Ṛgveda · Maṇḍala 1

Sūkta 70

Agni · Parāśara Śāktya · 11 ṛks

Link
Devatā देवता
Agni
Ṛṣi ऋषि
Parāśara Śāktya
Chandas छन्दस्
Dvipadā Virāj
Metres by ṛk

1st set of styles dvipadā virāt (7-11); virāṭpaṅkti (1, 4); paṅktiḥ (2, 5); nicṛtpaṅkti (3); sāmnīpaṅkti (6)

2nd set of styles dvipadā virāj

  1. Ṛk 1

    व॒नेम॑ पू॒र्वीर॒र्यो म॑नी॒षा अ॒ग्निः सु॒शोको॒ विश्वा॑न्यश्याः ॥

    वनेम पूर्वीर् अर्यो मनीषा अग्निः सुशोको विश्वान्य् अश्याः ||

    vanéma pūrvī́raryó manīṣā́ agníḥ suśóko víśvānyaśyāḥ ǁ

    vanema pūrvīr aryo manīṣā agniḥ suśoko viśvāny aśyāḥ ||

    व॒नेम॑ । पू॒र्वीः । अ॒र्यः । म॒नी॒षा । अ॒ग्निः । सु॒ऽशोकः॑ । विश्वा॑नि । अ॒श्याः॒ ॥

    वनेम । पूर्वीः । अर्यः । मनीषा । अग्निः । सुऽशोकः । विश्वानि । अश्याः ॥

    vanéma ǀ pūrvī́ḥ ǀ aryáḥ ǀ manīṣā́ ǀ agníḥ ǀ su-śókaḥ ǀ víśvāni ǀ aśyāḥ ǁ

    vanema ǀ pūrvīḥ ǀ aryaḥ ǀ manīṣā ǀ agniḥ ǀ su-śokaḥ ǀ viśvāni ǀ aśyāḥ ǁ

    1.70.1 Aṣṭaka 1.5.14.1Anuvāka 1.12.51

  2. Ṛk 2

    आ दैव्या॑नि व्र॒ता चि॑कि॒त्वाना मानु॑षस्य॒ जन॑स्य॒ जन्म॑ ॥

    आ दैव्यानि व्रता चिकित्वान् आ मानुषस्य जनस्य जन्म ||

    ā́ dáivyāni vratā́ cikitvā́nā́ mā́nuṣasya jánasya jánma ǁ

    ā daivyāni vratā cikitvān ā mānuṣasya janasya janma ||

    आ । दैव्या॑नि । व्र॒ता । चि॒कि॒त्वान् । आ । मानु॑षस्य । जन॑स्य । जन्म॑ ॥

    आ । दैव्यानि । व्रता । चिकित्वान् । आ । मानुषस्य । जनस्य । जन्म ॥

    ā́ ǀ dáivyāni ǀ vratā́ ǀ cikitvā́n ǀ ā́ ǀ mā́nuṣasya ǀ jánasya ǀ jánma ǁ

    ā ǀ daivyāni ǀ vratā ǀ cikitvān ǀ ā ǀ mānuṣasya ǀ janasya ǀ janma ǁ

    1.70.2 Aṣṭaka 1.5.14.2Anuvāka 1.12.52

  3. Ṛk 3

    गर्भो॒ यो अ॒पां गर्भो॒ वना॑नां॒ गर्भ॑श्च स्था॒तां गर्भ॑श्च॒रथां॑ ॥

    गर्भो यो अपां गर्भो वनानां गर्भश् च स्थातां गर्भश् चरथाम् ||

    gárbho yó apā́m gárbho vánānām gárbhaśca sthātā́m gárbhaścaráthām ǁ

    garbho yo apāṃ garbho vanānāṃ garbhaś ca sthātāṃ garbhaś carathām ||

    गर्भः॑ । यः । अ॒पाम् । गर्भः॑ । वना॑नाम् । गर्भः॑ । च॒ । स्था॒ताम् । गर्भः॑ । च॒रथा॑म् ॥

    गर्भः । यः । अपाम् । गर्भः । वनानाम् । गर्भः । च । स्थाताम् । गर्भः । चरथाम् ॥

    gárbhaḥ ǀ yáḥ ǀ apā́m ǀ gárbhaḥ ǀ vánānām ǀ gárbhaḥ ǀ ca ǀ sthātā́m ǀ gárbhaḥ ǀ caráthām ǁ

    garbhaḥ ǀ yaḥ ǀ apām ǀ garbhaḥ ǀ vanānām ǀ garbhaḥ ǀ ca ǀ sthātām ǀ garbhaḥ ǀ carathām ǁ

    1.70.3 Aṣṭaka 1.5.14.3Anuvāka 1.12.53

  4. Ṛk 4

    अद्रौ॑ चिदस्मा अं॒तर्दु॑रो॒णे वि॒शां न विश्वो॑ अ॒मृतः॑ स्वा॒धीः ॥

    अद्रौ चिद् अस्मा अन्तर् दुरोणे विशां न विश्वो अमृतः स्वाधीः ||

    ádrau cidasmā antárduroṇé viśā́m ná víśvo amṛ́taḥ svādhī́ḥ ǁ

    adrau cid asmā antar duroṇe viśāṃ na viśvo amṛtaḥ svādhīḥ ||

    अद्रौ॑ । चि॒त् । अ॒स्मै॒ । अ॒न्तः । दु॒रो॒णे । वि॒शाम् । न । विश्वः॑ । अ॒मृतः॑ । सु॒ऽआ॒धीः ॥

    अद्रौ । चित् । अस्मै । अन्तः । दुरोणे । विशाम् । न । विश्वः । अमृतः । सुऽआधीः ॥

    ádrau ǀ cit ǀ asmai ǀ antáḥ ǀ duroṇé ǀ viśā́m ǀ ná ǀ víśvaḥ ǀ amṛ́taḥ ǀ su-ādhī́ḥ ǁ

    adrau ǀ cit ǀ asmai ǀ antaḥ ǀ duroṇe ǀ viśām ǀ na ǀ viśvaḥ ǀ amṛtaḥ ǀ su-ādhīḥ ǁ

    1.70.4 Aṣṭaka 1.5.14.4Anuvāka 1.12.54

  5. Ṛk 5

    स हि क्ष॒पावाँ॑ अ॒ग्नी र॑यी॒णां दाश॒द्यो अ॑स्मा॒ अरं॑ सू॒क्तैः ॥

    स हि क्षपावां अग्नी रयीणां दाशद् यो अस्मा अरं सूक्तैः ||

    sá hí kṣapā́vām̐ agnī́ rayīṇā́m dā́śadyó asmā áram sūktáiḥ ǁ

    sa hi kṣapāvāṃ agnī rayīṇāṃ dāśad yo asmā araṃ sūktaiḥ ||

    सः । हि । क्ष॒पाऽवा॑न् । अ॒ग्निः । र॒यी॒णाम् । दाश॑त् । यः । अ॒स्मै॒ । अर॑म् । सु॒ऽउ॒क्तैः ॥

    सः । हि । क्षपाऽवान् । अग्निः । रयीणाम् । दाशत् । यः । अस्मै । अरम् । सुऽउक्तैः ॥

    sáḥ ǀ hí ǀ kṣapā́-vān ǀ agníḥ ǀ rayīṇā́m ǀ dā́śat ǀ yáḥ ǀ asmai ǀ áram ǀ su-uktáiḥ ǁ

    saḥ ǀ hi ǀ kṣapā-vān ǀ agniḥ ǀ rayīṇām ǀ dāśat ǀ yaḥ ǀ asmai ǀ aram ǀ su-uktaiḥ ǁ

    1.70.5 Aṣṭaka 1.5.14.5Anuvāka 1.12.55

  6. Ṛk 6

    ए॒ता चि॑कित्वो॒ भूमा॒ नि पा॑हि दे॒वानां॒ जन्म॒ मर्तां॑श्च वि॒द्वान् ॥

    एता चिकित्वो भूमा नि पाहि देवानां जन्म मर्तांश् च विद्वान् ||

    etā́ cikitvo bhū́mā ní pāhi devā́nām jánma mártāṃśca vidvā́n ǁ

    etā cikitvo bhūmā ni pāhi devānāṃ janma martāṃś ca vidvān ||

    ए॒ता । चि॒कि॒त्वः॒ । भूम॑ । नि । पा॒हि॒ । दे॒वाना॑म् । जन्म॑ । मर्ता॑न् । च॒ । वि॒द्वान् ॥

    एता । चिकित्वः । भूम । नि । पाहि । देवानाम् । जन्म । मर्तान् । च । विद्वान् ॥

    etā́ ǀ cikitvaḥ ǀ bhū́ma ǀ ní ǀ pāhi ǀ devā́nām ǀ jánma ǀ mártān ǀ ca ǀ vidvā́n ǁ

    etā ǀ cikitvaḥ ǀ bhūma ǀ ni ǀ pāhi ǀ devānām ǀ janma ǀ martān ǀ ca ǀ vidvān ǁ

    1.70.6 Aṣṭaka 1.5.14.6Anuvāka 1.12.56

  7. Ṛk 7

    वर्धा॒न्यं पू॒र्वीः क्ष॒पो विरू॑पाः स्था॒तुश्च॒ रथ॑मृ॒तप्र॑वीतं ॥

    वर्धान् यम् पूर्वीः क्षपो विरूपा स्थातुश् च रथम् ऋतप्रवीतम् ||

    várdhānyám pūrvī́ḥ kṣapó vírūpāḥ sthātúśca ráthamṛtápravītam ǁ

    vardhān yam pūrvīḥ kṣapo virūpā sthātuś ca ratham ṛtapravītam ||

    वर्धा॑न् । यम् । पू॒र्वीः । क्ष॒पः । विऽरू॑पाः । स्था॒तुः । च॒ । रथ॑म् । ऋ॒तऽप्र॑वीतम् ॥

    वर्धान् । यम् । पूर्वीः । क्षपः । विऽरूपाः । स्थातुः । च । रथम् । ऋतऽप्रवीतम् ॥

    várdhān ǀ yám ǀ pūrvī́ḥ ǀ kṣapáḥ ǀ ví-rūpāḥ ǀ sthātúḥ ǀ ca ǀ rátham ǀ ṛtá-pravītam ǁ

    vardhān ǀ yam ǀ pūrvīḥ ǀ kṣapaḥ ǀ vi-rūpāḥ ǀ sthātuḥ ǀ ca ǀ ratham ǀ ṛta-pravītam ǁ

    1.70.7 Aṣṭaka 1.5.14.7Anuvāka 1.12.57

  8. Ṛk 8

    अरा॑धि॒ होता॒ स्व१॒॑र्निष॑त्तः कृ॒ण्वन्विश्वा॒न्यपां॑सि स॒त्या ॥

    अराधि होता स्वर् निषत्तः कृण्वन् विश्वान्य् अपांसि सत्या ||

    árādhi hótā svárníṣattaḥ kṛṇvánvíśvānyápāṃsi satyā́ ǁ

    arādhi hotā svar niṣattaḥ kṛṇvan viśvāny apāṃsi satyā ||

    अरा॑धि । होता॑ । स्वः॑ । निऽस॑त्तः । कृ॒ण्वन् । विश्वा॑नि । अपां॑सि । स॒त्या ॥

    अराधि । होता । स्वः । निऽसत्तः । कृण्वन् । विश्वानि । अपांसि । सत्या ॥

    árādhi ǀ hótā ǀ sváḥ ǀ ní-sattaḥ ǀ kṛṇván ǀ víśvāni ǀ ápāṃsi ǀ satyā́ ǁ

    arādhi ǀ hotā ǀ svaḥ ǀ ni-sattaḥ ǀ kṛṇvan ǀ viśvāni ǀ apāṃsi ǀ satyā ǁ

    1.70.8 Aṣṭaka 1.5.14.8Anuvāka 1.12.58

  9. Ṛk 9

    गोषु॒ प्रश॑स्तिं॒ वने॑षु धिषे॒ भरं॑त॒ विश्वे॑ ब॒लिं स्व॑र्णः ॥

    गोषु प्रशस्तिं वनेषु धिषे भरन्त विश्वे बलिं स्वर् णः ||

    góṣu práśastim váneṣu dhiṣe bháranta víśve balím svárṇaḥ ǁ

    goṣu praśastiṃ vaneṣu dhiṣe bharanta viśve baliṃ svar ṇaḥ ||

    गोषु॑ । प्रऽश॑स्तिम् । वने॑षु । धि॒षे॒ । भर॑न्त । विश्वे॑ । ब॒लिम् । स्वः॑ । नः॒ ॥

    गोषु । प्रऽशस्तिम् । वनेषु । धिषे । भरन्त । विश्वे । बलिम् । स्वः । नः ॥

    góṣu ǀ prá-śastim ǀ váneṣu ǀ dhiṣe ǀ bháranta ǀ víśve ǀ balím ǀ sváḥ ǀ naḥ ǁ

    goṣu ǀ pra-śastim ǀ vaneṣu ǀ dhiṣe ǀ bharanta ǀ viśve ǀ balim ǀ svaḥ ǀ naḥ ǁ

    1.70.9 Aṣṭaka 1.5.14.9Anuvāka 1.12.59

  10. Ṛk 10

    वि त्वा॒ नरः॑ पुरु॒त्रा स॑पर्यन्पि॒तुर्न जिव्रे॒र्वि वेदो॑ भरंत ॥

    वि त्वा नरः पुरुत्रा सपर्यन् पितुर् न जिव्रेर् वि वेदो भरन्त ||

    ví tvā náraḥ purutrā́ saparyanpitúrná jívrerví védo bharanta ǁ

    vi tvā naraḥ purutrā saparyan pitur na jivrer vi vedo bharanta ||

    वि । त्वा॒ । नरः॑ । पु॒रु॒ऽत्रा । स॒प॒र्य॒न् । पि॒तुः । न । जिव्रेः॑ । वि । वेदी॑ । भ॒र॒न्त॒ ॥

    वि । त्वा । नरः । पुरुऽत्रा । सपर्यन् । पितुः । न । जिव्रेः । वि । वेदी । भरन्त ॥

    ví ǀ tvā ǀ náraḥ ǀ puru-trā́ ǀ saparyan ǀ pitúḥ ǀ ná ǀ jívreḥ ǀ ví ǀ védī ǀ bharanta ǁ

    vi ǀ tvā ǀ naraḥ ǀ puru-trā ǀ saparyan ǀ pituḥ ǀ na ǀ jivreḥ ǀ vi ǀ vedī ǀ bharanta ǁ

    1.70.10 Aṣṭaka 1.5.14.10Anuvāka 1.12.60

  11. Ṛk 11

    सा॒धुर्न गृ॒ध्नुरस्ते॑व॒ शूरो॒ याते॑व भी॒मस्त्वे॒षः स॒मत्सु॑ ॥

    साधुर् न गृध्नुर् अस्तेव शूरो यातेव भीमस् त्वेषः समत्सु ||

    sādhúrná gṛdhnúrásteva śū́ro yā́teva bhīmástveṣáḥ samátsu ǁ

    sādhur na gṛdhnur asteva śūro yāteva bhīmas tveṣaḥ samatsu ||

    सा॒धुः । न । गृ॒ध्नुः । अस्ता॑ऽइव । शूरः॑ । याता॑ऽइव । भी॒मः । त्वे॒षः । स॒मत्ऽसु॑ ॥

    साधुः । न । गृध्नुः । अस्ताऽइव । शूरः । याताऽइव । भीमः । त्वेषः । समत्ऽसु ॥

    sādhúḥ ǀ ná ǀ gṛdhnúḥ ǀ ástā-iva ǀ śū́raḥ ǀ yā́tā-iva ǀ bhīmáḥ ǀ tveṣáḥ ǀ samát-su ǁ

    sādhuḥ ǀ na ǀ gṛdhnuḥ ǀ astā-iva ǀ śūraḥ ǀ yātā-iva ǀ bhīmaḥ ǀ tveṣaḥ ǀ samat-su ǁ

    1.70.11 Aṣṭaka 1.5.14.11Anuvāka 1.12.61

Text, recitation and interpretations from the Ṛgveda database of theveda.org.in.

Ṛgveda 1.70 · Agni

Interpretations

Sri Aurobindo

Ṛk 1

May we win the many Riches, may the Fire, flaming high with his light, master by the thinking mind, take possession of all things that are, he who knows the laws of the divine workings and knows the birth of the human being. (16HTMF 99)

हिन्दी

हम अनेकों निधियों को जीतें; अग्नि, अपने प्रकाश से उँचाई पर प्रज्ज्वलित, चिंतनशील मनस द्वारा प्रभुत्व प्राप्त करें, सम्पूर्ण चीज़ें जो हैं, उनपर आधिपत्य प्राप्त करें, वे जो दिव्य कार्यप्रणालियों के नियमों को जानते हैं और मनुष्य के जन्म को जानते हैं।

Ṛk 2

He is the child of the waters, the child of the forests, the child of things stable and the child of things that move. Even in the stone he is there for man, he is there in the middle of his house,—he is as one universal in creatures; he is the Immortal, the perfect thinker. (16HTMF 99)

Ṛk 3

The Fire is a master of the nights, he gives of the Riches to him who prepares for him the sacrifice with the perfect words. O thou who art conscious, guard, as the knower, these worlds, and the birth of the Gods, and mortal men. (16HTMF 100)

हिन्दी

वे जलों के पुत्र हैं, वनों के पुत्र हैं, स्थाई चीज़ों के पुत्र हैं और उन चीज़ों के पुत्र हैं जो गतिशील हैं। मनुष्य के लिये, पत्थर में भी वे हैं; वे उसके गृह के मध्य में हैं, एक सर्वव्यापी के समान वे जीवों में हैं; वे अविनाशी हैं, पूर्ण मनीषी।

Ṛk 4

Many nights of different forms have increased him, the Fire who came forth from the Truth, who is the stable and the moving: the priest of the call, he is achieved for us, seated in the sun-world,18 making true all our works. (16HTMF 100)

Ṛk 5

Thou establishest word of thee in the Ray-Cow and in the forests; it is as if all were bringing the sun-world as offering. Men in many parts serve thee and gather in knowledge as from a long-lived father. (16HTMF 100)

हिन्दी

रात्रियों के स्वामी अग्नि हैं, वे निधियाँ उसे बाँटते हैं जो पूर्ण शब्दों से यज्ञ को तैयार करता है। हे देव, आप जो सचेत हैं, ज्ञानी के रूप में, इन लोकों को, देवों के जन्म को और मनुष्यों को आप सुरक्षित रखिये।

Ṛk 6

He is like one efficient in works and hungry to seize, heroic like one shooting arrows, terrible like an assailant charging, he is a splendour in our battles. (16HTMF 100)

Ṛk 7

Many nights of different forms have increased him, the Fire who came forth from the Truth, who is the stable and the moving: the Priest of the call, he is achieved for us, seated in the sun-world, making true all our works.

हिन्दी

भिन्न-भिन्न रूपों वाली अनेकों रात्रियों ने उनका वर्धन किया है, उस अग्नि का जो परमसत्य से बाहर आए, जो स्थाई है और गतिशील भी: आह्वान के होता, वे हमारे लिये सिद्ध हैं, सूर्यलोक (या सूर्य) में आसीत, हमारे संपूर्ण कार्यों को खरा बनाते हुए।

Ṛk 9

Thou establishest word of thee in the Ray-Cow and in the for- ests; it is as if all were bringing the sun-world as offering. Men in many parts serve thee and gather in knowledge as from a long-lived father.

हिन्दी

आप अपने कथन गौ रूपी किरण और वनों में स्थापित करते हैं; ऐसा लगता है जैसे सूर्य-लोक को सभी अर्पण के लिये ला रहे थे। अनेकों भागों में मनुष्य आपकी सेवा करता है और जैसे एक दीर्घायु पिता से, वैसे वह आपसे ज्ञान प्राप्त करता है।

Ṛk 11

He is like one efficient in works and hungry to seize, heroic like one shooting arrows, terrible like an assailant charging, he is a splendour in our battles.

हिन्दी

वे उसके जैसे हैं जो कार्यों में कुशल है और अधिग्रहण करने में क्षुधित, धनुर्धर के समान वीर, हमला करने वाले आक्रमणकारी के समान भयानक, वे हमारे युद्ध में एक आभा हैं।