Ṛgveda · Maṇḍala 1 · Sūkta 164

Ṛk 1.164.52

Viśvedevās · Vāc (A) · Apas (B) · Smoke Of Dung (A) · Soma (B) · Agni, Sūrya, Vāyu · Vāc · Sūrya · The Wheel Of The Seasons · Sarasvatī · Sādhyas · Sūrya Or Parjanya Or Agni · Sarasvat Or Sūrya · Dīrghatamas Aucathya

The whole sūkta Link

Saṃhitā

दि॒व्यं सु॑प॒र्णं वा॑य॒सं बृ॒हंत॑म॒पां गर्भं॑ दर्श॒तमोष॑धीनां ।
अ॒भी॒प॒तो वृ॒ष्टिभि॑स्त॒र्पयं॑तं॒ सर॑स्वंत॒मव॑से जोहवीमि ॥

दिव्यं सुपर्णं वायसम् बृहन्तम् अपां गर्भं दर्शतम् ओषधीनाम् |
अभीपतो वृष्टिभिस् तर्पयन्तं सरस्वन्तम् अवसे जोहवीमि ||

divyám suparṇám vāyasám bṛhántamapā́m gárbham darśatámóṣadhīnām ǀ
abhīpató vṛṣṭíbhistarpáyantam sárasvantamávase johavīmi ǁ

divyaṃ suparṇaṃ vāyasam bṛhantam apāṃ garbhaṃ darśatam oṣadhīnām |
abhīpato vṛṣṭibhis tarpayantaṃ sarasvantam avase johavīmi ||

Padapāṭha

दि॒व्यम् । सु॒ऽप॒र्णम् । वा॒य॒सम् । बृ॒हन्त॑म् । अ॒पाम् । गर्भ॑म् । द॒र्श॒तम् । ओष॑धीनाम् ।
अ॒भी॒प॒तः । वृ॒ष्टिऽभिः॑ । त॒र्पय॑न्तम् । सर॑स्वन्तम् । अव॑से । जो॒ह॒वी॒मि॒ ॥

दिव्यम् । सुऽपर्णम् । वायसम् । बृहन्तम् । अपाम् । गर्भम् । दर्शतम् । ओषधीनाम् ।
अभीपतः । वृष्टिऽभिः । तर्पयन्तम् । सरस्वन्तम् । अवसे । जोहवीमि ॥

divyám ǀ su-parṇám ǀ vāyasám ǀ bṛhántam ǀ apā́m ǀ gárbham ǀ darśatám ǀ óṣadhīnām ǀ
abhīpatáḥ ǀ vṛṣṭí-bhiḥ ǀ tarpáyantam ǀ sárasvantam ǀ ávase ǀ johavīmi ǁ

divyam ǀ su-parṇam ǀ vāyasam ǀ bṛhantam ǀ apām ǀ garbham ǀ darśatam ǀ oṣadhīnām ǀ
abhīpataḥ ǀ vṛṣṭi-bhiḥ ǀ tarpayantam ǀ sarasvantam ǀ avase ǀ johavīmi ǁ

References

Maṇḍala · Sūkta · Ṛk
01.164.52
Aṣṭaka · Adhyāya · Varga · Ṛk
2.3.23.06
Maṇḍala · Anuvāka · Ṛk
1.22.123
Devatā देवता
1-41: Viśvedevās; 42: Vāc (A); Apas (B); 43: Smoke Of Dung (A); Soma (B); 44: Agni, Sūrya, Vāyu; 45: Vāc; 46, 47: Sūrya; 48: The Wheel Of The Seasons; 49: Sarasvatī; 50: Sādhyas; 51: Sūrya Or Parjanya Or Agni; 52: Sarasvat Or Sūrya
Ṛṣi ऋषि
Dīrghatamas Aucathya
Chandas छन्दस्
Triṣṭubh, Jagatī, Prastārapaṅkti, Anuṣṭubh
Svara स्वरः
धैवतः

Text and interpretations from the Ṛgveda database of theveda.org.in.

Ṛgveda 1.164.52

Interpretations

Sāyaṇa

त्रयोविंशानुवाकेपञ्चदशसूक्तानि तत्रकयाशुभेतिपञ्चदशर्चंप्रथमंसूक्तंत्रैष्टुभं अत्रानुक्रमणिका—क- यापञ्चोनासंवादस्तृतीयाद्ययुजोमरुतांवाक्यं अन्त्यस्तृचोगस्त्यस्यच शिष्टा इन्द्रस्यैकादशीच मरुत्वां- स्त्विन्द्रोदेवतेति । अत्रैन्द्रागस्त्यमरुतांसंवादःप्रतिपाद्यते तत्रतृतीयापञ्चमीसप्तमीनवमीनांमरुद्वाक्य- रूपत्वात्तएवर्षयः यस्यवाक्यंसऋषिरितिन्यायात् अन्त्यतृचस्यागस्त्यवाक्यत्वात्सएवर्षिः शिष्टायुजः आद्याचैकादशीचेन्द्रस्यवाक्यं अतःसएवर्षिः अत्र यातेनोच्यतेसादेवतेतिसामान्यापवादेन कृत्स्नस्यम- रुत्वद्गुणकइन्द्रोदेवता संसवचातुर्विंशकयोर्मरुत्वतीयशस्त्रेनिविद्धानीयात् पूर्वंएतत्सूक्तं यदिपर्याया- न्मरुत्वतीयइतिखण्डयोःसूत्रितम्—कयाशुभेतिचमरुत्वतीयेपुरस्तात्सूक्तस्यशंसेदिति । आभिप्लवि- केपञ्चमेहनिमरुत्वतीयेएतदेवसूक्तं पञ्चमस्यकयाशुभायस्तिग्मश्रृंगेइतिमाध्यंदिनेइतिसूत्रितत्वात् । महाव्रते मरुत्वतीयशस्त्रे एतत्सूक्तं पञ्चमारण्यकेकयाशुभासवयसः सनीळामरुत्वाँइन्द्रवृषभोरणाये- त्युक्तत्वात् । विषुवति मरुत्वतीये एतदेवनिविद्धानीयं त्यंसुमेषंकयाशुभेतिचमरुत्वतीयमितिसूत्रि- तत्वात् । अस्य विनियोगंशौनकआह—ज्ञातिपुत्रसुहृन्मित्रैर्यश्चराज्यंचिकीर्षति । नित्यंसनियतोभू- त्वासूक्तंतुमनसाजपेत् । कयाशुभेतिपैशुन्यंकृत्वाचार्यन्रुपद्विजैः । श्रुत्वापररहस्यंतुगुरोरप्याहशौनक- इति ।