Ṛgveda · Maṇḍala 1 · Sūkta 131

Ṛk 1.131.6

Indra · Parucchepa Daivodāsi

The whole sūkta Link

Saṃhitā

उ॒तो नो॑ अ॒स्या उ॒षसो॑ जु॒षेत॒ ह्य१॒॑र्कस्य॑ बोधि ह॒विषो॒ हवी॑मभिः॒ स्व॑र्षाता॒ हवी॑मभिः ।
यदिं॑द्र॒ हंत॑वे॒ मृधो॒ वृषा॑ वज्रि॒ञ्चिके॑तसि ।
आ मे॑ अ॒स्य वे॒धसो॒ नवी॑यसो॒ मन्म॑ श्रुधि॒ नवी॑यसः ॥

उतो नो अस्या उषसो जुषेत ह्य् अर्कस्य बोधि हविषो हवीमभिः स्वर्षाता हवीमभिः |
यद् इन्द्र हन्तवे मृधो वृषा वज्रिञ् चिकेतसि |
आ मे अस्य वेधसो नवीयसो मन्म श्रुधि नवीयसः ||

utó no asyā́ uṣáso juṣéta hyárkásya bodhi havíṣo hávīmabhiḥ svárṣātā hávīmabhiḥ ǀ
yádindra hántave mṛ́dho vṛ́ṣā vajriñcíketasi ǀ
ā́ me asyá vedháso návīyaso mánma śrudhi návīyasaḥ ǁ

uto no asyā uṣaso juṣeta hy arkasya bodhi haviṣo havīmabhiḥ svarṣātā havīmabhiḥ |
yad indra hantave mṛdho vṛṣā vajriñ ciketasi |
ā me asya vedhaso navīyaso manma śrudhi navīyasaḥ ||

Padapāṭha

उ॒तो इति॑ । नः॒ । अ॒स्याः । उ॒षसः॑ । जु॒षेत॑ । हि । अ॒र्कस्य॑ । बो॒धि॒ । ह॒विषः॑ । हवी॑मऽभिः । स्वः॑ऽसाता । हवी॑मऽभिः ।
यत् । इ॒न्द्र॒ । हन्त॑वे । मृधः॑ । वृषा॑ । व॒ज्रि॒न् । चिके॑तसि ।
आ । मे॒ । अ॒स्य । वे॒धसः॑ । नवी॑यसः । मन्म॑ । श्रु॒धि॒ । नवी॑यसः ॥

उतो इति । नः । अस्याः । उषसः । जुषेत । हि । अर्कस्य । बोधि । हविषः । हवीमऽभिः । स्वःऽसाता । हवीमऽभिः ।
यत् । इन्द्र । हन्तवे । मृधः । वृषा । वज्रिन् । चिकेतसि ।
आ । मे । अस्य । वेधसः । नवीयसः । मन्म । श्रुधि । नवीयसः ॥

utó íti ǀ naḥ ǀ asyā́ḥ ǀ uṣásaḥ ǀ juṣéta ǀ hí ǀ arkásya ǀ bodhi ǀ havíṣaḥ ǀ hávīma-bhiḥ ǀ sváḥ-sātā ǀ hávīma-bhiḥ ǀ
yát ǀ indra ǀ hántave ǀ mṛ́dhaḥ ǀ vṛ́ṣā ǀ vajrin ǀ cíketasi ǀ
ā́ ǀ me ǀ asyá ǀ vedhásaḥ ǀ návīyasaḥ ǀ mánma ǀ śrudhi ǀ návīyasaḥ ǁ

uto iti ǀ naḥ ǀ asyāḥ ǀ uṣasaḥ ǀ juṣeta ǀ hi ǀ arkasya ǀ bodhi ǀ haviṣaḥ ǀ havīma-bhiḥ ǀ svaḥ-sātā ǀ havīma-bhiḥ ǀ
yat ǀ indra ǀ hantave ǀ mṛdhaḥ ǀ vṛṣā ǀ vajrin ǀ ciketasi ǀ
ā ǀ me ǀ asya ǀ vedhasaḥ ǀ navīyasaḥ ǀ manma ǀ śrudhi ǀ navīyasaḥ ǁ

References

Maṇḍala · Sūkta · Ṛk
01.131.06
Aṣṭaka · Adhyāya · Varga · Ṛk
2.1.20.06
Maṇḍala · Anuvāka · Ṛk
1.19.046
Devatā देवता
Indra
Ṛṣi ऋषि
Parucchepa Daivodāsi
Chandas छन्दस्
Atyaṣṭi
Svara स्वरः
मध्यमः

Text and interpretations from the Ṛgveda database of theveda.org.in.

Ṛgveda 1.131.6

Interpretations

Sāyaṇa

अयमिन्द्रोनोऽस्माकंसंबन्धिनीं अस्याउषसः कर्मणिषष्ठी एतामुषसंसुत्याहःसंबन्धिनमुषः कालं- उतोजुषेत अपिनामसेवेत उषस्येवास्माकंअयमिन्द्रोयज्ञंगच्छेदित्यर्थः हिःपूरणार्थः गत्वाचअर्कस्यह- विषः पूर्ववत्कर्मणिषष्ठी अर्चनसाधनंहविः हवीमभिः हवनप्रकारविशेषैः दत्तं हविः उतोबोधि अपि- नामजानीहि किंच स्वर्षाता स्वर्गस्यान्यस्यसुखविशॆषस्यवासंभजनस्थानेयज्ञेहवीमभिराह्वानैराहू- तोभवेतिशॆषः अस्माभिराहूतःसन् उषस्येवागत्यहविः स्वीकरोतीत्यर्थः कस्मादिदमुच्यते यद्यस्मा- त्कारणात् हेवज्रिन् वज्रयुक्तेन्द्र मृधःहिंसकान् शत्रून् हन्तवेहन्तुं वृषा वर्षितासन् कामानांचिकेतसि अवबुध्यसे कितज्ञाने जौहोत्यादिकः लेट्यडागमः नाभ्यस्तस्याचिपितीत्यत्रछन्दसिबहुलमितिवच- नाल्लघूपधगुणप्रतिषेधाभावः अभ्यस्तानामादिरित्याद्युदात्तत्वम् तस्माद्ब्रूमः हेइन्द्र मेमम मन्म मननीवंस्तोत्रंआश्रुधिसर्वतःश्रृणुकीदृशस्यमे वेधसः मेधाविनःनवीयसोनवतरस्यदीक्षितसंस्कारैः सं- स्कृतत्वान्नवीयस्त्वं पुनर्विशेष्यते नवीयसः अतिशयेननवनवतः अहाधारप्पस्तुतिमतः अत्रयजमान- विशेषणैस्तत्कूर्तुकंस्तोत्रमेवविशिष्टंभवति ॥ ६ ॥