhatte 'ntar navāsu carati prasūṣu ||

    धन्व॑न् । स्रोतः॑ । कृ॒णु॒ते॒ । गा॒तुम् । ऊ॒र्मिम् । शु॒क्रैः । ऊ॒र्मिऽभिः॑ । अ॒भि । न॒क्ष॒ति॒ । क्षाम् ।
    विश्वा॑ । सना॑नि । ज॒ठरे॑षु । ध॒त्ते॒ । अ॒न्तः । नवा॑सु । च॒र॒ति॒ । प्र॒ऽसूषु॑ ॥

    धन्वन् । स्रोतः । कृणुते । गातुम् । ऊर्मिम् । शुक्रैः । ऊर्मिऽभिः । अभि । नक्षति । क्षाम् ।
    विश्वा । सनानि । जठरेषु । धत्ते । अन्तः । नवासु । चरति । प्रऽसूषु ॥

    dhánvan ǀ srótaḥ ǀ kṛṇute ǀ gātúm ǀ ūrmím ǀ śukráiḥ ǀ ūrmí-bhiḥ ǀ abhí ǀ nakṣati ǀ kṣā́m ǀ
    víśvā ǀ sánāni ǀ jaṭháreṣu ǀ dhatte ǀ antáḥ ǀ návāsu ǀ carati ǀ pra-sū́ṣu ǁ

    dhanvan ǀ srotaḥ ǀ kṛṇute ǀ gātum ǀ ūrmim ǀ śukraiḥ ǀ ūrmi-bhiḥ ǀ abhi ǀ nakṣati ǀ kṣām ǀ
    viśvā ǀ sanāni ǀ jaṭhareṣu ǀ dhatte ǀ antaḥ ǀ navāsu ǀ carati ǀ pra-sūṣu ǁ

    1.95.10 Aṣṭaka 1.7.2.0

  11. Ṛk 11

    ए॒वा नो॑ अग्ने स॒मिधा॑ वृधा॒नो रे॒वत्पा॑वक॒ श्रव॑से॒ वि भा॑हि ।
    तन्नो॑ मि॒त्रो वरु॑णो मामहंता॒मदि॑तिः॒ सिंधुः॑ पृथि॒वी उ॒त द्यौः ॥

    एवा नो अग्ने समिधा वृधानो रेवत् पावक श्रवसे वि भाहि |
    तन् नो मित्रो वरुणो मामहन्ताम् अदितिः सिन्धुः पृथिवी उत द्यौः ||

    evā́ no agne samídhā vṛdhānó revátpāvaka śrávase ví bhāhi ǀ
    tánno mitró váruṇo māmahantāmáditiḥ síndhuḥ pṛthivī́ utá dyáuḥ ǁ

    evā no agne samidhā vṛdhāno revat pāvaka śravase vi bhāhi |
    tan no mitro varuṇo māmahantām aditiḥ sindhuḥ pṛthivī uta dyauḥ ||

    ए॒व । नः॒ । अ॒ग्ने॒ । स॒म्ऽइधा॑ । वृ॒धा॒नः । रे॒वत् । पा॒व॒क॒ । श्रव॑से । वि । भा॒हि॒ ।
    तत् । नः॒ । मि॒त्रः । वरु॑णः । म॒म॒ह॒न्ता॒म् । अदि॑तिः । सिन्धुः॑ । पृ॒थि॒वी । उ॒त । द्यौः ॥

    एव । नः । अग्ने । सम्ऽइधा । वृधानः । रेवत् । पावक । श्रवसे । वि । भाहि ।
    तत् । नः । मित्रः । वरुणः । ममहन्ताम् । अदितिः । सिन्धुः । पृथिवी । उत । द्यौः ॥

    evá ǀ naḥ ǀ agne ǀ sam-ídhā ǀ vṛdhānáḥ ǀ revát ǀ pāvaka ǀ śrávase ǀ ví ǀ bhāhi ǀ
    tát ǀ naḥ ǀ mitráḥ ǀ váruṇaḥ ǀ mamahantām ǀ áditiḥ ǀ síndhuḥ ǀ pṛthivī́ ǀ utá ǀ dyáuḥ ǁ

    eva ǀ naḥ ǀ agne ǀ sam-idhā ǀ vṛdhānaḥ ǀ revat ǀ pāvaka ǀ śravase ǀ vi ǀ bhāhi ǀ
    tat ǀ naḥ ǀ mitraḥ ǀ varuṇaḥ ǀ mamahantām ǀ aditiḥ ǀ sindhuḥ ǀ pṛthivī ǀ uta ǀ dyauḥ ǁ

    1.95.11 Aṣṭaka 1.7.2.0

Text, recitation and interpretations from the Ṛgveda database of theveda.org.in.

Ṛgveda 1.95 · Agni, Or The Fire At Dawn

Interpretations

Sri Aurobindo

Ṛk 1

Day and Night have different forms, but are travellers to one perfect goal; they suckle alternately the divine Child. In our day he becomes the brilliant Sun and is master of the law of his nature; through our night he is visible in the purity of his brightness and the energy of his lustres. (16HTMF 145)

Ṛk 2

Ten powers of the Thought, young and sleepless goddesses, gave birth to this child of the Maker who is carried very variously and widely. They lead him abroad through the world in a flaming splendour, his keen power of light self-lustrous in all things born. (16HTMF 146)

Ṛk 3

There are three births of him that seek to come into being around us, one is in the ocean of the infinite, one is in the heavens, one is in the waters that descend from the heavens. In the supreme region of mind, the eastern direction of earthly beings, he declares the seasons of their sacrifice and ordains them in their succession. (16HTMF 146)

Ṛk 4

Which of you has awakened to the knowledge of this secret thing, that it is the Child who gives birth to his own mothers by the right workings of the law of his nature? Born in the womb of many waters, he comes forth from their lap a vast Seer, possessed of the law of his being. (16HTMF 146)

Ṛk 5

Very bright and pleasant he increases in them and is made manifest; in the lap of their crooked windings, he is straight exalted and self-lustrous. Heaven and earth both had fear of their Maker in his birth; they are driven trembling towards the young lion and woo him to their love. (16HTMF 146)

Ṛk 6

They woo him to their love like women and both grow full of happiness. The thoughts of the Light come voiceful to him in all their movements like lowing cows and he becomes the master of all judgments and discernings whom men anoint with their offerings on the right hand of the altar. (16 HTMF 147)

Ṛk 7

Like the creating Sun he lifts up his arms to heaven and terrible in his force, adorning both his wives, he labours working into brightness both these fields of his outpouring; he drives upward the shining veil of thought from all that is; he plucks off their new robes from his mothers. (16 HTMF 147)

Ṛk 8

When he joins himself in his seat and home to the rays of the Truth and to its streams, when he makes for himself that higher flaming form of his, then as the seer and thinker he delivers into a bright clearness that divine foundation. In our forming of the godheads, it is he that is their union and coming together. (16 HTMF 147)

Ṛk 9

The speed of thee encompasses the wideness, the foundation, the far-shining abode of the vast Godhead. O Flame, lit into thy full height guard us with all thy universal self illuminings, guards invincible. (16 HTMF 147)

Ṛk 10

He creates on our desert earth the stream, the moving billow, and by its shining waves of light he ascends to the heavens; he holds all old and lasting things in his bellies and moves in all new births. (16 HTMF 148)

Ṛk 11

So, O Flame, increase by the fuel that we heap for thee; and, O purifier, shine wide and opulently that we may possess inspired knowledge. That may the Lords of Harmony and Wideness increase in us, the Mother infinite and the great ocean and earth and heaven. (16 HTMF 148)